Giáo trình Kinh tế nông nghiệp part 9 pptx

kinh t bao g m các chính sách kinh t c th khác nhau đế ồ ế ụ ể ược Nhà nướ ửc s

d ng k t h p v i nhau t o nên l c tác ụ ế ợ ớ ạ ự đ ng t ng h p t i quá trình tăng ộ ổ ợ ớ

trưởng và phát tri n c a nông nghi p.ể ủ ệ

2.2 Theo ph m vi tác ạ đ ng c a công c qu n lý ộ ủ ụ ả

Người ta có th nh n d ng các công c qu n lý vĩ mô và các công cể ậ ạ ụ ả ụ

qu n lý vi mô theo ph m vi tác đ ng c a nó.ả ạ ộ ủ

- Công c qu n lý vĩ mô (hay công c qu n lý Nhà n ụ ả ụ ả ướ c) đ i v i nông ố ớ

nghi p là nh ng công c đệ ữ ụ ượ ử ục s d ng đ qu n lý toàn b n n nông nghi pể ả ộ ề ệbao g m Pháp lu t kinh t , k ho ch phát tri n ngành hay các ch ồ ậ ế ế ạ ể ươ ng trình

d án phát tri n, các chính sách kinh t vĩ mô.ự ể ế

- Các công c qu n lý vi mô (hay các công c qu n lý trong n i b đ nụ ả ụ ả ộ ộ ơ

v kinh t ) là nh ng công c đị ế ữ ụ ượ ử ục s d ng đ qu n lý các ho t đ ng trong ể ả ạ ộ

đ n v hay t ch c kinh t , bao g n k ho ch s n xu t kinh doanh, h p đ ngơ ị ổ ứ ế ồ ế ạ ả ấ ợ ồkinh t , k ho ch tài v , h ch toán k toán v.v ế ế ạ ụ ạ ế

2.3 Theo lĩnh v c tác ự đ ng c a công c qu n lý ộ ủ ụ ả

Các công c qu n lý nhà nụ ả ước v kinh t nói chung và đ i v i nôngề ế ố ớnghi p nói riêng có th đệ ể ược phân lo i theo th i gian tác đ ng lâu dài ho cạ ờ ộ ặ

th i gian tác đ ng ng n Nh ng công c qu n lý có th i gian tác đ ng lâu dàiờ ộ ắ ữ ụ ả ờ ộ

g m có lu t pháp kinh t , các chi n lồ ậ ế ế ược phát tri n, chính sách phát tri n kinhể ể

t hàng hoá nhi u thành ph n trong nông nghi p, nông thôn Nh ng công cế ề ầ ệ ữ ụ

qu n lý có th i gian tác đ ng ng n h n thả ờ ộ ắ ạ ường g n v i các quy đ nh t m th iắ ớ ị ạ ờ

v qu n lý c a các c p, các bi n pháp chính sách mang tính ch t tình th , các ề ả ủ ấ ệ ấ ếcông c qu n lý vi mô.ụ ả

Trong s các cách phân lo i h th ng công c qu n lý Nhà nố ạ ệ ố ụ ả ước đ iố

v i nông nghi p trình bày trên, cách phân lo i theo n i dung và tính ch tớ ệ ở ạ ộ ấtác đ ng c a công c qu n lý độ ủ ụ ả ượ ử ục s d ng ph bi n trong th c t công tácổ ế ự ế

qu n lý B i vì, b ng cách phân lo i này cho phép nh n bi t sâu s c vai trò, ả ở ằ ạ ậ ế ắtính ch t, nh ng yêu c u hay đ c đi m c b n c a t ng lo i công c đ cácấ ữ ầ ặ ể ơ ả ủ ừ ạ ụ ểnhà qu n lý s d ng t ng lo i công c đúng cách và có hi u qu ả ử ụ ừ ạ ụ ệ ả

III Các công c qu n lý nhà n ụ ả ướ c v kinh t trong nông ề ế nghi p ệ

Đ qu n lý n n nông nghi p, Nhà nể ả ề ệ ướ ầ ử ục c n s d ng m t h th ng các ộ ệ ốcông c V n đ m i đây là h th ng công c qu n lý Nhà nụ ấ ề ớ ở ệ ố ụ ả ước ta s d ngử ụ

đ qu n lý n n nông nghi p trong đi u ki n c ch th trể ả ề ệ ề ệ ơ ế ị ường, ch không ph iứ ả

c ch qu n lý t p trung trơ ế ả ậ ước đây các công c qu n lý đó là pháp lu t, kụ ả ậ ế

ho ch và chính sách kinh t ạ ế

1 Pháp lu t kinh t qu n lý Nhà n ậ ế ả ướ đ i v i nông nghi p c ố ớ ệ

1.1 Vai trò c a pháp lu t kinh t trong qu n lý Nhà n ủ ậ ế ả ướ đ i v i c ố ớ nông nghi p ệ

Pháp lu t kinh t là m t b ph n n m trong h th ng pháp lu t kinh tậ ế ộ ộ ậ ằ ệ ố ậ ếnói chung Pháp lu t kinh t bao g m t ng th nh ng văn b n pháp lu t liênậ ế ồ ổ ể ữ ả ậquan tr c ti p đ n s t n t i, v n hành c a n n kinh t nói chung cũng nhự ế ế ự ồ ạ ậ ủ ề ế ư

c a nông nghi p, nông thôn nói riêng Trong nh ng văn b n pháp lu t đó quyủ ệ ữ ả ậ

đ nh c th các quy t c x s b t bu c do Nhà nị ụ ể ắ ử ự ắ ộ ước đ t ra hay th a nh n màặ ừ ậ

m i cá nhân hay t ch c kinh t bu c ph i tuân theo đ hành vi ng x c aỗ ổ ứ ế ộ ả ể ứ ử ủ

h phù h p v i nh ng quan h kinh t khách quan và v i l i ích chung c aọ ợ ớ ữ ệ ế ớ ợ ủ

xã h i Đ i tộ ố ượng đi u ch nh c a pháp lu t kinh t là các quan h phát sinhề ỉ ủ ậ ế ệtrong lĩnh v c s n xu t, phân ph i l u thông và tiêu dùng và trong quá trìnhự ả ấ ố ư

v n hành qu n lý kinh t Quy n và nghĩa v c a các bên tham gia nh ngậ ả ế ề ụ ủ ữquan h đó đệ ược Nhà nước quy đ nh và đị ược đ m b o th c hi n b ng phápả ả ự ệ ằ

lu t và vi c xác đ nh quy n và nghĩa v cũng nh vi c đ m b o th c hi nậ ệ ị ề ụ ư ệ ả ả ự ệquy n và nghĩa v y c a các bên tham gia vào các ho t đ ng nông nghi p,ề ụ ấ ủ ạ ộ ệnông thôn B ng cách đó, pháp lu t tác đ ng chi ph i hành vi kinh t c a đ iằ ậ ộ ố ế ủ ố

tượng qu n lý cũng nh c a ch th qu n lý Do v y pháp lu t t n t i v i tínhả ư ủ ủ ể ả ậ ậ ồ ạ ớcách là m t công c qu n lý đ i v i nông nghi p, nông thôn và vai trò quanộ ụ ả ố ớ ệ

tr ng th hi n trên các khía c nh sau đây:ọ ể ệ ạ

M t là, ộ xác l p c s pháp lý, b o v và h tr hình thành phát tri nậ ơ ở ả ệ ỗ ợ ể

c ch th trơ ế ị ường trong nông nghi p nông thôn.ệ

D a trên nh n th c đúng đ n, Khách quan và khoa h c các quy lu tự ậ ứ ắ ọ ậ

v n đ ng c a n n nông nghi p theo c ch th tr ậ ộ ủ ề ệ ơ ế ị ườ ng, Nhà n ướ c ban hành các

văn b n pháp quy nh m t ch c có tính ch t Nhà n ả ằ ổ ứ ấ ướ c các quan h kinh t ệ ế

khách quan đó phù h p v i quy ch m i M t khác, nh s h tr và b o v ợ ớ ế ớ ặ ờ ự ỗ ợ ả ệ

c a pháp lu t mà ý th c tôn tr ng, tuân th các quan h kinh t khách quan ủ ậ ứ ọ ủ ệ ế

c a các bên tham gia s đi u ch nh hành vi kinh t c a h , t o đi u ki n đ ủ ẽ ề ỉ ế ủ ọ ạ ề ệ ể

phát tri n các m i quan h đ ể ố ệ ượ c lu t pháp xác đ nh trên Nh v y pháp lu t ậ ị ở ư ậ ậ

gi vai trò là y u t t o d ng, h tr và bb o v cho s hình thành và phát ữ ế ố ạ ự ỗ ợ ả ệ ự

tri n các quan h kinh t theo m c tiêu đ nh hể ệ ế ụ ị ướng c a Đ ng và nhà nủ ả ước ta

Hai là, xác l p tr t t và môi trậ ậ ự ườ ng kinh doanh lành m nh cho nông ạ

nghi p.ệ

B ng vi c t ch c có tính ch t Nhà n ằ ệ ổ ứ ấ ướ ủ c c a các quan h kinh t khách ệ ế

quan dưới hình th c quy n và nghĩa v c b n, v th c ch t pháp lu t đã xác ứ ề ụ ơ ả ề ự ấ ậ

đ nh tr t t và môi trị ậ ự ường kinh doanh lành m nh cho m i ho t đ ng kinh tạ ọ ạ ộ ếtrong nông nghi p B i vì nh ng quy n và nghĩa v th hi n s phân c p vàệ ở ữ ề ụ ể ệ ở ự ấ

th m quy n, đi u ki n th c hi n, ph m vi và trình t th c hi n, nh ng đi uẩ ề ề ệ ự ệ ạ ự ự ệ ữ ề

được làm và không được làm mà pháp lu t xác đ nh luôn hàm ch a nh ngậ ị ứ ữ

y u t c m t tr t t Ví d , tr t t và môi trế ố ủ ộ ậ ự ụ ậ ự ường kinh doanh có th b phá vể ị ỡ

b i c nh tranh không lành m nh do thi u lu t b o v quy n s h u côngở ạ ạ ế ậ ả ệ ề ở ữnghi p, lu t qu ng cáo ho c m t th trệ ậ ả ặ ộ ị ường th ng nh t có th b phá v n uố ấ ể ị ỡ ế

th m quy n c a c p, các ngành các đ a phẩ ề ủ ấ ị ươngkhông được pháp lu t quyậ

đ nh rõ ràng.ị

Ba là, b o v l i ích chính đáng c a các ch th kinh t tham gia vàoả ệ ợ ủ ủ ể ếcác quan h kinh t trong nông nghi p nông thôn.ệ ế ệ

Vi c b o v l i ích nói trên c a các ch th kinh t ch có th th c hi nệ ả ệ ợ ủ ủ ể ế ỉ ể ự ệ

b ng cách ghi nh n, b o v quy n và nghĩa v c a các bên, ghi nh n hìnhằ ậ ả ệ ề ụ ủ ậ

th c và các th t c gi i quy t tranh ch p trong kinh doanh vào lu t pháp ứ ủ ụ ả ế ấ ậ

Nh v y l i ích c a các ch th kinh t đờ ậ ợ ủ ủ ể ế ược tôn tr ng và đọ ược gi i quy tả ếtho đáng N u thi u lu t pháp thì vi c gi i quy t, x lý các quan h l i ích sả ế ế ậ ệ ả ế ử ệ ợ ẽthi u tr t t , gây l n x n không c n thi t có nh hế ậ ự ộ ộ ầ ế ả ưởng tiêu c c đ n các ho tự ế ạ

đ ng kinh t ộ ế

1.2 Đ c ặ đi m c a pháp lu t kinh t trong qu n lý Nhà n ể ủ ậ ế ả ướ đ i v i c ố ớ

nông nghi p ệ

- Công c pháp lu t kinh t có s c m nh quy n uy ụ ậ ế ứ ạ ề

S c m nh quy n uy c a công c pháp lu t kinh t là s k t h p gi aứ ạ ề ủ ụ ậ ế ự ế ợ ữ

s c m nh quy n uy khách quan và quy n uy Nhà n ứ ạ ề ề ướ c N i dung c a pháp ộ ủ

lu t kinh t chính là nh ng m i quan h , nh ng l i ích kinh t khách quan ậ ế ữ ố ệ ữ ợ ế

được xã h i th a nh n và b o v dộ ừ ậ ả ệ ướ ại d ng ý chí c a Nhà nủ ước S th a nh nự ừ ậ

và b o v đó đả ệ ượ ụ ểc c th hoá thành nh ng chu n m c v quy n l i và nghĩaữ ẩ ự ề ề ợ

v đ đi u ch ng hành vi c a cá nhân và t p th phù h p v i nh ng yêu c uụ ể ề ỉ ủ ậ ể ợ ớ ữ ầ

th c t khách quan Do v y s c m nh quy n uy c a pháp lu t kinh t n mự ế ậ ứ ạ ề ủ ậ ế ằngay trong n i dung c a pháp lu t và ph thu c vào tính chính xác c a n iộ ủ ậ ụ ộ ủ ộdung dó Vi c tuân th pháp lu t, hành đ ng theo yêu c u c a pháp lu t làệ ủ ậ ộ ầ ủ ậyêu c u đầ ương nhiên c a b n thân thân pháp lu t ch không ph i vì s củ ả ậ ứ ả ự ưỡng

ch c a Nhà nế ủ ước S cự ưỡng ch c a Nhà nế ủ ước mang tính quy n uy ch xu tề ỉ ấphát t yêu c u b o v pháp lu t dừ ầ ả ệ ậ ướ ại d ng răn đe, do v y có tác d ng nângậ ụcao hi u l c c a công c pháp lu t kinh t ệ ự ủ ụ ậ ế

- Qu n lý b ng pháp lu t ả ằ ậ đ m b o tính ph bi n và công b ng ả ả ổ ế ằ

Pháp lu t kinh tậ ế đi u ch nh các m i quan h kinh t , nh ng khôngề ỉ ố ệ ế ư

ph i t t c mà ch nh ng quan h kinh t c b n nh t, quan tr ng nh t và kháiả ấ ả ỉ ữ ệ ế ơ ả ấ ọ ấquát nh t H n n a pháp lu t kinh t cũng ch liên quan đ n t t c các đ iấ ơ ữ ậ ế ỉ ế ấ ả ố

tượng nói chung khi tham gia vào các quan h kinh t ch không ph i cho ệ ế ứ ả

t ng đ i từ ố ượng riêng l Trẻ ước pháp lu t, m i ngậ ọ ườ ềi đ u bình đ ng và có cẳ ơ

h i ngang nhau đ phát tri n kinh t ộ ể ể ế

- Qu n lý b ng pháp lu t kinh t là s tác ả ằ ậ ế ự đ ng ộ đi u ch nh mang tính ề ỉ

ch t gián ti p ấ ế

Tính ch t gián ti p nói trên th hi n ch lu t ch đ a ra các đi u ki nấ ế ể ệ ở ỗ ậ ỉ ư ề ệ

gi đ nh đ quy đ nh quy n và nghĩa v cho các ho t đ ng kinh t ; đ a ra các ả ị ể ị ề ụ ạ ộ ế ưquy ph m đạ ược phép hay không được phép trong các ho t đ ng kinh t trongạ ọ ếlĩnh v c nông nghi p, nông thôn, còn các ch th kinh t l a ch n, t quy tự ệ ủ ể ế ự ọ ự ế

đ nh hành đ ng trong khuân kh c a nh ng đi u ki n và ph m vi đã xác đ nhị ộ ổ ủ ữ ề ệ ạ ị

c a lu t.ủ ậ

2.1.Vai trò c a công c k ho ch ủ ụ ế ạ

Đ qu n lý ho t đ ng kinh t , ch th qu n lý các c p ph i x d ngể ả ạ ộ ế ủ ể ả ấ ả ử ụcông c k ho ch Xét v th c ch t, k ho ch là các quy t đ nh c a ch th ụ ế ạ ề ự ấ ế ạ ế ị ủ ủ ể

qu n lý v m c tiêu, bi n pháp và các đ m b o v t ch t c n thi t đ th c hi nả ề ụ ệ ả ả ậ ấ ầ ế ể ự ệ

m c tiêu trong m t th i kỳ nh t đ nh Nh v y k ho ch là m t công c đ nh ụ ộ ờ ấ ị ư ậ ế ạ ộ ụ ị

h ướ ng, t ch c và đi u khi n các ho t đ ng kinh t c a m t đ n v , m t đ a ổ ứ ề ể ạ ộ ế ủ ộ ơ ị ộ ị

phương hay toàn b n n nông nghi p nông thôn.ộ ề ệ

vai trò c a công c k ho ch trong qu n lý Nhà n ủ ụ ế ạ ả ướ c đ i v i nông ố ớnghi p th hi n trên các m t sau đây:ệ ể ệ ặ

Hai là, k ho ch còn giúp cho các nhà qu n lý ch đ ng thích ng v iế ạ ả ủ ộ ứ ớ

nh ng thay đ i trong quá trình phát tri n c a th c ti n do có nh ng d đoán ữ ổ ể ủ ự ễ ữ ự

tr ướ c; ch đ ng t o ra nh ng bi n đ i có l i cho quá trình phát tri n; h ủ ộ ạ ữ ế ổ ợ ể ướ ng

các nhà qu n lý t p trung vào nh ng nhi m v tr ng y u ả ậ ữ ệ ụ ọ ế

Ba là, k ho ch còn là m t căn c đ t ch c b máy qu n lý, ki m traế ạ ộ ứ ể ổ ứ ộ ả ể

và đánh giá hi u qu c a các ho t đ ng qu n lý các c p, các đ a phệ ả ủ ạ ộ ả ở ấ ị ương và toàn ngành

2.2 Nh ng yêu c u c b n ữ ầ ơ ả đ i v i công c k ho ch phát tri n nông ố ớ ụ ế ạ ể nghi p, nông thôn trong c ch th tr ệ ơ ế ị ườ ng

Mu n phát huy h t nh ng vai trò to l n c a công c k ho ch, nh t làố ế ữ ớ ủ ụ ế ạ ấ

k ho ch trong c ch th trế ạ ơ ế ị ường thì b n thân k ho ch ph i đáp ng m t sả ế ạ ả ứ ộ ốyêu c u nh t đ nh Trong c ch th trầ ấ ị ơ ế ị ường, k ho ch hoá kinh t qu c dânế ạ ế ố

đ i v i nông nghi p v n là m t công c quan tr ng c a qu n lý Nhà nố ớ ệ ẫ ộ ụ ọ ủ ả ước, cótính ch t pháp l nh, nh ng không có tính ch t ch đ o theo phấ ệ ư ấ ỉ ạ ương th c giaoứ

nh n và ch p hành k ho ch m t cách c ng nh c mà ch là nh ng đ nh hậ ấ ế ạ ộ ứ ắ ỉ ữ ị ướngcho s phát tri n t m vĩ mô nh ng k ho ch đ nh hự ể ở ầ ữ ế ạ ị ướng bao g m các chi nồ ế

l ượ c, các k ho ch dài h n, các d án phát tri n nông nghi p đ ế ạ ạ ự ể ệ ượ c xây d ng ự

trên c s nh n th c đúng nh ng quy lu t khách quan và tính toán chính xcs ơ ở ậ ứ ữ ậ

nh ng đi u ki n v ngu n l c c a nông nghi p Căn c quan tr ng đ v ch ra ữ ề ệ ề ồ ự ủ ệ ứ ọ ể ạ

các k ho ch đ nh hế ạ ị ướng phát tri n nông nghi p là nhu c u c a th trể ệ ầ ủ ị ường,bao g m c th tr ồ ả ị ườ ng trong n ướ c và th tr ị ườ ng qu c t Trên c s đó mà b ố ế ơ ở ố

trí, huy đ ng các y ut ngu n l c c xã h i vào s n xu t nông nghi p m t ộ ế ố ồ ự ủ ộ ả ấ ệ ộ

cách h p lý nh t đ khai thác tri t đ l i th so sánh c a n n nông nghi pợ ấ ể ệ ể ợ ế ủ ề ệ

nước ta nh m th c hi n m t cách t t đ p các m c tiêu ý tằ ự ệ ộ ố ẹ ụ ưởng mà s phátựtri n nông nghi p c n ể ệ ầ đ t t i, phù h p v i công c đ i m i kinh t c a đ t ạ ớ ợ ớ ụ ổ ớ ế ủ ấ

nước

Nh v y các k ho ch nông nghi p c n ư ậ ế ạ ệ ầ đáp ng nh ng nhu c u ch ứ ữ ầ ủ

y u là: ế

Th nh t ứ ấ , các k hoach ph i đ m b o tính khoa h c.ế ả ả ả ọ

Hi u qu qu n lý c a công c k ho ch ph thu c r t l n vào tính sát ệ ả ả ủ ụ ế ạ ụ ộ ấ ớ

th c tính h p lý và khoa h c c a nó Do v y khi xây d ng k ho ch ph i chú ự ợ ọ ủ ậ ự ế ạ ả

tr ng vi c nghiên c u và v n d ng các nguyên lý v k ho ch hoá và đi uọ ệ ứ ậ ụ ề ế ạ ề

ki n c th c a nông nghi p nông thôn; phân tích rõ th c tr ng cũng nh ti m ệ ụ ể ủ ệ ự ạ ư ề

năng v tài nguyên ề đ t ấ đai, cũng nh lao ư đ ng, ti n v n, công ngh và k ộ ề ố ệ ỹ

thu t có th huy ậ ể đ ng; tham kh o kinh nghi m c a ộ ả ệ ủ đ a ph ị ươ ng khác ho c ặ

n ướ c khác Nghĩa là ph i g n lý lu n v i th c ti n trong quá trình xây d ng ả ắ ậ ớ ự ễ ự

và th c hi n k ho ch.ự ệ ế ạ

Th hai ứ , g n k ho ch v i th trắ ế ạ ớ ị ường

Yêu c u này đòi h i ph i đầ ỏ ả ược đáp ng c trong xây d ng và th c hi nứ ả ự ự ệ

k ho ch Trong xây d ng k ho ch phát tri n c n coi nhu c u th trế ạ ự ế ạ ể ầ ầ ị ường là

đi m xu t phát c a k ho ch, các ch th qu n lý không nên tuy t đ i hoá kể ấ ủ ế ạ ủ ể ả ệ ố ế

ho ch trong suy nghĩ và hành đ ng d n đ n h n ch tính sáng t o, linh ho tạ ộ ẫ ế ạ ế ạ ạ

và m n d o trong ho t đ ng qu n lý và đi u hành Tuy t đ i hoá k ho ch,ề ẻ ạ ộ ả ề ệ ố ế ạ

th m chí đ t đ i l p k ho ch v i th trậ ặ ố ậ ế ạ ớ ị ường mà không g n k ho ch v i thắ ế ạ ớ ị

trường là xa l v i c ch qu n lý m i trong nông nghi p nạ ớ ơ ế ả ớ ệ ước ta hi n nay.ệ

Th ba ứ , chuy n t k ho ch pháp l nh sang k ho ch hể ừ ế ạ ệ ế ạ ướng d n là chẫ ủ

y u.ế

Các k ho ch khi đã đế ạ ượ ấc c p có th m quy n phê duy t đ u có d u nẩ ề ệ ế ấ ấquy n uy c a nhà n ề ủ ướ c, do v y ch a ậ ứ đ ng tính ch t kh ng ch Tính ch t ự ấ ố ế ấ

kh ng ch này th hi n b ng các ch tiêu m c tiêu, quy mô, t c ố ế ể ệ ằ ỉ ụ ố đ , ộ đ nh ị

m c Trong quá trình phát tri n th c t , n n nông nghi p luôn ch u chi ph i ứ ể ự ế ề ệ ị ố

b i nhi u y u t th ở ề ế ố ườ ng xuyên bi n ế đ ng Tình hình trên ph i đòi h i gi m ộ ả ỏ ả

tính pháp l nh, tăng c ệ ườ ng tính h ướ ng d n c a các k ho ch phát tri n nông ẫ ủ ế ạ ể

nghi p Mu n v y, các k ho ch ch c n bao g m nh ng ch tiêu c n thi t đ ệ ố ậ ế ạ ỉ ầ ồ ữ ỉ ầ ế ủ

đ nh h ị ướ ng cho s phát tri n nông nghi p nông thôn ngoài ra các k ho ch ự ể ệ ế ạ

c n bao g m nh ng y u t m ầ ồ ữ ế ố ở đ khuy n khích tính năng ho t ể ế ạ đ ng c a ộ ủ

người th c hi n.ự ệ

Th t , ứ ư tăng cường ch t lấ ượng các ho t đ ng ti n k ho ch.ạ ộ ề ế ạ

Để đ m b o tính sát th c c a các k ho ch, ch th qu n lý ph i coi ả ả ự ủ ế ạ ủ ể ả ả

tr ng và tăng c ọ ườ ng ch t l ấ ượ ng cácho t đ ng ti n k ho ch nh đi u tra kh o ạ ộ ề ế ạ ư ề ả

sát, nghiên c u thăm dò đ đ a ra các d báo có căn c khoa h c v ngu nứ ể ư ự ứ ọ ề ồ

l c, th tr ự ị ườ ng ngoài và trong n ướ c, s phát tri n ti n b khoa h c công ngh ự ể ế ộ ọ ệ

v.v Nh ng ho t đ ng ti n k ho ch càng đ ữ ạ ộ ề ế ạ ượ c coi tr ng và có ch t l ọ ấ ượ ng

cao là căn c cho vi c xây d ng và th c hi n các k ho ch phát tri n nông ứ ệ ự ự ệ ế ạ ể

nghi p có k t qu ệ ế ả

Ngoài ra, trong quá trình xây d ng và th c hi n k ho ch, c n phân đ nh rõ ự ự ệ ế ạ ầ ị

ch c năng k ho ch c a Nhà n ứ ế ạ ủ ướ c các c p và k ho ch s n xu t kinh doanh ấ ế ạ ả ấ

c a các doanh nghi p nông nghi p B máy ho t ủ ệ ệ ộ ạ đ ng ộ ở các c p c n ấ ầ đ ượ cxây d ng theo hự ướng tinh gi n, linh ho t và có hi u qu cao.ả ạ ệ ả

3 Chính sách kinh tế

Công c chính sách kinh t giúp Nhà n ụ ế ướ c đi u khi n ho t đ ng c a ề ể ạ ộ ủ các ch th kinh t (doanh nghi p, h p tác xã, nông h ) Nh các chính ủ ể ế ệ ợ ộ ờ

sách kinh t d n d t ho t đ ng mà các ch th kinh t trong nông nghi p đãế ẫ ắ ạ ộ ủ ể ế ệhành đ ng phù h p v i l i ích chung c a xã h i; các ngu n tài nguyên nông ộ ợ ớ ợ ủ ộ ồ

nghi p đ ệ ượ c huy đ ng vào s n xu t m t cách có hi u qu đ đ t đ n m c tiêu ộ ả ấ ộ ệ ả ể ạ ế ụ

và các k ho ch đ nh hế ạ ị ướng

3.1 Phân lo i các chính sách nông nghi p ạ ệ

Đ th c hi n đ ể ự ệ ượ c các m c tiêu phát tri n v ch ra trong các chi n l ụ ể ạ ế ượ c,

các k ho ch, các d án phát tri n nông nghi p, Nhà n ế ạ ự ể ệ ướ ử ụ c s d ng m t h ộ ệ

th ng các chính sách kinh t làm công c tác đ ng vào c ch v n đ ng c a ố ế ụ ộ ơ ế ậ ộ ủ

n n nông nghi p Tuỳ cách ti p c n khác nhau, ng ề ệ ế ậ ườ i ta có th phân lo i các ể ạ

chính sách kinh t trong nông nghi p theo nh ng tiêu th c khác nhau:ế ệ ữ ứ

- Theo n i dung, có th phân lo i các chính sách theo cách g i tên cộ ể ạ ọ ụ

th nh : chính sách đ u t v n, chính sách tín d ng, chính sách ru ng đ t ể ư ầ ư ố ụ ộ ấ

- Theo lĩnh v c, có th phân lo i thành các nhóm chính sách nông ự ể ạ

nghi p thu c lĩnh v c tài chính (thu , ệ ộ ự ế đ u t , tr c p s n xu t ); lĩnh v c ầ ư ợ ấ ả ấ ự

ti n t (giá c lãi xu t v.v ); lĩnh v c xu t, nh p kh u ( chính sách thu , h nề ệ ả ấ ự ấ ậ ẩ ế ạ

ng ch, t giá h i đoái ).ạ ỷ ố

- Theo quan h c a chính sách đ i v i quá trình s n xu t, có th phân ệ ủ ố ớ ả ấ ể

thành các chính sách đ u vào(đ u t , v t t , tr giá khuy n nông ); các ầ ầ ư ậ ư ợ ế

chính sách đ u ra (th tr ầ ị ườ ng và giá c , chính sách xu t kh u ); các chính ả ấ ẩ

sách v t ch c quá trình s n xu t (chính sách đ i m i c c u kinh t nông ề ổ ứ ả ấ ổ ớ ơ ấ ế

nghi p, nông thôn, chính sách đ i m i c c u qu n lý ).ệ ổ ớ ơ ấ ả

Trong đi u ki n kinh t th tr ề ệ ế ị ườ ng, m i chính sách mà Nhà n ỗ ướ ử c s

d ng đ u nh m tác đ ng vào phía cung hay phía c u th tr ụ ề ằ ộ ầ ị ườ ng, nh ng cũng ư

có chính sách có th tác đ ng lên c hai phía M t chính sách đ ể ộ ả ộ ượ ử ụ c s d ng

đ tác đ ng lên phía cung thì ph i có các bi n pháp h n ch ph n ng ph lên ể ộ ả ệ ạ ế ả ứ ụ

phía c u Chính vì v y mà m t chính sách đ ầ ậ ộ ượ c ban hành c n xác đ nh rõ nó ầ ị

là chính sách gì đ có th t o ra c ch ph i h p gi a các chính sách.ể ể ạ ơ ế ố ợ ữ

3.2 M t s chính sách kinh t ch y u trong nông nghi p n ộ ố ế ủ ế ệ ướ c ta

Hi n nay Nhà n ệ ướ c ta đang s d ng m t h th ng các chính sách tác ử ụ ộ ệ ố

đ ng tr c ti p t i s phát tri n c a nông nghi p, có th k đ n m t s chính ộ ự ế ớ ự ể ủ ệ ể ể ế ộ ố

+ Chính sách đ i m i c c u nông nghi p, nông thôn ổ ớ ơ ấ ệ

Chính sách ru ng ộ đ t ấ có vai trò quan tr ng đ c bi t vì có nhi u v n đọ ặ ệ ề ấ ềkinh t , chính tr , xã h i trong nông nghi p và nông thôn g n li n v i v n đ ế ị ộ ệ ắ ề ớ ấ ề

n i dung ch y u sau đây:ộ ủ ế

- Toàn b qu đ t đai thu c s h u toàn dân, do Nhà n ộ ỹ ấ ộ ở ữ ướ c th ng nh t ố ấ

qu n lý trên ph m vi c nả ạ ả ước

- Ru ng ộ đ t ấ đ ượ c Nhà n ướ c giao quy n ề ổ đ nh, lâu dài cho nh ng n ị ữ

ng ườ i làm nông, lâm, ng nghi p (các doanh nghi p nhà n ư ệ ệ ướ ậ c,t p th , h gia ể ộ

đình và cá nhân) Các h nông dân có quy n chuy n ộ ề ể đ i, chuy n nh ổ ể ượ ng,

th a k , cho thuê và th ch p quy n s d ng ru ng đ t trong th i h n ừ ế ế ấ ề ử ụ ộ ấ ờ ạ đ ượ cgiao

- Ngườ ử ụi s d ng có trách nhi m s d ng đ t đúng m c đích, ti t ki m,ệ ử ụ ấ ụ ế ệ

có hi u qu và ph i b o v , c i t o đ t và đóng thu cho Nhà nệ ả ả ả ệ ả ạ ấ ế ước

- Nghiêm ệ ấc l n chi mế đ t đai, s d ng đ t không đúng m cấ ử ụ ấ ụđích, chuy n quy n s d ng đ t trái phép Kiên quy t xoá b nh ng phể ề ử ụ ấ ế ỏ ữ ương

th c kinh doanh l c h u làm hu ho i đ t đai.ứ ạ ậ ỷ ạ ấ

M c đích tr c ti p c a ụ ự ế ủ chính sách tín d mg ụ là b xung ngu n v n đápổ ồ ố

ng nhu c u s n xu t kinh doanh c a các ch th kinh t trong nông nghi p

Hi n nay do năng l c tích lu còn th p nên có t i 50% s h nông dân có nhuệ ự ỹ ấ ớ ố ộ

c u vay v n tín d ng M c tiêu lâu dài c a chính sách tín d ng là góp ph nầ ố ụ ụ ủ ụ ầ

t ng bừ ước thúc đ y s ra đ i c a th trẩ ự ờ ủ ị ường v n trong nông thôn Nh ng nămố ữ

g n đây, Nhà nầ ước đã có nh ng đ i m i quan tr ng trong chính sách tín d ngữ ổ ớ ọ ụnông nghi p, th hi n t p trung Ngh quy t trung ệ ể ệ ậ ở ị ế ương l n th 5( khoáVII)ầ ứ

và Ngh quy t 14/CP ngày2/3/1993 c a Chính ph v chính sách h tr s nị ế ủ ủ ề ỗ ợ ả

xu t vay v n, g m nh ng n i dung ch y u sau đây.ấ ố ồ ữ ộ ủ ế

- Đ i m i t ch c ngành ngân hàng thành h th ng hai c p: Ngân hàngổ ớ ổ ứ ệ ố ấNhà nước và Ngân hàng Thương m i tham gia vào th trạ ị ường v n tín d ng ố ụ ởnông thôn có các Ngân hàng Nông nghi p, Ngân hàng Thệ ương m i c ph nạ ổ ầ

và các Ngân hàng thương m i khác T ch c l i h th ng qu tín d ng nhânạ ổ ứ ạ ệ ố ỹ ụdân (h p tác xã tín d mg ki u m i ) Các ngân hàng th ong m i và các tợ ụ ể ớ ư ạ ổ

ch c tín d ng t nguứ ụ ự ỵện do nhân dân l p ra s t o kh năng huy đ ng ngu nậ ẽ ạ ả ộ ồ

v n t i đa đáp ng cho nhu c u phát tri n nông nghi p.ố ố ứ ầ ể ệ

- Huy đ ng t i đa m i ngu n v n nhàn r i c a các t ch c kinh t và ộ ố ọ ồ ố ỗ ủ ổ ứ ếnhân dân b ng nhi u hình th c thích h p nh : ti t ki m (có và không có kỳằ ề ứ ợ ư ế ệ

h n), tín phi u và trái phi u kho b c, ngân phi u và kỳ phi u ngân hàng v.v ạ ế ế ạ ế ế

- M r ng vi c cho vay c a các t ch c tín d ng đ n h s n xu t nông,ở ộ ệ ủ ổ ứ ụ ế ộ ả ấlâm, ng nghi p và thu s nư ệ ỷ ả đ phát tri n s n xu t, không phân bi t thànhể ể ả ấ ệ

ph n kinh t ầ ế

- u tiên cho vay đ tri n khai các d án do Nhà nƯ ể ể ự ước ch đ nh, cho vayỉ ị

đ i v i vùng cao, vùng xa, vùng sâu, vùng kinh t m i, h i đ o và các hố ớ ế ớ ả ả ộnghèo, góp ph n xoá đói gi m nghèo trong nông thôn.ầ ả

Chính sách đ u t v n ngân sách ầ ư ố cho nông nghi p đệ ược nhà nướ ấc r tchú tr ng qua các th i kỳ phát tri n kinh t đ t nọ ờ ể ế ấ ước, đ c bi t là sau đ i h iặ ệ ạ ộ

Đ ng toàn qu c l n th V.Trên th c t t tr ng đ u t t ngân sách Nhà nả ố ầ ứ ự ế ỷ ọ ầ ư ừ ướccho ngành nông, lâm nghi p trong t ng s v n đ u t ngân sách cho khu v cệ ổ ố ố ầ ư ự

s n xu t v t ch t còn th p ( kho ng 25- 28% hàng năm th i kỳ 1976 –ả ấ ậ ấ ấ ả ờ

1987).V n ngân sáchố đ u t ch y u cho khu v c qu c doanh nông, lâm ầ ư ủ ế ự ố

nghi p và xây d ng công trình thu l i ệ ự ỷ ợ

T sau ngh quy t 10 c a b chính tr (1988), chính sách đ u t v n đãừ ị ế ủ ộ ị ầ ư ốthay đ i: v n bao c p cho các doanh nghi p Nhà n ổ ố ấ ệ ướ c gi m và xoá h n, ả ẳ

chuy n sang hình th c đ u t tín d ng Nh v y t sau năm 1988, m i hình ể ứ ầ ư ụ ư ậ ừ ọ

th c bao c p qua chính sách đ u t v n cho nông nghi p đ u b xoá b ứ ấ ầ ư ố ệ ề ị ỏ

M c tiêu c a chính sách th tr ụ ủ ị ườ ng và giá c nông nghi p là đáp ng ả ệ ứ

đ y đ các nhu c u trong ho t đ ng kinh t c a ch th s n xu t nông nghi pầ ủ ầ ạ ộ ế ủ ủ ể ả ấ ệ

v các d ch v ề ị ụ đ u vào và đ u ra, ầ ầ đ m b o đúng s l ả ả ố ượ ng, ch t l ấ ượ ng, th i ờ

gian không gian v i nh ng giá c tớ ữ ả ương đ i n đ nh, góp ph n thúc đ y s nố ổ ị ầ ẩ ả

xu t nông nghi p phát tri n N i dung ch y u c a chính sách th tr ấ ệ ể ộ ủ ế ủ ị ườ ng

nông nghi p th hi n trên các m t sau đây:ệ ể ệ ặ

- Nhà n ướ c khuy n khích m i t ch c và cá nhân thu c các thành ph n ế ọ ổ ứ ộ ầ

kinh t tham gia m t cách bình đ ng vào ho t đ ng trong h th ng th tr ế ộ ẳ ạ ộ ệ ố ị ườ ng

nông nghi p, t vi c cung c p các d ch v y u t đ u vào, mua gom b o qu nệ ừ ệ ấ ị ụ ế ố ầ ả ả

ch bi n nông s n ế ế ả đ n tiêu th s n ph m th tr ế ụ ả ẩ ở ị ườ ng n i đ a và xu t kh u ộ ị ấ ẩ

Tr nh ng trừ ữ ường h p đ c bi t đợ ặ ệ ược Nhà nước cho phép (nh cung c p đi nư ấ ệcho nông, nghi p t ệ ướ i tiêu n ướ c), m i hình th c đ c qy n trên th tr ọ ứ ộ ề ị ườ ng do

b t kỳ nguyên nhân nào t o ra ấ ạ đ u trái v i ch tr ề ớ ủ ươ ng phát tri n n n nông ể ề

nghi p nhi u thành phàn v n đ ng theo c ch th tr ệ ề ậ ộ ơ ế ị ườ ng đ nh h ị ướ ng XHCN

c a Nhà nủ ước ta

- M r ng giao l u v t t và nông s n hàng hoá gi a các vùng, các khu ở ộ ư ậ ư ả ữ

v c trên ph m vi c n ự ạ ả ướ c Xoá b tình tr ng cát c chia c t c a th tr ỏ ạ ứ ắ ủ ị ườ ng n i ộ

đ a.ị

- Đa ph ươ ng hoá quan h th tr ệ ị ườ ng và đa d ng hoá s n ph m xu t ạ ả ẩ ấ

kh u S d ng t t các công c kinh t quan tr ng tác đ ng ẩ ử ụ ố ụ ế ọ ộ đ n xu t kh u ế ấ ẩ nông s n và nh p kh u v t t ph c v nông nghi p nh : thu xu t, nh p ả ậ ẩ ậ ư ụ ụ ệ ư ế ấ ậ

kh u, h n ng ch xu t, nh p kh u và t giá h i đoái.ẩ ạ ạ ấ ậ ẩ ỷ ố

- S d mg t t các ph ử ụ ố ươ ng ti n thông tin đ i chúng đ t ch c công tác ệ ạ ể ổ ứ

d báo th trự ị ường, nâng cao kh năng ti p th c a các ch th kinh t ả ế ị ủ ủ ể ế

M t đ c đi m quan tr ng c a giá c nông s n là có tính không n đ nhộ ặ ể ọ ủ ả ả ổ ị

vì: th nh t ứ ấ , s n xu t nông nghi p ch uả ấ ệ ị ả nh h ưở ng nhi u c a ề ủ đi u ki n t ề ệ ựnhiên (h n hán hay lũ l t có th gây m t mùa) ạ ụ ể ấ th hai ứ , h thông co giãn giá ệ

c a c u v nông s n ph m là th p, nghĩa là c u v nông s n ít ph n ng v iủ ầ ề ả ẩ ấ ầ ề ả ả ứ ớ

nh ng bi n giá; ữ ế Thứ ba, hi u qu c a đ i m i công ngh trong s n xu t nôngệ ả ủ ổ ớ ệ ả ấnghi p (đ c bi t nông nghi p c a các nệ ặ ệ ệ ủ ước phát tri n) có tác đ ng m nh lênể ộ ạphía cung nông s n K t qu t t y u c a m i quan h gi a áp l c cung tăngả ế ả ấ ế ủ ố ệ ữ ự

v i c u ít co dãn làm giá nông s n có xu hớ ầ ả ướng h th p.ạ ấ

M c tiêu c a ụ ủ chính sách giá c trong nông nghi p ả ệ là n đ nh giá c , nổ ị ả ổ

đ nh th trị ị ường m t cách tộ ương đ i đ b o v s n xu t nông nghi p, b o vố ể ả ệ ả ấ ệ ả ệ

l i ích chính đáng c a ngợ ủ ườ ải s n xu t và ngấ ười tiêu dùng Đ đ t m c tiêuể ạ ụtrên, chính sách giá c nông nghi p c a nả ệ ủ ước ta g m nh ng n i dung ch y uồ ữ ộ ủ ếsau đây:

- Thu h p và ti n t i xoá b quan h t giá b t h p lýgi a giá hàngẹ ế ớ ỏ ệ ỷ ấ ợ ữcông nghi p và d ch v v i giá hàng nông s n, t o đi u ki n khách quan choệ ị ụ ớ ả ạ ề ệ

vi c th c hi tái s n xu t m r ng nông nghi p.ệ ự ệ ả ấ ở ộ ệ

- B ch đ nhi u giá trỏ ế ộ ề ước đây, th c hi n ch đ m t giá đ i v i m iự ệ ế ộ ộ ố ớ ọ

lo i v t t và nông s n hàng hoá.ạ ậ ư ả

- Trong nh ng trữ ường h pợ đ c bi t, nhà nặ ệ ước có th áp d ng nh ngể ụ ữchính sách nh tr giá đ u vào (phân bón, h t gi ng m i ) đ h tr s n xu tư ợ ầ ạ ố ớ ể ỗ ợ ả ấphát tri n; ho c mua tr giá đ i v i s n ph m đ u ra theo nh ng đ t đ nể ặ ợ ố ớ ả ẩ ầ ữ ợ ể ổ

đ nh giá c th trị ả ị ường, ch ng t t giá quá m c có tác đ ng x u đ n s n xu tố ụ ứ ộ ấ ế ả ấnông nghi p.ệ

Chính sách xu t kh u nông s n ấ ẩ ả là m t chính sách quan tr ng c a nhàộ ọ ủ

nước ta, có ý nghĩa l n trong vi c khai thác l i th so sánh c a n n nôngớ ệ ợ ế ủ ề

nghi p Vi t Nam nhi t đ i gió mùa, l i có c r ng và bi n Chính sách xu tệ ệ ệ ớ ạ ả ừ ể ấ

kh u nông s n hi n nay g m nh ng n i dung c b n là:ẩ ả ệ ồ ữ ộ ơ ả

- Nhà nước khuy n khích các thành ph n kinh t tham gia s n xu t và ế ầ ế ả ấ

xu t kh u Đa d ng hoá s n ph m nông nghi p xu t kh u và đa d ng hoá thấ ẩ ạ ả ẩ ệ ấ ẩ ạ ị

trường Tăng t tr ng nông s n ch bi n, gi m t l nông s n thô xu t kh u.ỷ ọ ả ế ế ả ỷ ệ ả ấ ẩ

- Khuy n khích trong nế ướ ảc s n xu t nh ng m t hàng nông s n hayấ ữ ặ ả

th c ph m thay th nh p kh u đ tăng hi u qu kinh t ự ẩ ế ậ ẩ ể ệ ả ế

- S d ng các công c kinh t (h n ng ch, thu ,t giá h i ử ụ ụ ế ạ ạ ế ỷ ố đoái) đểkhuy n khích xu t kh u.ế ấ ẩ

Chính sách khuy n nông ế có t r t s m trong l ch s phát tri n nôngừ ấ ớ ị ử ểnghi p n ẹ ướ c ta T khi có ch th 100/ CT (1981) và ừ ỉ ị đ c bi t là sau Ngh ặ ệ ị quy t 10 c a B chính tr (1988), công tác khuy n nông ế ủ ộ ị ế đ ượ đ c bi t coi c ặ ệ

tr ng Ngh đ nh 13/ CP (2/3/1993) c a Chính ph quy đ nh c th v công ọ ị ị ủ ủ ị ụ ể ề

tác khuy n nông Theo Ngh ế ị đ nh này, Nhà n ị ướ ổ c t ch c h th ng khuy n ứ ệ ố ế

nông t Trung ừ ươ ng đ n c s , cho phép phát tri n các t ch c khuy n nông ế ơ ở ể ổ ứ ế

t nguy n c a các đoàn th , các t ch c kinh t - xã h i và t nhân đ giúp ự ệ ủ ể ổ ứ ế ộ ư ể

nông dân phát tri n s n xu t Ngh đ nh 13/CP cũng quy đ nh n i dung chể ả ấ ị ị ị ộ ủ

y u c a công tác khuy n nông là:ế ủ ế

- Ph bi n ti n b k thu t tr ng tr t, chăn nuôi, công ngh ch bi nổ ế ế ộ ỹ ậ ồ ọ ệ ế ế

b o qu n, ph bi n kinh nghi m đi n hình tiên ti n.ả ả ổ ế ệ ể ế

- B i d ồ ưỡ ng và phát tri n k năng, ki n th c v kinh t và k thu t cho ể ỹ ế ứ ề ế ỹ ậ

nông dân

- T ch c khuy n khích các phong trào s n xu t và ho t ổ ứ ế ả ấ ạ đ ng c ng ộ ộ

đ ng nông thôn.ồ ở

Đ i m i c c u kinh t nông nghi p và nông thôn ổ ớ ơ ấ ế ệ là m t chính sách ộ

l n c a Đ ng ta M c tiêu c a chính sách là bi n n n kinh t ch y u là nông ớ ủ ả ụ ủ ế ề ế ủ ế

nghi p c a nệ ủ ước ta thành n n kinh t có c c u hề ế ơ ấ ướng ngo i, tăng nhanh tạ ỷ

tr ng công nghi p và d ch v nông thôn trong khi s lọ ệ ị ụ ố ượng tuy t đ i c a s nệ ố ủ ả

xu t nông nghi p v n c tăng lên Chính sách đ i m i c c u kinh t nông ấ ệ ẫ ứ ổ ớ ơ ấ ế

nghi p, nông thôn th hi n t p trung Ngh quy t Trung ệ ể ệ ậ ở ị ế ương l n 5 (khoá ầVII) v i nh ng n i dung ch y sau đây: ớ ữ ộ ủ ế

- Phát tri n nhanh, v ng ch c và có hi u qu các ngành công nghi pể ữ ắ ệ ả ệ

d ch v nông thôn trên c c đó tăng nhanh t tr ng các ngành nàytrong cị ụ ở ơ ở ỷ ọ ơ

c u kinh t nông - công - d ch v m i vùng và m i đ a phấ ế ị ụ ở ỗ ỗ ị ương Chú tr ngọ

nh ng ngành công nghi p d ch v ph c v nông nghi p.ữ ệ ị ụ ụ ụ ệ

- Tăng nhanh t tr ng ngành chăn nuôi trong c c u kinh t nông ỷ ọ ơ ấ ế

nghi p, đa d ng hoá s n ph m chăn nuôi và chú tr ng chăn nuôi xu t kh u.ệ ạ ả ẩ ọ ấ ẩ

- Phát tri n các vùng và ti u vùng tr ng ể ể ọ đi m s n xu t các s n ph m ể ả ấ ả ẩ

l ươ ng th c, cây công nghi p ch y u, nh cao su, chè, cà phê đ phát huy ự ệ ủ ế ư ể

th m nh c a m i vùng; trên c s đó th c hi n thâm canh tăng năng su t, ế ạ ủ ỗ ơ ở ự ệ ấ

nâng cao ch t lấ ượng s n ph m, đáp ng nhu c u trong nả ẩ ứ ầ ước và xu t kh u.ấ ẩ

- Phát tri n m nh ngành thu s n trên t t c các m t nuôi tr ng đánh ể ạ ỷ ả ấ ả ặ ồ

b t, ch bi n đ khai thác có hi u qu ti m năng m t n ắ ế ế ể ệ ả ề ặ ướ c và bi n c a n ể ủ ướ c

ta

- Phát tri n ngành lâm nghi p theo h ể ệ ướ ng b o v r ng hi n có, chăm ả ệ ừ ệ

sóc và tái sinh v n r ng, ph xanh đ t tr ng ố ừ ủ ấ ố đ i tr c, k t h p h p lý gi a ồ ọ ế ợ ợ ữkhai thác v i ch bi n lâm s n ớ ế ế ả

3.3 Ph ươ ng pháp phân tích kinh t các chính sách trong nông ế

nghi p ệ

3.3.2 ý nghĩa c a phân tích kinh t các chính sách nông nghi p ủ ế ệ

M i chính sách kinh t ọ ế đ u th hi n vai trò và ch c năng c a mình ề ể ệ ứ ủ

trong s tác đ ng vào quá trình phát tri n nông nghi p và kinh t nông thôn ự ộ ể ệ ếTuy nhiên, t ng chính sách riêng bi t l i có phừ ệ ạ ương hướng tác đ ngvà m cộ ụtiêu c n đ t khi áp d ng chính sách có khác nhau Do v y, m t m t c n phânầ ạ ụ ậ ộ ặ ầtích và ch ra phỉ ương hướng, m c đ tác đ ng c a m i chính sách vào quứ ộ ộ ủ ỗ ảtrình phát tri n làm c s cho vi c đánh giá, đi u ch nh các chính sách nh mể ơ ở ệ ề ỉ ằnâng cao hi u qu tác đ ng c a chúng M t khác m i chính sách riêng bi tệ ả ộ ủ ặ ỗ ệ

ch tác đ ng vào t ng m t, t ng b ph n c a n n nông nghi p, t o ra nh ngỉ ộ ừ ặ ừ ộ ậ ủ ề ệ ạ ữ

k t qu riêng bi t v kinh t và xã h i c a nông nghi p, nông thôn Vi c phânế ả ệ ề ế ộ ủ ệ ệtích kinh t các chính sách nông nghi p là c s cho các quy t đ nh v vi cế ệ ơ ở ế ị ề ệ

s d ng các chính sách trong t ng giai đo n phát tri n nh t đ nh Th ba, khiử ụ ừ ạ ể ấ ị ứ

n n nông nghi p nề ệ ước ta đang t ng bừ ước chuy n sang v n hành theo c chể ậ ơ ế

th trị ường, chúng ta s ph i s d ng ngày càng ph bi n các công c qu n lýẽ ả ử ụ ổ ế ụ ả

n n kinh t th tr ề ế ị ườ ng (trong đó có các chính sách kinh t ) Các chính sách ế

kinh t c a n n kinh t th tr ế ủ ề ế ị ườ ng m t m t thúc đ y n n kinh t phát tri n, ộ ặ ẩ ề ế ể

nh ng m t khác nó cũng gây ra nh ng h u qu v m t xã h i không th ch pư ặ ữ ậ ả ề ặ ộ ể ấ

nh nậ được dưới ch nghĩa xã h i Vi c phân tích các chính sách v cácủ ộ ệ ề

phương di n kinh t , xã h i là đòi h i khách quan đ gi v ng đ nh hệ ế ộ ỏ ể ữ ữ ị ướng xã

h i ch nghĩa trong quá trình phát tri n nông nghi p nộ ủ ể ệ ước ta

3.3.2 Các ph ươ ng pháp phân tích kinh t các chính sách nông nghi p ế ệ a) Ph ươ ng pháp phân tích đ nh tính ị

M i chính sách kinh t c th s d ng trong nông nghi p thỗ ế ụ ể ử ụ ệ ường có

nh ng tác đ ng đ i v i m t ho c m t s m t sau đây c a môi trữ ộ ố ớ ộ ặ ộ ố ặ ủ ường kinh t :ế

- Làm tăng ho c gi m giá đ i v i ngặ ả ố ớ ườ ải s n xu t.ấ

- Làm tăng ho c gi m giá đ i v i ngặ ả ố ớ ười tiêu dùng

- Làm tăng ho c gi m s n lặ ả ả ượng (d ch chuy n đị ể ường cung)

- Làm tăng ho c gi m tiêu dùng (d ch chuy n đặ ả ị ể ường c u).ầ

Đi u đó đề ược th hi n b ng dể ệ ở ả ưới đây (b ng 9.1).ả

ngườ ải s n xu t và ngấ ườitiêu dùng

- Thay đ i công nghổ ệ

- Đ u t cho s n xu t ầ ư ả ấ

-Thay đ i giá hay l i nhu n c a cây tr ng c nhổ ợ ậ ủ ồ ạ

tranh nhau

- Thu ho c tr giá v i v t t đ u vàoế ặ ợ ớ ậ ư ầ

- Thay đ i giá c a s n ph n thay th ho c b ổ ủ ả ẩ ế ặ ổ

xung

-Các bi n pháp tăng thu nh pệ ậ

-Chính sách dân số

Làm d ch chuy nị ể đườngcung

Làm d ch chuy nị ể đường

c uầ

Nh ng tác đ ng c a chính sách kinh t c th làm thay đ i m t ho cữ ộ ủ ế ụ ể ổ ộ ặ

m t s m t c a môi tr ộ ố ặ ủ ườ ng kinh t , t đó kéo theo s thay đ i trong vi c phan ế ừ ự ổ ệ

b các y u t ngu n l c và t o ra s tác đ ng vào các m c tiêu chính tr Đây ố ế ố ồ ự ạ ự ộ ụ ị

là đi m quan tr ng trong c ch tác đ ng c a m y chinhd sách kinh t nông ể ọ ơ ế ộ ủ ộ ế

nghi p c n ph i n m v n khi phân tích đ nh tính.ệ ầ ả ắ ữ ị

b)Ph ươ ng pháp phân tích đ nh l ị ượ ng l a chon ph ự ươ ng án chính sách

kinh t nông nghi p ế ệ

Gi s t i m t th i đi m nào đó m t nả ử ạ ộ ờ ể ở ộ ước, đường cong cung v s nề ả

l ượ ng g o đ ạ ượ c bi u hi n b ng đ ể ệ ằ ườ ng S ( hình 9.1a) v i giá n i đ a là P ở ớ ộ ị i

cao h n giá tr th tr ơ ị ị ườ ng th gi i là P ế ớ w V n đ đ t ra là l a ch n ph ấ ề ặ ự ọ ươ ng án

chính sách nào và hi u qu c a chúng ra sao đ đ t đ ệ ả ủ ể ạ ượ ự c s cân b ng cung ằ

c u v g o? Gi s v i đ ầ ề ạ ả ử ớ ườ ng l i chính sách t túc v g o Ta có th có các ố ự ề ạ ể

hướng gi quy t nh sau :ả ế ư

+ Hướng th nh t là c n nh p kh u g oứ ấ ầ ậ ẩ ạ đ khuy n khích tăng s nể ế ả

l ượ ng g o s n xu t trong n ạ ả ấ ướ ừ c t Q 1 s lên Q 2 s thì giá ph i tăng lên Di n tích ả ệ

n m d ằ ướ ườ i đ ng cong cung (c+d) bi u th chi phí đ u vào đ ể ị ầ ượ ử ụ c s d ng đ ể

tăng s n l ả ượ ng N u b qua gi thi t t túc v g o, ng ế ỏ ả ế ự ề ạ ườ i ta cũng có th đ t ể ạ

đ ượ c vi c tăng s n l ệ ả ượ ng cung t Q ừ 1 s lên Q 2 s b ng nh p kh u Khi đó chi phí ằ ậ ẩ

nh p kh u là d (b ng tích s gi a s n l ậ ẩ ằ ố ữ ả ượ ng g o gia tăng v i giá th tr ạ ớ ị ườ ng

qu c t P) đây chi phí nh p kh u th p h n chi phí s n xu t trong n ố ế ở ậ ẩ ấ ơ ả ấ ướ c, có

m c chênh l ch là c Đ i l n c a tam giác c xác đ nh m c t n th t v kinh t ứ ệ ộ ớ ủ ị ứ ổ ấ ề ế

mà xã h i ph i ch u do b trí tài nguyên sai l m gây ra (hình 9.1b).ộ ả ị ố ầ

+ H ướ ng th hai là đánh thu nh p kh u, đ kh ng ch m i quan h ứ ế ậ ẩ ể ố ế ố ệ

v i th trớ ị ường th gi i nh m t túc g o, Nhà nế ớ ằ ự ạ ước có th đánh thu nh p kh uể ế ậ ẩ

g o Gi s m c thu nh p kh u b ng m c Pạ ả ử ứ ế ậ ẩ ằ ứ i–Pw M c thu này làm tăng giá ứ ế

th trị ường n i đ a đ i v i c ngộ ị ố ớ ả ườ ải s n xu t và ngấ ười tiêu dùng Ph n ng v iả ứ ớtác đ ng bi n giá này, ngộ ế ườ ải s n xu t s huy đ ng thêm các y u t ngu n l cấ ẽ ộ ế ố ồ ự

đ làm tăng s n lể ả ượng t Qừ 1 s lên Q2 s.Đ i v i ngố ớ ười tiêu dùng do giá g o lênạ

cao làm h n ch m c tiêu dùng c a h t Qạ ế ứ ủ ọ ừ 2 D xu ng Qố 1 D và hướng họ

sangtiêu dùng các s n ph m l ả ẩ ươ ng th c thay th khác đã gi m giá t ự ế ả ươ ng đ i ố

so v i g o M c tiêu t túc g o đã đ t đớ ạ ụ ự ạ ạ ược, nh ng k t qu là:ư ế ả

- Người tiêu dùng b thi t: a+b+c+e+fị ệ

- Ngườ ải s n xu t thu thêm: a+bấ

- Tăng thu vào ngân sách (thu ): eế

- Ti t ki m ngo i t : d+gế ệ ạ ệ

- T n th t v kinh t : c+f ổ ấ ề ế

+ M t ph ộ ươ ng án khác là: Tr c p cho ng ợ ấ ườ ả i s n xu t trong n ấ ướ c áp

d ng chính sách tr giá làm tăng giá cho ng ụ ợ ườ ả i s n xu t nh ng v n gi ấ ư ẫ ữ

nguyên giá cho ng ườ i tiêu dùng Ph ươ ng pháp th c hi n có th thông qua c ự ệ ể ơ

quan th ươ ng m i Nhà n ạ ướ c mua v i giá cao P ớ i và bán cho ng ườ i tiêu dùng

v i giá th p Pớ ấ c =Pw ho c tr c ti p bù l cho doanh nghi p t nhân đ m b oặ ự ế ỗ ệ ư ả ả

vi c kinh doanh l v n này C hai cách th c hi n trên đ u bao hàm các chi ệ ỗ ố ả ự ệ ề

phí liên quan đ n chênh l ch giá gi a ngế ệ ữ ườ ải s n xu t và ngấ ười tiêu dùng,

c ng thêm các chi phí qu n lý (ch a mô t trong hình v ) nh ng chí phí nàyộ ả ư ả ẽ ư

có th tránh thi t h i cho ngể ệ ạ ười tiêu dùng v i s kém hi u qu tớ ự ệ ả ương ng,ứ

nh ng ngân sách ph i chi ra m t kho n ti n khá l n đ tr giá cho ngư ả ộ ả ề ớ ể ợ ườ ải s n

B máy qu n lý Nhà nộ ả ước v kinh t trong nông nghi p là m t hề ế ệ ộ ệ

th ng c quan quy n l c các c p t Trung ố ơ ề ự ấ ừ ươ ng đ n đ a ph ế ị ươ ng, ch u trách ị nhi m tr c ti p ho c gián ti p qu n lý n n nông nghi p t m vĩ mô Vai trò ệ ự ế ặ ế ả ề ệ ở ầ

c a b máy qu n lý Nhà n ủ ộ ả ướ c v kinh t trong nông nghi p th hi n ề ế ệ ể ệ ở ch : ỗ

Th nh t, v i tính ch t là ch th qu n lý ngành nông nghi p, b máy qu n lý ứ ấ ớ ấ ủ ể ả ệ ộ ả

là không th thi u đ ể ế ượ c B máy qu n lý tinh g n và có hi u l c qu n lý cao ộ ả ọ ệ ự ả

là nhân t thúc đ y nông nghi p phát tri n Th hai , ch có thông qua b máy ố ẩ ệ ể ứ ỉ ộ

qu n lý Nhà nả ước v kinh t trong nông nghi p thì Nhà nề ế ệ ước m i th c hi nớ ự ệ

được vai trò đi u khi n n n nôngnghi p phát tri n hi u qu , n đ nh và côngề ể ề ệ ể ệ ả ổ ị

b ng xã h i, cũng nh th c hi n đằ ộ ư ự ệ ược đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa trong sộ ủ ựphát tri n nông nghi p Th ba,các công c qu n lý, k c b máy qu n lýể ệ ứ ụ ả ể ả ộ ả

đ u do con ngề ườ ại t o ra B máy qu n lý Nhà nộ ả ước v kinh t trong nôngề ếnghi p v i đ i ngũ cán b đ ph m ch t năng l c qu n lý s phát huy s cệ ớ ộ ộ ủ ẩ ấ ự ả ẽ ứ

m nh c a các công c qu n lý khác.ạ ủ ụ ả

2 Đ i m i b máy qu n lý Nhà n ổ ớ ộ ả ướ c v kinh t trong nông nghi p ề ế ệ

n ướ c ta

2.1 S c n thi t ph i ự ầ ế ả đ i m i ổ ớ

T c ch k ho ch hoá t p trung chuy n sang c ch th trừ ơ ế ế ạ ậ ể ơ ế ị ường, chúng

ta ph i t ng bả ừ ước đ i m i các công c qu n lý, trong đó bao hàm c vi c đ iổ ớ ụ ả ả ệ ổ

m i b máy qu n lý Nhà nớ ộ ả ướ ềcv kinh t trong nông nghi p, là m t t t y uế ệ ộ ấ ếkhách quan

B máy qu n lý Nhà n ộ ả ướ c v kinh t trong nông nghi p không ph i là ề ế ệ ả

b máy qu n lý kinh doanh, nó th c hi n ch c năng qu n lý vĩ mô đ i v iộ ả ự ệ ứ ả ố ớ

n n nông nghi p cũng nh nh ng v n đ có liên quan đ n toàn b đ i s ngề ệ ư ữ ấ ề ế ộ ờ ốkinh t – xã h i nông thôn nh : gi i quy t công ăn vi c làm, n n th t nghi p,ế ộ ư ả ế ệ ạ ấ ệgiá c nông s n, t giá cánh kéo M t trong nh ng v n đ l n nh t c n đả ả ỷ ộ ữ ấ ề ớ ấ ầ ượclàm sáng t v lý lu n và th c ti n là không đỏ ề ậ ự ễ ược nh m l n gi a các ch cầ ẫ ữ ứnăng qu n lý Nhà nả ước v i ch c năng qu n lý kinh doanh Do có s nh mớ ứ ả ự ầ

l n trên nên còn tình tr ng các đ n v c s , các t ch c kinh t qu c doanhẫ ạ ơ ị ơ ở ổ ư ế ố

đ u n m trong b qu n lý ch qu n, ch u s đi u hành c a b ch qu n trongề ằ ộ ả ủ ả ị ự ề ủ ộ ủ ảkinh doanh, nh ng các đi u ki n đ ti n hánh kinh doanh thì h u nh không ư ề ệ ể ế ầ ư

n m trong tay b ch qu n mà thu c B th ằ ộ ủ ả ộ ộ ươ ng m i, B Tài chính, B K ạ ộ ộ ế

ho ch và Đ u t , B Khoa h c - Công ngh - Môi trạ ầ ư ộ ọ ệ ường

Th c hi n qu n lý Nhà n ự ệ ả ướ c v kinh t trong nông nghi p ề ế ệ đang t ng ừ

b ướ c chuy n sang c ch th tr ể ơ ế ị ườ ng, b ng b máy qu n lý đ ằ ộ ả ượ c hình thành

trong th i bao c p hi n v n còn nhi u n c trung gian, nhi u ch c năng qu nờ ấ ệ ẫ ề ấ ề ứ ả

lý còn ch ng chéo, b máy c ng k nh kém hi u l c, đã gây nhi u c n tr cho ồ ộ ồ ề ệ ự ề ả ở

quá trình đ i m i và phát tri n nông nghi p.ổ ớ ể ệ

T t c các tình hình tên đòi h i ph i ti p t c đ i m i b máy qu n lý ấ ả ỏ ả ế ụ ổ ớ ộ ả

Nhà nước v kinh t trong nông nghi p nề ế ệ ước ta

2.2 Nh ng ph ữ ươ ng h ướ ng đ i m i b máy qu n lý Nhà n ổ ớ ộ ả ướ ề c v

kinh t trong nông nghi p n ế ệ ướ c ta

Phương hướng đ i m i b máy Nhà nổ ớ ộ ướ ềcv kinh t trong nông nghi pế ệ

nước ta c n đ t nh ng yêu c u: B máy g n nh và đ t hi u l c qu n lý cao.ầ ạ ữ ầ ộ ọ ẹ ạ ệ ự ả

Đ đ t nh ng yêu c u trên, tr ể ạ ữ ầ ướ c h t c n s p x p l i b máy theo tinh ế ầ ắ ế ạ ộ

th n qu n lý Nhà n ầ ả ướ c vĩ mô, xoá b nh ng t ch c không có ch c năng, ỏ ữ ổ ứ ứ

tinh gi n nh ng khâu trung gian, ch ng chéo b t h p lý, xoá b nh ng t ả ữ ồ ấ ợ ỏ ữ ổ

ch c can thi p tr c ti p vào ho t đ ng kinh doanh c a các đ n v c s các tứ ệ ự ế ạ ộ ủ ơ ị ơ ở ổ

ch c kinh t ứ ế Tr ướ c m t ắ c n xoá b tình tr ng doanh nghi p có ngành ho cầ ỏ ạ ệ ặ

c p ch qu n hi n nay ấ ủ ả ệ Th hai ứ , xác đ nh đúng v trí và ch c năng c a t ng ị ị ứ ủ ừ

b ph n trong h th ng b máy nhà n ộ ậ ệ ố ộ ướ c qu n lý nông nghi p và m i quan ả ệ ố

h gi a chúng nh : Qu c h i, Chính ph , B Nông nghi p và Phát tri n nông ệ ữ ư ố ộ ủ ộ ệ ể

thôn và các B khác ộ

Qu c h i ố ộ là c quan quy n l c cao nh t có nhi m v quy t đ nh nh ngơ ề ự ấ ệ ụ ế ị ữ

v n đ quan tr ngc a đ t nấ ề ọ ủ ấ ước; ban hành các đ o lu t; thông qua k ho ch ạ ậ ế ạphát tri n kinh t và nh ng v n đ l n khác có liên quan đ n nông nghi p.ể ế ữ ấ ề ớ ế ệ

Chính phủ là c quan hành pháp cao nh t ch u trách nhi m trơ ấ ị ệ ước Qu cố

h i v tình tr ng phát tri n kinh t - xã h i trong nông nghi p Chính phộ ề ạ ể ế ộ ệ ủ

th c hi n nhi m v qu n lý n n kinh t qu c dân, trong đó có nông nghi p,ự ệ ệ ụ ả ề ế ố ệtheo quy ho ch và k ho ch thông qua vi c xây d ng ch đ , chính sách và ạ ế ạ ệ ự ế ộ

ban hành chúng d ướ i hình th c văn b n quy ph m pháp lu t Chính ph là c ứ ả ạ ậ ủ ơ

quan qu n lý có th m quy n chung.ả ẩ ề

B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn ộ ệ ể là c quan qu n lý có th m ơ ả ẩ

quy n riêng, đ ề ượ c giao trách nhi m qu n lý s phát tri n và ch u trách nhi m ệ ả ự ể ị ệ

v tình hình phát tri n toàn b nông nghi p và nông thôn ch c năng c a b ề ể ộ ệ ứ ủ ộ

là th o ra các chính sách phát tri n nông nghi p, nông thôn, nh ng ch ả ể ệ ữ ươ ng

trình, nh ng d án l n (nh ch ữ ự ớ ư ươ ng trình l ươ ng th c th c ph m, ch ự ự ẩ ươ ng

trình đ a ti n b khoa h c k thu t vào nông nghi p, d án phát tri n kinh t ư ế ộ ọ ỹ ậ ệ ự ể ế

vùng đ i v.v ); t ch c h ồ ổ ứ ướ ng d n th c hi n các chính sách, các ch ẫ ự ệ ươ ng

trình và các d án phát tri n đó B cũng có ch c năng th ch hoá các ngh ự ể ộ ứ ể ế ị

đ nh c a Chính ph , t ch c h ị ủ ủ ổ ứ ướ ng d n và th c hi n các Ngh đ nh này trong ẫ ự ệ ị ị

nông nghi p B có ch c năng theo dõi, giám sát, ki m tra v các m t Nhà ệ ộ ứ ể ề ặ

n ướ c các ho t đ ng c a các đ n v kinh t trên c s pháp lu t, pháp l nh, ạ ộ ủ ơ ị ế ơ ở ậ ệ

ngh đ nh, ch đ đã ban hành.ị ị ế ộ

H th ng các c p trong b máy qu n lý c a B Nông nghi p và Phát ệ ố ấ ộ ả ủ ộ ệ

tri n nông thôn, cùng v i ccs b h u quan và các c p c a mình, t o thành h ể ớ ộ ữ ấ ủ ạ ệ

th ng b máy qu n lý Nhà n ố ọ ả ướ c v kinh t trong n n nông nghi p v a g n ề ế ề ệ ừ ọ

nh , v a có hi u qu qu n lý cao, đáp ng nhu yêu đ i m i qu n lý ngành ẹ ừ ệ ả ả ứ ổ ớ ả

nông nghi p nông thôn.ệ