Tư liệu sản xuất T – H …….Sản xuất …..H’_T’ Sức lao động Mỗi giai đoạn của quá trình tuần hoàn nhà nước lại có những chính sách tác động nhau như : ở gai đoạn bán H’ – T’ chính quyền X
Trang 1Nhà nứơc vô sản tác động đến quá trình tuần hoàn TB thông qua các chính sách về thuế
Trang 2
Tư liệu sản xuất
T – H …….Sản xuất … H’_T’
Sức lao động
Mỗi giai đoạn của quá trình tuần hoàn nhà nước lại có những chính sách tác động nhau như : ở gai đoạn bán (H’ – T’) chính quyền Xô Viết có thể yêu cầu nhà tư bản bán thêm từ 50% đến 100% số lượng sản phẩm tiêu dùng cho các công nhân ở xí nghiệp tôcũng với một giá bán, làm như vậy là để cải thiện đời sống công nhân khác
Từ những phân tích tên ta thấy rằng việc áp dụng thành công Chủ Nghĩa Tư Bản nhà nước đòi hỏi phải có những cải biến sâu sắc trong cách nhìn và trong cách làm của giai cấp vô sản đối với Chủ Nghĩa Tư Bản Đây là môït vấn đề mới mẻ cần được tiếp tục nghiên cứu từ kinh nghiệm thực tiễn
3.Tác dụng của Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước
Qua những phân tích trên chúng ta thấy rằng việc phát triển Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước trong thì kỳ quá độ lên Chủ Nghĩa Xã Hội là một tất yếu khách quan Đây là thứ Chủ Nghĩa Tư Bản “có lợi và cần thiết” ,là”điều đáng mong đợi” cho chúng ta
Theo Lê Nin ,cần phải nhận thức rõ : Thực hành Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước sẽ có lợi cho ai ?
Trang 3Nước Đức lúc bấy giờ “là đỉnh cao về kỹ thuật đại Tư Bản Chủ Nghĩa hiêïn đại và về tổ chức có kế hoạch , phục tùng chủ nghĩa đế quốc giống_kẻ_tư sản”.Nếu như thay thế chính quyền quân phiệt Đức bằng chính quyền Xô Viết thì nước Đức có tất cả các điều kiện để xây dựng thành công Chủ Nghĩa Xã Hội
Với thực trạng nước Nga hiện nay thì điều quan trọng trước tiên là phải phát triển lực lượng sản xuất ,tăng lên ngay hoặc trong một thời gian ngắn bằng sự “du nhập”
Chủ Nghĩa Tư Bản từ bên ngoài vào.Và tác dụng đầu tiên của Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước là lợi dụng sự phát triển của khoa học kĩ thuật của các nước tư bản phát triển để xây dựng nền đại sản xuất công nghiệp.Qua đó giai cấp công nhân có thể học tập được cách quản lý và tổ chức một nền sản xuất lớn , dần khôi phục lại tính giai cấp đã bị mất của mình “Chừng nào giai cấp công nhân học được cách sắp đặt tổ chức sản xuất với quy mô lớn” , chừng nào lực lượng sản xuất xã hội được xây dựng trên những phát minh mới nhất của khoa học hiện đạithì khi đó mới có thể nói đến Chủ Nghĩa Xã Hội được
Nước Nga tiểu nông bị bao trùm bởi nạn đầu cơ và tình trạng quan liêu chủ ngiã mang tính hệ thống , xã hội rơi vào khủng hoảng , tín nhiệm của nông dân đói với chính quyền Xô Viết bị giảm sút nghiêm trọng Chỉ có Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước mới “cứu nguy”được cho nền chuyên chính vô sản.Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước sẽ là sự liên hợp nền sản xuất nhỏ
Trang 4lại thành nền đại sản xuất , một đặc trưng của xã hội cộng sản Một nước tiểu nông với đại đa số những người sản xuất hàng hoá nhỏ thì “tính tự phát tiểu tư sản chiếm ưu thế và không thể không chiếm ưu thế” Chính những người tiểu tư sản này đang ngấm ngầm phá hoại sự độc quyền của Nhà nước XÔ Viếtbằng việc đầu cơ tích trữ, chống lại các biện pháp kinh tế của chính quyền.Nhưng khi Lênin đưa ra thành phần kinh tế tư bản nhà nước thì mội người đều cho răng chính Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước mới là kẻ thù của giai cấp vô sản Vậy thực chất vấn đề ở đây là gì?Chúng ta đều biết rằng cơ sở kinh tế của nạn đầu cơlà tầng lớp những kẻtiểu tư hữu vô cùng rộng rãi ở nước Nga,có đại diện của mình trong mỗi người tiểu tư sản, ỏ¬ đây không phải là Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước đấu tanh vớic1 mà là giai cấp tiểu tư sản cộng với Chủ Nghĩa Tư Bản tư nhân đấu tranh chống lại cả Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước và Chủ Nghĩa Xã Hội Như vậy trong thời kỳ quá độ Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước sẽ là một nhân tố quan trọng giuớ giai cấp công nhân sớm hoàn thành lý tưởng của mình
Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước do nhà nước vô sản kiểm soát và đièu tiết có thể đẩy nhanh sự phát triển ngay tức khắc nền nông nghiệp Nhờ việc tăng nhanh lực lượng sản xuất trong nông nghiiệp mà ổn định dược xã hội ,thoát khỏi khủng hoảng và phần nào khắc phục được nạn đầu cỏ nhỏ tràn lan…
Chính với ý nghĩa vai trò của việc thực hiện Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước như vậy mà Lênin nói rằng đó là điều cần thiết đáng mông đợi trong diều kiện của chính quyền Xô Viết lúc bấy giờ
Trang 54.Các hình thức của Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước được Lênin đưa
ra :
* Hình thức tô nhượng :là sự giao kèo ,sự liên kết liên minh giữa chính quyền nhà nước Xô Viết ,nghĩalà nhà nước vô sản với Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước chống lại thế lực phát triển tư hữu ,người nhận tô nhượng là nhà tư bản Nhưng trong hình thức này cả nhà tư bản lẫn chính quyền Xô Viết đều nhận đượcnhững quyền lợi nhất định
Người nhận tô nhượng phải có trách nhiệm cải thiện đời sống công nhân trong các xí nghiệp tô nhượng sao cho đạt tới mức sống trung bình của nước ngoài
Ngoài ra người nhận tô nhượng phải bán thêm cho chính quyên Xô Viết (nếu có yêu cầu )từ 50%đến 100%số lượng sản phẩm tiêu dùng cho các công nhân các xí nghiệp khác cũng với giá như trên để cải thiện đời sống công nhân khác
Điều kiện trả lương cho công nhân sẽ quy đinh riêng trong từng hợp đồng đảm bảo mức sống cho công nhân Công đoàn có quyền đòi của Nga cũng như luật lệ của Nga đối với bản hợp đồng đó.Phải tôn trọng các đạo luật củ Nga như điều kiện lao động , về kì hạn phát lương…Không cho các chuyên gia ưu tú làm việc trong các xí nghiệp tô nhượng ,hơp ddoòng phải được giám sát
Trang 6*Các hợp tác xã :là một hình thức của Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước theo quan niệm ban đầu của Lênin nhưng sau này ông cho rằng trong thực tế tồn tại hai hình thức hợp tác xa õ tư bản chủ nghĩa và Xã Hội Chủ Nghĩa trong lòng chế độ XôViết được coi là một hình thức của Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước
Đặc trưng các xí nghiệp của hình thức này làsự kết hợp giưã tư bản
tư nhân xây dựng trên đất đai thuộc về xã hội với những xí nghiệp kiểu xã hội chủ nghĩa chính cống Chủ Nghĩa Tư Bản hợp tác xã giống Chủ Nghĩa
Tư Bản Nhà Nước ở chỗ nó tạo điều kiẹn cho sợkiểm kê kiểm soát theo dõi những quan hệ đã ghi trong hợp đồng giữa nhà nước với tư bản và tạo điều kiện cho hàng triệu người và toàn bộ dânchúng chuẩn bị cho bước quá độ trong tương lai.từ Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước lên Chủ Nghĩa Xã Hội
Chế hợp tác dựa trên cơ sở nền sản xuất tiểu công nghiệp ,trên nền sản xuất thủ công mà một bộ phận mang tính gia trưởng.phải cho cá hợp tác xã hưởng ơu đãi về tài chính ngân hàng Theo Lênin đây là một hoạt động văn minh là chế dộ xã hội Xã Hội Chủ Nghĩa
*Hình thớc đại uỷ thác :Hình thớc này là nhà nước lôi cuốn nhà tư bản với tư cách một nhf buôn ,trả cho họ số tiền hoa hồng để họ bán sản phẩm của nhà nước và mua sản phẩm của nhà sản xuất nhỏ
*Cho nhà tư bản trong nước thuê các xí nghiệp vùng mỏ ,rừng ,đất
Trang 7không phải là tư bản người[cs ngoài mà là tư bản trong nước Hình thức nay được coi là hình thức riêng biệt để phân biệt nó với hình thức tương tự nhưng đối tượng thuê chỉ là tư bản trong nước
*Cho công nhân thuê nhưng hầm mỏ nhỏ :Qua thực tiễn Lênin rút ra một hình thức nữa của Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước là: cho công nhân thuê những hầm mỏ nông dân này hoạt đông theo kiểu nộp tô cho nhà nước Đây cũng là kiểu cho thuê nhưng đối tượng cho thuê theo cách nói của lênin là nhưng tiểu tư bản
*Công ty hợp doanh:Hoạt động của các công ty này là trong lĩnh vực thương nghiệp ,được thành lập theo thể thức tiền vốn một phần là của tư bản tư nhân ,ngoài ra của tư bản nước ngoài va một phần làchính quyền Xô Viết
5-Ý nghĩa của Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước trong thời kỳ quá đọ lên Chủ Nghĩa Xã Hội nói chung và của nhà nước Xô Viết lúc bấy giờ nói riêng :
Kinh tế Tư bản Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc động viên tiềm năng to lớn về vốn ,công nghệ ,khả năng tổ chớc quản lý…của các nhsà tư bản vì lợi ích của riêng họ cũng nhơ của công cuộc xây dựng đất nước bởi theo A.Smith:”Lơi ích cà nhân sẽ là loại dầu nhờn tốt nhất để làm chạy các bánh xe của toàn nền kinh tế “
Trang 8Riêng chính sách Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước ,qua các tài liệu và sự đánh giá cho đến năm1924.nhìn chungđã mang lại cho nươc Nga Xô Viết những tácdụng tích cực nhất định góp phần làm sống ddoongj nền kinh tế đã suy sụp từ sau chiến tranh Nhờ tô nhượng với nước ngoài , nhiều ngành công nghiệp quan trọng (nhất là khai thác dầu ) đã phát triển ,nhiều kinh nghiệm tiến tiến với kĩ thuật , thiết bị hiện đại của nền sản xuất lớn tư bản chủ nghĩa được đơa vào quy trình sản xuất ,mang lại hiệu qủa cao Tô nhượng cùng các công ty hợp doanh đã góp phần phát triển sản xuất hàng hoá ,tăng thêm dợ trỡ ngoại tệ cho đất nước , mở rộng các quan hệ liên doanh ,liên kết kinh tế trong các lĩnh vợc đầu tơ sản xuất ,chuyển giao công nghệ tiên tiến và phát triển ngoại thương với các nước
tư bản phương Tây Thông qua các hoạt động của cacs công ty hợp doanh ,những người cộng sản Nga có thể thực sự học cách buôn bán ,điều mà Lênin tư bản thừơng nói là nhiệm vụ rất quan trọng Hoạt động của các xí nghiệp cho thuê đã góp phần giúp nhà nước Xô Viết duy trì hoạt động ở các cơ sở kinh tế ,tăng thêm sản phẩm cho xã hội ,việc làm cho người lao động Hình thớc đại lý thương nghiệpvà các hợp tác xã tư bản chủ nghĩa tong các lĩnh vợc sản xuất ,tín dụng và tiêu thụ đã góp phần phát triển hệ thống thương nghiệp Xã Hội Chủ Nghĩa ,đẩy nhanh quá trình troa đổi ,lưu thông hàng hoá tiền tệ ,làm sống đọng nền sản xuất nhỏ ,qua đó cải biến nhgề tiểu nông ,nối liền quan hệ trao đổi công nông nghiệp ,thành thị -nông thôn giữa trong nước và quốc tế…
Thực hiên chính sách mới (NEP) mà một phần đặc trưng là Chủ
Trang 9chắc trong nông nghiệp và công nghiệp và có khả năng tiến lên được Nông dân vừa lòng ,công nghiệp và nông nghiệp đang hồi sinh và phát triển Đó là một thắng lợi của chính quyền Xô Viết nói riêng và của nền kinh tế trong thời kỳ qua độ nói chung.Tuy nhiên so vứi sự mông muốn ,mục tiêu ban đầu đặt của Lênin thì kết quả thực hành chế độ này vẫn còn rất thấp Nguyên nhân quan trọng nhất là Chủ Nghĩa Tư Bản đế quốc vẫn đang tìm cách bóp chết chính quyền XôViết ,vì thế sự hợp tác ,đầu tư của
Tư bản nước ngoài vào Liên Xôk đạt được như sự mông muốn
B-Vân dụng ở Việt Nam
I-Tính tất yếu khách quan phải sử dụng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước ở Việt Nam
1.Tình trạng một nền kinh tế từ xuất phat điểm thầp:
-Trước khi Pháp thuộc nước Việt Nam có một nền sản xuất nông nghiệp phong kiến lạc hậu Với sợ sâm lược của thực dân Phápvà nay là đế quốc Mỹ ,Phát xít nhật và hai cuộc kháng chiến trường kỳ đã làm cho nền kinh tế nước ta ra vào tình trạng kiệt quệ ,chúng vơ vét tài nguyên ,bần cùng hoá đời sống con người để dễ cai trị ,bên cạnh đó là nền nông nghiệp với cơ sở hạ tầng thấp kém,trình đọ kỹ thuật công nghệ lạc hậu
Bước ra khỏi cuộc chiên tranh để vực dậy một nền kinh tế đã vốn sẵn khó lại có một bước phát triển sai lầm của nước ta là duy trì quá lâu chế độ tập trung bao cấp trì hoãn sự phát triển của nền kinh tế ,làm cho