Vị thuốc Tác dụng Vai trò Nhân trần Thanh lợi thấp nhiệt, thoái hoang Quân Nhân sâm Đại bổ nguyên khí, ích huyết, sinh tân Quân Thục địa Tư âm, bổ thận, bổ huyết, sinh tân Quân Bạch thư
Trang 1trường hợp thiếu máu có cả giảm bạch cầu va tiểu cầu
ư Ga ác 1 con, đông trùng hạ thảo 10g cùng hầm chín để ăn
b Bệnh lý viêm nhiễm miễn dịch mạn tính gây thiếu máu
ư Viêm gan mạn gây thiếu máu: bai thuốc Nhân trần cao thang gia giảm
(gồm: nhân trần 20g, nhân sâm 10g, thục địa 30g, bạch thược 10g,
đương
quy 10g, chi tử 15g, đại hoang 10g, cam thảo 5g)
Vị thuốc Tác dụng Vai trò
Nhân trần Thanh lợi thấp nhiệt, thoái hoang Quân
Nhân sâm Đại bổ nguyên khí, ích huyết, sinh tân Quân
Thục địa Tư âm, bổ thận, bổ huyết, sinh tân Quân
Bạch thược Tư âm, dưỡng huyết, liễm hãn, chỉ huyết Thần
Đương quy Bổ huyết, dưỡng huyết Thần
Chi tử Thông lợi tam tiêu, lợi thủy Tá
Đại hoang Tả nhiệt trục ứ, thông lợi đại tiện Tá
Trang 2Cam thảo Bổ trung, hoa vị Sứ
319
Copyright@Ministry Of Health
ư Nhiễm trùng nhiễm độc mạn tính hoặc các bệnh lý viêm nhiễm
do miễn
dịch gây thiếu máu: dùng bai Thanh dinh thang gia giảm (tê giác 5g,
sinh địa 20g, bạch thược 10g, đương quy 10g, huyền sâm 8g, mạch môn
8g, đan sâm 5g, ngân hoa 10g, liên kiều 10g, hoang liên 8g, liên tử 10g,
đại táo 3 trái)
Vị thuốc Tác dụng Vai trò
Tê giác Thanh tâm hỏa, lương huyết, giải độc Quân
Sinh địa Tư âm, thanh nhiệt, bổ huyết Quân
Đại táo Kiện tỳ, bổ huyết Thần, Sứ
Đương quy Bổ huyết, dưỡng huyết Thần
Trang 3Bạch thược Bổ huyết, liễm hãn Thần
Mạch môn Tư âm, thanh nhiệt, bổ phế Tá
Huyền sâm Thanh nhiệt lương huyết, sinh tân dịch Tá
Đan sâm Hoạt huyết, khử ứ Tá
Ngân hoa Thanh nhiệt, giải độc Tá
Liên kiều Thanh nhiệt, giải độc, tán kết Tá
Hoang liên Thanh nhiệt, giải độc, thanh tâm Tá
Liên tử Thanh tâm bổ tỳ Tá
4.2.2 Thể khí huyết hư
Thường gặp trong hội chứng suy nhược mạn, các bệnh mạn tính kéo dai
ư Pháp trị: bổ khí huyết
ư Bai thuốc thường dùng: Bát trân thang
Vị thuốc Tác dụng Vai trò
Nhân sâm Bổ tâm khí, đại bổ nguyên khí, ích huyết, sinh tân Quân Thục địa Bổ thận, dưỡng âm, bổ huyết Quân
Trang 4Hoang kú Bæ khÝ, th¨ng dư¬ng khÝ cña tú, chØ h·n, lîi thñy ThÇn B¹ch truËt KiÖn tú t¸o thÊp, cÇm må h«i ThÇn
§ư¬ng quy Bæ huyÕt, hanh huyÕt ThÇn
B¹ch thưîc Bæ huyÕt, cÇm må h«i, gi¶m ®au ThÇn
Phôc linh KiÖn tú, thÈm thÊp, lîi thuû, an thÇn T¸
Xuyªn khung Hanh khÝ ho¹t huyÕt, khu phong, chØ thèng T¸
§¹i t¸o KiÖn tú, bæ huyÕt T¸
Cam th¶o Bæ tú thæ, bæ trung khÝ, hoa vÞ Sø
320
Copyright@Ministry Of Health
ư Phư¬ng huyÖt:
Tªn huyÖt C¬ së lý luËn T¸c dông
§¶n trung Mé huyÖt cña t©m bao Bæ t©m khÝ
Quan nguyªn Héi cña 3 kinh tóc tam ©m Bæ nguyªn khÝ
KhÝ h¶i BÓ cña khÝ Bæ khÝ
ThÇn m«n Nguyªn huyÖt cña t©m Bæ t©m
Trang 5C¸ch du Héi huyÖt cña huyÕt §iÒu khÝ, bæ huyÕt
Cao hoang HuyÖt cña bang quang, chç ë cña thÇn minh Bæ huyÕt, g×n gi÷ huyÕt
cho dư¬ng
Tóc tam lý Hîp huyÖt cña vÞ §iÒu trung khÝ
Tam ©m giao Giao héi cña 3 kinh ©m ë ch©n Tư ©m
4.2.3 ThÓ t©m huyÕt hư
ư Ph¸p trÞ: tư ©m, dưìng huyÕt
ư Bai thuèc thưêng dïng: Quy tú thang gåm nh©n s©m 8g, b¹ch truËt 16g,
hoang kú 16g, ®ư¬ng quy 12g, long nh·n 16g, toan t¸o nh©n 12g, phôc
thÇn 12g, viÔn chÝ 8g, méc hư¬ng 8g, cam th¶o 8g
VÞ thuèc T¸c dông Vai trß
Phôc thÇn TiÕt t©m nhiÖt, b×nh æn t©m thÇn Qu©n
Toan t¸o nh©n Ngät, chua, b×nh: dưìng t©m, an thÇn, sinh t©n dÞch Qu©n
Trang 6Long Nhãn Bổ huyết, kiện tỳ Quân
Nhân sâm Ngọt, hơi đắng: bổ tâm khí, đại bổ nguyên khí, ích huyết sinh tân
Thần
Hoang kỳ Ngọt, ấm: bổ tâm khí, thăng dương khí của tỳ Thần
Bạch truật Ngọt, đắng, hơi ấm: kiện tỳ, táo thấp, cầm mồ hôi Thần
Đương quy Ngọt, cay, ấm: bổ huyết, hanh huyết Tá
Viễn chí Đắng, ấm: bổ tâm thận, an thần Tá
Mộc hương Hanh khí, chỉ thống, kiện tỳ Tá
Cam thảo Ngọt, ấm: bổ tỳ thổ, bổ trung khí Sứ
+ Nếu tình trạng huyết hư dẫn đến âm hư, tâm âm hư dẫn đến thận âm
hư, có thể dùng bai thuốc Hậu thiên lục vị phương (gồm: thục địa 20g,
đương quy 12g, nhân sâm 8g, đan sâm 6g, viễn chí 6g, táo nhân 6g)
321
Trang 7Copyright@Ministry Of Health
Vị thuốc Tác dụng Vai trò
Thục địa Bổ thận, dưỡng huyết, bổ âm Quân
Đương quy Bổ huyết, hoạt huyết, dưỡng huyết Thần
Nhân sâm Đại bổ nguyên khí, ích huyết, sinh tân Tá
Đan sâm Hoạt huyết, khử ứ Tá
Táo nhân Dưỡng tâm an thần, sinh tân dịch Tá
Viễn chí Bổ tâm thận, an thần Tá
ư Phương huyệt:
Tên huyệt Cơ sở lý luận Tác dụng điều trị
Tâm du Bối du huyệt của tâm Dưỡng tâm an thần
Quyết âm du Du huyệt của tâm bao Bổ tâm
Tam âm giao Hội huyệt của 3 kinh âm Tư âm, thanh nhiệt Nội quan Lạc huyệt của tâm bao Định tâm
Thần môn Nguyên thổ huyệt kinh tâm Định tâm, an thần Cách du Hội huyệt của huyết Bổ huyết
Trang 8Huyết hải Bể của huyết Bổ huyết
4.2.4 Thể can huyết hư
ư Pháp trị: bổ can huyết
ư Bai thuốc thường dùng: Bổ can thang hoặc Tứ vật thang
+ Bai tứ vật thang: thục địa 30g, đương quy 15g, bạch thược 20g, xuyên
khung 12g
Vị thuốc Tác dụng Vai trò
Thục địa Ngọt, hơi ôn: bổ thận, dưỡng âm, bổ huyết Quân
Đương quy Dưỡng can huyết Thần
Xuyên khung Đắng, chát, chua: nhuận gan, dưỡng phế Tá
Bạch thược Cay, ôn: hoạt huyết, chỉ thống, hanh khí, khu phong Tá
+ Bai thuốc Lương địa thang gồm: a giao, bạch thược, thục địa (hay sinh
địa), địa cốt bì, huyền sâm, mạch môn
322
Trang 9Copyright@Ministry Of Health
Vị thuốc Tác dụng Vai trò
Thục địa Ngọt, đắng, ôn: sinh tân dịch, dưỡng âm, bổ huyết Quân Bạch thược Đắng, chát, chua: nhuận gan, dưỡng phế Quân
A giao Ngọt, bình: tư âm, dưỡng huyết, bổ phế, nhuận táo Thần
Địa cốt bì Ngọt han: lương huyết, tả hỏa Thần
Huyền sâm Đắng, mặn, hơi han: tư âm, giáng hỏa, trừ phiền, nhuận táo Tá
Mạch môn Ngọt, đắng, mát: nhuận phế, sinh tân Tá
4.2.5 Thể tâm tỳ hư
ư Pháp trị: bổ ích tâm tỳ
ư Bai thuốc thường dùng: Quy tỳ thang hoặc Bát trân thang gia giảm
Bai Bát trân thang: nhân sâm 12g, bạch truật 12g, phục linh 12g, cam
thảo 6g, thục địa 12g, xuyên khung 12g, đương quy 12g, bạch thược 12g