Ung thư gan ( carcinoma of the liver) doc

Ung thư gan carcinoma of the liver I.GIới thiệu Trong ung thư gan một số tế bào bắt đầu phát triển bất thường.. Hoàn toàn không hiểu được tại sao điều này xảy ra, nhưng các nhà nghiên

Ung thư gan ( carcinoma of the liver)

I.GIới thiệu

Trong ung thư gan một số tế bào bắt đầu phát triển bất thường Hoàn toàn không hiểu được tại sao điều này xảy ra, nhưng các nhà nghiên cứu tin là ung thư bắt đầu bằng tổn thương ADN - chất liệu chính chứa các hướng dẫn để xử lý mọi hóa chất trong cơ thể , bao gồm tốc độ phát triển tế bào Tổn thương ADN làm thay đổi những chỉ dẫn này Kết quả là các tế bào này có thể bắt đầu phát triển ngoài sự kiểm soát và thậm chí hình thành khối u - một khối các tế bào ung thư

II Giải phẫu bệnh

Ung thư gan có 2 loại chính:

- Ung thư tế bào gan (hepatocellular carcinoma)

- Ung thư đường dẫn mật (cholangiocarcinoma)

Những u hiếm gặp khác có thể là:

- Sac côm tế bào Kuffer

- Ung thư nguyên bào gan (hepatoblastoma)

+ Ung thư tế bào gan

Có 3 thể:

- Thể xâm nhập lan toả

- Thể khối (lớn chiếm gần hết 1 thuỳ gan)

- Thể cục rải rác toàn gan

Những khối ung thư chắc, màu trắng ngà hoặc vàng do chứa nhiều collagen và

mỡ, màu nâu hoặc xanh do ứ chất mật

Vi thể:

- Thể bè: TB ung thư xếp thành bè thành dải, xen kẽ có khe mạch máu, TB hình đa diện giống

TB gan, có thể có ứ mật trong bào tương

- Thể tuyến: Các TB ung thư xếp thành hình giống ống tuyến, bắt màu đậm

- Thể kém biệt hoá: TB ung thư nhỏ, đứng thành đám

Các TB ung thư thường sinh alpha feto protein (AFP), có thể phát hiện bằng xét nghiệm máu hoặc nhuôm HMMD tế bào ung thư

+ Ung thư đường dẫn mật

Đại thể:

Mô ung thư thường mềm, mật độ không chắc, hay chứa chất nhày, gianh giới u không rõ, gan có thể ứ mật màu vàng hoặc xanh

Vi thể:

TB ung thư có nguồn gốc là TB biểu mô trụ ống dẫn mật, xếp thành hình tuyến Các tuyến to nhỏ không đều, nhiều tuyến giãn rộng lòng tuyến có thể thấy chất nhày

2 Di căn ung thư gan:

- Ung thư gan thường di căn muộn đến hạch, các tạng trong ổ bụng gần gan

- Di căn theo đường máu thường đến phổi

- Thời gian sống thêm 5 năm sau chẩn đoán chỉ 10%

Ung thư gan thể lan tràn

Ung thư gan thể cục

Ung thư gan thể khối

Ung thư gan kết hợp xơ gan

Ung thư gan thể bè

Ung thư gan thể tuyến

Ung thư đường dẫn mật

Di căn ung thư đến gan

III.Các yếu tố nguy cơ

Giới tính Nam giới dễ bị ung thư hơn phụ nữ gấp 2-3 lần

Chủng tộc Nói chung, người Mỹ gốc châu Á có tỷ lệ ung thư gan cao nhất ở Mỹ Người Mỹ da đen và gốc Tây Ban Nha cũng có tỷ lệ cao hơn so với da trắng

Nhiêm virus HBV hoặc HCV mạn tính

xơ gan

Ăn thực phẩm nhiễm Aflatoxin của nấm Aspergillus flavus

Rượu: mỗi ngày 4-5 ly rượu vang/12 cốc bia/1,5 cốc rượu mạnh

Hút thuốc lá

Tiếp xúc các chất hóa học: Dioxin, Vinyl cloride, Arsen, Anabolic steroids, Estrogen

IV Lâm sàng

-Chán ăn và sụt cân

- Đau bụng, đặc biệt ở hạ sườn phải và có thể đau xiên đến lưng và vai

- Buồn nôn và nôn

- Thường xuyên thấy yếu và mệt mỏi

- Gan to

- Cổ chướng

- Vàng da vàng mắt do tích bilirubin - phần còn lại của tế bào hồng cầu giáng hóa

V CẬN LÂM SÀNG

1) Sinh hóa:

- Chức năng gan: thời gian Prothrombine, Albumine, Billirubin

- Chất chỉ thị bướu:

• AFP : ≥100-400 ng/ml có giá trị chẩn đoán AFP có thể dương tính giả trong bệnh lý mô gan như viêm gan siêu vi cấp, bệnh gan mạn, xơ gan, di căn gan

• PIVKA II

• CEA ≥ 5ng/ml, không đặc hiệu, có thể gặp trong K đường tiêu hóa, K di căn gan,

2) Hình ảnh:

- Siêu âm: phát hiện được u ≥ 1cm, phát hiện các bệnh lý đi kèm như xơ gan, TALTMC, tắc TMC và TM gan do u Siêu âm Doppler có thể đánh giá xâm lấn

TM cửa

- CT Scanner: phát hiện được u # 1cm, hạch ổ bụng, di căn ngoài gan, đánh giá giai đoạn, thể tích gan còn lại CT có cản quang giúp phân biệt u lành

- MRI: phát hiện u có kích thước nhỏ, điển hình là khối u có vỏ bao mỏng và cấu trúc hình xà cừ; giúp phân biệt với u mạch máu, nốt tăng sinh, di căn gan

- Chụp mạch máu: luồn catheter qua ĐM đùi vào ĐM gan, phát hiện u là một cấu trúc giàu mạch máu tân sinh Có thể đồng thời làm tắc TM hóa trị -TACE CCĐ khi Bilirubin TP > 3mg/dl vì có thể gây suy gan)

- Sinh thiết: dưới sự hướng dẫn của Siêu âm, CT hay qua nội soi ổ bụng CCĐ khi thời gian máu chảy >10 phút, thời gian Prothrombine kéo dài >3 giây, tiểu cầu < 60.000/mm3, bụng báng nhiều

- Nội soi ổ bụng: giúp chẩn đoán ung thư gan và các khối u khác, di căn trong ổ bụng

3) XN phát hiện di căn xa: X quang phổi, xạ hình xương, CT sọ não

VI PHÂN LOẠI TNM - ĐÁNH GIÁ GIAI ĐOẠN THEO AJCC:

o Khối u:

- T1 : u đơn độc không xâm lấn mạch máu

- T2: u đơn độc xâm lấn mạch máu hay nhiều u kích thước < 5cm

- T3: nhiều u kích thước > 5cm u xâm lấn TM cửa hay TM gan

- T4: u xâm lấn vào tạng lân cận hay phá hủy tế bào gan

o Di căn hạch:

- N0: không có di căn hạch

- N1: có di căn hạch

o Di căn xa:

- M0: không di căn xa

- M1: có di căn xa

o Giai đoạn I: T1, N0, M0

Giai đoạn II: T2, N0, M0

Giai đoạn IIIA: T3, N0, M0

Giai đoạn IIIB: T4, N0, M0

Giai đoạn IIIc: T bất kỳ, N1, M0

Giai đoạn IV: T bất kỳ, N bất kỳ, M1

VII CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT:

1 U lành tính ở gan: u mạch máu, nang gan, u mỡ, u tuyến, nốt tăng sinh phân biệt bằng siêu âm, CT, MRI, sinh thiết

2 Áp xe gan do amip: khi thể ung thư có hoại tử, phân biệt dựa vào siêu âm, AFP, chọc hút, chọc sinh thiết