Bệnh cơ - xương - khớp hay gặp ở tuổi thiếu niên pot

Bệnh cơ - xương - khớp hay gặp ở tuổi thiếu niên Thoái hóa xương sụn thường có tiến triển âm ỉ, đau tại vị trí tổn thương có thể phân chia thành nhiều loại bệnh khác nhau như bệnh sưn

Bệnh cơ - xương - khớp

hay gặp ở tuổi thiếu niên

Thoái hóa xương sụn thường có tiến triển âm ỉ, đau

tại vị trí tổn thương có thể phân chia thành nhiều loại

bệnh khác nhau như bệnh sưng đau lồi củ trước

xương chày, viêm xương sụn bóc tách Để xác định

bệnh, thầy thuốc thường phải dựa vào lâm sàng và

hình ảnh Xquang Kết quả điều trị lại phụ thuộc vào vị

trí tổn thương và thời điểm phát hiện bệnh sớm hay

muộn

Bệnh sưng đau lồi củ trước

xương chày

Đây là bệnh hay xảy ra ở trẻ em

dưới 16 tuổi, đặc biệt là nam giới

và những em chơi các môn thể thao như đá bóng, nhảy

cao, nhảy xa hay chạy Những môn này đòi hỏi cơ tứ đầu

đùi phải vận cơ mạnh và động tác lặp đi lặp lại Chỗ bám

của gân cơ tứ đầu đùi vào lồi củ trước xương chày bị kích

thích nhiều gây ra tổn thương tại chỗ viêm và sưng đau,

thậm chí đứt gân hay bong xương tại chỗ bám Triệu

chứng bệnh bao gồm đau tại lồi củ trước ở đầu trên

xương chày, ngay dưới xương bánh chè Chỗ sưng đau

nhiều, đau lặp đi lặp lại nhiều đợt, nặng lên sau, trong hay

ngay sau các hoạt động gắng sức và đỡ khi nghỉ ngơi

Đau có thể tồn tại vài tháng hoặc thậm chí chỉ hết khi trẻ

trưởng thành Khám: ấn tại vị trí dưới xương bánh chè

đau nhiều, hơi sưng, có thể hơi ấm hơn bên lành Một số

ít trường hợp có thể điểm bám bị giật đứt khỏi xương

chày làm người bệnh đau rất nhiều và hạn chế vận động

các động tác như duỗi chân, động tác đá Nếu tình trạng

bong điểm bám diễn ra lâu dài có thể dẫn đến bị teo cơ

Khám khớp gối bình thường Hình ảnh Xquang tại chỗ

thấy lồi củ trước xương chày hơi lồi ra, có thể có canxi

hóa gân cơ tứ đầu đùi hay mảnh xương nhỏ bong ra khỏi

xương chày

Về điều trị, cần nghỉ ngơi, tránh các nguyên nhân gây khởi

phát hoặc làm nặng tình trạng bệnh Khi đau nhiều có thể

dùng thuốc giảm đau paracetamol đơn thuần hoặc thuốc

chống viêm giảm đau không steroid như diclofenac,

meloxicam Có thể dùng corticoid tiêm tại chỗ nhưng cần

thận trọng, phải có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa khớp

Nếu triệu chứng kéo dài dai dẳng cần bất động khớp gối

Một số ít trường hợp cần phẫu thuật lấy bỏ tổ chức viêm

và xương bị bong, cố định lại điểm bám của gân cơ tứ đầu

đùi mới giải quyết được triệt để bệnh Một câu hỏi đặt ra là

có nên ngừng hẳn chơi thể thao? Nhìn chung không cần

ngừng tuyệt đối, tuy nhiên nên ngừng chơi một thời gian

những môn thể thao tác động xấu như đá bóng, nhảy cao,

nhảy xa hay chạy khi đang đau nhiều Nếu vẫn đau dai

dẳng, cần ngừng chơi tất cả các môn Chườm đá tại chỗ

khoảng 5 phút trước và sau khi chơi thể thao cũng góp

phần giảm đau, giảm viêm Cần đeo các tấm che gối khi

chơi các môn thể thao như đá bóng để tránh chấn thương

trực tiếp

Viêm xương sụn bóc tách

Tổn thương trong bệnh

Là bệnh trong đó một mảnh sụn

bị bong tách ra khỏi xương rơi

vào trong ổ khớp Bệnh thường

xảy ra ở nam giới trẻ tuổi, đặc biệt sau chấn thương ở

khớp Khớp gối là khớp bị ảnh hưởng nhiều nhất, mặc dù

bệnh có thể gặp ở bất kỳ khớp nào như khuỷu, vai, háng

và khớp cổ chân

Bệnh nhân thường đau tại khớp tổn thương: là triệu

chứng phổ biến nhất Nếu bị ở khớp gối thường khởi phát

sau hoạt động thể lực như leo cầu thang, leo núi hoặc

sưng đau lồi củ trước

xương chày

chơi thể thao Kẹt khớp do mảnh sụn bong ra rơi vào giữa

khớp gối gây triệu chứng kẹt cứng khớp ở một vị trí,

không gấp duỗi được như bình thường Ngoài ra có thể

yếu khớp, giảm biên độ vận động khớp, sưng đau nóng

quanh khớp hiếm gặp Để chẩn đoán xác định bệnh cần

chụp Xquang Chụp cắt lớp vi tính cho hình ảnh rõ hơn

chụp Xquang: thấy hình lún xương, mảnh xương sụn bóc

tách một phần hay hoàn toàn Chụp cộng hưởng từ thấy

hình ảnh phù tủy, kén dưới sụn, mảnh xương sụn bóc

tách

Điều trị: mục đích duy trì, phục hồi chức năng khớp bị ảnh

hưởng, giảm đau, giảm nguy cơ thoái hóa Điều trị bảo

tồn, đặc biệt khi phát hiện sớm: cho khớp được nghỉ ngơi,

tránh các hoạt động, vận động đặc biệt như chạy, nhảy

Có thể cần đi nạng khi đau nhiều Tập các bài tập vận

động cơ mà không có tính chất ép lên vùng khớp tổn

thương nhằm duy trì, bảo tồn sức cơ, biên độ vận động

khớp Điều trị phẫu thuật trong trường hợp điều trị bảo tồn

không hiệu quả, đặc biệt khi bong mảnh xương sụn vào

khớp gây triệu chứng kẹt khớp cần lấy bỏ những mảnh đã

rời ra Đa phần chỉ cần can thiệp nội soi khớp, hiếm khi

cần phẫu thuật mở khớp

Bệnh Kienbock

Bệnh mang tên Robert Kienbock, một nhà Xquang người

Áo, người đầu tiên mô tả hình ảnh nhuyễn xương ở

xương nguyệt năm 1910 Xương nguyệt là một trong tám

xương nhỏ ở cổ tay Ngoài các nguyên nhân như đã đề

cập ở trên, tình trạng thiếu máu trong bệnh còn có thể liên

quan đến bất thường ngắn đầu xa của xương trụ dẫn đến

tăng áp lực quá mức lên xương nguyệt Biểu hiện người

bệnh đau ở cổ tay, thường đau trực tiếp tại vị trí tương

ứng xương nguyệt, có thể kèm sưng nóng tại chỗ, giảm

động tác gấp cổ tay Chụp Xquang thành 4 giai đoạn theo

Lichtman: giai đoạn 1 có hình ảnh Xquang bình thường;

giai đoạn 2 có xơ hóa đặc xương nguyệt nhưng chưa xẹp;

giai đoạn 3 có vỡ, lún xẹp xương nguyệt nhưng chưa có

thoái hóa khớp cổ tay - quay; giai đoạn 4 có vỡ, lún xẹp

kèm thoái hóa thứ phát khớp cổ tay - quay Chụp cộng

hưởng từ hay chụp cắt lớp vi tính, chụp xạ hình xương

giúp chẩn đoán sớm bệnh ngay ở giai đoạn mới chỉ thiếu

hụt dòng máu tới xương mà chưa có tổn thương trên

Xquang

Điều trị bệnh phụ thuộc vào giai đoạn phát hiện: giai đoạn

1 chỉ cần điều trị triệu chứng, chống viêm giảm đau, hạn

chế cử động cổ tay Trong giai đoạn 2: tái cung cấp máu

cho xương bằng cách ghép xương tự thân Trong trường

hợp có ngắn xương trụ thì có thể áp dụng kỹ thuật phẫu

thuật làm ngắn xương quay hay làm dài xương trụ nhằm

làm giảm áp lực dòng máu đến xương nguyệt - tăng cấp

máu tại chỗ Giai đoạn 3, 4: tùy mức độ có thể phẫu thuật

lấy bỏ xương chết, thay thế xương nguyệt bằng đĩa nhân

tạo (titanium hay silicon), phẫu thuật cắt bỏ các xương cổ

tay gồm xương thuyền, nguyệt, tháp thay bằng đĩa nhân

tạo hoặc thậm chí làm đông cứng khớp cổ tay toàn bộ