Trong cơ thể chúng ta, ngoài hệ tuần hoàn động - tĩnh mạch, còn có hệ thống tuần hoàn bạch huyết bao gồm các mạch bạch huyết hay còn gọi là bạch mạch và các hạch bạch huyết gọi tắt là
Trang 1Làm thế nào để nhận biết
hạch lành hay ác tính?
Trong cơ thể chúng ta, ngoài hệ tuần hoàn động - tĩnh
mạch, còn có hệ thống tuần hoàn bạch huyết bao gồm
các mạch bạch huyết (hay còn gọi là bạch mạch) và
các hạch bạch huyết (gọi tắt là hạch)
Trang 2Về mặt giải phẫu học, hệ thống bạch mạch luôn song
hành với các động –-tĩnh mạch và chúng đổ về các hạch
trước khi hòa vào hệ thống tuần hoàn động - tĩnh mạch
Về chức năng, các hạch một thành phần của hệ tạo huyết
(hệ tạo huyết bao gồm: tủy xương, tuyến ức, lách, gan và
hạch) và có hai chức năng chính :
Trang 3- Trực tiếp giam giữ và tiêu diệt vi trùng, virus, các tế bào
lạ (như tế bào ung thư chẳng hạn) khi chúng xâm nhập cơ
- Gián tiếp tiêu diệt vi trùng, virus, các tế bào lạ và tạo ra
quá trình miễn dịch cho cơ thể thông qua quá trình sinh ra
các kháng thể
Trang 4Hạch được phân bố gần như khắp cơ thể chúng ta và từ
trong các phủ tạng, ổ bụng cho đến các phần mềm dưới
da Khi các hạch nằm nông dưới da to ra thì chúng ta có
thể sờ được vì chúng có hình dạng tròn như hòn bi hoặc
Trang 5dẹt như hạt đậu Thông thường các hạch dễ sờ thấy là
hạch vùng cổ, hạch vùng bẹn (vùng háng) và vùng nách
Vấn đề khó là làm thế nào chúng ta nhận biết được đó là
Trong tuyệt đại đa số trường hợp, hạch to ra do các
Trang 6Nhiễm trùng không đặc hiệu: do một loại vi trùng hoặc
Nhiễm trùng đặc hiệu: do vi trùng lao
Ung thư hạch nguyên phát: ung thư xuất phát từ các tế
bào lymphô trong hạch, còn gọi là bệnh lymphôm
Ung thư di căn hạch: tế bào ung thư từ một cơ quan khác
Trang 7di chuyển đến, xâm nhập và phát triển trong hạch
Khi thăm khám bệnh nhân, các bác sĩ sẽ dựa vào những
đặc tính của các khối hạch để dự đoán bản chất của
chúng Bảng so sánh dưới đây sẽ giúp chúng ta dễ nhớ
những đặc tính quan trọng để phân biệt lành - ác:
Đặc tính
của hạch
Hạch lành tính do
viêm nhiễm
Hạch ác tính (ung
thư)
1 Kích Thường nhỏ hơn 1cm Hạch càng lớn càng
Trang 8thước khi
phát hiện
Trong trường hợp lao
hạch, kích thước có
thể lớn hơn
nghi ngờ ác tính
2 Số
lượng và
vị trí
Thường chỉ có vài
hạch nhỏ ở một vùng
cơ thể Trong trường
hợp lao có thể có
nhiều hạch ở cổ
Càng có nhiều hạch ở
nhiều vị trí trong cơ
thể càng nghi ngờ ác
tính
3 Ranh
giới giữa
Hạch có ranh giới rất
rõ ràng, rất di động với
Khi còn nhỏ ranh giới
của hạch với mô xung
Trang 9khối hạch
với các
cấu trúc
xung
quanh
chúng
mô xung quanh Bệnh
nhân thường mô tả là
hạch “chạy” dưới các
ngón tay khi sờ vào
quanh rất rõ ràng
Hạch cũng rất di
động Tuy nhiên, khi
đã phát triển, ranh
giới không còn rõ
ràng, hạch dính cứng
do chúng xâm nhiễm
mô xung quanh
4 Mật độ
Hạch thường mềm
Đặc biệt trong trường
Mật độ thường rất
chắc, đôi khi rất cứng
Trang 10hợp lao bệnh nhân có
thể có nhiều hạch cổ
với nhiều mật độ khác
nhau Thậm chí có
những hạch bị hoại tử
và vỡ mủ ra da
nên được ví von là
“cứng như đá”
5 Sự phát
triển theo
thời gian
Trừ lao, các hạch viêm
hoặc nhiễm trùng
không đặc hiệu
thường ít khi to thêm
Hạch chắc chắn sẽ to
thêm và có nhiều
hạch hơn Hay nói
cách khác, hạch sẽ
Trang 11cũng như không tăng
thêm về số lượng
Bệnh nhân thường
nhận biết được hạch
đã có từ lâu và không
phát triển theo thời
gian
phát triển nếu bệnh
nhân không được
điều trị
Cần lưu ý rằng các triệu chứng “đau” tại khối hạch và các
triệu chứng toàn thân như “sốt, sụt cân…” không phải là
tiêu chuẩn để phân biệt lành hay ác Tuy nhiên, các triệu
Trang 12chứng này sẽ giúp đỡ các bác sĩ đi đến chẩn đoán chính
xác bản chất của khối hạch và nguyên nhân gây nổi hạch
Như vậy, khi bị nổi hạch, nếu bệnh nhân quan tâm đến
các đặc tính kể trên và khai báo đầy đủ khi đi khám bệnh
thì đã giúp đỡ các bác sĩ rất nhiều trong việc chẩn đoán
và điều trị cho chính mình