Làm thế nào để quản lý huyết áp mục tiêu? docx

Trong số những người bị THA có tới 52% khoảng 5,7 triệu người không biết mình có bị THA; 30% khoảng 1,6 triệu người biết bị THA nhưng không có một biện pháp điều trị nào; và 64% khoảng 2

Làm thế nào để quản lý huyết áp

mục tiêu?

Theo số liệu thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, tăng huyết

áp (THA) ảnh hưởng đến sức khỏe của hơn 1 tỷ người trên

toàn thế giới và là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất liên quan

đến bệnh mạch vành, suy tim, bệnh mạch máu não và suy

thận mạn tính Với bệnh nhân THA, làm thế nào để kiểm soát

được huyết áp mục tiêu, giảm biến chứng của bệnh? GS.TS

Nguyễn Lân Việt, Viện trưởng Viện Tim mạch Quốc gia, Chủ

nhiệm Dự án Phòng chống bệnh THA đã có cuộc trao đổi với

phóng viên (PV) báo SK&ĐS xung quanh vấn đề này

PV: Xin GS cho bi ết về tình hình bệnh THA ở nước ta hiện nay

Đối với bệnh nhân THA thì hậu quả của việc không tuân thủ điều

trị (uống thuốc thất thường) sẽ như thế nào?

GS Nguy ễn Lân Việt: Tại Việt Nam, tần

suất THA ở người lớn ngày càng gia tăng

Trong những năm 1960, tỷ lệ THA là

khoảng 1%, năm 1992 là 11,2%, năm 2001

là 16,3% và năm 2005 là 18,3% Theo một

điều tra gần đây nhất (2008) của Viện Tim

GS Nguyễn Lân

Việt

mạch Việt Nam tiến hành ở người lớn ( từ 25 tuổi trở lên) trên

toàn quốc cho thấy, tỷ lệ THA đã tăng lên đến 25,1% Với dân số

hiện nay của Việt Nam là khoảng 88 triệu dân thì ước tính sẽ có

khoảng 11 triệu người bị THA

Trong số những người bị THA có tới 52% (khoảng 5,7 triệu

người) không biết mình có bị THA; 30% (khoảng 1,6 triệu người)

biết bị THA nhưng không có một biện pháp điều trị nào; và 64%

(khoảng 2,4 triệu người) THA đã được điều trị nhưng vẫn chưa

đưa được huyết áp về số huyết áp mục tiêu Như vậy hiện nay

Việt Nam có khoảng 9,7 triệu người dân hoặc là không biết bị

THA, hoặc là THA nhưng không được điều trị, hoặc có điều trị

nhưng chưa đưa được huyết áp về mức bình thường

THA nếu không được điều trị đúng và đầy đủ sẽ có rất nhiều biến

chứng nặng nề, thậm chí có thể gây tử vong hoặc để lại các di

chứng ảnh hưởng đến sức khỏe, sức lao động của người bệnh

và trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội Một số biến chứng

chính của THA như: suy tim, nhồi máu cơ tim, nhồi máu não, xuất

huyết não, suy thận, giảm thị lực, mù lòa hoặc phình tách động

mạch chủ Theo một điều tra của Viện Tim mạch tại 4 tỉnh phía

Bắc nước ta năm 2003 cho thấy, THA là nguyên nhân hàng đầu

(10%) gây suy tim tại cộng đồng ở người lớn Việt Nam 46%

bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp được điều trị tại Viện Tim mạch

(2005) có liên quan với THA và hơn 1/3 bệnh nhân tai biến mạch

máu não điều trị tại Khoa Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai (2003)

có nguyên nhân là THA

PV: Được biết Chương trình quốc gia về phòng chống THA đã

được triển khai xuống cộng đồng Vậy người bệnh được phát

hiện, theo dõi và quản lý như thế nào?

GS Nguyễn Lân Việt: Tháng 12/2008, Thủ tướng Chính phủ đã

ký quyết định đưa dự án phòng chống THA thành Chương trình

mục tiêu quốc gia Đến nay dự án bước đầu đã được triển khai

tại 16 tỉnh/thành phố trong cả nước Dự kiến đến năm 2011 sẽ

triển khai trên phạm vi toàn quốc ở tất cả 63 tỉnh/thành phố Tại

mỗi tỉnh/thành phố sẽ có Ban Chủ nhiệm dự án trực thuộc Sở Y

tế, có các đơn vị phòng chống THA tại các bệnh viện đa khoa

tỉnh/thành phố hoặc bệnh viện đa khoa quận/huyện Đơn vị trực

tiếp thực hiện các hoạt động sàng lọc, điều trị và theo dõi những

người dân bị THA là các trạm y tế xã/phường

Một trong các hoạt động chính và quan trọng của chương trình là

khám sàng lọc phát hiện sớm THA tại cộng đồng Công tác khám

sàng lọc này sẽ được triển khai tại các xã/phường tham gia trong

dự án cho người dân từ 25 tuổi trở lên Tại các đợt khám sàng

lọc, người dân được phỏng vấn theo phiếu khám sàng lọc, điều

tra về tiền sử bệnh tim mạch và các yếu tố nguy cơ tim mạch,

được đo chiều cao, cân nặng để tính chỉ số khối cơ thể (BMI:

Body Mass Index), được đo huyết áp, nhịp tim, được khám các

biến chứng của THA (nếu có) Dựa vào phiếu sàng lọc, người

dân sẽ được xác định có bị THA hay không, được lượng giá mức

độ nguy cơ bị bệnh tim mạch, đánh giá các biến chứng của THA

(nếu có) và xác định huyết áp mục tiêu cần đạt được khi bị THA

Hiện nay dự án đang làm việc với Vụ Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế để

đưa hoạt động khám sàng lọc THA tại cộng đồng là một dịch vụ

khám chữa bệnh được bảo hiểm y tế

thanh toán

Một hoạt động quan trọng khác của

dự án là theo dõi, điều trị và quản lý

người dân bị THA tại cộng đồng Phần lớn người dân bị THA

phát hiện qua khám sàng lọc hoặc đã được chẩn đoán trước đó

sẽ được theo dõi, điều trị và quản lý tại trạm y tế xã/phường Mỗi

bệnh nhân sẽ có sổ khám chữa bệnh riêng, được khám và tư vấn

và phát thuốc hạ huyết áp (nếu cần) định kỳ hằng tháng tại trạm y

tế xã/phường

Nhân viên y tế tại các trạm y tế sẽ được tập huấn về các biện

pháp theo dõi, điều trị và quản lý bệnh nhân THA Các trạm y tế

sẽ được cung cấp các trang thiết bị, sổ sách khám chữa bệnh,

các tài liệu tuyên truyền, thuốc hạ huyết áp cho công tác quản

lý THA như máy đo huyết áp, ống nghe, máy điện tim đồ, sổ

khám chữa bệnh, sổ quản lý bệnh nhân, tờ rơi, áp-phích, pa-nô

tuyên truyền, các sách và tài liệu chuyên môn về THA cho nhân

viên y tế, cộng tác viên y tế

Đối với những bệnh nhân không đáp ứng với điều trị hoặc có biến

chứng hoặc có tình trạng bệnh vượt quá khả năng quản lý tại

tuyến xã/phường sẽ được chuyển đến các đơn vị phòng chống

THA ở cấp cao hơn như tuyến quận/huyện hoặc tỉnh/thành phố

hoặc Trung ương Những bệnh nhân này sau khi đã được điều trị

ổn định và kiểm soát được huyết áp và các yếu tố nguy cơ sẽ

được gửi về trạm y tế xã/phường để tiếp tục theo dõi và quản lý

bệnh lâu dài

Dự án cũng đang làm việc với Vụ Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế để đưa

hoạt động khám và cấp phát thuốc bảo hiểm về THA được thực

hiện tại các trạm y tế xã/phường sẽ được bảo hiểm y tế thanh

toán theo đúng quy định hiện hành

PV: Đối với bệnh nhân THA ngoài việc dùng thuốc, việc điều chỉnh

lối sống hằng ngày là rất quan trọng GS có lời khuyên gì cho

những bệnh nhân này?

GS Nguyễn Lân Việt: Khi đã được chẩn đoán bị THA, người

dân cần được theo dõi, điều trị đúng, đầy đủ và liên tục

Nguyên tắc chung:

- THA là bệnh mạn tính nên cần theo dõi đều, điều trị đúng và đầy

đủ hằng ngày, điều trị lâu dài; mục tiêu điều trị là đạt "huyết áp

mục tiêu" và giảm tối đa "nguy cơ tim mạch"; "huyết áp mục tiêu"

cần đạt là dưới 140/90mmHg và thấp hơn nữa nếu người bệnh

vẫn dung nạp được Nếu nguy cơ tim mạch từ cao đến rất cao thì

huyết áp mục tiêu cần đạt là dưới 130/80mmHg Khi điều trị đã

đạt huyết áp mục tiêu, cần tiếp tục duy trì phác đồ điều trị lâu dài

kèm theo việc theo dõi chặt chẽ, định kỳ để điều chỉnh kịp thời

Điều trị cần hết sức tích cực ở những bệnh nhân đã có tổn

thương cơ quan đích Không nên hạ huyết áp quá nhanh để tránh

biến chứng thiếu máu ở các cơ quan đích, trừ tình huống cấp

cứu

Các biện pháp tích cực thay đổi lối sống trong điều trị THA: các

biện pháp này được áp dụng cho mọi bệnh nhân để ngăn ngừa

tiến triển và giảm được số đo huyết áp, giảm số thuốc cần dùng

Đó là:

- Chế độ ăn hợp lý, đảm bảo đủ kali và các yếu tố vi lượng: Giảm

mặn (dưới 6g muối hay 1 thìa cà phê muối mỗi ngày), tăng

cường rau xanh, hoa quả tươi, hạn chế thức ăn có nhiều

cholesterol và acid béo no

- Tích cực giảm cân (nếu quá cân), duy trì cân nặng lý tưởng với

BMI từ 18,5 đến 23kg/m2

- Cố gắng duy trì vòng bụng dưới 90cm ở nam và dưới 80cm ở

nữ

- Hạn chế uống rượu, bia: số lượng ít hơn 3 cốc/ngày (nam), ít

hơn 2 cốc/ngày (nữ) và tổng cộng ít hơn 14 cốc/tuần (nam), ít

hơn 9 cốc/tuần (nữ): cốc tiêu chuẩn tương đương với 340ml bia

hoặc 140ml rượu vang, hoặc 40ml rượu nặng

- Ngừng hoàn toàn việc hút thuốc lá hoặc thuốc lào

- Tăng cường hoạt động thể lực ở mức thích hợp: tập thể dục, đi

bộ hoặc vận động ở mức độ vừa phải, đều đặn khoảng 30-60

phút mỗi ngày

- Tránh lo âu, căng thẳng thần kinh; cần thư giãn, nghỉ ngơi hợp

lý

- Tránh bị lạnh đột ngột