Câu 2 3,0 ñiểm Hãy viết một bài văn ngắn khoảng 400 từ trình bày suy nghĩ của anh/chị về lòng yêu thương con người của tuổi trẻ trong xã hội hiện nay.. Hãy viết một bài văn ngắn khoảng
Trang 1KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2010 Môn thi : NGỮ VĂN - Gíao dục trung học phổ thông
I Phần chung cho tất cả thí sinh (5,0 ñiểm)
Câu 1 (2,0 ñiểm)
Nêu những nét chính về cuộc ñời và sự nghiệp văn học của nhà văn M Sô-lô-khốp
Câu 2 (3,0 ñiểm)
Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 400 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lòng yêu thương con người của tuổi trẻ trong xã hội hiện nay
II Phần riêng - Phần tự chọn (5,0 ñiểm)
Thí sinh chỉ ñược làm một trong hai câu (câu 3.a hoặc câu 3.b)
Câu 3.a Theo chương trình Chuẩn (5,0 ñiểm)
Phân tích nhân vật Việt trong truyện ngắn Những ñứa con trong gia ñình của Nguyễn Thi (phần trích trong Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục - 2008)
Câu 3.b Theo chương trình Nâng cao (5,0 ñiểm)
Phân tích ñoạn thơ sau trong bài Sóng của Xuân Quỳnh :
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ
(Ngữ văn 12 Nâng cao, Tập một, tr.122 - 123, NXB Giáo dục - 2008)
Trang 2BÀI GIẢI GỢI Ý
I PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 ựiểm)
Câu 1 : Những nét chắnh về cuộc ựời và sự nghiệp văn học của nhà văn M Sô-lô-khốp
- M Sô-lô-khốp sinh tại vùng thảo nguyên sông đông tỉnh Rô-Xtốp nước Nga trong một gia ựình nông dân nghèo, nghỉ học sớm, tham gia phong trào cách mạng ở ựịa phương - Năm 1922 (17 tuổi) lên thủ ựô Mác-xcơ-va kiếm sống bằng ựủ nghề mong thực hiện giấc mơ văn chương Năm 1928, với quyển I "Sông đông êm ựềm" ựã khẳng ựịnh tài năng văn chương (ựến năm 1940 hoàn chỉnh tác phẩm 4 tập) Ông ựã tự học, ựọc sách nhiều, nên tiểu thuyết của ông là công trình kiến thức uyên bác Ông ựược bầu làm Viện sĩ hàn lâm khoa học Liên Xô năm 1939 Trong thế chiến thứ 2, ông tham gia hồng quân Liên Xô (phóng viên chiến trường) chống phát xắt đức Sau chiến tranh tiếp tục viết về cuộc sống con người vùng sông đông Ông ựược nhận giải Nobel văn chương năm 1965
- M Sô-lô-khốp là nhà văn hiện thực Nga lỗi lạc thế kỷ XX Nổi bật nhất là thể loại tiểu thuyết như :
Sông đông êm ựềm 4 tập (1927 - 1940)
đất vỡ hoang 2 tập (1932 - 1959)
Số phận con người (1957)
Câu 2 Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 400 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lòng yêu thương con người của tuổi trẻ trong xã hội hiện nay
a Yêu cầu học sinh biết cách làm bài văn nghị luận xã hội, biết cách trình bày những suy nghĩ của mình về hiện tượng xã hội trong ựời sống quanh ta Ở ựây là về lòng yêu thương con người của tuổi trẻ trong xã hội hiện nay Bài làm ngắn gọn, bố cục rõ ràng, lý lẽ kết hợp với dẫn chứng, văn viết diễn ựạt mạch lạc, trong sáng
b Thế hình trong bài làm:
1 Xã hội hiện nay trong một bối cảnh ựất nước rộng mở, năng ựộng, phát triển kinh tế, hòa nhập toàn cầu, tuổi trẻ tập trung trong học tập nắm bắt tri thức như chìa khóa vào ựời là tốt, nhưng
cả xã hội quan tâm ựến tình cảm yêu thương con người, ý thức trách nhiệm với cộng ựồng của tuổi trẻ hiện nay
2 Tình yêu thương con người là phẩm chất cao quý, sáng ngời giá trị nhân văn của mỗi con người chúng ta, phát xuất từ tình yêu những người ruột thịt : cha mẹ, anh em, họ hàng cô bác rồi ựến cộng ựồng người trong xã hội nói chung đó là một truyền thống nhân ựạo của cha ông ta "Thương người như thể thương thân"
* Tuổi trẻ trong xã hội hiện nay cũng ựã thể hiện ựược tình yêu thương con người đó là tình người trong cuộc sống
- Những ựứa con trong gia ựình biết vâng lời cha mẹ, thương yêu anh chị em, chăm ngoan trong học tập, lễ phép với thầy cô, Ầ ựó là biểu hiện của sự yêu thương và trách nhiệm
Trang 3- Những học sinh, sinh viên không những lo ñèn sách, học tập văn hóa, thâu lượm kiến thức, mà họ còn tham gia nhiều hoạt ñộng xã hội như : Chiến dịch tình nguyện mùa hè xanh, hiến máu nhân ñạo, … ñó là biểu hiện tốt ñẹp của tình yêu thương con người
- Thậm chí trong thế hiện trẻ hiện nay, có những bạn trong hoàn cảnh khó khăn, những thanh thiếu niên khuyết tật, họ không những vượt lên chính mình ñể sống, mà họ còn chia sẻ lo cho bao người : ta có giấc mơ ñẹp của Thúy, chim cánh cụt ðất Việt của Chánh Quân, giám ñốc một ngón tay Phan Quốc Hùng, … tuổi trẻ trong xã hội hiện nay ñẹp biết bao ! Họ ñể lại một niềm tin, tấm gương sáng cho bao người noi theo
* Tuy nhiên, có một bộ phận giới trẻ trong xã hội hiện nay còn ăn chơi lêu lỏng, không những không thể hiện tình yêu thương ñối với cha mẹ, những người ruột thịt luôn lo lắng quan tâm cho mình, thậm chí nhưng bạn ấy còn hỗn láo với cha mẹ, ñánh cả thầy cô giáo và bạn học, bạo hành trong nhà trường, … ngoài xã hội thì họ còn ñua xe, ñánh võng ñùa giỡn trước bao sinh mạng con người Một số
ít bạn còn nghiện ngập, trộm cắp, giết người, họ sống thật ích kỷ Những người trẻ ấy thật ñáng phê phán, ñáng lên án
- Mặt khác trong xã hội hiện nay, nhìn chung tuổi trẻ sống còn dửng dưng, bàng quang
vô cảm với những hiện tượng tiêu cực, không lành mạnh quanh ta, họ chưa thực sự dũng cảm như Lục Vân Tiên ñể biểu hiện tình người
3 Lòng yêu thương con người của tuổi trẻ hiện nay ñã biểu hiện phong phú trong một
xã hội rộng mở, phát triển, hòa nhập, họ ngấm ngầm phát huy tình người trong truyền thống nhân ñạo của dân tộc, nó không ñược thể hiện tập trung, quyết liệt như khi có kẻ thù ñến xâm lược, giày xéo dân tộc mình Tuy nhiên cả xã hội vẫn quan tâm, lo lắng về một bộ phận tuổi trẻ còn sống thờ ơ, bàng quang, vô cảm với những con người, cuộc sống quanh mình
II PHẦN RIÊNG – PHẦN TỰ CHỌN (5,0 ñiểm)
Câu 3.a
I) Yêu cầu: Học sinh biết làm bài văn nghị luận phân tích những ñặc ñiểm của nhân vật trong tác phẩm tự sự, bố cục chặt chẽ, văn viết trong sáng
II) Bài làm thể hiện những ý chính :
1 Nguyễn Thi (1928 - 1968), là cây bút văn xuôi hiện thực xuất sắc trưởng thành trong kháng
chiến chống Mỹ cứu nước Ông ñặc biệt thành công với những tác phẩm viết về ñất và người Nam Bộ Những ñứa con trong gia ñình ñã thể hiện rõ ñiều ñó ðặc biệt nhân vật Việt ñược tác giả khắc họa thật sinh ñộng và giúp người ñọc cảm nhận ñược vẻ ñẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong thời chống Mỹ cứu nước
2 Phân tích nhân vật Việt :
a) Việt - chàng trai Nam Bộ mới lớn với những phẩm chất hồn nhiên :
- Giữ trong mình cái ná thun từ thuở nhỏ dù ñã cầm súng ñi ñánh giặc
- Khi bị thương nặng trong ñêm tối giữa rừng sâu, không sợ chết mà sợ ma
- Tranh giành với chị Chiến từ việc ñi soi ếch ñến việc lập chiến công, giành ñi bộ ñội với chị
Trang 4>> Việt là một hình ảnh sinh ñộng của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc sống ñời thường những năm kháng chiến chống Mỹ
b) Việt - mang tình cảm gia ñình sâu nặng, sâu sắc :
- Thương mẹ, thương chị, thương chú Năm Qua dòng hồi tưởng của Việt, hình ảnh người mẹ
ñã mất ñã hiện lên qua người chị Thương chị nhưng tính còn trẻ con nên giấu chị với ñồng ñội
>> Tình thương yêu của Việt ñối với mẹ, chị là vô bờ bến, ñó là ñộng lực giúp Việt cầm súng ñánh giặc ñể trả thù nhà
c) Việt - mang phẩm chất người anh hùng :
- Gan góc, chiến ñấu với tất cả sức mạnh thể chất và tinh thần, với ý chí và truyền thống của gia ñình cách mạng
- Dũng cảm cùng chị bắn cháy tàu giặc
- Dù bị thương nặng, ñói khát, dù tỉnh dù mê, dù kiệt sức vẫn sẵn sàng chiến ñấu
>> Việt mang phẩm chất anh hùng cách mạng của thanh niên thời chống Mỹ cứu nước
III) Qua dòng hồi tưởng của chính nhân vật Việt, nhà văn Nguyễn Thi ñã khắc họa thành công nhân
vật Việt với những phẩm chất ñẹp ñẽ: trẻ trung, tình yêu thương gia ñình sâu nặng, gan dạ Việt thật ñáng yêu nhưng cũng rất mực dũng cảm anh hùng Nếu câu chuyện của gia ñình Việt là một “dòng sông”, thì Việt là “khúc sông sau” Việt tiếp nối truyền thống yêu nước của cha ông, của dân tộc Việt Nam trong thời ñại chống Mỹ cứu nước
Câu 3.b
Giới thiệu chung về tác giả, bài thơ, ñoạn thơ và hình tượng, cần nhấn mạnh
- Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ nữ thới kháng chiến chống Mĩ - Xuân Quỳnh có nhiều ñóng góp trong mảng thơ tình yêu
- Nêu ñặc ñiểm thơ Xuân Quỳnh
- Xác ñịnh vị trí và nội dung ñoạn thơ
Phân tích nội dung 2 ñoạn thơ
2.1 Sóng là bài thơ tình yêu thời chiến và ở ñó người ñọc nhận ra vẻ ñẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình – người phụ nữ Việt Nam khi yêu: chân thành, da diết, tận tuỵ, thuỷ chung và tin tưởng ở tin yêu dù
“muôn vời cách trở”
2.2 Sóng là hình tượng trung tâm của bài thơ; là ẩn dụ cho tình yêu và khát vọng cao ñẹp của tâm hồn người phụ nữ
Khát vọng một tình yêu cao ñẹp; và khát vọng một tình yêu muôn thuở
3.1 Khát vọng một tình yêu cao ñẹp :
- Mượn tính chất và quy luật của sóng ñể nói về khát vọng trong tình yêu con người
+ Cái dữ dội của sóng biển như sự mãnh liệt trong tình yêu con người
+ Sự dịu êm của sóng như những phút giây êm ñềm trong tình yêu
+ Cái ồn ào của sóng như sự sôi nổi khi yêu
+ Khi sóng lặng lẽ như sự suy tư, trăn trở ñể bồi ñắp trong tình yêu
Trang 5- Biểu hiện của tình yêu cao ựẹp
+ ỘSông không hiểu nổi mìnhỢ có nghĩa là không hiểu nổi sóng vì sự giới hạn chật hẹp của sông, không ựủ sức chứa hết những sác thái phong phú của sóng và như một tất yếu,
Ộsóng tìm ra tận bểỢ, bởi lẽ chỉ có ựại dương bát ngát, bao la mới ựủ cho sóng phô diễn hết sác thái và
vẻ ựẹp của mình
==> cũng vậy, một tâm hồn tầm thường làm sao nuôi dưỡng ựược một tình yêu cao ựẹp vì thế, ngay khổ thơ ựầu, cái tôi trữ tình ựã bộc lộ một khát vọng về tình yêu ựẹp
3.2 Khát vọng một tình yêu muôn thuở
- Nhà thơ không nói con sóng Ộngày xưa Ờ ngày nayỢ, mà nói Ộngày xưa Ờ ngày sauỢ như khẳng ựịnh
sự muôn ựời và tình yêu cũng vậy sẽ mãi tồn tại với con người và nhân loại
- Nhà thơ quan niệm tình yêu gắn liền với tuổi trẻ Ộnỗi khát vọng tình yêu; bồi hồi trong ngực trẻỢ có thể liên hệ với câu thơ của Xuân Diệu ỘHãy ựể trẻ con nói cái ngon của kẹo; Hãy ựể tuổi trẻ nói hộ tình yêuỢ
==> sự nồng nàn, sôi nổi , hồn nhiên và phóng khoáng trong tình yêu
4 đánh giá chung:
- Hai khổ của bài thơ ỘSóngỢ tiêu biểu cho hồn thơ Xuân Quỳnh
- Những sáng tạo mới mẻ, bất ngờ tạo nên sắc thái biểu cảm và gợi nhiều liên tưởng sâu sắc
- Cái tôi trữ tình với khát vọng về một tình yêu cao ựẹp và phẩm chất tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam
TRẦN HỒNG đƯƠNG - NGUYỄN đỨC HÙNG
(TT BD VH & LT đH Vĩnh Viễn)