Nhận thức đúng về hội nhập và toàn cầu hoá kinh tế đối với các nước có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách và giải pháp để chủ động hội nhập và tha
Trang 1Nhận thức đúng về hội nhập và toàn cầu hoá kinh tế đối với các nước có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách và giải pháp để chủ động hội nhập và tham gia giải quyết các vấn đề mang tính toàn cầu nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội
2 Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế, thời cơ và thách thức
a) Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế : Những lợi ích
Toàn cầu hoá là xu hướng tất yếu của quá trình tập trung, chuyên môn sản xuất và phân công lao động quốc tế Khi nền kinh tế thế giới phát triển thành một thị trường thống nhất thì không một quốc gia nào có thể đứng ngoài tiến trình này mà có thể tồn tại và phát triển
được
Toàn cầu hoá kinh tế thúc đẩy rất mạnh, nhanh sự phát triển và xã hội hoá lực lượng sản xuất, đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế cao Toàn cầu hoá kinh tế góp phần làm chuyển biến cơ cấu kinh tế thế giới, đặc biệt làm tăng mạnh tỷ trọng hàng chế tác (chiếm 21,4%) và các dịch vụ (62,4%) trong cơ cấu kinh tế thế giới
Toàn cầu hoá và khu vực hoá được thể hiện rõ trong sự hình thành và gia tăng rất nhanh trao đổi quốc tế về hàng hoá, dịch vụ, tài chính và các yếu tố sản xuất, được thể hiện qua sự hình thành và củng
cố của các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực
Trang 2Toàn cầu hoá làm tăng thêm sự phụ thuộc và tác động lẫn nhau giữa các nền kinh tế các nước Toàn cầu hoá kinh tế làm cho kinh tế ở mỗi nước có thể trở thành bộ phận của các tổng thể, hình thành cục diện kinh tế thế giới mới Toàn cầu hoá kinh tế cũng làm giảm thiểu các chướng ngại trong việc lưu chuyển vốn, hàng hoá, dịch vụ, nguồn nhân lực giữa các nền kinh tế các nước, làm tăng vai trò kinh tế đối ngoại, mậu dịch và đầu tư nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế mỗi nước
Toàn cầu hoá truyền bá và chuyển giao trên quy mô càng lớn những thành quả mới về khoa học và công nghệ, về tổ chức và quản
lý, về sản xuất kinh doanh dọn đường cho công nghệ hoá, hiện đại hoá
Toàn cầu hoá và khu vực hoá có tác dụng hỗ trợ, bổ sung cho nhau và cùng nhằm mục tiêu thúc đẩy trao đổi hàng hoá, dịch vụ, vốn
và lao động Liên kết khu vực vừa củng cố quá trình toàn cầu hoá, vừa giúp các nước trong từng khu vực bảo vệ lợi ích của mình Mặt khác, toàn cầu hoá, khu vực hoá cũng làm cho sự cạnh tranh giữa các thực thể kinh tế trở nên gay gắt chưa từng có
Toàn cầu hoá đã và đang mang lại những cơ hội to lớn cho nền kinh tế thế giới và cho mỗi quốc gia tham gia vào quá trình hội nhập:
Trang 3được lợi ích của việc phân bổ nguồn tài lực hợp lý trên bình diện quốc
tế để từ đó phát huy cao độ nhân tố sản xuất hữu dụng của từng quốc gia
- Tự do luân chuyển hàng hoá, dịch vụ và vốn với việc giảm hoặc xoá bỏ hàng rào thuế quan, đơn giản hoá thủ tục, cắt giảm kiểm soát hành chính sẽ góp phần giảm chi phí sản xuất, giảm thất nghiệp
và tăng thêm lợi ích cho người tiêu dùng
- Tạo ra nhiều cơ hội đầu tư mới, tăng nhanh vòng quay vốn và tạo điều kiện để đa dạng hoá các loại hình đầu tư, nâng cao hiệu quả, hạn chế rủi ro đầu tư
- Thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ, chuyển giao vốn,
kỹ năng quản lý, qua đó mở rộng địa bàn đầu tư cho các nước, đồng thời giúp các nước tiếp nhận đầu tư có thêm nhiều cơ hội phát triển
b) Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế : Những thách thức
- Sự bất ổn định của thị trường tài chính quốc tế Nguồn tài chính được phân bố không đồng đều, tập trung vào một số trung tâm tài chính lớn là các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới Quá trình hội nhập và toàn cầu hoá càng làm cho dòng vốn chảy mạnh hơn và tất yếu rủi ro sẽ lớn hơn
Trang 4- Khi tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế, các nước nhất là các nước đang phát triển phải giảm dần thuế quan và bỏ hàng rào phi thuế quan, nghĩa là bỏ hàng rào mậu dịch, thì các hàng hoá dịch vụ nước ngoài sẽ ồ ạt đổ vào, bóp chết hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước
- Quá trình toàn cầu hoá phát triển đã làm tan vỡ các hàng rào bảo hộ của các quốc gia Do vậy các quốc gia không chỉ chịu tác
động tích cực của quá trình này mà còn phải chịu cả những chấn động của hệ thống kinh tế toàn cầu trong các lĩnh vực tiền tệ, tài chính, nguyên nhiên liệu Các nước càng yếu kém, các chính sách kinh tế
vĩ mô càng không đủ thông thoáng phù hợp với các định chế quốc tế,
hệ thống ngân hàng - tài chính càng lạc hậu thì càng chịu tác động nặng nề hơn
- Nguy cơ tụt hậu của một số quốc gia Trong quá trình hội nhập một số quốc gia tranh thủ được lợi ích của hội nhập mậu dịch quốc tế
và thị trường tài chính quốc tế, phát huy được lợi thế so sánh, nhờ đó thúc đẩy tăng trưởng mở rộng thương mại, thu hẹp dần khoảng cách với các nước phát triển thì một số nước khác lại không có khả năng hội nhập vào quá trình phát triển thương mại, thu hút vốn đầu tư tất yếu sẽ bị đẩy lùi xa hơn nữa về phía sau
- Mối đe doạ của quá trình toàn cầu hoá là xu hướng hình thành
Trang 5- Quá trình toàn cầu hoá phát triển không chỉ có các lực lượng kinh tế tiến bộ tham gia vào quá trình này mà còn có cả các thế lực phản động, các tổ chức khủng bố Chính sách đúng đắn là phải ngăn chặn, chống lại mọi hoạt động phá hoại Nhưng không thể vì nó mà
đóng cửa đất nước hay hạn chế sự hội nhập của đất nước vào quá trình toàn cầu hoá
Ngoài ra còn có những mặt tiêu cực khác nữa như sự chênh lệch
về trình độ giữa nước giàu và nước nghèo có thể tăng lên, sự xung đột giữa các nền văn học…
Quá trình toàn cầuhoá và hội nhập kinh tế quốc tế đem đến cho các nước những cơ hội thuận lợi lớn đồng thời cũng đứng trước những khó khăn thách thức nghiêm trọng Song những tác động tiêu cực này
có thể lớn nhỏ đến đâu điều đó lại tuỳ thuộc vào chính sách hội nhập quốc tế của các quốc gia Một chính sách hội nhập quốc tế đúng đắn
và thích hợp thì tác động của quá trình này sẽ bị hạn chế và ngược lại
II kinh nghiệm hội nhập của các nước đang phát triển
1 Về vấn đề cải cách cơ chế
Phần lớn các nước khi hội nhập đều đã có cơ chế kinh tế thị trường và hiện nay chú trọng hoàn thiện nó cho phù hợp hơn với luật
Trang 6lệ và thực tiễn của các thể chế hội nhập Giảm bớt sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước vào lĩnh vực kinh doanh để tập trung vào việc tạo môi trường chính sách, pháp lý và hệ thống kinh tế vĩ mô nhằm đảm bảo cho sản xuất, kinh doanh thông thoáng và hiệu quả Đối với các nước đang chuyển sang kinh tế thị trường thì càng phải đẩy mạnh quá trình này để bắt kịp xu thế của thế giới và hội nhập có hiệu quả
Việc cải cách và hoàn thiện cơ chế quản lý và điều hành kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hoá, tự do hoá cũng được các nước hết sức quan tâm mặc dù họ đều đã có quá trình xây dựng và điều chỉnh cơ chế trong nhiều năm cùng với quá trình tham gia các khuôn khổ hội nhập Trong khi thúc đẩy sự vận động của các lực lượng thị trường,
đẩy mạnh tự do hoá và thuận lợi hoá thương mại, dịch vụ và đầu tư, các nước vẫn quan tâm đến việc hoàn thiện cơ chế quản lý và điều hành nền kinh tế, cơ chế quản lý xuất nhập khẩu, quản lý ngoại hối
Cuộc khủng hoảng tiền tệ 1997 vừa qua cho thấy trong bối cảnh toàn cầu hoá, tự do hoá, vấn đề quản lý, điều hành quá trình hội nhập càng được chú ý hoàn thiện hơn, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính tiền tệ là nơi dễ phát sinh những biến động và những nhân tố gây mất
ổn định kinh tế
2 Về vấn đề cải cách chính sách và hệ thống kinh tế vĩ mô