Muốn giữ được nền kinh tế thị trường mang bản sắc văn hoá Việt Nam phải thực hiện có hiệu quả sự quản lý vĩ mô của nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, không chấp nhận lối sống thực dụng
Trang 1không thể nào giải quyết được những vấn đề như: lạm phát, thất nghiệp, khủng hoảng, phân hoá bất bình đẳng, ô nhiễm môi trường, sự bùng nổ dân số cũng như các hiện tượng xã hội khác Những tình trạng và hiện tượng trên ở những mức
độ khác nhau trực tiếp hay gián tiếp đều có tác động ngược trở lại, làm cản trở sự phát triển bình thường của một xã hội nói chung và của nền kinh tế hàng hoá nói riêng
Phát triển kinh tế hàng hoá gắn liền với nền kinh tế mở
là tất yếu, nhưng trong quá trình đó, bên cạnh việc tiếp thu tinh hoa văn hoá thế giới, thì cũng có nguy cơ du nhập những yếu tố văn hoá xa lạ với truyền thống, đặc điểm của dân tộc Muốn giữ được nền kinh tế thị trường mang bản sắc văn hoá Việt Nam phải thực hiện có hiệu quả sự quản lý vĩ mô của nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, không chấp nhận lối sống thực dụng với sự chi phối tất cả của đồng tiền, không chấp nhận thương mại hoá mọi hoạt động của đời sống xã hội kết hợp sự chọn lọc tinh hoa của văn minh nhân loại với giữ gìn những yếu tố tinh tuý của văn hoá dân tộc, xây dựng những yếu tố văn hoá XHCN
ở nước ta, khu vực sản xuất nông nghiệp chiếm tới từ 70% sức lao động và 80% dân số - nơi khai sinh của sự
Trang 2nghiệp đổi mới bằng “khoán 10” “chỉ thị 100”, từ chỗ thiếu
đói đã vươn lên đứng thứ ba thế giới về xuất khẩu gạo
Khu vực kinh tế tư nhân là khu vực phát triển mạnh thứ hai, cho đến nay chúng ta có khoảng 22.000 doanh nghiệp tư nhân, gấp hai lần số doanh nghiệp nhà nước khi bắt đầu đi vào công cuộc đổi mới và gấp 3 lần số doanh nghiệp nhà nước có đến hiện nay Trong đó có những doanh nghiệp sử dụng 10.000 công nhân Khu vực ngoài quốc doanh (bao gồm không nhiều bộ phận của kinh tế hợp tác) chiếm trên dưới 2/3 tổng sản phẩm trong nước
Bình quân tăng trưởng 5 năm (1990 - 1995) là 8,2% một năm (Năm 1995, tăng trưởng bình quân hoàn toàn thế giới 3,5% trong đó cao nhất là vùng Đông á - Thái Bình Dương: 8,1%; Mỹ 3%; Nga 1,6% Các nước ASEAN vẫn tiếp tục giữ mức độ tăng trưởng khá: Xingapo 8,9%; Philipin 5%; Thái Lan 8,9%
Trước đây , chính sách hợp tác hoá ở Liên Xô (cũ) khi thực hiện có phạm sai lầm nóng vội, ở nước ta do hoàn cảnh lịch sử nhất định, phong trào hợp tác hoá cũng đã có tác dụng ở miền Bắc trong những năm chiến tranh chống Mỹ
Trang 3cứu nước, nhưng tiếc rằng chúng ta không duy trì được, cho
đến năm 1990 các nhà soạn thảo chiến lược phát triển kinh
tế - xã hội đến năm 2000 không còn biết tỷ trọng bộ phận kinh tế hợp tác là bao nhiêu
Nhận thấy rõ những khiếm khuyết của nền kinh tế kế hoạch tập trung quan liêu bao cấp, tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII, qua thực hiện 5 năm đổi mới Đảng ta khẳng định “phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN, vận hành theo cơ chế thị trường có
sự quản lý của nhà nước
Sự tác động của Nhà nước vào nền kinh tế là một tất yếu của sự phát triển kinh tế xã hội Thiếu sự “cạn thiệp” của Nhà nước vào nền kinh tế thị trường tự do hoạt động, thì sự
điều hành kinh tế nước ta sẽ không có hiệu quả, cũng giống như ta muốn vỗ tay mà chỉ dùng một “bàn tay”
Nhà nước sử dụng luật pháp vào các công cụ vĩ mô khác
để quản lý kinh tế làm cho nền kinh tê “lành mạnh” hơn, giảm bớt những thăng trầm, đột biến xấu trên con đường phát triển của nó, khắc phục được tình trạng phân hoá bất bình đẳng, bảo vệ được tài nguyên môi trường của đất nước
Trang 4Như vậy, sự vận động của nền kinh tế hàng hoá theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước là sự vận hành
được điều tiết bởi sự thống nhất giữa cơ chế thị trường - bàn tay vô hình “và sự quản lý của Nhà nước - bàn tay hữu hình”
5 Những giải pháp cụ thể
5.1 Trước hết cần đẩy mạnh quá trình đa dạng hoá các chế độ sở hữu, tạo điều kiện pháp triển mạnh nền kinh
tế hàng hoá ở nước ta
Cơ sở tồn tại và phát triển kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường là sự tách biệt về kinh tế do chế độ sở hữu khác nhau,
về tư liệu sản xuất quy định Vì vậy, để phát triển kinh tế thị trường phải đa dạng hoá các hình thức sở hữu trong nền kinh
tế Đối với nước ta quá trình đa dạng hoá được thể hiện bằng việc phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần như các nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII
đã chỉ ra
Đó là phát triển kinh tế Nhà nước, kinh tế hợp tác xã, kinh tế sản xuất hàng hoá nhỏ, kinh tế tư nhân và kinh tế tư bản Nhà nước
Trang 5Thành phần kinh tế Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế nước ta Khu vực kinh tế Nhà nước cần phải sắp xếp lại, đổi mới công nghệ và tổ chức quản lý, kinh doanh có hiệu quả, liên kết và hỗ trợ các thành phần kinh tế khác, thực hiện vai trò chủ đạo và chức năng của một công cụ quản lý
vĩ mô của Nhà nước Đối với những cơ sở không cần giữ hình thức kinh tế Nhà nước cần chuyển sang hình thức sở hữu khác hoặc giải thể, đồng thời giải quyết việc làm và đời sống cho người lao động
* Đối với kinh tế hợp tác, cần phải có sự tổng kết, rút kinh nghiệm về bài học hợp tác xã kiểu cũ và xây dựng mô hình kinh tế hợp tác và hợp tác xã kiểu mới đang được phát triển hiện nay, đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động có hiệu quả thiết thực, phát triển rộng rãi và đa dạng trong các ngành nghề, với quy mô hợp tác hoá khác nhau để huy động nguồn lực vào phát triển kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường
ở nước ta
Đối với loại hình sản xuất hàng hoá nhỏ của nông dân, thợ thủ công, người buôn bán nhỏ Một mặt, thông qua cơ chế, chinh sách và hướng dẫn phát triển của Nhà nước khuyến khích sự phát triển của thành phần kinh tế này Mặt
Trang 6khác cần tăng cường công tác quản lý để xây dựng nề nếp sản xuất kinh doanh theo quy định của pháp luật
Đối với thành phần tư bản tư nhân Cần có chính sách khuyến khích thành phần kinh tế này để các nhà tư bản yên tâm và mạnh dạn đầu tư vào nền kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất hàng hoá tiêu dùng suất khẩu
Đối với thành phần kinh tế Nhà nước Nhà nước cần phải
có chính sách khuyến khích thành phần kinh tế này phát triển kể cả với tư bản Nhà nước trong nước và tư bản nhà nước nước ngoài Vận dụng các hình thức kinh tế tư bản Nhà nước là phương thức để chúng ta huy động sức mạnh dân tộc của các thành phần kinh tế khác
Muốn vậy ta phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, vai trò điều tiết, quản lý của Nhà nước pháp quyền XHCN và nhân tố quyết định vận động thành công KTTBCN
ở Việt Nam Cần xây dựng hệ thống pháp luật rõ ràng, nhất quán, phù hợp với tập quán quốc tế, đủ sức hẫp dẫn nhưng công bằng nghiêm minh Đa dạng hoá các hình thức TBNN trong cơ cấu kinh tế nhiều thành phần
Trang 7Thực tế nước ta hiện nay ở vùng nông thôn và đặc biệt là vùng núi còn tồn tại khá nặng nền sản xuất tính chất của nền kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc Vì vậy, cần có chính sách thúc
đẩy sự phát triển mạnh mẽ của sản xuất hàng hoá ở các vùng này, đặc biệt phải chú ý tới việc xây dựng các cơ sở hạ tầng, đẩy mạnh lưu thông hàng hoá với các vùng phát triển trong nước
5.2 Đẩy mạnh quá trình phân công lại lao động xã hội
ở nước ta
Phân công lao động xã hội là điều kiện của sản xuất hàng hoá, của phát triển KTTT Vì vậy, quá trình phát triển KTTT ở nước ta đòi hỏi phải đẩy mạnh phân công lại lao
động xã hội Muối khai thác mọi nguồn lực cần phải phát triển nhiều ngành nghề, sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất
kỹ thuật hiện có và tạo việc làm cho người lao động Phân công lại lao động giữa các ngành theo hướng chuyên môn hoá sản xuất, hợp tác hoá, lao động công nghiệp và dịch vụ tăng tuyệt đối và tương đối, lao động nông nghiệp giảm tuyệt
đối giữa lao động và tài nguyên, bảo vệ và phát triển môi trường sinh thái Cùng với mở rộng phân công lao dộng
Trang 8trong nước tiếp tục mở rộng phân công và hợp tác lao động quốc tế
5.3.Tạo lập và phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường
Đây là biểu hiện và tiền đề quan trọng nhất để phát triển KTTT Thị trường là sản phẩm tất yếu của sản xuất và lưu thông hàng hoá Sản xuất và lưu thông hàng hoá phát triển thị trường càng mở rộng Sản xuất, lưu thông hàng hoá quyết
định thị trường, song thị trường cũng tác động trở lại, thúc
đẩy sản xuất và lưu thông hàng hoá Để mở rộng thị trường
và tạo lập đồng bộ các yếu tố thị trường cần tôn trọng quyền
tự chủ sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, đảm bảo
sự cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, xây dựng thị trường thống nhất và thông suốt cả nước; phát triển mạnh thị trường hàng hoá và dịch vụ, trên cơ sở tìm hiểu nhu cầu mà tăng quy mô, chủng loại, nâng cao chất lượng, tăng sức cạnh tranh của hàng tiêu dùng để thoả mãn nhu cầu trong nước và mở rộng kim ngạch xuất khẩu
Ngoài ra phải đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước để tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, tạo điều kiện giảm giá cả hàng hoá, tăng thu nhập, tăng sức
Trang 9mua, làm cho dung lượng thị trường nhất là thị trường nông thôn tăng lên
Hình thành và phát triển thị trường sức lao động, vốn, tiền tệ, chứng khoán Để các thị trường này phát triển cần triệt đẻ xoá bỏ bao cấp, thực hiện nguyên tắc tự do hoá giá cả, tiền tệ hoá tiền lương, mở rộng cao loại thị trường, thực hiện giao lưu hàng hoá thông suốt cả nước, lành mạnh hoá thị trường, khắc phục tình trạng kinh tế ngầm, kiểm soát và
xử lý nghiêm minh các vi phạm thị trường
5.4 Đẩy mạnh cách mạng khoa học công nghệ, nhằm phát triển nền kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện
đại hoá
Trong kinh tế thị trường, các doanh nghiệp chỉ có thể
đứng vững trong cạnh tranh nếu thường xuyên tổ chức lại sản xuất, đổi mới thiết bịi, công nghệ nhằm tăng năng suất lao động, hạ thấp chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm Muốn vậy, phải đẩy mạnh công tác nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu mới của cách mạng khoa học - công nghệ vào sản xuất và lưu thông, đảm bảo cho hàng hoá đủ sức cạnh tranh trên thị trường tiếnhành công nghiệp hoá,
Trang 10hiện đại hoá để tạo điều kiện cho kinh tế thị trường phát triển
5.5 Tiếp tục đổi mới và nâng cao vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước
Để nền kinh tế phát triển theo định hướng XHCN, nhất thiết phải coi trọng vai trò - quản lý vĩ mô của Nhà nước
Trong xu thế hộp nhập với nền kinh tế thế giới và khu vực, cần phải tiếp tục đổi mới các công cụ, chính sách vĩ mô,
đặc biệt là hệ thống tài chính tín dụng lưu thông tiền tệ, chính sách phân phối thu nhập và kế hoạch hoá phát triển kinh tế xã hội Việc đổi mới này vừa phải theo quy tắc phù hợp với những phương thức quản lý của nền kinh tế thị trường, đồng thời, đảm bảo cho nền kinh tế phát triển theo
định hướng mà Đảng đã chọn
5.6 Giữ vững ổn định chính trị, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đổi mới chính sách tài chính tiền tệ giá cả
Đây là những nhân tố quan trọng để phát tiển KTTT, để các nhà sản xuất kinh doanh trong và ngoài nước yên tâm
Trang 11đầu tư Nhà nước cần hạn chế can thiệp trực tiếp vào sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, mà tập trung làm tốt các chức năng tạo môi trường, hướng dẫn, hỗ trợ những yếu
tố cần thiết để doanh nghiệp phát triển Nhà nước cần tăng cường kiểm soát việc sử dụng mọi nguồn lực nhằm bảo toàn
và phát triển những tài sản quốc gia Xây dựng và hoàn thiện
hệ thống pháp luật đồng bộ là công cụ rất quan trọng để quản lý nền KTTT nhiều thành phần Nó tạo hành lang pháp
lý cho tất cả mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong và ngoài nước Với hệ thống pháp luật đồng bộ, các doanh nghiệp chỉ có thể làm giàu trên cơ sở tuân thủ pháp luật
5.7 Đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý kinh doanh giỏi
Sự nghiệp phát triển kinh tế đặt con người vào vị trí trung tâm, thống nhất tăng trưởng kinh tế với công bằng và tiến bộ xã hội Con người lao giờ cũng là lực lượng sản xuất cơ bản nhất của xã hội Con người vừa là kết quả, vừa là đièu kiện
để sản xuất phát triển Mỗi cơ chế quản lý có đội ngũ cán bộ quản lý, kinh doanh tương ứng Chúng ta cần đẩy mạnh việc
đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế, kinh doanh cho phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế trong thời