ư Thiếu máu nhược sắc không do thiếu sắt: + Rối loạn chuyển hóa huyết sắc tố trong nhiễm độc, trong trường hợp cơ thể thiếu đạm va vitamin B6: sự thiếu các acid amin cần thiết, lam cho t
Trang 1xương la đặc trưng của thiếu máu do thiếu sắt
ư Thiếu máu nhược sắc không do thiếu sắt:
+ Rối loạn chuyển hóa huyết sắc tố trong nhiễm độc, trong trường hợp cơ
thể thiếu đạm va vitamin B6: sự thiếu các acid amin cần thiết, lam cho
thiếu năng lượng kéo dai gây ra thiếu máu, thường trong thiếu máu do
thiếu protein thường lẫn trong thiếu sắt va acid folic phối hợp
+ Hội chứng Thalassemia: được xếp vao nhóm thiếu máu tan máu
di
truyền nhưng vòng sinh của hồng cầu ngắn ngay va giai đoạn tan máu
cấp hiếm được thấy trên lâm sang
Do việc tổng hợp sai chuỗi globin ( hoặc ) của phân tử HbA ở người lớn
dẫn tới một cấu trúc Hb thiếu sót va gây nên quá trình tổng hợp Hb không
Trang 2thích hợp ở hồng cầu, hình thanh nên những hồng cầu nhỏ nhược sắc Đây la
nhóm bệnh huyết sắc tố ngay cang trở nên phức tạp có nhiều những yếu tố dị
nguyên: hình thức đồng hợp tử của Thalassemia, trạng thái dị hợp
tử va sự
phối hợp của gien Thalassemia với những gien gây bệnh Hb khác, những rối
loạn di truyền va những rối loạn Hb trong thời kỳ thai nhi
Hội chứng Thalassemia được xếp loại đơn giản la: nặng, trung bình va
nhẹ, có vết với những hình ảnh lâm sang la kết quả của sự kết hợp không đồng
nhất giữa các gen thiếu sót ở nhiễm sắc thể số 16 va số 11 Những thiếu sót có
thể ảnh hưởng đến sự tổng hợp globin ở những mức độ khác nhau
va có những
cơ chế bệnh khác nhau được xếp dựa trên sự thiếu hụt một phần hay toan bộ
Trang 3gien, những bất thường do mất đoạn, thiếu đoạn hoặc chuyển đoạn
từ những
gien có cấu trúc bình thường
308
Copyright@Ministry Of Health
2.1.2 Thiếu máu ưu sắc, tế bao to
a Nguyên nhân:
Chủ yếu do thiếu vitamin B12 hoặc acid folic, hoặc cả hai
ư Thiếu acid folic: ngoại trừ những rối loạn hấp thu thiếu acid folic hay
folat thường do ăn kiêng không thích hợp (đặc biệt những người trung
niên, nghiện rượu, thiếu ăn hoặc bệnh do chán ăn) hoặc do tăng nhu cầu
sử dụng trong bệnh ác tính, có thai, sốt cao, nhiễm khuẩn v.v… Thiếu folat thường phối hợp với thiếu sắt nhiều hơn la thiếu B12,
được
Trang 4thấy trong hội chứng rối loạn hấp thu, có thai va bệnh ác tính
đường ruột - dạ
day với những chảy máu kín đáo
ư Thiếu vitamin B12
+ Chế độ ăn không thích hợp: người ăn chay
+ Thiếu yếu tố nội bao gồm: thiếu máu ác tính trong bệnh Addison; thiếu yếu tố nội bẩm sinh; do phẫu thuật cắt dạ day …
+ Sự phân ly phức hợp B12 va yếu tố nội: vi khuẩn phát triển mạnh trong
bệnh túi thừa, xơ cứng bì, bệnh Whipple
+ Bệnh đường ruột: bệnh kém hấp thu mạn tính nhiệt đới hồi trang tận
bị ảnh hưởng; bệnh Crohn; cắt bỏ trên 60cm ruột hồi; sán…
+ Các nguyên nhân khác: thiếu dịch tụy nặng, nhược giáp, dùng thuốc…
b Sinh bệnh học của thiếu máu ưu sắc tế bao to
Trang 5ư Acid folic được phân bố hầu hết ở các mô cơ thể, đặc biệt la gan Các dẫn
chất của acid folic tham gia vao chuyển hóa một số acid amin, base
purin, pyrimidin của acid nucleic, thiếu acid folic lam cho sự phân chia tế
bao bị chậm lại nhất la những tế bao đổi mới nhanh như tế bao máu gây
thiếu máu Các tế bao cơ thể người không tổng hợp được acid folic
ma cơ
thể được cung cấp acid folic qua thức ăn Acid folic có nhiều trong thịt,
gan, thận, trứng, men mốc va ở hầu hết các rau xanh sẫm mau
ư Vitamin B12 bao gồm các chất gọi la cobalamin Vitamin B12 có trong tất
cả các tổ chức của cơ thể, nhưng tập trung chủ yếu ở gan va thận
Vitamin B12 rất cần thiết cho tổng hợp acid amin va tổng hợp
mạch ADN
trong sự phân chia tế bao Thiếu viatmin B12 lam sự phân chia tế bao
Trang 6chậm lại, đặc biệt ở các tổ chức nhanh như tổ chức tạo máu gây nguy cơ
thiếu máu
Vitamin B12 được tổng hợp do các vi khuẩn chủ yếu la vi khuẩn ở ruột ở
người sự tổng hợp nay không đủ cho nhu cầu cơ thể ma phải được
bổ sung qua
thức ăn
Nguồn thức ăn có vitamin B12 gồm thịt nhất la thịt bò, gan, sữa, trứng
Vitamin B12 tương đối bền vững với nhiệt
309
Copyright@Ministry Of Health
c Biểu hiện lâm sang va cận lâm sang của thiếu máu ưu sắc tế bao
to
ư Khi do thiếu acid folic:
+ Nổi bật nhất la: da xanh, niêm nhợt nhạt, người bệnh mệt mỏi, chóng
Trang 7mặt, kém hoạt động, lao động yếu, khó thở khi gắng sức
+ Triệu chứng về tiêu hóa như chán ăn, buồn nôn, hay nôn, tiêu chảy,
viêm miệng, viêm lưỡi - lưỡi mất gai, gan to
+ Triệu chứng về thần kinh như mệt mỏi, run tay chân, chóng mặt, tăng
trương lực cơ
+ Đối với phụ nữ có thai: thiếu máu do thiếu acid folic dễ bị sẩy thai, đẻ
non, cân nặng trẻ thấp, dị tật thai, nhau bám bất thường dễ có nguy cơ
tai biến sản khoa
+ Cận lâm sang: biểu hiện lượng hồng cầu giảm, huyết sắc tố
giảm, hồng
cầu không đều, thể tích hồng cầu trung bình >100fl, hồng cầu lưới giảm thấp XN tủy đồ thấy nhiều nguyên hồng cầu khổng lồ
Về hóa sinh acid folic huyết thanh giảm dưới 3ag/ml, folat hồng cầu
Trang 8< 100ag/ml
ư Khi do thiếu vitamin B12:
+ Thiếu máu từ từ, da xanh, niêm nhợt nhạt
+ Rối loạn tiêu hóa như chán ăn, hay nôn, tiêu chảy, viêm lưỡi, gan có
thể to
+ Rối loạn thần kinh nhẹ như mệt mỏi, chóng mặt, rối loạn cảm giác
sâu, đau mỏi, run tay chân …
2.2 Nguyên nhân bệnh sinh thiếu máu theo y học cổ truyền
2.2.1 Nguyên nhân bệnh sinh
a Bệnh nặng lâu ngay tổn thương tạng phủ
Bệnh lâu ngay do lục dâm hoặc thất tình lam cho chức năng tạng phủ bị
tổn thương như tỳ hư không vận hóa thủy cốc để tạo ra tinh ra huyết; tâm hư
Trang 9không khí hóa được tinh ra thanh sắc đỏ gọi la huyết; phế hư lam cho khí suy
kém, huyết không vận hanh, huyết ứ không kích thích được để tạo huyết mới;
thận hư không nạp khí hoặc thận âm hư sẽ ảnh hưởng đến các dịch chất trong
cơ thể trong đó có huyết…
Các chức nặng tạng phủ nói chung bị hư suy sẽ ảnh hưởng đến việc tạo
mới các thanh phần vật chất giúp cho hoạt động cơ thể bao gồm cả tinh, khí,
huyết, thần va tân dịch…
310
Copyright@Ministry Of Health
b Ăn uống không đầy đủ
Dinh dưỡng kém ảnh hưởng đến công năng hoạt động của tỳ, vị Vật chất cơ bản để tạo thanh tinh, khí, huyết, thần, tân dịch … chủ yếu