Luận văn tốt nghiệp: Đa dạng hóa hình thức sở hữu để phát triển kinh tế phần 4 pps

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của đời sống xã hội, để ổn định kinh tế trong nước và hội nhập quốc tế ta phải xây dựng một nền kinh tế mở, một nền kinh tế nhiều thành phần, đa dạng hoá các

So sánh một số chỉ tiêu kinh tế xã hội giữa Việt Nam

và các nước ASEAN năm 1993

Chỉ tiêu Việt

Nam

Indonê xia

Malai xia

Philip

in

Xinga

po

Thái Lan

GDP bình quân

đầu người USD -

Phương pháp

Atlas

170 730 3.160 830 19.31

0

2.040

GDP bình quân

đầu người USD -

Phương pháp PPP

1.040 3.140 8.630 2.660 20.47

0

6.390

Chỉ số HDI 0,514 0,568 0.794 0.621 0.836 0.798

Vị trí HDI trong

176 nước

HDI - chỉ số phát triển con người

Trước đây, việc thực hiện chính sách và cơ chế quản lý

kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp khiến cho sự phân hoá giàu nghèo giữa các vùng, giữa thành thị và nông thôn, giữa các tầng lớp dân cư tăng nhanh, đời sống một bộ phận nhân dân, nhất là ở một số vùng căn cứ cách mạng và kháng chiến cũ, đồng bào dân tộc, còn quá khó khăn vất vả Chất lượng giáo dục đào tạo, y tế ở nhiều nơi rất thấp Người nghèo không đủ tiền để chữa bệnh và cho con em đi học Trong khi đó nguồn tài chính từ ngân sách và các nguồn lực khác có thể huy động được cho yêu cầu phúc lợi xã hội vừa hạn chế vừa chưa được sử dụng có hiệu quả Tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường sinh thái, huỷ hoại tài nguyên ngày càng tăng Văn hoá phẩm độc hại lan tràn, tệ nạn xã hội phát triển, trật tự an toàn xã hội còn nhiều phức tạp

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của đời sống xã hội, để ổn

định kinh tế trong nước và hội nhập quốc tế ta phải xây dựng một nền kinh tế mở, một nền kinh tế nhiều thành phần, đa dạng hoá các hình thức sở hữu

Sự thành công của nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN không chỉ biểu hiện ở tốc độ tăng trưởng cao,

mà còn ở chỗ mức sống thực tế của mọi tầng lớp dân cư đều

được nâng lên, y tế, giáo dục đều phát triển, khoảng cách giữa giàu nghèo được thu hẹp, đạo đức, truyền thống bản sắc văn hoá dân tộc được giữ vững, môi trường được bảo vệ

III Thực trạng và Những giải pháp để phát triển kinh tế hàng hoá ở Việt Nam

1 Nội dung của phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN ở Việt Nam

Kinh tế hàng hoá là một kiểu tổ chức kinh tế xã hội mà trong đó hình thái phổ biến của sản xuất là sản xuất ra sản phẩm là để bán, để trao đổi trên thị trường

Nội dung của phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN ở Việt Nam là:

Phát triển nền kinh tế hàng hoá dựa trên cơ sở nền kinh

tế nhiều thành phần

Nền kinh tế nước ta đang trong quá trình chuyển biến từ kinh tế kém phát triển, mang nặng tính tự cấp tự túc và quản

lý theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trường

Đại hội Đảng VII đã khẳng định, các thành phần kinh tế

đang tồn tại khách quan tương ứng với tính chất và trình độ sản xuất Trong giai đoạn lịch sử hiện nay, đó là: Kinh tế Nhà nước; Kinh tế hợp tác; Kinh tế cá thể; Kinh tế tư bản tư nhân; Kinh tế tư bản nhà nước

Nền kinh tế nhiều thành phần vừa phản ánh tính đa dạng phong phú trong việc đáp ứng nhu cầu xã hôị vừa phản ánh tính chất phức tạp trong việc quản lý theo định hướng XHCN Do đó, việc “Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần phải đi đôi với việc tăng cường quản lý của nhà nước về kinh tế xã hội Để hạn chế và khắc phục những hậu quả của mặt trái của kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường mang lại, giữ cho công cuộc đổi mới

đúng hướng và phát huy bản chất tốt đẹp của CNXH Nhà nước phải thực hiẹen tốt vai trò quản lý kinh tế - xã hội bằng luật pháp, kế hoạch, chính sách, thông tin, tuyên truyền, giáo dục và các công cụ khác

Nhận thức tính chất nhiều thành phần của kinh tế là một tất yếu khách quan, từ đó có thái độ đúng đắn trong việc khuyến khích sự phát triển của chúng theo nguyên tắc tự nhiên của kinh tế, phục vụ cho sự nghiệp đi lên CNXH ở nước ta

Sự tồn tại của nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, cũng có nghĩa là còn có các quy luật kinh tế khác nhau hoạt

động Sự vận động và phát triển của các thành phần kinh tế trong giai đoạn này chịu sự chi phối trực tiếp của các quy luật thị trường Thông qua hoạt động của các quy luật thị trường mà nó đào thải những mặt, yếu tố bất hợp lý, thúc đẩy nhanh quá trình xã hội hoá sản xuất

2 Phát triển kinh tế hàng hoá theo hướng mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài

Sự ra đời và phát triển của kinh tế hàng hoá đã làm phá

vỡ các mối quan hệ kinh tế truyền thống của nền kinh tế khép kín, kém phát triển, bảo thủ, trì trệ Đặc biệt đến giai

đoạn tư bản chủ nghĩa sự phát triển của kinh tế hàng hoá đã làm cho thị trường dân tộc hoạt động gắn bó với thị trường thế giới

Việc mở rộng quan hệ hợp tác với nước ngoài là tất yếu vì sản xuát và trao đổi hàng hoá tất yếu vượt qua phạm vi quốc gia, mang tính chất quốc tế, đồng thời đó cũng là tất yếu sự phát triển nhu cầu Biệt lập trong sự phát triển kinh tế dẫn đến đói nghèo Do đó mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài dưới nhiều dạng khác nhau đối với nước ta như là một tất yếu trong sự phát triển, khi trình độ khoa học kỹ thuật của thế giới cho phép đáp ứng nhu cầu cả về sản xuất lần tiêu dùng Thông qua mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài để biến nguồn lực bên ngoài thành nguồn lực bên trong Điều đó tạo điều kiện cho quá trình phát triển rút gắn

ở nước ta

Mở rộng quan hệ kinh tế với nước bằng nhiều hình thức như tăng cường hoạt động ngoại thương, hợp tác, liên doanh, liên kết đề thu hút vốn đầu tư cho nước ta Gia nhập vào các

tổ chức kinh tế thế giới và khu vực Tranh thủ nắm bắt những, những mặt hàng mũi nhọn có tương lai, gắn với công nghệ mới, tiến tới có khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới., nhanh chóng đưa nền kinh tế nước ta hội nhập vào nhịp

điệu của nền kinh tế thế giới

Việc “mở cửa” về kinh tế phải đảm bảo nguyên tắc bình

đẳng, tôn trọng lẫn nhau, đảm bảo chủ quyền và cũng có lợi

3 Phát triển kinh tế hàng hoá theo định hướng XHCN thông qua bản chất và vai trò quản lý của Nhà nước

Mặc dù có rất nhiều ưu điểm nhưng nền KTTT không thể nào giải quyết được những vấn đề do chính cơ chế và đời sống kinh tế xã hội đặt ra Vì vậy, sự tác động của Nhà nước

- một chủ thể có khả năng nhận thức và vận dụng các quy luật khách quan - vào nền kinh tế là một tất yếu cho sự phát triển kinh tế - xã hội Thiên sử “can thiệp” của Nhà nước vào kinh tế, để cho thị trường tự do hoạt động, thì việc điều kinh

tế nước ta sẽ không có hiệu quả

Nhà nước sử dụng luật pháp và các công cụ kinh tế vĩ mô khác để quản lý kinh tế hàng hoá, làm cho nền kinh tế “lành mạnh” hơn, giảm bớt các thăng trầm, đột biến xấu trên con

đường của nó, khắc phục được tình trạng phân hoá bất bình

đẳng, bảo vệ được tài nguyên môi trường của đất nước

Sự vận dung của nền kinh tế hàng hoá theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước ở nước ta là sự vận động

được điều tiết bởi sự thống nhất giữa cơ chế thị trường - “bàn

tay vô hình”, và sự quản lý của nhà nước - “bàn tay hữu hình”

4 Thực trạng kinh tế hàng hoá ở nước ta hiện nay

Nước ta đang từng bước quá độ lên CNXH không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, xu hướng vận động và phát triển kinh tế hàng hoá gắn liền với các đặc điểm sau:

Một là, kinh tế thị trường bao gồm nhiều loại hình đan

xen nhau: nhiều thành phần kinh tế với nhiều hình thức sở hữu khác nhau tham gia vào nền kinh tế thị trường Mỗi kiểu hàng hoá, tham gia vào nền kinh tế thị trường có những nét

đặc thù về bản chất kinh tế - xã hội và trình độ phát triển, nhưng nó đều là các bộ phận khác nhau của nền kinh tế quốc dân thống nhất Bởi vậy chúng ta vừa hợp tác, vừa cạnh tranh nhau, bình đẳng trước pháp luật, được pháp luật bảo vệ Nhân tố kinh tế và quan hệ kinh tế trong mỗi kiểu sản xuất hàng hoá của mỗi thành phần kinh tế đều xuất hiện cái mới Trong đó, sản xuất hàng hoá XHCN giữ vai trò chủ đạo, định hướng với các kiểu sản xuất hàng hoá khác Nhận thức được tính chất nhiều thành phần kinh tế là một tất yếu khách quan

từ đó có thái độ đúng đắn trong khuyến khích sự phát triển

của chúng theo nguyên tắc tự nhiên của kinh tế, phục vụ cho việc đi lên XHCN ở nước ta

Hai là, nền kinh tế nước ta đang trong quá trình chuyển

biến từ nền kinh tế kém phát triển, mang nặng tính tự cấp tự túc và quản lý theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế hàng hoá, vận hành theo cơ chế thị trường Tuy nhiên, kinh tế thị trường ở nước ta vẫn còn ở trình độ kém phát triển Biểu hiện ở số lượng và chủng loại hàng hoá nghèo nàn, khối lượng hàng hoá lưu thông thị trường và kim ngạch xuất khẩu còn nhỏ, chi phí sản xuất và giá cả hàng hoá cao, chất lượng thấp, quy mô và dung lượng thị trường hẹp, sức cạnh tranh của các doanh nghiệp và hàng hoá trên thị trường trong nước cũng như nước ngoài còn yếu, đội ngũ các nhà quản lý doanh nghiệp giỏi còn ít, thu nhập của người lao động còn thấp Trình độ phát triển thấp của hàng hoá bắt nguồn từ trình độ thấp của lực lượng sản xuất, từ tính chất sản xuất nhỏ của nền kinh tế, từ trình độ phân công lao

động xã hội kém phát triển, từ sự kém phát triển của hệ thống kết cấu hạ tầng, lao động thủ công còn chiếm tỷ trọng lớn, từ sự kìm hãm của nền kinh tế trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, bao cấp một thời gian quá lâu dài, từ sự nhận thức giản đơn về CNXH

Ba là, nền kinh tế phát triển theo hướng hoà nhập vào thị

trường thế giới và khu vực Cách mạng khoa học - kỹ thuật công nghệ càng phát triển càng làm cho lực lượng sản xuất phát triển trình độ xã hội hoá cao, dẫn đến quá trình khu vực hoá, quốc tế hoá nền kinh tế ngày càng mở rộng Do vậy, phát triển kinh tế thị trường không phải chỉ dựa trên cơ sở

điều kiện trong nước mà còn phải tính đến quan hệ quốc tế,

đến xu hướng quốc tế hoá đời sống kinh tế Nền kinh tế thị trường của mỗi quốc gia muốn phát triển không thể không gắn với thị trường thế giới Bất cứ một quốc gia nào, cho dù

là nước phát triển nhất cũng không thể sản xuất tất cả các loại hàng hoá Vì vậy mỗi nước phải tùy theo lợi thế của mình lựa chọn mặt hàng xuất khẩu có hiệu quả và cạnh tranh

được trên thị trường thế giới Sản xuất hàng hoá của nước ta

sẽ phát triển nếu biết cách thu hút vốn đầu tư nước ngoài và

áp dụng những tiến bộ khoa học công nghệ trên thế giới để khai thác những tiềm năng của nền kinh tế Muốn vậy, con

đường đúng đắn là phát triển nền kinh tế mở: hướng mạnh về xuất khẩu, đồng thời thay thế nhập khẩu có hiệu quả

Bốn là, nền kinh tế thị trường phát triển định hướng

XHCN thông qua bản chất và vai trò của nhà nước Sự vận

động của nền kinh tế hàng hoá thông qua cơ chế thị trường