Sự xuất hiện của kỹ thuật thay van động mạch chủ qua da trở thành lựa chọn tối ưu nhất cho những bệnh nhân này, đồng thời khẳng định bước tiến mới của tim mạch can thiệp trên... Khi n
Trang 1Cơ hội sống cho bệnh nhân không
thể phẫu thuật tim
Sẽ là bi kịch thật sự cho những bệnh nhân có chỉ định phẫu
thuật nhưng lại không thể phẫu thuật Không ít trường hợp
tổn thương van động mạch chủ đang phải chấp nhận thực tế
đó vì họ có thể tử vong ngay trên bàn mổ vì nhiều lý do Sự
xuất hiện của kỹ thuật thay van động mạch chủ qua da trở
thành lựa chọn tối ưu nhất cho những bệnh nhân này, đồng
thời khẳng định bước tiến mới của tim mạch can thiệp trên
Trang 2thế giới Viện Tim mạch Việt Nam đã sẵn sàng điều trị bằng
kỹ thuật mới này
Nhiều bệnh nhân đang đối mặt với bệnh van động mạch chủ
PGS.TS Nguyễn Quang Tuấn -
Trưởng phòng C4, Viện Tim mạch
cho biết, bệnh tim do thấp và thoái
hóa là những nguyên nhân chủ yếu
làm tổn thương hẹp van động mạch
chủ (ĐMC) Hiện nay, nhiều bệnh
nhân hẹp van ĐMC đến bệnh viện có
kèm theo nhiều bệnh lý trầm trọng khác như tăng huyết áp, đái
Tổn thương van động
mạch chủ
Trang 3tháo đường, xơ vữa động mạch Trong số đó phần lớn là bệnh
nhân có tuổi (từ 50 tuổi trở lên) Khi người bệnh không còn đáp
ứng tốt với các thuốc điều trị và nguy cơ tử vong do suy tim đang
ngày một tăng lên thì chỉ định thay van ĐMC là "tiêu chuẩn vàng"
đối với những trường hợp này, tuy nhiên không phải bệnh nhân
nào cũng có thể trải qua cuộc đại phẫu lớn như vậy
Các chuyên gia tim mạch cho hay, nhiều bệnh nhân không thể
phẫu thuật hoặc nguy cơ tử vong do phẫu thuật cao vì lớn tuổi,
suy tim mức độ nặng, chức năng tâm thất giảm nặng, tiền sử
nhồi máu cơ tim, đã phẫu thuật thay van bắc cầu nối chủ - vành
Thêm vào đó, một số điều kiện phẫu thuật làm cho thay van ĐMC
có thách thức nhiều hơn và nguy cơ phẫu thuật cao hơn như:
Trang 4Động mạch chủ lên bị vôi hoá nặng, bị xơ vữa nặng hay mỏng
manh dễ vỡ; Trung thất bị chiếu xạ hay cơ tim bị tổn thương do
tia xạ Bên cạnh đó có những người bệnh từ chối phẫu thuật vì
sợ đau đớn Nếu không có một phương pháp điều trị tối ưu hơn
thì cơ hội sống của người bệnh hầu như đã khép lại
Biến những điều không thể thành có thể
Để có thể thay van ĐMC cho người bệnh mà không cần phải
phẫu thuật, các nhà tim mạch can thiệp trên thế giới đã thực hiện
thành công thay van ĐMC qua da PGS.TS Nguyễn Quang Tuấn
cho biết, các bệnh nhân được thay van ĐMC qua da sẽ được
khám xét một cách cẩn thận, tổng thể để lựa chọn đường vào cấy
Trang 5ghép van: qua động mạch đùi, qua động mạch dưới đòn hay qua
mỏm tim Thời gian thực hiện khoảng 15 - 60 phút Từng người
bệnh sẽ được đánh giá cẩn thận các yếu tố nguy cơ và lựa chọn
các dụng cụ phù hợp Những người mắc bệnh động mạch vành
kèm theo cần được can thiệp trước khi thay van Đây là một
phương pháp ít xâm lấn vì tránh được phải mở lồng ngực, tuần
hoàn ngoài cơ thể, thời gian điều trị ngắn, bệnh nhân có thể ra
viện ngày hôm sau
Tại nhiều Trung tâm tim mạch lớn trên thế giới, thay van ĐMC
qua da đã được thực hiện một cách thường qui
Cần chiếm lĩnh kỹ thuật mới phục vụ người bệnh
Trang 6PGS TS Nguyễn Quang Tuấn cho biết, Viện Tim mạch Việt Nam
là nơi đầu tiên trong cả nước đã sẵn sàng mọi điều kiện để thực
hiện kỹ thuật này Viện đã chuẩn bị đầy đủ các phương tiện chụp
mạch số hoá, hệ thống theo dõi huyết động, các phương tiện
chẩn đoán hình ảnh có chất lượng cao, máy tim phổi nhân tạo,
các phương tiện để xử trí các biến chứng, bóng nong và stent
động mạch vành, các dụng cụ để chọc tháo dịch màng ngoài tim
cũng sẵn sàng Những ca can thiệp đầu tiên sẽ có sự hỗ trợ kỹ
thuật của các chuyên gia Hoa Kỳ GS Phạm Gia Khải, Chủ tịch
Hội Tim mạch Việt Nam cho biết, so với các nước trong khu vực,
Việt Nam là nước điều trị các bệnh van tim (hẹp van hai lá) bằng
can thiệp nhiều nhất, có kinh nghiệm nhất Trang thiết bị và đội
Trang 7ngũ bác sĩ Việt Nam đủ điều kiện tốt và sẵn sàng thực hiện kỹ
thuật mới này
Tuy nhiên, chi phí cho mỗi ca thay van ĐMC qua da khoảng
35.000 USD, đây là một chi phí khá cao đối với nhiều người
bệnh Mặc dù so với các nước trên thế giới thì giá thành tại Việt
Nam chỉ bằng 2/3 Vì thế PGS.TS Tuấn nhận định đây là khó
khăn để người bệnh nghèo tiếp cận với kỹ thuật mới Tuy nhiên
nếu không sớm tiến hành kỹ thuật này thì kể cả người bệnh có
điều kiện cũng khó có cơ hội được cứu sống Bởi khác với những
bệnh lý khác, bệnh nhân có thể ra nước ngoài chữa trị nhưng với
đặc thù của bệnh nhân tim mạch thì đi lại bằng máy bay là điều
Trang 8quá nguy hiểm Dự kiến trong tháng 10, Viện Tim mạch Việt Nam
sẽ thực hiện kỹ thuật này
Các chuyên gia cho rằng để triển khai được kỹ thuật cao có chi
phí lớn, điều quan trọng là đáp ứng được nhu cầu của người
bệnh và có được lòng tin của chính họ Cách đây 10 năm, một ca
can thiệp mạch vành có chi phí 2.000 - 3.000 USD, nhiều người
cảm thấy quá xa vời nhưng đến nay đã có hàng nghìn ca được
thực hiện thành công mỗi năm với chi phí trung bình 6.000 -
7.000 USD/ca (2 stent) Mới đây, tại Bệnh viện Nhi Trung ương,
mặc dù chi phí mỗi ca cấy điện cực ốc tai cho trẻ bị điếc là 25.000
USD nhưng rất nhiều trẻ đăng ký được chữa trị với mong muốn
làm thay đổi chất lượng cuộc sống Vì thế rất nhiều bác sĩ tin rằng
Trang 9ứng dụng thành công kỹ thuật thay van ĐMC qua da sẽ là mong
mỏi của nhiều người bệnh, bởi điều đó không phải chỉ thay đổi
chất lượng cuộc sống mà quan trọng nhất là họ được cứu sống
PGS.TS Nguyễn Hữu Tú - Trưởng Bộ môn Gây mê hồi sức,
Trưởng khoa GMHS và chống đau, Bệnh viện ĐHY Hà Nội:
"Có nhiều nguy cơ cho người cao tuổi khi phải phẫu thuật
thay van tim"
Những phẫu thuật tim mạch như thay van tim liên quan trực tiếp
đến bộ máy tuần hoàn và hô hấp của người bệnh nên nguy cơ
tử vong rất cao, đặc biệt là ở người cao tuổi do chức năng của
các cơ quan đều suy giảm từ 30 - 50% Hơn nữa, họ thường có
Trang 10các bệnh phối hợp như đái tháo đường, tăng huyết áp, mạch
vành, tâm phế mãn, rối loạn chuyển hoá nên rất nhạy cảm với
các thuốc dùng trong gây mê, các can thiệp của gây mê hồi sức
và ngoại khoa, dễ dẫn đến suy hô hấp hoặc rối loạn huyết động
nặng như tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim Quá
trình chuyển hoá, đào thải các thuốc mê ở người già cũng chậm
hơn nhiều so với người trẻ và khó dự đoán, sau mổ có thể gặp
hàng loạt biến chứng do tồn dư thuốc gây ra như ngừng thở,
quên thở, tắc nghẽn đường thở, trào ngược dịch dạ dày vào
phổi, thiếu oxy, xẹp phổi Ngoài ra, người già cũng dễ bị rối
loạn về thân nhiệt, dễ bị tụt nhiệt độ trong và sau mổ vì dự trữ và
Trang 11sinh nhiệt đều kém Tụt nhiệt độ có thể gây ra nhiều rối loạn như
chuyển hoá thuốc, đông máu, tuần hoàn Đây là thách thức lớn
khi quyết định phẫu thuật cho những bệnh nhân cao tuổi Vì
những hạn chế này mà không ít bệnh nhân cao tuổi có thể bị từ
chối điều trị bằng phẫu thuật