Sự phối hợp can thiệp của ngân hàng Trung Ương các nước phát triển trong giai đoạn khủng hoảng 2007 2008

Từ khi xuất hiện cuối năm 2007 đến nay, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã làm không ít nền kinh tế lâm vào tình trạng cực kỳ khó khăn, một loạt các tổ chức kinh tế lớn của các nước

MUC LUC

Trang

NOI DUNG

Chương I: Đặc điểm của các cuộc khủng hoảng 1997, 2007 So sánh và rút ra

1.3 So sánh nét tương đồng giữa hai cuộc khủng hoảng 7

Chương II: Hợp tác chống khủng hoảng giữa các nước 11

2.1 Vì sao cuộc khủng hoảng ở Mỹ ảnh hưởng đến các nước

PHAN MO DAU

1 Lido chon dé tai

Từ khi xuất hiện cuối năm 2007 đến nay, cuộc khủng hoảng tài chính toàn

cầu đã làm không ít nền kinh tế lâm vào tình trạng cực kỳ khó khăn, một loạt các

tổ chức kinh tế lớn của các nước trên thế giới như Northern Rock của Anh,

Lehman Brothers của Mỹ IndyMac Federal Bank, sụp đồ Tuy nhiên không vì

thế mà nền kinh tế thế giới đã sụp đồ hoàn toàn, dần dần các nước đã vượt qua

khủng hoảng, và cho đến nay tình tình kinh tế thực tế tại các nước đã khả quan hơn rất nhiều

Vậy thì, nguồn gốc của kủng hoảng là do đâu? Có giống như các cuộc khủng hoảng đã xảy ra trong thời gian trước không? Do đâu mà các nước có được kết quả như vậy?

Để trả lời cho các câu hỏi trên, nhóm em đã chọn đề tài: “ Sự phối hợp can thiệp của ngân hàng trung ương các nước phát triển trong giai đoạn khủng hoảng

2007 — 2008”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài có các mục tiêu chủ yếu sau: tìm hiểu nguyên nhân của cuộc khủng hoảng năm 2007, vì sao cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ Mỹ lại có khả năng lây

lan sang các nước trên thế giới, so sánh các điểm tương đồng giữa cuộc khủng

hoảng này với cuộc khủng hoảng năm 1997, và cuối cùng là các nước đã hành

động phối hợp như thế nào để cùng vượt qua khủng hoảng và ồn định kinh tế

3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu chủ yếu về cuộc khủng hoảng năm 2007, điểm sơ về cuộc

khủng hoảng năm 1997 để so sánh với nhau và một vài biện pháp đã được các

nước trên thế giới thujc hiện để đối phó khủng hoảng giai đoạn 2007 — 2008

4 Nội dung đề tài

Đề tài gồm hai phần chính :

CHUONG I : Đặc điểm của các cuộc khủng hoảng 1997, 2007 So sánh và rút ra nhận xét

CHƯƠNG 2 : Hợp tác chống khủng hoảng giữa các nước

NOI DUNG

CHUONG 1 DAC DIEM CUA CAC CUOC KHUNG

HOANG 1997, 2007 SO SANH VA RUT RA NHAN XET

1.1 Khủng hoảng 1997

Cuộc khủng hoảng tài chính tại Châu Á(còn gọi là khủng hoảng tiền tệ Châu Á) bắt đầu từ tháng 07 năm 2007 tại Thái Lan, sau đó lan ra một số quốc gia ở Châu Á Các quốc gia bị ảnh hưởng năng nhất của cuộc khủng hoảng này gồm:

Inđônêsia, Hàn Quốc và Thái Lan Đại Lục Trung Hoa, Đài Loan, Singapore và

Việt Nam không bị ảnh hưởng Các quốc gia còn lai bị ảnh hưởng một phần như: Hồng Kông, Malaysia, Lào, Philippines Khủng hoảng đã gây ra những ảnh hưởng vĩ mô nghiêm trọng, gồm mất giá tiền tệ, sụp đồ thị trường chứng khoán, giảm giá tài sản ở một số nước châu Á Nhiều doanh nghiệp bị phá sản, dẫn đến hàng triệu người bị đây xuống dưới ngưỡng nghèo trong các năm 1997-1998 Nguyên nhân chính gây ra cuộc khủng hoảng này:

Nền tảng kinh tế vĩ mô yếu kém

Cac dong von nước ngoài kéo vào

Những thay đổi bất lợi của nền kinh tế thế giới

- _ Tấn công đầu cơ và rút vốn đồng loạt

Nguyên nhân đầu tiên gây ra cuộc khủng hoảng này là do Thái Lan và một số nước Đông Nam Á là việc vừa có định giá trị đồng tiền của mình vào Dollar Mỹ

vừa cho phép tự do hóa tài khoản vốn và sự nới lỏng chính sách tiền tệ của các ngân hàng Trung ương để bảo vệ tỉ giá có định Kết quả là cung tiền tăng gây ra

sức ép lạm phát, và chính sách vô hiệu quá đã được sử dụng đề chống lạm phát và

làm đòng tiền chảy vào nền kinh tế ngày càng nhiều

Trong thời gian này, tại Mỹ, châu Âu và nhật Bản nới lỏng chính sách tiền tệ

cùng với việc tự đo hóa tài chính đã làm cho tính thanh khoản toàn cấu ở mức cao, các nhà đầu tư ở các nước này tìm cách thay đổi danh mục tài sản bằng cách

chuyển vốn ra nước ngoài Khi đó, dòng tiền đã chảy vào các nước Châu Á đo lãi

suât cơ bản của các nước này cao và đang thực hiện tự do hóa tài khoản vôn

Sau đó vào năm 1994, đồng Nhân dân Tệ của Tung Quốc được định giá thấp

so với đồng Dollar Mỹ và Mỹ nâng lãi suất cơ bản lên do nền kinh tế Mỹ đã được

khôi phục sau suy thoái đầu những năm 1990 làm cho xuất khẩu của các nước Đông Á kho khăn hơn và thị trường tại những nước này không còn hấp dẫn các

nhà đầu tư

Và sau khi thị trường bất động sản của Thái Lan bị vỡ,một số thể chế tài

chính bị phá sản, các nhà đầu tư không còn tin vào thị trường ở các nước Đông Á nữa, và kết quả là tình trạng rút vốn hàng loạt tạo thành cuộc khủng hoảng tại các nước Đông Á cuối năm 1997

1.2 Khủng hoảng 2007

Vì sao cuộc khủng hoảng da xay ra?

Nguyên nhân trực tiếp châm ngòi cho cuộc khủng hoảng là sự nỗ tung của

bong bóng nhà đất Mỹ Tỷ lệ quá hạn cao đối với các khoản vay dưới chuẩn và các

khoản vay thế chấp lãi suất linh hoạt, bắt đầu tăng lên sau đó Sự gia tăng những

ưu đãi vay vốn như điều kiện vay vốn ban đầu đễ dàng và khuynh hướng gia tăng giá nhà trong dài hạn đã khuyến khính người vay giả định những khoản vay thế

chấp khó khăn có thế nhanh chóng được cơ cấu sang những kỳ hạn phù hợp Tuy

nhiên, ngay khi lãi suất bắt đầu tăng lên và giá nhà bắt đầu giảm dần trong năm

2006-2007 ở nhiều vùng của Mỹ, việc cơ cấu trở nên khó khăn hơn Khoản vay quá hạn và hoạt động xiết nợ tăng lên nhanh chóng khi xảy ra quá hạn ở những kỳ

hạn đầu, giá nhà không tăng như dự đoán, và lãi suất các khoản vay lãi suất linh

hoạt xác lập mức cao hơn

Vào những năm liền trước khi cuộc khủng hoảng nổ ra năm 2007, lượng

ngoại tệ lớn chảy vào Mỹ từ những nước phát triển nhanh ở Châu Á và các nước

sản xuất đầu mỏ Dòng tiền này khiến cho Fed dễ dàng giữ lãi suất quá thấp từ

năm 2002 đến 2006 đã góp phần cho các điều kiện tín dụng đễ dàng, dẫn đến bong

bóng nhà đất ở Mỹ Nhiều khoản vay (nhà đất, thé tin dung, mua xe) rat dé đãi và

người tiêu dùng thì vay vô tội vạ Khi nhà đất và tín dụng tăng lên, số lượng các hơp đồng tài chính gọi là chứng khoán bảo đảm bằng nhà đất (mortgage-backed

securities-MBS) và nghĩa vụ nợ được bảo đảm (collateralized debt obligations-

CDO) tăng lên nhanh chóng Những sáng tạo tài chính như vậy đã làm cho các

định chế và nhà đầu tư trên thế giới đầu tư vào thị trường nhà đất Hoa Kỳ Khi giá

nhà đất giảm, các định chế tài chính lớn mà đã vay mượn và đầu tư mạnh vào MBS thứ cấp báo cáo những khoản lỗ không lồ Giá nhà giảm cũng dẫn đến giá trị

căn nhà trở nên thấp hơn giá trị khoản vay, là điều kiện dẫn đến việc xiết nợ Việc

xiết nợ cứ tiếp tục tăng bắt đầu từ cuối năm 2006 ở Mỹ và làm giảm tài sản của

người dân và bào mòn sức mạnh tài chính của các định chế ngân hàng Nợ quá hạn

và khoản lỗ đối với loại cho vay khác tăng mạnh khi cuộc khủng hoảng lan rộng từ

thị trường nhà đất đến các bộ phận khác của nền kinh tế Tổng lỗ được ước đoán

lên đến hàng nghìn tỷ đô la Mỹ trên toàn cầu

Trong khi bong bóng nhà đất và tín dụng hình thành, hàng loạt yếu tố làm

cho hệ thống tài chính vừa mở rộng vừa trở nên dễ bị tốn thương Các nhà hoạch

định chính sách đã không nhận ra vai trò quan trọng ngày càng tăng của các định

chế tài chính như các ngân hàng đầu tư và quỹ tương hỗ, được biết đến như là hệ

thống ngân hàng ảo Vài chuyên gia đã tin rằng những định chế này trở nên quan trọng không kém các ngân hàng thương mại trong việc cung cấp tín dụng cho kinh

tế Mỹ, nhưng chúng lại không là đối tượng điều chỉnh của cùng một luật lệ Những định chế này cũng như các ngân hàng cũng được cho là chịu trách nhiệm

về các khoán nợ lớn trong khi cho vay các khoản vay đã nêu ở trên và không có đủ

tắm đệm tài chính để chịu đựng các khoản vay quá hạn hay các khoán lỗ MBS Sự thua lỗ này tác động đến khả năng của các định chế tài chính để cho vay, làm

chậm các hoạt động kinh tế Những quan ngại liên quan đến sự ổn định của các

đỉnh chế tài chính quan trọng khiến các ngân hàng trung ương phải cung cấp tài chính để khuyến khích việc cho vay và khôi phục lòng tin vào thị trường thương

phiếu Các chính phủ cũng cứu trợ các định chế tài chính lớn và thực hiện các

chương trình kích thích kinh tế dựa trên những cam kết tài chính lớn tăng thêm

Các nguyên nhân chính :

— Tăng trưởng bong bóng nhà đất

Điều kiện tín dung dé dai

Cho vay dưới chuẩn

Cho vay kiểu lợi dụng

Buông lỏng quản lý

Nợ vay gia tăng hay việc sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức

Phát minh tài chính và sự phức tạp

Định giá rủi ro không chính xác

Sự phat triển và sụp đồ của hệ thống ngân hàng ảo

10 Bong bóng hàng hoá vật chất

1.3 So sánh nét tương đồng giữa hai cuộc khủng hoảng

Cả hai cuộc khủng hoảng này đều đã xảy ra và làm ảnh hưởng đến nền kinh

tế các nước trên thế giới

Cả hai cuộc khủng hoảng này đều xuất phát từ một nước trung tâm của một khu vực sau đó lan rộng ra các nước lân cận và các nước trên thế giới Nó có một

phần liên quan đến thị trường nhà đất ở cả hai cuộc khủng hoảng

Khác:

- Cuộc khủng hoảng 1997 có quy mô nhỏ và sức công phá của nó đối với nền kinh

tế các nước trên thế giới không lớn, chủ yếu ở các nước Đông Á: Thái Lan

Indonesia và Hàn Quốc, và đặc biệt không ảnh hưởng đến Việt Nam Còn cuộc

khủng hoảng năm 2007 ảnh hưởng đến gần như tắt cả các nên kinh tế của các quốc

gia trên thế giới

- Cuộc khủng hoảng 1997 là cuộc khủng hoảng tiền tệ, chủ yếu do sự điều hành

chính sách tiền tệ tại các quốc gia không phù hợp với tình hình và yêu cầu thực tế

tại nước mình như : tình trạng tự do hóa tài khoản vốn không hiệu quả, khi mới bị

tấn công tiền tệ, các nước châu Á phải lập tức thả nổi đồng tiền của mình mà

không nên cố sức bảo vệ tỷ giá để đến nói cạn kiệt cả dự trữ ngoại hối nhà nước và

càng làm cho tấn công đầu cơ thêm kéo dài Còn vào năm 2007, cộc khủng hoảng trong nhiều lĩnh vực tài chính: tín dụng, bảo hiểm, chứng khoán .bắt nguồn

từ sự sụp đồ của thị trường nhà đất làm cho bong bóng nhà đất đồ vỡ, kéo theo việc các nhà đầu tư mất vốn khi đồ vào thị trường này, các khoản vay không có tiền trả, ngân hàng ,quỹ tài chính suy sụp, tại Mỹ rồi lây lan ra các nước

- Việt Nam chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng 2007 rất nhiều trong khi năm

1997 không hề bị ảnh hưởng so nước ta thời gian đó nền kinh tế chưa phát triển và

chưa bị ảnh hưởng nhiều bởi kinh tế các nước khác trên thế giới

1.4 Rút ra bài học cho Việt Nam

1.4.1 Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng năm 2007 đối với nên kinh tế Việt Nam

Kể từ năm 2006, sau khi chính thức gia nhập WTO, kinh tế Việt Nam đã có

mối quan hệ mật thiết với nền kinh tế thế giới, do đó cuộc khủng hoảng tài chính

toàn cầu bắt đầu từ năm 2007 tại Mỹ đã không bỏ qua sự ảnh hưởng đến nền kinh

tế Việt Nam Những ảnh hưởng đó thê hiện qua: Tăng trưởng GDP trong quý I-

2009 đạt mức 3,1%, là mức thấp nhất trong nhiều năm qua, xuất khâu chỉ tăng 2,4%, công nghiệp tăng 2,1%, khách du lịch nước ngoài giảm 16,1% so với cùng

kỳ năm 2008, đầu tư nước ngoài chậm lại, , FDI của Việt Nam được dự kiến sẽ

giam khoang 70% trong nam 2009, do hai ly đo chính là các nhà đầu tư khó huy

động vốn và kinh tế khó khăn nên các nhà đầu tư áp dụng các chính sách đầu tư

thận trọng hơn

1.4.2 Bài học kinh nghiêm cho Việt Nam

Từ nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng 2007 tại Mỹ, ảnh hưởng của nó

đối với nền kinh tế nước ta và những gì đã, đang diễn ra cho nền kinh tế Việt Nam,

theo ý kiến của nhóm có thể rút ra một số bài học đối phó khủng hoảng cho nước

ta như sau:

s* Cuộc khủng hoảng tín dụng ở Mỹ, bắt nguồn tình trạng bong bóng nhà đất,

từ những khoản cho vay thế chấp bất động sản (BĐS) dưới chuẩn, Phát minh tài

chính và sự phức tạp, điều này cho thấy Việt Nam cần phải thận trọng và

phải có những chính sách tín dụng rõ ràng, hợp lí để không xảng ra tình trạng

bong bóng nhà đất như tại Mỹ

s* Để đối phó khủng hoảng, Bộ Tài chính Mỹ đã ráo riết xúc tiến kế hoạch

giải cứu ngành tài chính của nước này với khoản kinh phí khổng lồ 700 tỷ USD, từ

tháng 9/2007 đến tháng 3/2008, FED liên tiếp thực hiện 6 lần điều chỉnh giảm lãi

suất, từ 4,75% xuống còn 2,25%, tài trợ 30 tỷ USD cho các khoản cho vay có tính thanh khoản thấp của Ngân hàng Bear Stearns cho thấy rang, cho du là nền kinh tế tự do và phát triển như Mỹ vẫn cần phải có sự can thiệp của chính phủ tùy

theo liêu lượng, phương pháp và từng thời điểm cụ thê Kinh tế thị trường là sự lựa

chọn hợp lý và đã được công nhận Tuy nhiên, kinh tế thị trường theo mô hình laissez-faire (để thị trường điều tiết hoàn toàn, không có sự can thiệp của Nhà

nước) không phù hợp cần nhận thức đầy đủ kinh tế thị trường, xây dựng cơ chế

phản ứng và điều hành với liều lượng can thiệp kiểm soát thích hợp Đây là quá

trình đòi hỏi phải có thời gian cần sự trợ giúp và tham mưu của các cơ quan

nghiên cứu có năng lực đầy đủ và tham mưu của các cơ quan điều hành có năng

lực triển khai chính sách, thu nhận phản hồi để tiếp tục hoàn thiện.

10

s* Một bài học nữa cho Việt Nam là bảo đảm độc lập, tự chủ trong điều hành

kinh tế vĩ mô Các định chế tài chính thé gidi va khu vuc (IMF, WB, ADB )

thường đưa ra những lời khuyên rất khác nhau khi xảy ra biến cố, và mỗi thời

điểm một khác, đề có thê xử lí tốt được van đề, quan trọng là ta phải biết lắng ghe

và áp dụng cụ thể vào điều kiện của nước mình đề vượt khủng hoảng

+* Cơ cấu kinh tế là vấn đề cần được xem xét Cơ cấu kinh tế của ta cần được

ồn định sớm Nên tiến hành công nghiệp hóa ra sao để vừa bảo đảm được hiệu

quả, vừa hài hòa với phát triển nông nghiệp, nông thôn Đồng thời, cuộc khủng hoảng kinh tế này cho thấy chiến lược hướng ngoại quá mạnh sẽ không bền vững Nền kinh tế phải vừa dựa vào tiềm năng nội địa vừa sử dụng ưu thế cạnh tranh của

nước mình trên thị trường thế giới để khi kinh tế thế giới có biến động thì vấn có

thể vuoẹt qua khó khăn nhờ vàothị trường nội địa vững chắc Trong bối cảnh tác động tiêu cực của suy thoái kinh tế toàn cầu, các giải pháp mở rộng thị trường nội

địa, nhất là thị trường nông thôn, đây mạnh tiêu thụ sản phẩm sản xuất trong nước,

bù đắp sự sụt giảm của xuất khẩu, có ý nghĩa hết sức quan trọng