Bệnh tại kinh mạch: người bệnh không mê man, tuy nhiên tình trạng ý thức thật sự cũng bị ảnh hưởng, có thể lơ mơ, ly bì, bại liệt nửa người, chân tay tê dại, miệng nhiều đờm dãi, nói năn
Trang 1Bệnh tại kinh mạch: người bệnh không mê man, tuy nhiên tình trạng ý
thức thật sự cũng bị ảnh hưởng, có thể lơ mơ, ly bì, bại liệt nửa người, chân
tay tê dại, miệng nhiều đờm dãi, nói năng không trôi chảy, rêu lưỡi trắng day,
mạch huyền hoạt
c Trúng phong tạng phủ
Bệnh cảnh nay có một đặc điểm chung la triệu chứng hôn mê va gồm 2
nhóm bệnh chính (tùy theo tình trạng hôn mê xuất hiện đột ngột hay từ từ):
ư Trúng phủ (trúng phong ở phủ): bệnh nhân mê man, xuất hiện các chứng
bại liệt nửa người, miệng mắt méo lệch, nói năng ú ớ hoặc đam lấp thanh
khiếu, nói không được, đại tiểu tiện không nín được hoặc bí kết
Trang 2ư Trúng tạng (trúng phong ở tạng): bệnh nhân đột nhiên ngã ra mê man
bất tỉnh Trong nhóm bệnh nay lại chia ra lam 2 nhóm nhỏ
+ Chứng bế:
• Dương bế: bệnh nhân đột nhiên ngã ra mê man bất tỉnh, ham răng
cắn chặt, tay nắm chặt, mặt đỏ, thở ồn ao, tiếng thở khò khè, lưỡi rút
lại, đại tiểu tiện đều bế, rêu lưỡi vang nhầy, mạch huyền hoạt sác
• Âm bế: bệnh nhân đột nhiên ngã ra mê man bất tỉnh, răng cắn chặt, tay nắm chặt, mặt trắng nhợt, môi bầm, tiếng thở khò khè, chân tay lạnh, rêu lưỡi trắng nhầy, mạch trầm hoạt
+ Chứng thoát: bệnh nhân đột nhiên ngã ra mê man bất tỉnh, hôn
mê
rất sâu, mắt nhắm, mồm há, hô hấp yếu, chân tay lạnh, 2 ban tay xoè
ra, đái són, vã mồ hôi đọng từng giọt hoặc nhờn như dầu, lưỡi
Trang 3rêu lưỡi trắng trơn, mạch vi tuyệt
407
Copyright@Ministry Of Health
3.2.2 Giai đoạn sau TBMMN (di chứng của TBMMN)
ở giai đoạn nay, có 2 loại di chứng cần được quan tâm Đó la di chứng
thần kinh (chủ yếu la vận động) va tâm thần Do bệnh trở thanh mạn tính va
ảnh hưởng nhiều đến can va thận nên triệu chứng YHCT trong giai
đoạn nay
chủ yếu gồm cân nuy, cốt nuy, kiện vong (do tinh của thận không
đủ nuôi
tâm) Những bệnh cảnh lâm sang YHCT thường xuất hiện la:
ư Can thận âm hư (chiếm đa số các trường hợp): sắc mặt xạm, mặt má
thường ửng hồng, răng khô, móng khô, gân gồng cứng co rút lại,
đau nơi
Trang 4eo lưng, tiểu đêm, táo bón, ngủ kém, than nóng trong người,
người dễ bực
dọc, bứt rứt, lưỡi đỏ bệu, mạch trầm sác vô lực
ư Thận âm dương lưỡng hư: sắc mặt tái xanh hoặc đen xạm, răng khô, móng
khô, gân gồng cứng co rút lại, đau nơi eo lưng, tiểu đêm, ngủ kém, không
khát, ít uống nước, sợ lạnh, lưỡi nhợt bệu, mạch trầm nhược
ư Đờm thấp (bệnh nhân béo bệu):
+ Người béo, thừa cân, lưỡi day, to
+ Bệnh nhân thường ít than phiền về triệu chứng đau đầu (nếu có, thường la cảm giác nặng đầu) nhưng dễ than phiền về tê nặng các chi
+ Thường hay kèm tăng cholesterol máu, mạch hoạt
4 CHăM SóC Va ĐIềU TRị
Như trên đã trình bay, TBMMN biểu hiện trên lâm sang dưới
Trang 5lâm sang khác nhau (từ những triệu chứng không đặc hiệu như hoa mắt,
chóng mặt, cảm giác tê ở một phần cơ thể cho đến hôn mê, liệt nửa người) va
nguyên nhân cũng có nhiều loại nên việc chăm sóc va điều trị cũng rất phong
phú Trong giới hạn của người thầy thuốc đa khoa YHCT ngay nay, có thể ứng
dụng vao điều trị như sau
4.1 Trong đợt tai biến mạch máu não
Điều trị cấp cứu va chăm sóc tích cực bệnh nhân bằng phương pháp va
phương tiện trị liệu YHHĐ phù hợp với tình trạng bệnh nhân va nguyên nhân
gây bệnh Trong giai đoạn nay, vai trò của những phương pháp
điều trị YHCT
ít quan trọng (có ý kiến đề nghị sử dụng song song châm cứu phục hồi liệt va
Trang 6đầu châm trong giai đoạn bệnh nhân còn hôn mê)
Phương pháp dùng thuốc va không dùng thuốc trong giai đoạn nay
có thể
được chỉ định phối hợp với YHHĐ trong trường hợp trúng phong kinh lạc
(bệnh nhân không hôn mê)
Theo YHCT, trong giai đoạn cấp tính nay biện pháp điều trị quan trọng
la “điều trị ngọn (triệu chứng) ma không chú ý đến gốc bệnh
(nguyên nhân)”
408
Copyright@Ministry Of Health
Bất kỳ nguyên nhân nao cũng đều đưa đến tình trạng “phong
động”, nên
cách điều trị chủ yếu chỉ la bình can tức phong
Những bai thuốc va công thức huyệt sử dụng:
ư Bai Thiên ma câu đằng ẩm