NHẬN XÉT LÂM SÀNG MÁU TỤ TRONG NÃO SAU CHẤN THƯƠNG pptx

NHẬN XÉT LÂM SÀNG MÁU TỤ TRONG NÃO SAU CHẤN THƯƠNG TÓM TẮT Tác giả nghiên cứu các dấu hiệu lâm sàng trên 182 trường hợp máu tụ trong não MTTN sau chấn thương được chẩn đoán bằng CT Sca

NHẬN XÉT LÂM SÀNG MÁU TỤ TRONG NÃO SAU

CHẤN THƯƠNG

TÓM TẮT

Tác giả nghiên cứu các dấu hiệu lâm sàng trên 182 trường hợp máu tụ trong não (MTTN) sau chấn thương được chẩn đoán bằng CT Scanner Chính những thay đổi rất khác nhau về tri giác sau chấn thương (do MTTN phần lớn kèm theo các thương tổn khác của não) là dấu hiệu đặc trưng của MTTN Như vậy, sau một chấn thương nếu người bệnh có rối loạn tri giác thì chẩn đoán bằng hình ảnh là bước không thể thiếu được

SUMMARY

CT Scanner is the diagnosis procedure to determine the traumatic intracerebral hematoma.Those are hematomas located in the brain tissue or

involved with the brain cortex They are usually come along with the other complex lesions such as: contusion, DAI acute subdural hematoma During the time from November, 1994 to August 1996, we received to treat 182 cases of intracerebral hematoma at Cho Ray Hospital, HoChiMinh City, that included 15 cases of the younger than 15 year old children Most of cases are the traffic accidents In the clinical features, the consciousness changing is the brilliant sign but not specialized for intracerebral hematoma 76,93% patients had coma immediately after accident or consciousness level had been going down after the following up time The neurological deficits, as unilateral paralysis, pupil unequal deletions, only have 6,57% cases, the other signs (pulse, blood pressure changing, scalp injury ) only have responsible to play as in the rescucitation or intracranial hematoma as the rule It isn t a specialized sign for intracerebral hematoma To evaluate how

is coma level, we have been using Glasgow scale score: GCS = 14 - 15 (23,07%); GCS = 9 - 13 (41,20%); GCS = 3 - 8 (35,71%) We can tell that the consciousness changing after trauma is the main sign to indicate for doing CT Scanner and CT Scanner is a very important diagnosis procedure for discovering the lesions of serious head injury in which it include intracerebral

MỞ ÐẦU

Nhờ sử dụng CT Scanner trong chẩn đoán chấn thương sọ não (CTSN) mà máu tụ trong não (MTTN) được phát hiện ngày càng tăng lên(5,7)

Dựa vào 182 trường hợp MTTN đã được chẩn đoán bằng CT Scanner chúng tôi tìm hiểu đặc điểm lâm sàng của các trường hợp này, để qua đó có thể rút

ra những dấu hiệu được xem như đặc trưng nhằm giúp cho những đồng nghiệp ở tuyến trước có hướng chẩn đoán và xử lý thích hợp trước một trường hợp MTTN nói riêng và có thể CTSN nói chung

TƯ LIỆU - PHƯƠNG PHÁP

Trong thời gian từ tháng 11/1994 đến tháng 8/1996, có 182 trường hợp được chẩn đoán là MTTN sau CTSN tại khoa Phẫu thuật Thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy

Dựa vào một bệnh án thống nhất, chúng tôi khai thác các yếu tố lâm sàng, hình ảnh, và xử lý các số liệu thu được bằng chương trình Epi 6.0

(Các bệnh nhân bị đa chấn thương không nằm trong đối tượng nghiên cứu)

KẾT QUẢ

Bảng 1: Nguyên nhân

Số lượng

bệnh nhân

Tỷ lệ

%

Tai nạn giao

thông (TNGT)

162 89,01

Tai nạn lao

động (TNLÐ)

2 1,09

Ðã thương

(ÐT)

3 1,64

Tai nạn sinh

hoạt (TNSH)

11 6,04

Nguyên nhân

khác

4 2,19

Tổng số 182 100%

Bảng 2: Rối loạn tri giác sau chấn thương

bệnh nhân

Tỷ lệ %

Mê ngay sau

tai nạn

81 44,51

Có khoảng

tĩnh

59 32,42

Không rối

loạn tri giác

42 23,07

Tổng số 182 100%

Bảng 3: Ðiểm hôn mê Glasgow (GCS = Glasgow coma score)

bệnh nhân

Tỷ lệ %

GSC = 14 - 15 42 23,07

GCS = 9 - 13 75 41,20

GCS = 3 - 8 65 35,71

Tổng số 182 100%

Bảng 4: Dấu hiệu thần kinh khu trú

bệnh nhân

Tỷ lệ

%

Không đáp ứng

nữa người (1)

46 25,27

Ðồng tử không

đều (2)

37 20,33

(1) + (2) 12 6,59

Bảng 5: Kích thước đồng tử

bệnh nhân

Tỷ lệ

%

Ðường kính <

2mm

36 19,78

Ðường kính >

4mm

8 4,4

Không đều 37 20,33

BÀN LUẬN

Chúng tôi quan niệm MTTN là khi khối máu tụ nằm trong nhu mô não nhưng có thể:

Nằm trọn trong nhu mô

Hoặc có một phần nằm ở vỏ não

Quan niệm này được chia xẻ bởi Weisberg L và cs(9)

Với định nghĩa như trên, tỷ lệ MTTN của chúng tôi cao hơn hẳn các tác giả khác quan niệm MTTN là khi nó nằm trong nhu mô, không có phần nào liên quan với vỏ não(5,6)

Sở dĩ chúng tôi khảo sát MTTN theo hình thái này vì đây là thương tổng khá phổ biến gặp sau chấn thương (do tai nạn giao thông hoặc do ngã) MTTN

được hình thành từ các ổ dập não chảy máu ở trán hay thái dương sau một chấn thương dội (contre-coup injury)(4,5,6,7)

Những biến đổi về tri giác sau chấn thương được ghi nhận qua các giai đoạn khác nhau Trước hết là chấn động não đã được Paré.A mô tả từ thế kỷ 16 và Gennarelli định nghĩa: "bất tỉnh ngay sau chấn thương với sự hồi phục lại bình thường tri giác trong vòng 24 giờ"(2)

Tất cả bệnh nhân của chúng tôi đều trải qua giai đoạn này Sau đó, có thể bệnh nhân vào viện trong tình trạng tỉnh táo (Glasgow 14, 15 điểm), chỉ có các triệu chứng như đau đầu, ói mửa và được chẩn đoán trên CT Scanner là

có MTTN: chúng tôi có 42 bệnh nhân chiếm tỷ lệ 23,08%

Tình huống thứ hai của diễn tiến tri giác: bệnh nhân mê kéo dài ngày sau chấn thương (chiếm 44,5%) Trước đây khi chưa sử dụng CT Scanner người

ta thường cho đó là biểu hiện đặc trưng của giập não(6) Qua khảo sát CT Scanner, chúng tôi thấy có 82,41% giập não kèm MTTN và 19,23% MTTN kèm thương tổn sợi trục lan tỏa (TTSTLT) TTSTLT bản thân nó là nguyên nhân gây hôn mê ngay sau chấn thương Do đó, hôn mê tức thì là biểu hiện của nhiều thương tổn nguyên phát