quá trình hình thành và phương pháp điều trị bệnh hen phế quản dinh nghĩa OMS trong y học p4 ppt

Cơn hen thường xuất hiện sau đợt nhiễm trùng hô hấp, giữa những cơn khó thở vẫn tồn tại, không có tiền sử dị ứng, đáp ứng kém với các biện pháp điều trị, tiên lượng dè dặt, chết có thể x

2.3.6 Các thể bệnh lâm sang YHHĐ

a Hen ngoại lai hay hen dị ứng

Thường bắt đầu ở trẻ em hay người trẻ, có tiền sử dị ứng rõ rệt, có

dị

nguyên đặc hiệu, nồng độ globulin miễn dịch IgE ở trong máu cao Thường đáp

ứng tốt với trị liệu giải mẫn cảm đặc hiệu Tiên lượng lâu dai

tương đối khả

quan, tử vong trong cơn hiếm

b Hen nội tại hay hen nhiễm trùng

Thường bắt đầu ở tuổi trung niên 35-40 tuổi Cơn hen thường xuất hiện

sau đợt nhiễm trùng hô hấp, giữa những cơn khó thở vẫn tồn tại, không có tiền

sử dị ứng, đáp ứng kém với các biện pháp điều trị, tiên lượng dè dặt, chết có

thể xảy đến vì cơn hen liên tục hay biến chứng suy tim, giãn phế nang, tâm

phế mạn

c Hen khó thở liên tục

Đây la thể hen nặng, thường thấy ở người bị hen đã lâu năm, có nhiều

đợt bội nhiễm, cũng có khi do dùng quá nhiều các thuốc cường giao cảm

(adrenalin, isopromalin) va các amin có tác dụng cuờng giao cảm (ephedrin)

Cơn ho kéo dai 2-3 ngay liền lam bệnh nhân phải ngồi luôn rất mệt nhọc Từ

một chứng cơ năng, hen rất mau chóng có các tổn thương thực thể như xơ phổi,

giãn phế nang

d Hen ác tính

La một tình trạng rất nặng, kéo dai, không đáp ứng với các điều trị thông

thường, hay xảy ra ở người hen lâu năm, có liên quan đến nhiễm trùng hô hấp,

đôi khi do sai lầm về điều trị; đặc biệt do lạm dụng thuốc cường giao cảm (dưới

dạng tiêm chích hoặc khí dung), lạm dụng các thuốc an thần lam

ức chế các

trung khu ho Các cục đờm đặc lam tắc nghẽn các phế quản nhỏ gây:

94

Copyright@Ministry Of Health

ư Khó thở nặng, nhịp thở nhanh 20-30 lần/phút, mặt môi tím tái, vã

mồ

hôi

ư Huyết áp có thể hơi tăng thoáng qua, nhịp tim tăng nhanh, đôi khi xảy

ra trụy mạch

ư Không ho, không khạc đam ra được, rì rao phế nang gần như mất hẳn

ư Xét nghiệm các khí trong máu: có suy hô hấp cấp, độ bão hòa O2 ở máu

động mạch (SaO2) giảm, áp lực CO2 trong máu động mạch tăng,

có thể có

toan hô hấp

Điều trị đúng cách người bệnh có thể qua khỏi Có một số trường hợp tử

vong do nghẹt thở, trụy mạch hay do xuất huyết tiêu hóa

2.4 Nguyên nhân va bệnh sinh theo y học cổ truyền

2.4.1 Nguyên nhân

ư Cảm nhiễm ngoại ta thường la phong, han ta

ư Ăn uống lạnh

ư Ăn quá nhiều chất chua, mặn, ngọt, uống nhiều rượu, tích nhiệt, thương

âm, hoá đờm thanh chất ứ đọng sinh bệnh

ư Lao nhọc thái quá

ư Mắc bệnh đã lâu ma ta còn ẩn phục trong phế lạc hoặc sinh nhiều đờm

nhiệt gây tắc trở:

+ Nếu vì thường ăn uống đồ sống lạnh, han ngưng đọng tụ sẵn bên trong

lại cảm nhiễm phong han ta thì sẽ sinh ra chứng hen han

+ Nếu vì đam nhiệt tích ở bên trong, lại cảm phải phong ta ma phát bệnh thì gọi la hen nhiệt

+ Nếu ta khí xâm nhập, bên trong lại sẵn có han đam ngưng đọng uất

lại, khí nghịch lên, bệnh đến gấp rút, há miệng so vai để thở gọi la

thực suyễn Như vậy thực suyễn chủ yếu la do đam, thường gặp phải

phong han hoặc táo nhiệt trái mùa xâm nhập kích thích gây bệnh

+ Nếu nguyên khí đã hư sẵn, thêm đam ẩm ngưng đọng, lam thận không

nạp khí sinh ra hư suyễn ma không cần phải có ta khí lục dâm mới

phát Như vậy hư suyễn chủ yếu do hư, vận động lao động một chút la

suyễn tăng

2.4.2 Bệnh sinh

Theo Trần Tu Viên đời Thanh viết trong Y học thực tại trị luận về chứng

hen:

ư Han ta xâm nhập nằm sẵn ở phế du

95

Copyright@Ministry Of Health

ư Đờm ẩm được kết tụ sinh ra ở phế

Trong ngoai cùng ứng, khi có điều kiện phong han thử thấp táo hỏa lam

tổn thương la phát cơn ngay

Ngoai lục dâm, nếu uống rượu, ăn đồ lạnh, lao động vất vả, nhập phòng

quá nhiều … cũng có thể phát cơn được

Khi phát cơn thì khí lạnh ở phế du, cùng với đam ẩm tại phế, cùng dựa

vao nhau, ngăn lấp các cửa ngõ thông điều phế khí không để cho thở hít, ráng

sức thở hít thì phát ra tiếng khò khè

Theo Nội kinh, mọi xung ngược lên đều thuộc về hỏa, hơi thở ngắn gấp

ma luôn luôn không đủ hơi thở gọi la suyễn Suyễn thở cấp bức ấy

la do khí bị

hỏa uất ma đờm ẩm nhầy dính ở phế vị

Han ta xâm phạm, đam ẩm ứ đọng bên trong quyết lạnh ở thái âm, khí bị

uất, han ta cũng lam bí bế phế khiếu, khí của 2 kinh thủ dương minh va thái

dương la phần biểu của phế, ngược lên hung cách ma sinh ra thực suyễn

Người có tinh huyết hư kém, âm hư, hư hỏa bốc, khí hỏa không trở về

nguồn đưa ngược lên Thông thường thì phế phát khí ra, thận nạp khí vao,

nhưng vì thận hư, không thực hiện được chức năng bế tang do đó lôi long hỏa

bốc lên dẫn đến phế bị thương lam cho thở ra hít vao gấp rút; hỏa không bị

thủy ức chế, dương không bị âm liễm nạp lại, do đó nguy cơ âm vong dương

thoát chết trong chốc lát

Dù la hen hay suyễn bệnh lâu ngay cũng tổn thương phế - tỳ - thận sinh ra

phế âm hư, phế khí hư, tỳ khí hư, tỳ dương hư, thận âm hư va thận dương hư

3 CHẩN ĐOáN

3.1 Chẩn đoán theo y học hiện đại

3.1.1 Lâm sang

ư Dựa vao triệu chứng của cơn hen điển hình để chẩn đoán cơn hen

ư Dựa vao các triệu chứng cơ năng va thực thể để chẩn đoán ngoai cơn va

biến chứng

3.1.2 Cận lâm sang