Công ty cổ phần và vai trò của nó trong sự phát triển kinh tế ở nước ta hiện nay

Công ty cổ phần và vai trò của nó trong sự phát triển kinh tế ở nước ta hiện nay

Công ty cổ phần và vai trò của nó trong sự phát triển kinh tế ở nước ta hiện

nay (TL; 3)

Phần 1-Phần mở đầu

Phần 2-Nội dung

Chương 1: Lý luận chung về công ty cổ phần

1.1 Khái niệm chung về công ty cổ phần

1.2 Sự ra đời và phát triển của công ty cổ phần

1.3 Vai trò của công ty cổ phần với sư phát triển kinh tế

1.3.1 Đặc điểm của công ty cổ phần

1.3.2 Vai trò của công ty cổ phần

Chương 2: Công ty cổ phần và vai trò của nó trong phát triển kinh tế ở Việt Nam

2.1 Quá trình hình thành công ty cổ phần ở Việt Nam

2.1.1 Tất yếu hình thành công ty cổ phần ở Việt Nam

2.1.2 Quá trình hình thành công ty cổ phần ở Việt Nam

2.2 Các loại công ty cổ phần ở Việt Nam

2.3 Vai trò của công ty cổ phần trong nền kinh tế ở nước ta hiện nay

2.4 Thực trạng quá trình cổ phần hoá ở nước ta hiện nay

Chương 3: Một số giải pháp đẩy mạnh quá trình hình thành và nâng cao vai trò của công

ty Cổ phần ở Việt Nam

3.1 Những nguyên nhân cơ bản cản trở quá trình hình thành công ty cổ phần ở nước ta

3.2 Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh quá trình hình thành và nâng cao vai trò của công

ty cổ phần ở Việt Nam

Phần 3-Kết Luận

Phần 1 : Lời Mở Đầu

Công ty cổ phần và vấn đề cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước không còn là những

hiện tượng kinh tế xã hội mới lạ đối với nền kinh tế thế giới Công ty cổ phần đã trở thành hình thức

kinh doanh phổ biến ở hầu hết các nước có nền kinh tế thị trường phát triển

Sau đại hội Đảng lần thứ 4,quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp

sang nền kinh tế thị trường không chỉ làm thay đổi một cách sâu sắc nền kinh tế nước ta về cơ cấu

vận hành, quan hệ sở hữu mà còn xuất hiện tổ chức kinh tế mới trong đó có công ty cổ phần

Việc đưa ra bàn bạc về vấn đề “ công ty cổ phần và vai trò của nó trong sự phát triển kinh

tế ở nước ta hiện nay “ là xuất phát từ sự cấp thiết và tính thời sự của nó

Trong phạm vi bài viết này, do sự hiểu biết còn hạn chế, em chỉ xin đề cập đến một số vấn

đế cơ bản sau đây :

• Những lí luận chung về công ty cổ phần

• Công ty cổ phần và vai trò của nó trong sự phát triển kinh tế ở nước ta hiên nay

• Một số giải pháp đẩy mạnh quá trình hình thành và nâng cao vai trò của công ty cổ phần ở

Việt Nam

Với tất cả kiến thức đã học ở trường đại học Quản Lý Kinh Doanh, cộng với những hiểu biết

sơ lược của mình về công ty cổ phần- một hình thức kinh doanh còn khá mới mẻ ở Việt Nam – em hy

vọnh bài viết này sẽ để lại những ấn tượng nhất định Tuy nhiên, chắc chắn bài viêt này sẽ còn nhiều

hạn chế nên em rất mong được sự giúp đỡ của các thầy, cô và các bạn

Phần 2 : Nội Dung

Chương 1 : Lý luận chung về công ty cổ phần

1.1 Khái niệm chung về công ty cổ phần

Công ty cổ phần ra đời vào khoảng thế kỷ thứ 17.Sang thế kỷ thứ 19

công ty cổ phần phát triển mạnh mẽ, công ty cổ phần ra đời được coi là một “

phát minh “ vĩ đại của loài người trong nền sản xuất xã hội Vậy công ty cổ phần

là gỉ ?

Có khá nhiều định nghĩa về công ty cổ phần nhưng nhìn chung lại, công

ty cổ phần là doanh nghiệp trong đó các thành viên cùng góp vốn,mỗi người đều

có một số cổ phiếu nhất định,tương ứng với số tiền họ đã bỏ ra, cùng

hưởng lợi nhuận cùng chịu trách nhiệm trong phạm vi góp vốn của mình

trên cơ sở tự nguyện

Để hiểu rõ khái niệm công ty cổ phần ta phải tìm hiểu “cổ đông” là

gì.Ta xuất phát từ khái niệm “cổ phần” của công ty Vốn của công ty cổ phần

được chia thành nhiều phần bằng nhau và được gọi là cổ phần thể hiện dưới hình

thức cổ phiếu.Trong đó cổ phiếu là thứ chứng khoán có giá trị,ghi nhận quyền

sở hữu của cổ đông, đồng thời bảo đảm người chủ sở hữu cổ phiếu có quyền

lĩnh một phần thu nhập của công ty tương ứng với số tiền ghi nhận trên cổ

phiếu Từ đó ta có thể định nghĩa về cổ đong như sau : cổ đông chính thức là

những người sở hữu cổ phần hay có cổ phần góp vào công ty cổ phần

1.2 Sự ra đời của công ty cổ phần

Công ty cổ phần ra đời cho đến nay đã trải qua một quá trình lịch sử

phát triển hàng mấy trăm năm.Đây là một kiểu tổ chức doanh nghiệp trong nền

kinh tế thị trường Sự ra đời của công ty cổ phần không nằm trong ý muốn chủ

quan của bất kì một lực lượng nào mà đó là một quá trình kinh tế khách quan do

các nguyên nhân chủ yếu sau:

Thứ nhất : Quá trình xã hội hoá tư bản, tăng cường tích tụ và tập

chung tư bản ngày càng cao và là nguyên nhân hàng đằu thúc đẩy công ty cổ

phần ra đời Trong nền sản xuất hàng hoá,quy luật giá trị tác động mạnh mẽ tới

sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà tư bản buộc họ phải cải tiến và nâng cao

trình đọ kỹ thuật, nâng cao năng xuất lao động, giảm chi phí sản xuất làm cho

giá trị cá biệt của mình thấp hơn hoặc bằng giá trị hàng hoá của xã hội thì mới

có thể tồn tại và phát triển.Điều này chỉ có các nhà tư bản lớn với quy mô sản

xuất nhất định mới có đủ khả năng trang bị kỹ thuật hiện đại làm cho năng xuất

lao đọng tăng lên, do đó mới có thể giành được thắng lợi trong cạnh tranh, các

nhà tư bản vừa và nhỏ phải tự tích tụ vốn để mở rộng cơ sở sản xuất và hiện đại

hoá các trang thiết bị, tạo điều kiện và nâng cao năng xuất lao động và hạ giá

thành sản phẩm Song đây là biện pháp hết sức khó khăn hơn nữa việc tích tụ

vốn phải có một thời gian rất dài mơí có thể thực hiện được.Một lối thoát có

hiệu quả là các nhà kinh tế vừa và nhỏ có thể thoả hiệp và liên minh với nhau,

tập trung các nhà tư bản của họ lại với nhau thành một nhà tư bản lớn để có đủ

sức mạnh cạnh tranh và giành ưu thế với các nhà tư bản khác từ hình thức tập

trung vốn như vậy các công ty cổ phần hình thành và phát triển ngày càng mạnh

mẽ

Thứ hai : Sự ra đời và phát triển của nền đại công nghiệp cơ khí của

tiến bộ khoa học kỹ thuật tạo đọng lực thúc đẩy công ty cổ phần ra đời và phát

triển Lực lượng sản xuất ngày càng phát triển đòi hỏi tư bản cố định cũng phải

tăng Từng nhà tư bản cá biệt không thể đáp ứng được nhu cầu trên nên phải liên

minh tập trung nhiều nhà tư bản cá biệt đang phân tán trong nền kinh tế bằng

cách góp vốn để cùng kinh doanh Hơn nũa kỹ thuật ngày càng phất triển làm

xuất hiện ngày càng nhiều nghành, nhiều lĩnh vực kinh doanh có hiệu quả hơn,

cố sức hút hơn với cá nhà tư bản.việc di chuyển vốn vàn các nghành, các lĩnh

vực đó gây nên nhiều khó khăn cho các nhà tư bản vì họ không thể bỗng chốc

xoá bỏ ngay các xí nghiệp cũ để thu hồi vốn để chuyển sang xây dựng một

doanh nghiệp mới mà họ chỉ có thể rút bớt và chuyển dần từng phần vốn Quá

trình này có thể kéo dài và họ có thể mất thời cơ Mâu thẫn này chỉ có thể giải

quyết các nhà tư bản liên minh với nhau, cùng góp vốn xây dựng các doanh

nghiệp lớn Do có chung mục đích đi tìm lợi nhuận siêu ngạch nên họ dễ dàng

gặp nhau và nhanh tróng đi đến cùng góp vốn để thanh lập công ty cổ phần và

cùng kinh doanh

Thứ ba : Đó là sự phân tán tư bản để tránh rủi ro và tạo thế mạnh trong

quản lí Sản xuất ngày càng phát triển, trình độ kĩ thuật ngay càng cao, cạnh

tranh ngày càng khốc liệt vì sự rủi ro trong kinh doanh đe dọ phá sản đối với các

nhà tư bản càng lớn Để tránh điều đó các nhà tư bản phân tán tư bản của mình

bằng cách đầu tư tư bản vào nhiều tư bản khác nhau có nhĩa là tham gia đầu tư

kinh tế kinh doanh ở nhiều nghành, nhiều lĩnh vực, nhiều công ty khác nhau

Với cách làm này một mặt các nhà tư bản tìm cách chia sẻ sự thiệt hại cho nhiều

người khi gặp ruỉ ro, nhưng mặt kgác do tập chung được nhiều trí tuệ của số

đông người cùng tham gia quản lí nên công ty cổ phần đạt hiệu quả kinh doanh

cao hơn và ít rủi ro hơn Cho đến nay công ty cổ phần là hình thức tổ chức quản

lí kinh doanh được các nhà tư bản ưa chuộng nhất nên càng phát triển mạnh mẽ

Thứ tư : Đó là sự phat triển rộng rái của chế độ tin dụng đã tạo động

lưc thúc đẩy công ty cổ phần ra đời và phát triển Đó là vì hai lí do sau đây: một

là việc phát hành cổ phiếu của công ty cổ phần không thể thực hiện được nếu

không có thị trường tiền tệ phát triển nếu không có những doanh nghiệp và dân

cư có nhu cầu sử dụng vốn tiền tệ thị trường Thứ hai,thực tiễn ra đời và phát

triển công ty cổ phần trên thế giới chứng tỏ việc phát hành cổ phiếu chỉ có thể

thực hiện thông qua các ngân hàng, đôi khi do bản thân ngân hàng phát

hành.Chẳng hạn ở Đức năm 1869, trong nghành điện lực có 39 công ty cổ phần

thì đều sinh ra nhờ sự giúp đỡ của ngân hàng Như vậy về lịch sử cũng như về

lôgic tín dụng có trước công ty cổ phần, tín dụng là cơ sở trực tiếp là động lực

công ty cổ phần ra đời và phát triển

Tóm lại, công ty cổ phần là quá trình kinh tế khách quan do đòi hỏi của

sự hình thành và phát triển của kinh tế thị trường, nó là kêt quả tất yếu của quá

trình tập trung tư bản, nó diễn mạnh mẽ cùng với sự phát triển của nền đại công

nghiệp cơ khí và sự tự do cạnh tranh dươí chế độ tư bản

Về quá trình phát triển của công ty cổ phần được chia làm bốn giai

đoạn :

Giai đoạn 1 : Là giai đoạn mầm mống công ty cổ phần đầu tiên xuất hiện

mang tên công ty Đông Ân do thương nhân người Anh thành lập năm 1773 Tại

Luân Đôn hình thù đầu tiên của sở giao dịch chứng khoán ra đời vào năm 1801

thì chính thức được thành lập Thị trường chứng khoán Mĩ được thành lập năm

1790

Giai đoạn 2 : Là giai đoạn hình thành trước và sau cuộc cách mạng công

nghiệp chủ yếu là đầu thế kỉ thứ 19.Các công ty cổ phần chính thức lần lượt

ra đời với hình thức tổ chức và phân phối riêng của nó Khoảng giữa thế kỉ

thứ 18 đầu thế kỉ thứ 19 công ty cổ phần đã xuất hiên trong lĩnh vực đường sông

và đường sắt Đến năm 1837 đã có 46 công ty cổ phần

Giai đoạn 3 : Là giai đoạn phát triển, sau những năm 70 các công ty cổ

phần phát triển một cách nhanh tróng, phổ biến ở mọi nơi với quy mô rộng và số

lượng tư bản tập trung lớn chua từng có Tại Anh : 86000, 90% tư bản Anh chịu

sư khống chế của công ty cổ phần Tai Mĩ năm 1909 có 262000 công ty cổ

phần

Giai đoạn 4 : Là giai đoạn trưởng thành Sau chiến tranh thế giới thứ 2,

công ty cổ phần ngày càng trở nên hoàn thiện hơn về cơ cấu tổ chức và phát

triển mạnh mẽ trên quy mô lớn

Công ty cổ phần trên cơ sở nền sản xuất xã hội hoá đặc biệt là xã hội

hoá về vốn, quan hệ tín dụng phát triển, quan hệ thị trường hình thành đầy

đủ.Trải qua mấy trăm năm, công ty cổ phần đã phát triển ở hầu hết các nước tư

bản thei xu thế tư giản đơn đến phức tạp, từ quy mô nhỏ đến quy mô lớn, từ một

lĩnh vực đến nhiều lĩnh vực, từ một nghành đến đa nghành, từ một quốc gia đến

các công ty xuyên quốc gia

1.3 Vai Trò Của Công Ty Cổ Phần Với Sự Phát Triển Kinh Tế

1.3.1 Đặc điểm của công ty cổ phần

Công ty cổ phần là một hình thức tổ chức kinh doang có tư cách pháp

nhân và các cổ đông chỉ có trách nhiêm pháp lí hưu hạn trong phần góp vốn của

mình Vốn của công ty được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần,

Giá trị mỗi cổ phiếu gọi là mệnh giá cổ phiếu trong đó cổ phiếu là một thứ

chứng khoán có giá ghi nhận quyền sở hữu cổ phần, đồng thời bảo đảm cho

người chủ sở hữu cổ phiếu có quyền lĩnh một phần thu nhập của công ty tương

ứng với số tiền ghi trên cổ phiếu.Mỗi công ty chỉ được phát hành số cổ phiếu

nhất định Cổ phiếu thuờng và cổ phiếu ưu đãi do công ty phát hành hình thành

nên vốn cổ phần của công ty Cổ phiếu chứng minh tư cách thành viên của

những người góp vốn vào công ty cổ phần, những thành viên này được gọi là cổ

đông Mỗi cổ đông có thể mua một hoặc nhiều cổ phiếu

Quyền trách nhiệm và lợi ích của cổ đông phụ thuộc vào số lượng cổ phiếu

của họ trong công ty

Cơ cấu tổ chức và điều hành của công ty cổ phần : do đặc điểm nhiều

chủ sở hữu trong công ty cổ phần nên các cổ đong không thể thực hiện vai trò

sở hưu của mình mà phải thông qua tổ chức đại diện làm nhiệm vụ tổ chức trực

tiếp quản lí công ty, bao gồm : Đại hội cổ đông, Hội đồng quản trị, Giám đốc

điều hành và ban kiểm soát

Đại hội cổ đông : là cơ quan quyết định cao ngất của công ty, là đại hội

của những người cổ đông sở hữu đối với công ty cổ phần Đại hội cổ đông có ba

hìng thức là đại hội thành lập, đại hội bất thường, đại hội đồng cổ đông

Hội đồng quản trị : bộ máy quản lí coả công ty cổ phần bao gồm những

thành viên có trình độ chuyên môn cao và quản lí giỏi để có thể hoàn thành tốt

các nhiệm vụ do đại hội đồng cổ đong giao phó Số thành viên do đại hội đồng

cổ đông quyết định và được ghi vào điều lệ của công ty.Hội đồng quả trị có

toàn quyền nhân danh công ty để quyết định mọi vấn đề có liên quan đến lợi

ichs của công ty, quyền lợi của công ty, trừ các vấn đề thuộc thẩm quyền của đại

hội đồng Hội đồng quản trị tự bầu chủ tịch hội đồng và chủ tịch hội đồng có thể

kiêm tổng giám đốc công ty nếu điều lệ công ty không quy định khác

Giám đốc điều hành : là người điều hành mọi hoạt động hàng ngày của

công ty và chịu trách nhiệm trước hội đồng quản trị về việc thực hiện các trách

nhiệm và quyền hạn được giao Về thực chất giám đốc điều hành là người làm

thuê cho chủ tịch hội đồng quản trị.Giám đốc không làm việc theo nhiệm kì mà

làm việc theo hợp đồng kí kết với chủ tịch hội đồng quản trị

Ban kiểm soát : có vai trò giám sát mọi hoạt động của công ty Số lượng

uỷ viên kiểm soát tuỳ theo điều lệ của công ty Những người này không phải là

thành viên của hội đồng quản trị hoặc giám đốc

Sự phân chia lợi nhuận trong công ty cổ phần :

Lợi nhuận của công ty sau khi đã chi trả cho các mục cần thiết được chia

đều cho các cổ đông tỷ lệ với phần góp vốn của họ vào công ty

1.3.2 Vai trò của công ty cổ phần đối với sự phát triển tế

Với những đặc điểm riêng có của mình, công ty cổ phần có vai trò vô cùng

to lớn đối với nền kinh tế đó là khả năng huy động vốn một cách nhanh chóng

với quy mô lớn để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh khổng lồ mà

không có nhà tư bản riêng biệt nào có thể tự mình làm nổi

Chương hai : Công ty cổ phần và vai trò của nó trong sự phát triển

kinh tế ở Việt Nam

2.1 Quá trình hình thành công ty cổ phần ở Việt Nam

2.1.1 Tính tất yếu khách quan của việc hình thành công ty cổ phần ở

Việt Nam

Thứ nhất : ở nước ta cần phải hình thành công ty cổ phần dụa trên một số

căn cứ sau :

1- Xuất phát từ nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng đa

dạng hoá sở hữu

2- Xuất phát từ nhu cầu huy động vốn của các tổ chức cá nhân trong

và ngoài nước để phục vụ cho nhu cầu Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất

nước

3- Xuất phát từ mục tiêu nâng cao hiệu quả của hoạt động của hệ

thống doanh nghiệp trong toàn bộ nền kinh tế, đặc biệt là hệ thống doanh nghiệp

nhà nước

4- Xuất phát từ nhu cầu cải cách hệ thống nhà nước

Thứ hai :Việt Nam hiện nay đã và đang chuẩn bị đủ các điều kiện cho ra

đời công ty cổ phần

1- Nền sản xuất đang dần từng bước chuyển từ nền sản xuất nhỏ kĩ

thuật thủ công sang nền sản xuất bằng kĩ thuật cơ khí hiện đại

2- Hệ thống ngân hàng đang cho vay với lãi xuất âm sang dương

3- Đội ngũ khoa học kĩ thuật , cán bộ quản lí được đào tạo căn bản

đang từng bước tiếp cận với nền kinh tế thị trường hiện dại

4- Nhà nước tạo hành lang pháp lí,luật pháp và các văn bản dưới luật

cùng bộ máy tổ chức cổ phần hoá thực hiện cổ phần hoá doanh nghiệp nhà

nước

2.1.2 Quá trình hình thành công ty cổ phần ở Việt Nam

Trong quá trình hình thành và phát triển có hai hình thức để thành lập

công ty cổ phần.Đó là thành lập mới công ty cổ phần và cổ phần hoá các doanh

nghiệp nhà nước hiện có Do nền kinh tế Việt Nam có những đặc điểm cụ thể

riêng so với các nhà nước trên thế giới nên việc thành lập mới công ty cổ phần

không được chú trọng phát triển Chúng ta chỉ đi sâu vào việc cổ phần hoá các

doanh nghiệp nhà nước

Việc cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước được tiến hành theo ba

phương thức sau:

1- Giữ nguyên giá trị hiện có của doanh nghiệp và phát hành cổ phiếu

theo quy định nhằm thu hút thêm vốn để phát triển

2- Bán một phần hiện có của doanh nghiệp

3- Tách một bộ phận doanh nghiệp đã đủ điều kiện cổ phần hoá

Có thể chia quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước ở nước ta hiện

nay thành ba giai đoạn sau đây :

• Giai đoạn thí điểm 1992-1995

• Giai đoạn mở rộng cổ phần 1996-1998

• Giai đoạn đẩy mạnh cổ phần hoá 1998

2.2 Các loại công ty cổ phần ở Việt Nam

1- Công ty cổ phần quốc doanh

2- Công ty cổ phần liên doanh

3- Công ty cổ phần có 100% vốn nước ngoài

2.3Vai trò của công ty cổ phần trong nền kinh tế nước ta hiện nay

Công ty cổ phần là hình thức liên doanh tốt nhất để tranh thủ sự tham

gia đầu tư từ nước ngoài.Nước ta hiện nay đang cần thiết thu hút vốn đầu tư từ

nước ngoài cho sự nghiệp phát triển kinh tế, hình thức liên doanh góp vốn cổ

phần với nước ngoài sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam có dủ sức mạnh về mọi

mặt : vốn, tiềm lực vật chất kĩ thuật, năng lực quản lí

Hệ thống doanh nghiệp nhà nước ở nước ta hiện nay hoạt động kém

hiệu quả một phần vì không xác định rõ ai là chủ sở hữu đích thực, đây là

nguyên nhân gây ra sự lãng đạm thiếu trách nhiệm thiếu kỉ cương kỉ luật của

người lao động, sự giảm sút về năng xuất chất lượng và hiệu quả, thiếu minh

bạch trong phân phối thu nhập còn trong công ty cổ phần quyền sở hữu và

quyền sử dụng được xác định rõ ràng nên cơ chế phân phối lợi ích được giả

quyết thoả đáng Lợi ích của người lao động và người góp vốn gắn liền với kết

quả sản xuất kinh doanh của công ty nên trở thành động lực, cơ sở bên trong

thúc đẩy sản xuất kinh doanh của công ty

Hiện nay quá trình cổ phần hoá ở nước ta đang được triển khai khá

mạnh mẽ Việc hình thành công ty cổ phần thông qua cổ phần hoá góp phần

năng cao vai trò chủ đạo của nền kinh tế nhà nước bởi chỉ có thế mới năng cao

được hiệu quả của các doanh nghiệp nhà nước hơn nữa nhà nước với hình thức

tham dự cổ phần có thể nhanh chóng can thiệp nhằm điều chỉnh cơ cấu kinh tế,

thúc đẩy sự phát triển và điều tiết thị trường một cách có hiệu quả

Công ty cổ phần ra đời còn góp phần thúc đẩy sự ra đời và phát triển

thị trường chứng khóan ở Việt Nam Thông qua thị trường chứng khoán các nhà

kinh doanh có thể huy động được mọi nguồn tiết kiệm trong dân cư Nó là cơ sở

quan trọng để nhà nước thông qua đố sử dụng các chính sách tiền tệ can thiệp

vào hoạt động của nền kinh tế nhằm đạt được những mục tiêu đã lựa chọn

Thiếu thị trường chứng khoán sẽ không có nền kinh tế thị trường phát triển song

sự ra đời của nó không phụ thuộc vào ý muốn của con người mà là kết quả của

sự phát triển chung về kinh tế xã hội, trong đó sự ra đời và phát triển, hoạt động

một cách hoàn hảo của các công ty cổ phần giữ vai trò quyết định

2.4 Thực trạng quá trình cổ phần hoá ở Việt Nam

Đến 1/1/1998 Việt Nam mới chỉ có 18 doanh nghiệp nhà nước chuyển

thành công ty cổ phần trong đó có 4 doanh nghiệp thuộc nhành vận tải, 1 doanh