ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA SINH HỌC potx

Nhiệm vụ của nó là tìm hiểu đặc điểm cấu tạo và hoạt động của các cơ thể sống, giải thích bản chất của các hiện tượng sống, cơ chế của các quá trình diến ra trong các tổ chức sống, khám

ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ VÀ SỰ PHÁT

TRIỂN CỦA SINH HỌC

1 Đối tượng, nhiệm vụ của sinh học

Sinh học là một ngành khoa học tự nhiên nghiên cứu về giới tự nhiên hữu

cơ Nhiệm vụ của nó là tìm hiểu đặc điểm cấu tạo và hoạt động của các cơ

thể sống, giải thích bản chất của các hiện tượng sống, cơ chế của các quá

trình diến ra trong các tổ chức sống, khám phá các qui luật phát sinh phát

triển của sinh giới để không những giúp con người nhận thức đúng nguồn

gốc tự nhiên của sự sống mà còn giúp con người vận dụng có hiệu quả các

qui luật đó vào thực tiễn điều khiển, cải biến sinh vật phục vụ cho mục đích

của mình

Đối tượng của sinh học là sự sống, một dạng vật chất phức tạp, vì vậy so

với các ngành khoa học tự nhiên khác như vật lý học, hoá học, địa chất học

thì sinh học đã ra đời sau và phát triển muộn hơn Cũng như các khoa học tự

nhiên khác, sinh học đã phát triển từ trình độ mô tả, đến trình độ thực

nghiệm rồi đến trình độ lý thuyết

2 Sự phân hoá của sinh học trong quá trình phát triển

Trong quá trình phát triển, sinh học đã phân hoá thành nhiều bộ môn khác

nhau, theo ba hướng chính sau đây:

- Mỗi bộ môn chuyên nghiên cứu một bộ phận của giới sinh vật Trước tiên

xuất hiện Thực vật học, Động vật học Sau đó với phát minh kính hiển vi

quang học ở thế kỷ XVII, Vi sinh vật học đã ra đời, và với sự xuất hiện kính

hiển vi điện tử vào những năm 40 của thế kỷ XX đã hình thành Virut học

Mỗi ngành lớn trên đây lại tiếp tục phân hoá thành những bộ môn nhỏ hơn,

chuyên nghiên cứu một nhóm thực vật hay động vật, ví dụ Nấm học, Ngư

loại học, Côn trùng học

- Mỗi bộ môn chuyên nghiên cứu một mặt của tổ chức sống bằng những

phương pháp riêng Từ đó hình thành Phân loại học, Hình thái học, Giải

phẫu học, Sinh lý học, Sinh thái học, Di truyền học

- Mỗi bộ môn nghiên cứu sự sống ở một cấp độ tổ chức khác nhau Cho đến

thế kỷ XVII, sinh học nghiên cứu ở cấp độ cơ thể và cơ quan Ngày nay sinh

học đang hướng về các hệ nhỏ (mô, tế bào, phân tử), từ đó hình thành Mô

học, Tổ chức học, Sinh học phân tử Đồng thời sinh học cũng đang hướng

vào các hệ lớn (quần thể - loài, quần xã, hệ sinh thái, sinh quyển), từ đó hình

thành khoa học về loài, Sinh thái học quần thể, Sinh quyển học

Sau khi đã tích luỹ nhiều tài liệu cụ thể và riêng biệt của nhiều bộ môn

khác nhau, người ta đã nhận thức được rằng sinh giới tuy đa dạng nhưng

thống nhất ở chỗ có một số đặc tính chung và vận động phát triển theo một

số qui luật chung Từ đó hình thành Sinh học đại cương Nếu ở thế kỷ XIX

Sinh học đại cương được xây dựng trên cơ sở học thuyết của Lamac và

Đacuyn thì sang thế kỷ XX các kiến thức đại cương về sinh học đã được

phong phú thêm rất nhiều, với nhiều đóng góp của Tế bào học, Sinh thái

học, Di truyền học, Thuyết tiến hoá hiện đại Hội nghị quốc tế đầu tiên về

sinh học lý thuyết đã được tổ chức năm 1960, từ đó sinh học ngày càng tiến

nhanh vào trình độ khoa học lý thuyết và chính xác

SINH HỌC HIỆN ĐẠI VÀ TRIỂN VỌNG ĐỐI VỚI THỰC TIỄN

1 Đặc điểm của sinh học hiện đại

Cuộc cách mạng trong sinh học ngày nay gắn liền với sự xuất hiện 3 công

cụ nghiên cứu quan trọng ở những năm 40 của thế kỷ XX và sau đó không

ngừng được cải tiến:

- Kính hiển vi điện tử, với độ phóng to hàng chục vạn lần đến một triệu lần,

cho phép phân biệt các chi tiết đến 3 ăngxtrông

- Máy li tâm siêu tốc với 65000 vòng quay / phút cho phép phân tích các

loại bào quan trong tế bào

- Phương pháp dùng tia X để nghiên cứu cấu trúc không gian của các đại

phân tử hữu cơ

Sinh học hiện đại có mấy đặc điểm nổi bật:

- Nghiên cứu sự sống ở nhiều cấp độ tổ chức khác nhau, đang tập trung vào

các hệ nhỏ và các hệ lớn

- Có sự xâm nhập ngày càng mạnh mẽ của các lý thuyết và phương pháp

nghiên cứu của nhiều ngành khoa học khác, nhất là của Hoá học, Lý học và

gần đây là của Toán học, Lý thuyết thông tin và Điều khiển học

Nhờ sự hỗ trợ của các phương pháp thực nghiệm lý hoá mà sinh học có thể

nghiên cứu sâu vào cấp độ dưới tế bào và phân tử

Nhờ vận dụng các phương pháp toán học, điều khiển học, có thể nghiên

cứu các quá trình sinh học diễn ra trong các hệ lớn, kể cả nghiên cứu các đối

tượng khó thực hiện các thực nghiệm lý hoá như bộ não người

2 Sinh học hiện đại đang thực sự trở thành một khoa học điều khiển, cải

tạo sinh vật nhờ vận dụng các thành tựu lý thuyết mới nhất

Trước kia các lý thuyết sinh học được đúc kết từ kinh nghiệm quan sát

thiên nhiên, rút ra từ thực tiễn sản xuất mò mẫm qua nhiều thế hệ Ngày nay

có những lý thuyết hình thành từ thực nghiệm trong phòng thí nghiệm hoặc

nghiên cứu thuần tuý lý luận trên các mô hình toán học cũng đã nhanh chóng

phát huy tác dụng trong thực tế

Trước kia những ứng dụng của sinh học tập trung chủ yếu vào nông, lâm,

ngư nghiệp Ngày nay sinh học phát huy tác dụng ngày càng mạnh mẽ vào y

học, công nghiệp thực phẩm, thậm chí vào cả kiến trúc, công nghiệp luyện

kim

3 Triển vọng của sinh học hiện đại với thực tiễn

Loài người đang đặt ra cho sinh học những nhiệm vụ lớn như:

- Điều khiển định hướng tính di truyền của sinh vật, tạo ra những giống vi

sinh vật, vật nuôi, cây trồng có sản lượng cao, phẩm chất tốt, chống chịu

khoẻ, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống của loài người trước

sức ép tăng nhanh dân số

- Nắm vững qui luật hình thành loài, qui luật phát triển của các quần xã và

hệ sinh thái, vận dụng có ý thức và có hiệu quả vào việc bảo vệ, khai thác

hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đồng thời bảo vệ môi trường sống,

lao động, nghỉ ngơi của con người

- Chẩn đoán, ngăn ngừa các bệnh tật di truyền bẩm sinh, phát triển di truyền

y hoạ tư vấn hướng dẫn hôn nhân, hạn chế sự lan truyền các gen xấu trong

quần thể người, hướng dẫn kế hoạch hoá gia đình, kế hoạch hoá dân số, vận

dụng công nghệ sinh học vào việc sản xuất các loại prôtêin, vitamin,

hoocmôn, kháng sinh chống bệnh tật và kéo dài tuổi thọ cho con người

Đây là chưa kể những vấn đề khá phức tạp, đầy hấp dẫn như bí mật hoạt

động trong bộ não người và năng lượng tâm thần, trường sinh học và ứng

dụng trong chữa bệnh và rèn luyện cơ thể, sinh học vũ trụ và việc liên hệ với

sự sống trên các hành tinh khác

Rất nhiều vấn đề quan trọng trong hiện tại va` đối với tương lai của sinh

quyển và của con người đều liên quan với sinh học Nhiều nhà khoa học đã

nhất trí nhận định “Loài người đang bước vào kỷ nguyên Sinh học”, “Thế kỷ

XXI sẽ là kỷ nguyên của Sinh học”!