Giáo trình Kinh tế nông nghiệp part 4 pptx

121

- Thông qua đ u t xây d ng c b n.ầ ư ự ơ ả

Đ u t xây d ng c b n là b v n đ mua s m và xây d ng tài s n cầ ư ự ơ ả ỏ ố ể ắ ự ả ố

đ nh m i cho nông nghi p Vi c mua s m ch y u là máy móc, trang thi tị ớ ệ ệ ắ ủ ế ế

b , xây d ng c b n bao g m vi c tr ng m i và chăm sóc vị ự ơ ả ồ ệ ồ ớ ườn cây lâu năm,đàn súc v t h u b , nhà kho, sân ph i, công trình th y l i V n đ u t còn ậ ậ ị ơ ủ ợ ố ầ ư

đ khôi ph c, hi n đ i tài s n c đ nh đang ho t đ ng Nh v y, v n đ u tể ụ ệ ạ ả ố ị ạ ộ ư ậ ố ầ ưxây d ng c b n là m t trong nh ng ngu n g c ch y u đ tái s n xu t v nự ơ ả ộ ữ ồ ố ủ ế ể ả ấ ố

c đ nh.ố ị

2.4 Hi u qu s d ng v n c ệ ả ử ụ ố ố đ nh ị

Hi u qu kinh t là s hi u hi n c a m i quan h gi a k t qu lệ ả ế ự ể ệ ủ ố ệ ữ ế ả ượng s nả

ph m thu đẩ ược v i lớ ượng v n đã b ra Nâng cao hi u qu s d ng v n c đ nhố ỏ ệ ả ử ụ ố ố ị

bi u hi n m i đ n v v n b ra nh n để ệ ở ỗ ơ ị ố ỏ ậ ượ ược l ng k t qu l n h n ho c v iế ả ớ ơ ặ ớ

lượng k t qu nh th nh ng c n lế ả ư ế ư ầ ượng v n ít h n Vì v y, hi u qu s n xu tố ơ ậ ệ ả ả ấnông nghi p g n li n v i hi u qu s d ng ru ng đ t - Trên m t đ n v di nệ ắ ề ớ ệ ả ử ụ ộ ấ ộ ơ ị ệtích s n xu t đả ấ ược nhi u s n ph m v i chi phí th p h n trên m i đ n v s nề ả ẩ ớ ấ ơ ỗ ơ ị ả

ph m Hi u qu s d ng v n c đ nh là b ph n c a hi u qu s n xu t nôngẩ ệ ả ử ụ ố ố ị ộ ậ ủ ệ ả ả ấnghi p đệ ược bi u hi n thông qua m i quan h c a lể ệ ố ệ ủ ượng s n ph m thu đả ẩ ượctrên m t đ ng v n đã b ra.ộ ồ ố ỏ

Đ đánh giá hi u qu kinh t c a v n cể ệ ả ế ủ ố ố đ nh, có th s d ng m t hị ể ử ụ ộ ệ

th ng các ch tiêu sau đây:ố ỉ

- Dung lượng v n c đ nh: Là lố ố ị ượng v n c đ nh c n thi t đ s n xu t raố ố ị ầ ế ể ả ấ

m t đ n v s n lộ ơ ị ả ượng Ta có công th c:ứ

Dung lượng

v n c đ nhố ố ị =

Giá tr v n c đ nhị ố ố ịGiá tr s n lị ả ượng

Vi c h th p m c v n c đ nh đ s n xu t ra m t đ n v giá tr s n lệ ạ ấ ứ ố ố ị ể ả ấ ộ ơ ị ị ả ượng

122

là bi u hi n s tăng lên c a hi u qu s d ng v n c đ nh trong nông nghi p,ể ệ ự ủ ệ ả ử ụ ố ố ị ệcũng nh trong t ng ngành tr ng tr t và chăn nuôi.ư ừ ồ ọ

- Năng su t lao đ ng:ấ ộ

Trong nông nghi p năng su t lao đ ng tính theo công th c:ệ ấ ộ ứ

P

N = T

Trong đó: N: Là năng su t lao đ ng ấ ộ

P: Là giá trị ả s n xu t (theo giá c đ nh)ấ ố ịT: Là s lố ượng lao đ ng bình quân trong nămộ

Gi a năng su t lao đ ng và m c v n trang b cho lao đ ng (v n c đ nhữ ấ ộ ứ ố ị ộ ố ố ị

tính bình quân cho m t lao đ ng nông nghi p) và dung l ộ ộ ệ ượ ng v n c đ nh có ố ố ị

m i quan h m t thi t v i nhau Hi u qu s d ng v n c đ nh tăng lên ch ng ố ệ ậ ế ớ ệ ả ử ụ ố ố ị ừ nào m c tăng năng su t lao đ ng nhanh h n m c v n trang b cho lao đ ng và ứ ấ ộ ơ ứ ố ị ộ

m c tăng giá tr s n xu t tính trên đ ng v n c ứ ị ả ấ ồ ố ố đ nh M i quan h ị ố ệ đó có thể

S

Trong đó: S là di n tích ru ng d t.ệ ộ ấ

Năng su t ru ng đ t có quan h m t thi t v i m c b o đ m v n cho đ n ấ ộ ấ ệ ậ ế ớ ứ ả ả ố ơ

v di n tích (v n cị ệ ố ố đ nh tính bình quân cho m t đ n v di n tích) và dungị ộ ơ ị ệ

l ượ ng v n c ố ố đ nh Năng su t ru ng ị ấ ộ đ t tăng lên ph thu c vào hai y u t : ấ ụ ộ ế ố Tăng m c b o đ m v n cho đ n v di n tích và h th p v n c đ nh đ s n xu t ứ ả ả ố ơ ị ệ ạ ấ ố ố ị ể ả ấ

123

ra m t đ n v giá tr s n xu t.ộ ơ ị ị ả ấ

- M c doanh l i: Là ch tiêu ph n ánh hi u qu s n xu t nói chung vàứ ợ ỉ ả ệ ả ả ấ

cũng là hi u qu s d ng v n s n xu t (bao g m v n c đ nh và v n l u đ ng) ệ ả ử ụ ố ả ấ ồ ố ố ị ố ư ộ

m c doanh l i đứ ợ ược tính theo hai cách

+ Các th nh t: Là quan h v lứ ấ ệ ề ượng thu nh p thu n tuý v i chi phí s nậ ầ ớ ả

xu t, ta có công th c:ấ ứ

M x100

M dl

1 =+C V

Trong đó: M: Thu nh p thu n tuýậ ầ

C: Chi phí v t ch tậ ấV: Chi phí lao đ ng ộ+ Cách th hai: Là quan h v lứ ệ ề ượng thu nh p thu n tuý v i t ng s v nậ ầ ớ ổ ố ố

Th i h n thu h i v n cờ ạ ồ ố ố đ nh c nị ầ được rút ng n b ng cách nâng caoắ ằ

năng su t lao đ ng và tăng s chênh l ch giá thành và giá tiêu th s n ph m ấ ộ ự ệ ụ ả ẩ

- nghĩa là tăng thu nh p thu n túy Đi u đó ch ng t hi u qu s d ng v n ậ ầ ề ứ ỏ ệ ả ử ụ ố

124

được nâng cao, vì lượng thu nh p thu n tuý l n h nậ ầ ớ ơ đượ ử ục s d ngđ bể ổsung cho v n c đ nh m i ố ố ị ớ

2.5 V n ố đ u t c b n ầ ư ơ ả

- Khái ni mệ

V n đ u t c b n là t ng h p các chi phí đ tái s n xu t tài s n c đ nh ố ầ ư ơ ả ổ ợ ể ả ấ ả ố ị

Nó nh m xây d ng nh ng tài s n c ằ ự ữ ả ố đ nh m i, m r ng, xây d ng và hoàn ị ớ ở ộ ự

thi n k thu t c a tài s n c đ nh hi n có đ hi n đ i hoá công c s n xu t vàệ ỹ ậ ủ ả ố ị ệ ể ệ ạ ụ ả ấ

áp d ng nh ng quy trình k thu t m i Chi phí xây d ng c b n trong nông ụ ữ ỹ ậ ớ ự ơ ả

nghi p có th chia thành ba nhóm: chi phí v xây d ng, chi phí v mua s mệ ể ề ự ề ắ

máy móc thi t b và chí phí xây d ng c b n khác.ế ị ự ơ ả

V n đ u t c b n là ngu n g c ch y u đ xây d ng v n c đ nh Song ố ầ ư ơ ả ồ ố ủ ế ể ự ố ố ị

gi a v n ữ ố đ u t c b n và v n c ầ ư ơ ả ố ố đ nh có s khác nhau v s l ị ự ề ố ượ ng và ch t ấ

lượng V s lề ố ượng, không ph i t t c v n đ u t c b n đả ấ ả ố ầ ư ơ ả ược th c hi n đ uự ệ ề

ph n ánh trong giá tr c a v n c đ nh V m t ch t lả ị ủ ố ố ị ề ặ ấ ượng, v n c đ nh là v nố ố ị ố

đ u t c b n ầ ư ơ ả đ ượ ử ụ c s d ng vào s n xu t Nghĩa là v n ả ấ ố đ u t ầ ư đã đ ượ c mua

s m máy móc, thi t b , xây d ng các công trình, v ắ ế ị ự ườ n cây lâu năm, đàn gia

súc c b n còn v n đ u t c b n m i là v n c đ nh ti m tàng.ơ ả ố ầ ư ơ ả ớ ố ố ị ề

Th c hi n đ u t c b n là bi n pháp ch y u đ phát tri n kinh t qu cự ệ ầ ư ơ ả ệ ủ ế ể ể ế ố

dân, trong đó có nông nghi p Ph ệ ươ ng h ướ ng đ u t ầ ư đúng đ n có tác d ng ắ ụ

quy t ế đ nh trong vi c nâng cao năng su t lao đ ng, h giá thành s n ph m, ị ệ ấ ộ ạ ả ẩ

tăng nhanh kh i lố ượng nông s n, tăng tích lu ả ỹ

Đ u t v n c b n có th th c hi n theo hai ph ầ ư ố ơ ả ể ự ệ ươ ng th c: chi u r ng và ứ ề ộ

chi u sâu Đ u t v n theo chi u r ng là đ u t g n li n v i vi c tăng tài s n cề ầ ư ố ề ộ ầ ư ắ ề ớ ệ ả ố

đ nh trên c s trình đ k thu t và công ngh hi n có Đ u t theo chi u sâu g n ị ơ ở ộ ỹ ậ ệ ệ ầ ư ề ắ

v i vi c tăng tài s n c đ nh trên c s áp d ng k thu t m i và hi n đ i ớ ệ ả ố ị ơ ở ụ ỹ ậ ớ ệ ạ

- Hi u qu v n đ u t ệ ả ố ầ ư

Hi u qu v n ệ ả ố đ u t c b n đ ầ ư ơ ả ượ c xem xét trên hai m t: Hi u qu chung ặ ệ ả

(tuy t đ i) và hi u qu so sánh Hi u qu chung c a v n đ u t ph n ánh quanệ ố ệ ả ệ ả ủ ố ầ ư ả

125

h gi a lệ ữ ượng giá tr s n lị ả ượng, t ng thu nh p và thu nh p thu n tuý v i v nổ ậ ậ ầ ớ ố

đ u t c b n Nó còn ầ ư ơ ả đ ượ c xem xét trong ph n tăng thêm c a giá tr s n ầ ủ ị ả

l ượ ng, t ng thu nh p và thu nh p thu n tuý v i ph n đ u t b sung Hi u qu ổ ậ ậ ầ ớ ầ ầ ư ổ ệ ả

so sánh ph n ánh hi u qu c a ph ả ệ ả ủ ươ ng án này so v i ph ớ ươ ng án khác Nó có

th tính chung hi u qu cho c ngành nông nghi p, cho t ng ti u ngành trênể ệ ả ả ệ ừ ể

ph m vi c nạ ả ước, t ng đ a phừ ị ương, t ng xí nghi p ừ ệ

Đ đánh giá hi u qu v n đ u t c b n trong nông nghi p có th s d ng ể ệ ả ố ầ ư ơ ả ệ ể ử ụ

h th ng ch tiêu dệ ố ỉ ưới đây:

+ H s hi u qu v n đ u t : là quan h gi a t ng thu nh p và v n đ u t , ệ ố ệ ả ố ầ ư ệ ữ ổ ậ ố ầ ư nghĩa là l ượ ng t ng thu nh p ổ ậ đ ượ ạ c t o ra do m t ộ đ ng v n ồ ố đ u t , tinh theo ầ ư

Người ta còn s d ng ch tiêu h s hi u qu v n đ u t b sung, là quanử ụ ỉ ệ ố ệ ả ố ầ ư ổ

h gi a l ệ ữ ượ ng t ng thu nh p b sung so v i l ổ ậ ổ ớ ượ ng v n ố đ u t b sung, tính ầ ư ổ

P = 1 0

C = V0)

(C1+ V1) − (0 126

: Chi phí v t hoá trậ ước khi đ u t b sungầ ư ổ: Chi phí lao đ ng sau khi đ u t b sungộ ầ ư ổ: Chi phí lao đ ng trộ ước khi đ u t b sungầ ư ổ

Ch tiêu này ph n ánh hi u qu đ u t v n thông qua vi c ti t ki m lao ỉ ả ệ ả ầ ư ố ệ ế ệ

đ ng s ng và lao đ ng v t hoá trên đ n v s n ph m.ộ ố ộ ậ ơ ị ả ẩ

+ Lượng chi phí ti t ki m trên m t đ ng v n đ u t , tính theo công th c:ế ệ ộ ồ ố ầ ư ứ

Vdt: V n đ u tố ầ ư

Ch tiêu ti t ki m lỉ ế ệ ượng chi phí trên m t đ ng v n đ u t thộ ồ ố ầ ư ường đượ ửc s

d ng r ng rãi trong trụ ộ ường h p xác đ nh hi u qu v n đ u t cho t ng m t,ợ ị ệ ả ố ầ ư ừ ặ

t ng phừ ương hướng c th ụ ể

- Th i h n thu h i v n đ u t , tính theo công th c:ờ ạ ồ ố ầ ư ứ

V dt

V th= M

Th i gian thu h i v n đ u t có ý nghĩa to l n Th i h n thu h i ng n thì ờ ồ ố ầ ư ớ ờ ạ ồ ắ

hi u qu đ u t đ t cao Ch tiêu này thệ ả ầ ư ạ ỉ ường s d ng khi xác đ nh hi u qu soử ụ ị ệ ảsánh và l a ch n phự ọ ương án

127

3 V n l u ố ư đ ng trong nông nghi p ộ ệ

3.1 Khái ni m và c c u c a v n l u ệ ơ ấ ủ ố ư đ ng trong nông nghi p ộ ệ

Mu n ti n hành s n xu t kinh doanh, ngoài v n c đ nh, các xí nghi pố ế ả ấ ố ố ị ệ

nông nghi p còn c n có v n l u đ ng Trong quá trình s n xu t, m t b ph n ệ ầ ố ư ộ ả ấ ộ ộ ậ

c a đ i tủ ố ượng lao đ ng chuy n vào s n ph m m i (nguyên li u) ho c b tiêuộ ể ả ẩ ớ ệ ặ ịphí hoàn toàn và bi n m t hình thái v t ch t c a mình (nhiên li u) Giá tr c aế ấ ậ ấ ủ ệ ị ủ

đ i tố ượng lao đ ng k t h p v i giá tr lao đ ng s ng và chuy n vào s n ph mộ ế ợ ớ ị ộ ố ể ả ẩ

m i đớ ượ ảc s n xu t, sauấ đó chuy n sang hình thái ti n t Nh v y, v n l uể ề ệ ư ậ ố ư

đ ng đã chuy n t ph m vi s n xu t (d tr s n xu t) sang ph m vi l u thông ộ ể ừ ạ ả ấ ự ữ ả ấ ạ ư

(thành ph m, ti n thu đẩ ề ược do tiêu thu s n ph m) sau đó l i quay v ph m vi ả ẩ ạ ề ạ

s n xu t (d tr m i cho s n xu t) Theo phả ấ ự ữ ớ ả ấ ương th c đó, toàn b v n l uứ ộ ố ư

đ ng độ ượ ử ục s d ng trong m i chu kỳ s n xu t c th và thay đ i hình th c v tỗ ả ấ ụ ể ổ ứ ậ

ch t c a mình.ấ ủ

V y, v n l u đ ng là v n b ng ti n ng trậ ố ư ộ ố ằ ề ứ ước đ d tr cho s n xu t, để ự ữ ả ấ ểmua s m v t r ti n mau h ng và hình thành v n l u thông nh m đ m b o choắ ậ ẻ ề ỏ ố ư ằ ả ảquá trình s n xu t và tiêu thu hàng hoá di n ra m t cách bình thả ấ ễ ộ ường

Theo tính ch t tham gia c a các y u t vào quá trình s n xu t, v n l uấ ủ ế ố ả ấ ố ư

đ ng độ ược chia thành ba b ph n, bao g m: V n l u đ ng d tr cho quá trìnhộ ậ ồ ố ư ộ ữ ữ

s n xu t, v n l u đ ng dùng trong quá trình s n xu t và v n l u đ ng dùngả ấ ố ư ộ ả ấ ố ư ộtrong quá trình l u thông.ư

- V n l u đ ng d tr cho quá trình s n xu t là bi u hi n b ng ti n toànố ư ộ ữ ữ ả ấ ể ệ ằ ề

b nguyên nhiên v t li u, phân bón, thu c tr sâu, v t t cho s n xu t ph , phuộ ậ ệ ố ừ ậ ư ả ấ ụtùng d tr v.v Chu n b cho v s n xu t sau và nh ng v t t b o hi m nh mự ữ ẩ ị ụ ả ấ ữ ậ ư ả ể ằ

đ m b o cho quá trình s n xu t có th ti n hành m t cách liên t c V n l uả ả ả ấ ể ế ộ ụ ố ư

đ ng n m trong quá trình d tr và b o hi m s n xu t độ ằ ữ ữ ả ể ả ấ ược phân thành ba lo i:ạ

Lo i d tr cho b n thân xí nghi p nông nghi p t o ra, bao g m: gi ng câyạ ự ữ ả ệ ệ ạ ồ ố

tr ng, v t nuôi, th c ăn gia súc, phân bón h u c Lo i th hai là nh ng dồ ậ ứ ữ ơ ạ ứ ữ ự

tr mua t ngoài vào, bao g m: Phân bón, thu c tr sâu, ph tùng thay thữ ừ ồ ố ừ ụ ế

nhiên li u, d u m v.v Và lo i cu i cùng là nh ng d tr s n xu t do các xíệ ầ ỡ ạ ố ữ ự ữ ả ấ

128

nghi p nông nghi p vay ti n ngân hàng mua v t t k thu t Do đ c đi m c aệ ệ ề ậ ư ỹ ậ ặ ể ủ

s n xu t nông nghi p, v n l u đ ng d tr và b o hi m s n xu t c n đ m b o ả ấ ệ ố ư ộ ữ ữ ả ể ả ấ ầ ả ả

m c d tr c n thi t đ ho t đ ng đứ ự ữ ầ ế ể ạ ộ ược bình thường B n ch t c a d tr cũngả ấ ủ ự ữ

có hai m t: M t m t nó đ m b o cho quá trình s n xu t đặ ộ ặ ả ả ả ấ ược ti n hành thu nế ậ

l i và liên t c M t khác, d tr làm gi m b t tính linh ho t và tính tích c cợ ụ ặ ự ữ ả ớ ạ ự

c a v n l u đ ng trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a xí nghi p Nh v yủ ố ư ộ ạ ộ ả ấ ủ ệ ư ậ

c n xác đ nh m c d tr t i thi u nh ng v n đ m b o cho xí nghi p ho t đ ng ầ ị ứ ự ữ ố ể ư ẫ ả ả ệ ạ ộ

bình thường

- V n l u đ ng trong quá trình s n xu t là bi u hi n b ng ti n c a nh ng ố ư ộ ả ấ ể ệ ằ ề ủ ữ

s n ph m s n xu t d dang, bán thành ph m và nh ng chi phí ch phân b c aả ẩ ả ấ ở ẩ ữ ờ ổ ủ

ngành tr ng tr t, chăn nuôi và ngành ngh Chi phí s n xu t d dang là chi phí ồ ọ ề ả ấ ở

s n xu t đã b ra cho các s n ph m đang s n xu t mà ch a có thu ho ch Chi ả ấ ỏ ả ẩ ả ấ ư ạ

phí ch phân b là kho n chi phí đã b ra cho các ngành s n xu t các s n ph mờ ổ ả ỏ ả ấ ả ẩ

thu ho ch trong năm đó, nh chi phí c i t o và ki n thi t đ ng ru ng, chi phí ạ ư ả ạ ế ế ồ ộ

v t r ti n mau h ng Vi c tăng v n l u đ ng dùng trong quá trình s n xu t ậ ẻ ề ỏ ệ ố ư ộ ả ấ

đ ượ c coi là h p lý n u nó thúc đ y làm tăng kh i l ợ ế ẩ ố ượ ng công vi c hoàn thành, ệ

ch không ph i do tăng t ng đ n v kh i lứ ả ừ ơ ị ố ượng công vi c.ệ

- V n l u đ ng n m trong quá trình l u thông g m có nh ng kho n nôngố ư ộ ằ ư ồ ữ ả

s n hàng hoá, v n b ng ti n và v n trong thanh toán.ả ố ằ ề ố

C c u v n l u đ ng ph thu c vào chuyên môn hoá s n xu t m t đ a ơ ấ ố ư ộ ụ ộ ả ấ ở ộ ị

phương, m i vùng c a đ t nỗ ủ ấ ước và nó s thay đ i tuỳ thu c vào s phát tri nẽ ổ ộ ự ể

c a c s v t ch t - k thu t trong nông nghi p.ủ ơ ở ậ ấ ỹ ậ ệ

V n l u đ ng trong xí nghi p nông nghi p không ng ng tăng lên, trongố ư ộ ệ ệ ừ

đó ph n v n n m trong lĩnh v c s n xu t thầ ố ằ ự ả ấ ường tăng vượt so v i ph n v nớ ầ ốtrong lĩnh v c l u thông V i s phát tri n c a c s v t ch t - k thu t trongự ư ớ ự ể ủ ơ ở ậ ấ ỹ ậnông nghi p kèm theo s tăng lên c a v n l u đ ng c n cho d tr v phệ ự ủ ố ư ộ ầ ự ữ ề ụtùng thay th và s a ch a, phân bón hoá h c v.v Có th h th p t tr ng v nế ử ữ ọ ể ạ ấ ỷ ọ ố

l u đ ng giành cho d tr các lo i v t t b ng cách c i thi n công tác cung ngư ộ ự ữ ạ ậ ư ằ ả ệ ứ

v t t k thu t Ph n v n l u đ ng trong lĩnh v c l u thông hàng năm cũng tăngậ ư ỹ ậ ầ ố ư ộ ự ư

129

lên S tăng tuy t đ i c a v n l u đ ng trong giai đo n l u thông là k t qu c aố ệ ố ủ ố ư ộ ạ ư ế ả ủ

n n nông nghi p thâm canh ề ệ ởđây c n l u ý hình th c tích c c, c đ ng c a v nầ ư ứ ự ơ ộ ủ ố

l u đ ng trong l u thông là ti n m t có tài kho n g i ngân hàng, vì nó ch ng ư ộ ư ề ặ ở ả ử ứ

t đã hoàn thành chu kỳ s n xu t và b t đ u chu kỳ s n xu t m i ỏ ả ấ ắ ầ ả ấ ớ

3.2 Hi u qu kinh t s d ng v n l u ệ ả ế ử ụ ố ư đ ng trong xí nghi p ộ ệ

Trong xí nghi p nông nghi p, v n l u đ ng đ m b m tính không ng ng ệ ệ ố ư ộ ả ả ừ

c a quá tình tái s n xu t, nó nh m th c hi n s ti t ki m l n nh t v v n và chi ủ ả ấ ằ ự ệ ự ế ệ ớ ấ ề ố

phí t i thi u v tài s n l u đ ng.ố ể ề ả ư ộ

V n l u đ ng khi tham gia trong quá trình s n xu t đã th c hi n vòngố ư ộ ả ấ ự ệ

tu n hoàn không ng ng Nó liên t c tr i qua các giai đo n khác nhau c a vòng ầ ừ ụ ả ạ ủ

tu n hoàn v i s thay đ i v hình th c ti n t , hình th c s n xu t và hình th cầ ớ ự ổ ề ứ ề ệ ứ ả ấ ứ

hàng hoá Sau khi k t thúc vòng tu n hoàn th nh t, l i b t đ u vòng tu n hoàn ế ầ ứ ấ ạ ắ ầ ầ

th hai và ti p theo M i vòng tu n hoàn là m t chu chuy n ho c m t vòngứ ế ỗ ầ ộ ể ặ ộ

T nh ng quan đi m nêu trên, nh ng ch tiêu đánh giá hi u qu s d ng v nừ ữ ể ữ ỉ ệ ả ử ụ ố

l u đ ng thông qua các ch tiêu xác đ nh t c đ chu chuy n v n l u đ ng ư ộ ỉ ị ố ộ ể ố ư ộ

- H s luân chuy n, xác đ nh theo công th c sau.ệ ố ể ị ứ

P tt

H lch= Bldbq

130

Trong đó:

H : H s luân chu enệ ố ỷ

Ptt : Giá tr s n lị ả ượng tiêu thụ

Bldbq : S d v n l u đ ng bình quânố ư ố ư ộ

H s luân chuy n ph n ánh quan h so sánh hai đ i lệ ố ể ả ệ ạ ượng; Giá tr s nị ả

l ượ ng tiêu th và s d v n l u ụ ố ư ố ư đ ng bình quân Nó ph n ánh s vòng quay ộ ả ố

c a v n l u đ ng trung bình trong năm, s vòng quay càng l n càng t t.ủ ố ư ộ ố ớ ố

- H s đ m b o là ch tiêu ngh ch đ o c a h s luân chuy n, là quan h ệ ố ả ả ỉ ị ả ủ ệ ố ể ệ

Trong quá trình s d ng v n l u đ ng, n u s vòng quay c a v n tăngử ụ ố ư ộ ế ố ủ ố

lên, đ dài th i gian c a m i vòng quay ng n thì v n l u ộ ờ ủ ỗ ắ ố ư đ ng ộ đ ượ c gi i ả

phóng nhanh, t c là hi u qu s d ng v n l u đ ng đứ ệ ả ử ụ ố ư ộ ược tăng lên

tri n kinh t nói chung và ho t đ ng c a các xí nghi p, trang tr i, h nông dânể ế ạ ộ ủ ệ ạ ộ

131

nói riêng C ch bao c p v n kéo dài trong nhi u năm đã làm cho doanhơ ế ấ ố ề

nghi p nông nghi p l i và d a vào ngu n v n c p phát c a ngân sách và v nệ ệ ỷ ạ ự ồ ố ấ ủ ốvay ngân hàng, ch a huy đ ng các ngu n v n khác đ đ u t phát tri n s nư ộ ồ ố ể ầ ư ể ả

xu t Thi u v n đã gây nhi u tr ng i đ i v i s n xu t nông nghi p Quá trìnhấ ế ố ề ở ạ ố ớ ả ấ ệchuy n t bao c p sang ho ch toán kinh t , m r ng quy n t ch tài chính c aể ừ ấ ạ ế ở ộ ề ự ủ ủ

xí nghi p, v n ệ ấ đ t o v n và huy ề ạ ố đ ng v n ộ ố đáp ứ ng yêu c u s n xu t nông ầ ả ấ

nghi p, c n th c hi n các bi n pháp ch y u sau đây:ệ ầ ự ệ ệ ủ ế

- Phát huy s c m nh t ng h p c a n n kinh t nhi u thành ph n đ t oứ ạ ổ ợ ủ ề ế ề ầ ể ạ

v n cho s n xu t nông nghi p.ố ả ấ ệ

S d ng các thành ph n kinh t vào vi c đ y m nh s n xu t nông nghi pử ụ ầ ế ệ ẩ ạ ả ấ ệhàng hoá cho phép khai thác có hi u qu các ngu n v n đ đ u t phát tri nệ ả ồ ố ể ầ ư ể

nông nghi p Cùng v i vi c khai thác ti m năng v n s n có trong các thành ệ ớ ệ ề ố ẵ

ph n kinh t , đ y m nh quá trình liên doanh, liên k t gi a các thành ph n kinh ầ ế ẩ ạ ế ữ ầ

t nh m khai thác và s d ng có hi u qu tài nguyên v đ t đai, khí h u, lao ế ằ ử ụ ệ ả ề ấ ậ

đ ng, cây tr ng và v t nuôi phong phú nộ ồ ậ ở ước ta

- Th c hi n chuyên môn hoá s n xu t k t h p phát tri n t ng h p t ng ự ệ ả ấ ế ợ ể ổ ợ ở ừ

vùng và trong các xí nghi p, t ng trang tr i là bi n pháp t o v n quan tr ng ệ ừ ạ ệ ạ ố ọ

c a nông nghi p.ủ ệ

Do nh ng đ c đi m c a s n xu t nông nghi p, chuyên môn hoá s n xu t ữ ặ ể ủ ả ấ ệ ả ấ

nông nghi p ph i k t h p v i phát tri n t ng h p, v a đ l i d ng đ y đ đi uệ ả ế ợ ớ ể ổ ợ ừ ể ợ ụ ầ ủ ề

ki n t nhiên, t li u s n xu t và s c lao đ ng, v a t o ra các ngu n thu nh pệ ự ư ệ ả ấ ứ ộ ừ ạ ồ ậ

t ươ ng đ i đ ng đ u gi a các tháng trong năm Đó là bi n pháp t o v n t i ch , ố ồ ề ữ ệ ạ ố ạ ỗ

đáp ng k p th i cho s n xu t và tăng hi u qu s d ng v n.ứ ị ờ ả ấ ệ ả ử ụ ố

- T ng bừ ước th c hi n c ph n hoá trong nông nghi p ự ệ ổ ầ ệ

Ti n hành c ph n hoá trong nông nghi p là nh m đ y nhanh quá trìnhế ổ ầ ệ ằ ẩ

tích t và t p trung v n đ phát tri n s n xu t và l u thông hàng hoá nông s n ụ ậ ố ể ể ả ấ ư ả

Đ ng th i gi i quy t t t c ch qu n lý v n, phân đ nh rõ quy n c a ng ồ ờ ả ế ố ơ ế ả ố ị ề ủ ườ ở i s

h u tài s n, quy n c a ngữ ả ề ủ ườ ử ụi s d ng tài s n và quy n qu n lý c a Nhà nả ề ả ủ ước,

nó còn nâng cao trách nhi m làm ch c a ngệ ủ ủ ườ ở ữi s h u c ph n, thúc đ y ho tổ ầ ẩ ạ

132

đ ng s n xu t c a xí nghi p có hi u qu ộ ả ấ ủ ệ ệ ả

C n ti p t c nghiên c u và m r ng c ph n hoá m t s doanh nghi pầ ế ụ ứ ở ộ ổ ầ ở ộ ố ệ

nông nghi p Nhà n ệ ướ c theo hình th c bao g m: c ph n hoá Nhà n ứ ồ ổ ầ ướ c, c ổ

ph n doanh nghi p và c ph n cá nhân Đ i v i nông thôn c i ti n ho t đ ngầ ệ ổ ầ ố ớ ả ế ạ ộ

c a tín d ng nông thôn nh m thu hút ngu n ti n nhàn r i c a dân c vào phát ủ ụ ằ ồ ề ỗ ủ ư

tri n s n xu t theo h ể ả ấ ướ ng các h góp v n cùng kinh doanh theo ki u "Công ty ộ ố ể

c ph n" trên c s t nguy n và t qu n theo đúng pháp lu t v th l qu n lýổ ầ ơ ở ự ệ ự ả ậ ề ể ệ ả

ti n t c a Nhà nề ệ ủ ước

- Đ y m nh h p tác đ u t v i nẩ ạ ợ ầ ư ớ ước ngoài đ thu hút ngu n v n vào phátể ồ ốtri n nông nghi p.ể ệ

Ti m năng n n nông nghi p nhi t đ i to l n và đang là môi trề ề ệ ệ ớ ớ ường thu nậ

l i đ thu hút ngu n v n n ợ ể ồ ố ướ c ngoài vào h p tác đ u t phát tri n nông nghi p, ợ ầ ư ể ệ

nh tr ng và ch bi n s n ph m các lo i cây đ c s n cà phê, cao su, chè, các ư ồ ế ế ả ẩ ạ ặ ả

lo i cây ăn qu , nuôi tôm, ch bi n nông, lâm thu s n.v.v.ạ ả ế ế ỷ ả

4.2 Nh ng bi n pháp ch y u ữ ệ ủ ế đ nâng cao hi u qu s d ng v n trong ể ệ ả ử ụ ố nông nghi p ệ

Trong nh ng năm qua Nhà nữ ước đã dành cho nông nghi p m t lệ ộ ượng v nố

l n, hàng năm v n đ u t xây d ng c b n cho nông nghi p đã chi m t lớ ố ầ ư ự ơ ả ệ ế ỷ ệđáng k trong toàn b n n kinh t qu c dân và ngân hàng thể ộ ề ế ố ương m i đã cho ạcác doanh nghi p nông nghi p, các h nông thôn, các trang tr i vay m t kh iệ ệ ộ ạ ộ ố

lượng v n l n Vì th , nâng cao hi u qu s d ng v n là đi u ki n ch y u đố ớ ế ệ ả ử ụ ố ề ệ ủ ế ểnâng cao hi u qu s n xu t nông nghi p Đ nâng cao hi u qu s d ng v nệ ả ả ấ ệ ể ệ ả ử ụ ố

c n th c hi n các bi n pháp ch y u sau:ầ ự ệ ệ ủ ế

- Trước h t ph i xác đ nh đúng đ n phế ả ị ắ ương hướng đ u t v n.ầ ư ố

Ph i xu t phát t phả ấ ừ ương hướng b trí c c u s n xu t nông nghi p đố ơ ấ ả ấ ệ ểxác đ nh c c u đ u t cho phù h p, trên c s đó l a ch n phị ơ ấ ầ ư ợ ơ ở ự ọ ương án đ u tầ ư

v n t i u Nông nghi p đố ố ư ệ ược coi là m t tr n hàng đ u c n t p trung gi i quy tặ ậ ầ ầ ậ ả ế

nh m đ m b o nhu c u lằ ả ả ầ ương th c và th c ph m cho xã h i, nguyên li u choự ự ẩ ộ ệ

133

công nghi p và là ngu n xu t kh u quan tr ng V n xây d ng c b n ph i t pệ ồ ấ ẩ ọ ố ự ơ ả ả ậtrung gi i quy t nh ng nhi m v to l n đó, trong t ng giai đo n t p trung vàoả ế ữ ệ ụ ớ ừ ạ ậ

cây gì, con gì, vùng nào là c n ở ầ đ ượ c tính toán và l a ch n m t cách đúng ự ọ ộ

đ n.ắ

- Trong đ u t v n, ph i gi i quy t t t m i quan h gi a khôi ph c, c i ầ ư ố ả ả ế ố ố ệ ữ ụ ả

t o và xây d ng m i m t cách hài hoà và có hi u qu Đ u t v n ph i t pạ ự ớ ộ ệ ả ầ ư ố ả ậ

trung, thi công d t đi m s m đ a vào s n xu t nh m phát huy tác d ng t t c aứ ể ớ ư ả ấ ằ ụ ố ủ

v n đ u t ố ầ ư

- Xây d ng c c u v n c đ nh h p lý bao g m c c u v n c đ nh có tính ự ơ ấ ố ố ị ợ ồ ơ ấ ố ố ị

ch t s n xu t và phi s n xu t v t ch t, c c u h p lý các y u t trong v n cấ ả ấ ả ấ ậ ấ ơ ấ ợ ế ố ố ố

đ nh đ s d ng đ yđ và có hi u qu các tài s n c đ nh đã đị ể ử ụ ầ ủ ệ ả ả ố ị ược trang b ,ị

tránh tình tr ng m t cân đ i trong dây chuy n s n xu t, gây nên lãng phí l n ạ ấ ố ề ả ấ ớ

Th c hi n t t kh u hao tài s n c đ nh và qu kh u hao Coi tr ng vi c c i t o,ự ệ ố ấ ả ố ị ỹ ấ ọ ệ ả ạtrang b l i máy móc thi t b nh m nâng cao năng l c s n xu t và s d ng có ị ạ ế ị ằ ự ả ấ ử ụ

hi u qu tài s n c đ nh trong các doanh nghi p nông nghi p.ệ ả ả ố ị ệ ệ

- Xây d ng đ nh m c đúng đ n và qu n lý v n l u đ ng theo đ nh m c, ự ị ứ ắ ả ố ư ộ ị ứ

qu n lý t t v t li u, s n ph m d tr , d ng c thông thả ố ậ ệ ả ẩ ự ữ ụ ụ ường, chi phí s n xu tả ấ

d dang, chi phí ch phân b , thành ph m, ti n m t v.v ở ờ ổ ẩ ề ặ

- T ch c t t vi c cung ng v t t , đ m b o v t t c n thi t và k p th i, h nổ ứ ố ệ ứ ậ ư ả ả ậ ư ầ ế ị ờ ạ

ch v t t b đ ng Ph n đ u h th p chi phí s n xu t trên đ n v kh i lế ậ ư ị ứ ộ ấ ấ ạ ấ ả ấ ơ ị ố ượngcông vi c và trên đ n v s n ph m T ch c t t vi c tiêu th s n ph m và côngệ ơ ị ả ẩ ổ ứ ố ệ ụ ả ẩtác thanh toán đ thu h i v n k p th i Tăng cể ồ ố ị ờ ường công tác ki m soát tài s n l uể ả ư

đ ng, nêu cao k lu t tài chính, tránh tình tr ng chi m d ng v n l n nhau.ộ ỷ ậ ạ ế ụ ố ẫ

134

Tóm t t chắ ương

1 T t c các ngu n tài nguyên hi n đang đấ ả ồ ệ ượ ử ục s d ng ho c có th đặ ể ược

s d ng vào s n xu t c a c i v t ch t ho c d ch v ử ụ ả ấ ủ ả ậ ấ ặ ị ụ đ ượ c g i là các y u t ọ ế ố

ngu n l c Các y u t ngu n l c có th t n t i d ồ ự ế ố ồ ự ể ồ ạ ướ i hình thái v t ch t ho c ậ ấ ặ

d ướ i hình thái giá tr Trong nông nghi p xét theo hình thái hi n v t, các y u t ị ệ ệ ậ ế ố

ngu n l c bao g m 5 nhóm y u t Ngu n nhân l c, các phồ ự ồ ế ố ồ ự ương ti n c khí,ệ ơngu n l c sinh h c, các phồ ự ọ ương ti n hoá h c, ngu n đ t đai Nh ng đ c đi mệ ọ ồ ấ ữ ặ ể

c a các y u t ngu n l c s d ng vào nông nghi p g n li n v i các đ c đi mủ ế ố ồ ự ử ụ ệ ắ ề ớ ặ ể

c a s n xu t nông nghi p Các y u t ngu n l c có vai trò to l n trong vi củ ả ấ ệ ế ố ồ ự ớ ệtăng trưởng và phát tri n nông nghi p Vi c s d ng ti t ki m và có hi u quể ệ ệ ử ụ ế ệ ệ ả

các y u t ngu n l c c a s n xu t nông nghi p là t t y u khách quan, đòi h i ế ố ồ ự ủ ả ấ ệ ấ ế ỏ

các c s nông nghi p coi tr ng vi c b o v và phát tri n h p lý, đ m b o m i ơ ở ệ ọ ệ ả ệ ể ợ ả ả ố

quan h hài hoà gi a các y u t ngu n l c ệ ữ ế ố ồ ự

2 Ru ng đ t là t li u s n xu t ch y u trong nông nghi p, khác v i cácộ ấ ư ệ ả ấ ủ ế ệ ớ

t li u s n xu t khác ch : s lư ệ ả ấ ở ỗ ố ượng di n tích ru ng đ t có h n nh ng s c s nệ ộ ấ ạ ư ứ ả

xu t c a ru ng đ t không b gi i h n, có v trí c ấ ủ ộ ấ ị ớ ạ ị ố đ nh và ch t l ị ấ ượ ng không

đ ng đ u, không b hao mòn và đào th i kh i quá trình s n xu t, n u s d ng ồ ề ị ả ỏ ả ấ ế ử ụ

h p lý thì ch t lợ ấ ượng ru ng đ t độ ấ ược nâng lên Qu ru ng đ t c a Vi t Nam ỹ ộ ấ ủ ệkhông l n, m c bình quân ru ng đ t đ u ngớ ứ ộ ấ ầ ười th p, b phân chia manh múnấ ịv.v Đ nâng cao hi u qu s d ng ru ng đ t c n thi t ph i ti n hành đánh giáể ệ ả ử ụ ộ ấ ầ ế ả ế

đ t đai theo s lấ ố ượng, ch t lấ ượng và các đi u ki n g n v i đ t đai, khai thácề ệ ắ ớ ấchi u sâu c a ru ng đ t và m r ng thêm di n tích b ng cách khai hang vàề ủ ộ ấ ở ộ ệ ằtăng v , chuy n đ i ru ng đ t b ng cách đ n đi n đ i th a, t p trung ru ng đ tụ ể ổ ộ ấ ằ ồ ề ổ ử ậ ộ ấvào nh ng h s n xu t gi i v.v ữ ộ ả ấ ỏ

3 Ngu n nhân l c trong nông nghi p là t ng th s c lao đ ng tham giaồ ự ệ ổ ể ứ ộ

ho t đ ng s n xu t nông nghi p Ngu n nhân l c trong nông nghi p có đ cạ ộ ả ấ ệ ồ ự ệ ặ

đi m riêng, trể ước h t mang tính th i v cao là nét đ c thù đi n hình, là th laoế ờ ụ ặ ể ứ

đ ng t t y u, xu hộ ấ ế ướng có tính quy lu t là không ng ng gi m v s lậ ừ ả ề ố ượng lao

đ ng tuy t đ i và tộ ệ ố ương đ i và đố ược chuy n sang các ngành khác Ngu n nhânể ồ

135

l c trong nông nghi p Vi t Nam đang chi m t tr ng l n trong t ng lao đ ngự ệ ệ ế ỷ ọ ớ ổ ộ

xã h i, nh ng phân b không đ u gi a các ngành trong n i b nông nghi p vàộ ư ố ề ữ ộ ộ ệcác vùng trong c nả ước Vi c d th a lao đ ng và thi u vi c làm đang là v nệ ư ừ ộ ế ệ ấ

đ n i c m và thu hút s quan tâm c a chính quy n các c p Trung ề ổ ộ ự ủ ề ấ ở ương và

đ a phị ương cũng nh gi i nghiên c u khoa h c Đ s d ng h p lý và có hi uư ớ ứ ọ ể ử ụ ợ ệ

qu ngu n nhân l c trong nông nghi p c n thi t ph i xây d ng c c u kinh t ả ồ ự ệ ầ ế ả ự ơ ấ ế

h p lý, phân b và phân b l i lao đ ng h p lý, k t h p bi n pháp thâm canh, ợ ố ố ạ ộ ợ ế ợ ệkhai hoang và tăng v , phát tri n công nghi p nông thôn, c i ti n t ch c lao ụ ể ệ ả ế ổ ứ

đ ng, v.v ộ

4 V n là ngu n l c h n ch đ i v i các ngành kinh t nói chung, đ i v iố ồ ự ạ ế ố ớ ế ố ớnông nghi p nói riêng V n s n xu t nông nghi p có nh ng đ c đi m đệ ố ả ấ ệ ữ ặ ể ượcphân bi t v i các ngành kinh t khác Đ ti n hành s n xu t kinh doanh c nệ ớ ế ể ế ả ấ ầthi t ph i ng trế ả ứ ước m t s ti n nh t đ nh đ mua s m t li u lao đ ng,trongộ ố ề ấ ị ể ắ ư ệ ộquá trình s d ng các t li u lao đ ng này không thay đ i hình thái v t ch tử ụ ư ệ ộ ổ ậ ấban đ u và tham gia vào nhi u chu kỳ s n xu t s n ph m m i theo m c đ haoầ ề ả ấ ả ẩ ớ ứ ộmòn, ph n v n ng trầ ố ứ ước đó được g i là v n c đ nh V n c đ nh đọ ố ố ị ố ố ị ược phântheo ch c năng, theo công d ng t ng y u t v.v tái s n xu t v n c đ nh chứ ụ ừ ế ố ả ấ ố ố ị ủ

y u th c hi n b ng hai phế ự ệ ằ ương th c; thông qua qu kh u hao và thông qua đ uứ ỹ ấ ầ

d ng v n l u đ ng trong nông nghi p đụ ố ư ộ ệ ược đo lường b ng h th ng các chằ ệ ố ỉtiêu Có nhi u bi n pháp t o v n và s d ng có hi u qu c a v n s n xu tề ệ ạ ố ử ụ ệ ả ủ ố ả ấtrong nông nghi pệ

136