NHỮNG TIẾN BỘ CỦA CÁC GHÉP CƠ QUAN docx

Sự rọi tia X irradiation các mẫu ghép này, sau đó được thay thế bởi những thuốc chống thải bỏ médicaments antirejets càng ngày càng tinh vi, đã cho phép trong những năm 1960 các phẫu thu

NHỮNG TIẾN BỘ CỦA CÁC GHÉP CƠ QUAN

NHỮNG ĐIỂM MỐC

GHÉP (GREFFES) Sự phân biệt y khoa giữa các chữ “transplantation” và

“greffe” có khuynh hướng mờ nhạt đi và chúng càng ngày càng được sử

dụng như những chữ đồng nghĩa Sự khác nhau giữa hai chữ là ở kỹ thuật

ngoại khoa được sử dụng để lấy và đặt vào trở lại (réimplanter) cơ quan hay

các mô được ghép

CÁC CƠ QUAN Ngày nay ta có thể ghép một cách thành công 6 cơ quan

khác nhau Thận là thường được ghép nhiều nhất Tiếp theo là gan, tim,

phổi, tụy tạng và các phần của ruột Những yếu tố khác của cơ thể có thể

được ghép : tủy xương, da, giác mạc, các động mạch, xương

LỊCH SỬ Vào bất cứ thời kỳ nào, ngay cả trong thời Thượng Cổ, con người

đã cố gắng thay thế các chi hay các cơ quan bị thiếu hụt bằng những chi hay

cơ quan khác Các phẫu thuật ghép đầu tiên đã xảy ra vào đầu thế kỷ XX

Các thầy thuốc đã thử ghép thận heo hay dê Những thất bại liên tiếp cho

phép khám phá một trong những điều trở ngại của giải phẫu, phản ứng thải

bỏ (réaction de rejet) của cơ thể nhận mẫu ghép (greffon) Sự rọi tia X

(irradiation) các mẫu ghép này, sau đó được thay thế bởi những thuốc chống

thải bỏ (médicaments antirejets) càng ngày càng tinh vi, đã cho phép trong

những năm 1960 các phẫu thuật ghép (transplantation) phát triển

HIẾN (DON) Khi đó là một người có khả năng hiến (un donneur potentiel)

bị chết, người vừa chết, lúc còn sinh tiền, phải đã nói rõ rằng ông hay bà ta

đồng ý thuận cho các cơ quan của mình Tiếc thay tình huống này không

phải là luôn luôn xảy ra Khi việc lấy cơ quan (prélèvement) có thể thực hiện

được về mặt y khoa, nếu gia đình trước đó đã không đề cập vấn đề hiến các

cơ quan với người chết, thì họ có thể do dự và chống lại việc lấy các cơ

quan Ngay cả việc có một carte de donneur cũng sẽ không ngăn cản các

thầy thuốc phải hỏi ý kiến của gia đình Nhưng nếu việc hiến cơ quan bị

chống lại, ta vẫn có thể ghi tên vào một registre national du refus Từ việc

lấy các cơ quan đến sự điều trị chống thải bỏ nơi người được ghép, thủ thuật

ghép cơ quan đã trải qua những bước tiến kỹ thuật Nhưng vẫn luôn luôn

không có khá đủ những người hiến (donneur)

IMPLANTATION Trong số 4705 ghép cơ quan vào năm 2010, chính các

ghép thận đứng đầu (2889), tiếp theo là các ghép gan (1092), đứng xa trước

các ghép tim (356) hay phổi (244) Sau những con số này, đó là hàng ngàn

mạng người được cứu sống và hàng ngàn người khác đang chờ đợi để

được ghép

“Hơn 14.000 người cần một ghép cơ quan vào năm 2010 Đó là 3 lần nhiều

hơn hôm nay”, BS Alain Atinault, giám đốc của direction opérationnelle du

prélèvement de la greffe (organes et tissus), thuộc Agence de la

biomédecine, đã phàn nàn như vậy Hậu quả, khoảng 250 người chết mỗi

năm, vì đã không có thể hưởng được đúng lúc một ghép cơ quan, như ca sĩ

trẻ tuổi Grégory Lemarchal, bị bệnh mucoviscidose Vậy đối với Grégory và

tất cả những người khác, tất cả phải được thực hiện để làm tối ưu việc thu

nhận những mẫu ghép quý báu sẵn sàng để sử dụng

HƯỚNG HÀNH ĐỘNG ĐẦU TIÊN

Lấy tất cả các cơ quan có thể có nơi một người hiến và không phải chỉ thận

hay gan như đã được thực hiện từ bấy lâu nay “Vào năm 2003, ta chỉ ghép

100 lá phổi mỗi năm, vì thiếu mẫu ghép, BS Marc Sternn chuyên khoa về

ghép phổi (bệnh viện Foch ở Suresnes) đã nhận xét như vậy Bắt đầu từ năm

2004, các mạng lưới lấy cơ quan (réseau de prélèvement) đã thực hiện

những cố gắng thật sự và ta đã nhân lên 2,5 lần số các mẫu ghép phổi có sẵn

sàng để sử dụng.” Điều đó vẫn không đủ vì phải cần đến 350 mẫu ghép,

nhưng sự chênh lệch giữa các mẫu ghép được lấy và các mẫu ghép cần thiết

được thu nhỏ lại Trái với một thành kiến, tuổi của người hiến không phải là

một yếu tố kềm hãm Thật vậy chính tình trạng của các cơ quan mới đáng kể

: ví dụ ngày nay, cứ mười quả thận thì gần 3 phát xuất từ những người hiến

trên 60 tuổi, BS Atinault đã xác nhận như vậy

HƯỚNG HÀNH ĐỘNG THỨ HAI

Giữ gìn tốt hơn những mẫu ghép được lấy : “Khi người hiến cơ quan chết,

các cơ quan của người này chịu nhiều biến đổi, BS Corinne Antoine, chuyên

gia về ghép thận (bệnh viện Saint -Louis) đã giải thích như vậy Thế mà sự

vận chuyển cổ điển (ở 4 độ C trong một chất dịch bảo quản) làm gia tăng các

nguy cơ bị các di chứng Chính vì thế người ta đang đánh giá các máy móc

có khả năng duy trì cơ quan trong những tình trạng gần sinh lý chừng nào có

thể được Ngoài ra các máy này cho phép kiểm tra các cơ quan đúng là hoạt

động tốt.” Như thế tránh phải loại bỏ một mẫu ghép có thể hơi ít “đẹp” hơn,

nhưng hoàn toàn có khả năng đảm nhiệm chức năng của nó Đối với BS

Stern, trong những năm đến, những máy này có thể xử lý vài biến đổi và như

thế cho phép khôi phục các lá phổi hay những cơ quan khác đáng lý ra

không được ghép trong tình trạng như vậy” Ngoài sự kiện những máy móc

mới này rất là tốn kém và không có mô hình phổ quát (những máy được sử

dụng đối với tim là khác với những máy dùng cho phổi, thận), đó là một

trong những tiến bộ lớn nhất được dự kiến trong một thời gian ngắn tới đây

HƯỚNG HÀNH ĐỘNG THỨ BA

Giữ gìn tối đa mẫu ghép trong và sau can thiệp ngoại khoa "Thí dụ ghép

phổi đã được hưởng nhiều ECMO (oxygénation extracorporelle) trong

những năm qua Trái với tuần hoàn ngoài cơ thể (CEC: circulation

extracorporelle), trong đó tuần hoàn máu được chuyển hoàn toàn ra ngoài cơ

thể, kỹ thuật bổ khuyết các chức năng phổi này được dung nạp hơn nhiều

Được sử dụng trong và sau phẫu thuật, ECMO cho phép phổi mới được ghép

phục hồi lại nhanh hơn và điều đó được thể hiện cụ thể bởi một tỷ lệ sinh tồn

lúc một năm tốt hơn, BS Stern đã nhấn mạnh như vậy"

HƯỚNG HÀNH ĐỘNG THỨ TƯ

Sau cùng tìm những thuốc làm suy giảm miễn dịch (immunosuppresseur)

mới, cũng hiệu quả nhưng ít độc hơn đối với người nhận “Thật vậy, để một

cuộc ghép thành công, hệ miễn dịch của người nhận (receveur) không thải

bỏ cơ quan của người cho (donneur), và chính vì ta cho người nhận những

thuốc như vậy suốt đời Thế mà những thứ thuốc này độc đối với thận

Ngoài ra chúng làm gia tăng những nguy cơ nhiễm trùng và ung thư, bởi vì

chúng tác động lên toàn bộ hệ miễn dịch và không chỉ lên những tế bào nhận

biết mẫu ghép (greffon) như là một vật lạ”, BS Antoine đã nhắc lại như vậy

Trong những năm đến, ta sẽ phải xác định tốt hơn những người nhận cần

được điều trị nhất (do những chỉ dấu về nguy cơ thải bỏ mẫu ghép) và nhắm

đích tốt hơn tác dụng của các thuốc làm suy giảm miễn dịch Từ những tiến

bộ này qua những tiến bộ khác, các kết quả tốt được mong chờ “Trong các

ghép phổi, chúng ta đã đạt được 80% những kết quả tốt sau một năm và

chúng ta hy vọng chuyển qua 90% trong 3 hay 4 năm sắp đến Đó là một hy

vọng hiện thực vì lẽ vài kip trên thế giới đã đạt đến con số này”, BS Stern

nói tiếp như vậy Đối với thận, ta có thời gian nhìn lại nhiều hơn, các kết quả

lại còn thuyết phục hơn : “Vào năm 2009, chúng ta đã có thể cho thấy rằng

các máy vận chuyển các mẫu ghép thận làm gia tăng tỷ lệ sồng còn 4% sau

một năm Một tỷ lê đã rất là tốt, vì nó đạt đến 95%”, BS Antoine đã kết luận

như vậy Cái mức thành công biểu tượng 100% đã không bao giờ gần kề đến

như thế