Luận văn tốt nghiệp: Đa dạng hóa hình thức sở hữu để phát triển kinh tế phần 1 potx

Sản xuất tư cung tự cấp là kiểu tổ chức sản xuất mà trong đó sản phẩm của người lao động làm ra được dùng để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của nội bộ từng hộ gia đình, từng công xã hay từng

Phần mở đầu

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, loài người không ngừng tìm kiếm những mô hình thể chế kinh tế thích hợp đề đạt hiệu quả kinh tế - xã hội cao Một trong những mô hình thể chế kinh tế như thế là mô hình kinh tế thị trường

có sự quản lý của Nhà nước Kinh tế thị trường là nấc thang phát triển cao hơn kinh tế hàng hoá, khi mà các yếu tố “đầu vào” và “đầu ra” của sản xuất đều được thực hiện thông qua thị trường

Sự phát triển của sản xuất hàng hoá làm cho phân công lao động xã hội ngày càng sâu sắc, chuyên môn hoá, hiệp tác hoá ngày càng tăng, mối liên hệ giữa các ngành, các vùng ngày càng chặt chẽ

Hơn nữa, những nhà sản xuất kinh doanh muốn chiếm

được ưu thế trên thị trường phải năng động, nhạy bén, không ngừng cải tiến kỹ thuật và hoịp lý hoá sản xuất Từ đó làm tăng năng suất lao động xã hội, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

Luận văn tốt nghiệp: Đa dạng húa hỡnh thức sở hữu để phỏt triển kinh tế

Phát triển sản xuất hàng hoá với quy mô lớn sẽ thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, mở rộng giao lưu kinh

tế ở trong nước và nước ngoài, hội nhập nền kinh tế thế giới

Việt Nam đang trong thời kỳ quá độ lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa nên cơ sở vật chất kỹ thuật còn yếu kém, lạc hậu, khả năng cạnh tranh hạn chế Trong khi đó, thị trường thế giới và khu vực đã được phân chia bởi hầu hết các nhà sản xuất và phân phối lớn Ngay cả thị trường nội địa cùng chịu sự phân chia này

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của đời sống kinh tế xã hội,

để ổn định kinh tế trong nước và hội nhập quốc tế ta phải xây dựng một nền kinh tế mới, một nền kinh tế nhiều thành phần, đa dạng hoá các hình thức sở hữu

Phát triển kinh tế thị trường có vai trò rất quan trọng, đối với nước ta muốn chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa thì phải phát triển kinh tế thị trường là một tất yếu khách quan Qua đây em xin chọn đề tài:

Nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN ở nước ta - Thực trạng và một số giải pháp

cơ bản

Do trình độ và hiểu biết còn nhiều chế nên trong quá trình làm đề án không thể tránh khỏi thiết sót Em rất mong

được sự chỉ bảo của các thầy Em xin chân thành cám ơn thầy giáo đã hướng dẫn em hoàn thành tiểu luận này

I/ Cơ sở lý luận của việc phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên CNXH nói chung

1 Lý luận của chủ nghĩa Mac- Lênin về sự phát sinh phát triển của sản xuất hàng hoá

1.1 Sự ra đời của sản xuất hàng hoá

* Quá trình chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp lên sản xuất hàng hoá sản xuất tự cung tự cấp là kiểu tổ chức kinh tế

đầu tiên mà loài người sử dụng để giải quyết vấn đề để sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, sản xuất cho ai

Sản xuất tư cung tự cấp là kiểu tổ chức sản xuất mà trong

đó sản phẩm của người lao động làm ra được dùng để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của nội bộ từng hộ gia đình, từng công xã hay từng cá nhân riêng lẻ Sản xuất tự cung tự cấp còn được gọi là sản xuất tự cấp tự túc hoặc kinh tế tự nhiên

Đây là kiểu tổ chức sản xuất khép kín nên nó thường gắn với sự bảo thủ, trì trệ, nhu cầu thấp, kỹ thuật thô sơ lạc hậu Nền kinh tế tự nhiên tồn tại ở các giai đoạn phát triển thấp của xã hội (công xã nguyên thủy, nô lệ, phong kiến)

ở Việt Nam hiện nay, kinh tế tự nhiên vẫn còn tồn tại ở vùng sâu, vùng xa, vùng núi phía Bắc, Tây Nguyên, đồng bào dân tộc thiểu số

Tuy nhiên, khi lực lượng sản xuất phát triển cao, phân công lao động được mở rộng thì dần dần xuất hiện trao đổi hàng hoá Khi trao đổi hàng hoá trở thành mục đích thường xuyên của sản xuất thì sản xuất hàng hoá ra đời

* Sản xuất hàng hoá

Sản xuất hàng hoá là một kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó sản phẩm được sản xuất ra để bán trên thị trường

Trong kiểu tổ chức kinh tế này, toàn bộ quá trình sản xuất phân phối - trao đổi - tiêu dùng; sản xuất ra cái gì, như thế nào và cho ai đều thông qua việc mua bán, thông qua hệ thống thị trường và do thị trường quyết định

Cơ sở kinh tế - xã hội của sự ra đời và tồn tại của sản xuất hàng hoá là phân công lao động xã hội và sự tách biệt

về kinh tế giữa người sản xuất này và người sản xuất khác do các quan hệ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất quy định

Phân công lao động xã hội là việc phân chia người sản xuất vào các ngành nghề khác nhau của xã hội Hoặc nói cách khác đó là chuyên môn hoá sản xuất

Do phân công lao động, xã hội nên mỗi người chỉ sản xuất một hay một vài sản phẩm nhất định Song, nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của mọi người đều cần có nhiều loại sản phẩm Vì vậy họ đòi hỏi phải có mối liên hệ trao đổi sản phẩm cho nhau, phụ thuộc vào nhau

Trong lịch sử đã diễn ra 3 cuộc phân công lớn:

+ Ngành chăn nuôi tách khỏi ngành trồng trọt

+ Ngành thủ công tách ra khỏi ngành nông nghiệp

+ Dẫn tới xuất hiện ngành thương nghiệp

Phân công lao động xã hội là điều kiện của sản xuất hàng hoá Điều kiện thứ hai của sản xuất hàng hoá là sự tách biệt về kinh tế giữa những người sản xuất do các quan hệ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất quy định

Dựa vào điều kiện này mà người chủ tư liệu sản xuất có quyền quyết định việc sử dụng tư liệu sản xuất vànhững sản phẩm do họ sản xuất ra Như vậy quan hệ sở hữu khác nhau

về tư liệu sản xuất đã chia rẽ người sản xuất, làm họ tách biệt nhau về mặt kinh tế

Trong điều kiện đó người sản xuất này muốn sử dụng sản phẩm của người sản xuất khác thì phải trao đổi sản phẩm

Khi sản phẩm lao động trở thành hàng hoá thì người sản xuất trở thành người sản hàng hoá, lao động của người sản xuất hàng hoá vừa có tính chất xã hội, vừa có tính chất tư nhân, cá biệt Tính chất xã hội của lao động sản xuất hàng hoá thể hiện ở chỗ do phân công lao động xã hội nên sản phẩm lao động của người này trở nên cần thiết cho người khác cần cho xã hội

Còn tính chất tư nhân cá biệt thể hiện ở chỗ sản xuất ra cái gì, bằng công cụ nào, phân phối cho ai là công việc cá nhân của chủ sở hữu về tư liệu sản xuất, do họ định đoạt Tính chất xã hội của lao động sản xuất hàng hoá chỉ được thừa nhận khi họ tìm được người mua trên thị trường và bán

được hàng hoá do họ sản xuất ra

Vì vậy, lao động của người sản xuất hàng hoá bao hàm

sự thống nhất giữa hai mặt đối lập là tính chất xã hội và tính chất cá nhân, cá biệt của lao động

Mâu thuẫn giữa tính chất xã hội và tính chất tư nhân, cá biệt của lao động sản xuất hàng hoá là mâu thuẫn cơ bản của sản xuất hàng hoá Đối với mỗi hàng hoá mâu thuẫn đó được giải quyết trên thị trường Đồng thời nó được tái tạo thường

xuyên với tư cách là mâu thuẫn của nền kinh tế hàng hoá nói chung Chính mâu thuẫn này là cơ sở của khủng hoảng kinh

tế sản xuất thừa

Sản xuất hàng hoá ra đời và phát triển là một quá trình lịch sử lâu dài Đầu tiên là sản xuất hàng hoá giản đơn dựa trên kỹ thuật thủ công và lạc hậu Nhưng khi lực lượng sản xuất phát triển cao hơn, sản xuất hàng hoá giản đơn chuyển thành sản xuất hàng hoá quy mô lớn Quá trình chuyển biến này diễn ra trong thời kỳ quá độ từ xã hội phong kiến sang xã hội tư bản

* Thị trường và cơ chế thị trường

Ngày nay sản xuất hàng hoá là kiểu tổ chức kinh tế - xã hội phổ biến để phát triển kinh tế của một quốc gia Sản xuất hàng hoá luôn gắn chặt với thị trường Vậy thị trường là gì?

Thị trường là một lĩnh vực trao đổi hàng hoá mà trong đó

Thị trường thường được gắn với một địa điểm nhất định như chợ, cửa hàng, văn phòng giao dịch thị trường hoạt

động dựa trên nguyên tắc hoàn toàn tự do: thuận mua vừa bán Hàng hoá bán trên thị trường chia làm hai loại tương ứng với hai loại thị trường:

Thị trường đầu vào của sản xuất bao gồm máy móc, thiết

bị, nguyên liệu, sức lao động Thị trường đầu ra bao gồm: lương thực, thực phẩm và những mặt hàng tiêu dùng thiết yếu

Cơ chế thị trường là một hình thức tổ chức kinh tế trong

đó các vấn đề kinh tế được giải quyết thông qua thị trường (mua bán và trao đổi hàng hoá), cơ chế thị trường hoàn toàn

đối lập với nền kinh tế tự nhiên Trong cơ chế thị trường người sản xuất và người tiêu dùng thường tác động lẫn nhau

để giải quyết 3 vấn đề trung tâm của một tổ chức kinh tế: sản xuất ra cái gì, sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai

Trong thị trường có 3 yếu tố chính: hàng hoá, tiền tệ, người mua bán Động lực hoạt động của con người trong cơ chế thị trường là lợi nhuận, nó bị chi phối bởi một số quy

luật như: quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền tệ

* Ưu thế của sản xuất hàng hoá

Thứ nhất, sự phát triển của sản xuất hàng hoá làm cho

phân công lao động xã hội ngày càng sâu sắc, chuyên môn hoá, hiệp tác hoá ngày càng tăng,mối liên hệ giữa các ngành, các vùng ngày càng chặt chẽ Từ đó, nó xoá bỏ tính tự cấp tự túc, bảo thủ trì trệ của nền kinh tế, đẩy mạnh quá trình xã hội hoá sản xuất và lao động

Thứ hai, tính cách biệt kinh tế đòi hỏi người sản xuất

hàng hoá phải năng động trong sản xuất, kinh doanh để sản xuất và tiêu thụ hàng hoá Muốn vậy, họ phải ra sức cải tiến

kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, nâng cao chất lượng, cải tiến quy cách, mẫu mã hàng hoá, tổ chức tốt quá trình tiêu thụ

Từ đó làm tăng năng suất lao động xã hội, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

Thứ ba, sản xuất hàng hoá ngày càng phát triển, với quy

càng tăng lên về quy mô, trình độ kỹ thuật và khả năng thoả mãn nhu cầu sản xuất hàng hoá quy mô lớn góp phần thúc

đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, mở rộng giao lưu kinh tế ở trong nước và nước ngoài, hội nhập với nền kinh tế thế giới

Với những tác dụng kể trên, hiện nay trên thế giới có rất nhiều nước (trong đó có Việt Nam) đã và đang tập trung cho việc phát triển kinh tế hàng hoá

1.2 Hàng hoá

Hàng hoá là một vật phẩm có thể thoả mãn nhu cầu nào

đó của con người và được và được sản xuất ra để bán

Hàng hoá có hai thuộc tính là giá trị và giá trị sử dụng Trong đó giá trị sử dụng là thuộc tính tự nhiên, còn giá trị là thuộc tính xã hội của hàng hoá Hai thuộc tính này là hai mặt

đối lặp cùng tồn tại trong hàng hoá Cũng từ hai thuộc tính

ấy mà lao động sản xuất hàng hoá mang tính hai mặt: lao

động cụ thể và lao động trừu tượng

* Giá trị và giá trị sử dụng