Giáo trình Kinh tế nông nghiệp part 10 pps

mô hình chăn nuôi theo phương th công nghi p đã phát tri n m nh.

- Trên c s phân vùng c n ti n hành qui ho ch đ hình thành nh ngơ ở ầ ế ạ ể ữvùng s n xu t chuyên môn hoá có qui mô hàng hoá l n, nh t là nh ng cây ả ấ ớ ấ ữ

công nghi p ch y u k c cây công nghi p ng n ngày và cây công nghi pệ ủ ế ể ả ệ ắ ệdài ngày

- Đ y m nh thâm canh s n xu t cây công nghi p v a ẩ ạ ả ấ ệ ừ đ tăng kh i ể ố

lượng s n ph m, v a nâng cao ch t lả ẩ ừ ấ ượng s n ph m và gi m chi phí s n xu t ả ẩ ả ả ấ

Đ i v i cây công nghi p lâu năm c n đố ớ ệ ầ ược th c hi n thâm canh ngay t đ u,ự ệ ừ ầthâm canh liên t c và toàn di n.ụ ệ

- Coi tr ng công tác ch bi n m nh d n đ u t trang b h th ng máyọ ế ế ạ ạ ầ ư ị ệ ốmóc hi n đ i, có công nghê tiên ti nệ ạ ế đ đ m b o ch t lể ả ả ấ ượng ch bi n cao ế ếTăng cường công tác b o qu n, v n chuy n và tiêu th s n ph m.ả ả ậ ể ụ ả ẩ

- Hoàn thi n t ng bệ ừ ước các chính sách kinh t nh m đ m b o l i íchế ằ ả ả ợcho ngườ ải s n xu t, th c s t oấ ự ự ạ đ ng l c m nh m thúcộ ự ạ ẽ đ y s n xu t cây ẩ ả ấcông nghi p phát tri n.ệ ể

3- Kinh t s n xu t cây ế ả ấ ăn qu ả

3.1- ý nghĩa kinh t và tình hình phát tri n s n xu t cây ế ể ả ấ ăn qu ả ở

n ướ c ta.

Hoa qu là s n ph m nông nghi p c n thi t choả ả ẩ ệ ầ ế đ i s ng c a con ờ ố ủ

người, nó cung c p nhi u ch t dinh dấ ề ấ ưỡng quí giá cho c th con ngơ ể ười nh :ư

đường, axít, các vitamin, mu i khoáng và nhi u ch t b khác ố ề ấ ổ

M i lo i hoa quỗ ạ ả đ u có hề ương v th i khác nhau và đị ơ ượ ử ục s d ng

dướ ại d ng tươ ối s ng r t giàu vitamin ho c dùng làm nguyên li u cho côngấ ặ ệnghi p th c ph m đ ch bi n rệ ự ẩ ể ế ế ượu qu , nả ước gi i khát, bánh k o, đ h p ả ẹ ồ ộ

r t có giá tr ấ ị

Phát tri n cây ăn qu còn góp ph n tăng s n ph m có giá tr cao để ả ầ ả ẩ ị ể

xu t kh u, tăng thu nh p và nâng cao đ i s ng cho nhân dân.ấ ẩ ậ ờ ố

Ngoài ra cây ăn qu còn có tác d ng làm g , cành c i làm ch t đ tả ụ ỗ ủ ấ ố

trong nông thôn, làm r ng phòng h và phát tri n chăn nuôi nh t là ong ừ ộ ể ấ

Vi c phát tri n s n xu t câyệ ể ả ấ ăn qu c n chú ý nh ng đ c đi m kinh t kả ầ ữ ặ ể ế ỹ

thu t sau:ậ

- Cây ăn qu yêu c u v đi u ki n t nhiên nh : đ t đai, th i ti t, khíả ầ ề ề ệ ự ư ấ ờ ế

h u r t kh t khe, vì v y vi c b trí s n xu t ph i phù h p v i đi u ki n t ậ ấ ắ ậ ệ ố ả ấ ả ợ ớ ề ệ ự

nhiên, theo phương châm đ t nào cây n y.ấ ấ

- Trong quá trình s n xu t đòi h i trình đ thâm canh cao, qui trình k ả ấ ỏ ộ ỹ

thu t ch t ch , s chăm sóc k lậ ặ ẽ ự ỹ ưỡng hàng ngày c a ngủ ười lao đ ng.ộ

- Là lo i s n ph m ch a nhi u nạ ả ẩ ứ ề ước, d h h ng, nh ng l i yêu c uễ ư ỏ ư ạ ầ

đ m b o ch t l ả ả ấ ượ ng, t ướ i, tiêu dùng ngay và th ườ ng xuyên; vì v y ậ đòi h i ỏ

ph i t ch c t t khâu thu hái, ch bi n và tiêu th s n ph m v i trình đ kả ổ ứ ố ế ế ụ ả ẩ ớ ộ ỹthu t ph i cao.ậ ả

- Vi c t ch c s n xu t n u có đi u ki n ph i hình thành vùng chuyên ệ ổ ứ ả ấ ế ề ệ ả

môn hoá đ ti n l i v m i m t và đ t để ệ ợ ề ọ ặ ạ ược hi u qu kinh t cao.ệ ả ế

- S n xu t cây ăn qu yêu c u các chính sách kinh t ph i linh ho t đ ả ấ ả ầ ế ả ạ ể

kích thích ng ườ ả i s n xu t nâng cao ch t l ấ ấ ượ ng s n ph m nh t là s n ph m đ ả ẩ ấ ả ẩ ể

xu t kh u và h n ch tính th i v trong s n xu t.ấ ẩ ạ ế ờ ụ ả ấ

Ngành s n xu t cây ăn qu n ả ấ ả ở ướ c ta tr ướ c cách m ng tháng 8 và trong ạ

th i kỳ kháng chi n, s n xu t mang tính ch t phân tán, manh mún t cung t ờ ế ả ấ ấ ự ự

c p M t khác, do ph i t p trung cho s nghi p gi i phóng đ t n ấ ặ ả ậ ự ệ ả ấ ướ c, h n n a ơ ữ

chi n tranh toàn phá; vì v y ngành s n xu t cây ăn qu c a nế ậ ả ấ ả ủ ước ta ch a có ư

1985 m i có 213 ngàn ha, đ n năm 1988 đã có 272,2 ngàn ha và đ n nămớ ế ế

2000 đã có kho ng 500 ngàn ha và s n lả ả ượng qu ả ước đ t 7 tri u t n t ng imạ ệ ấ ổ

ng ch xu t kh u 1999 đ t 70 tri u USD (theo B Nông nghi p và Phát tri n ạ ấ ẩ ạ ệ ộ ệ ể

nông thôn)

Vi c b trí s n xu t cây ăn qu Ngoài vi c b trí tr ng r i rác trên t t ệ ố ả ấ ả ệ ố ồ ả ấ

c các vùng, các đ a ph ả ị ươ ng, chúng ta còn b trí tr ng t p trung qui mô l n ố ồ ậ ớ

cây ăn qu nh ng vùng và nh ng đ a phả ở ữ ữ ị ương có đi u ki n nh : vùng cây ănề ệ ư

qu t p trung Nam B và mi n núi phía B c Trong đó 70% di n tích n m ả ậ ộ ề ắ ệ ằ ở

tương x ng v i ti m năng hi n có Vì v y phứ ớ ề ệ ậ ương hướng phát tri n cây ănể

qu n ả ở ướ c ta là: ti p t c đ y m nh h n n a phát tri n cây ăn qu , v a theo ế ụ ẩ ạ ơ ữ ể ả ừ

h ướ ng thâm canh tăng năng su t cây tr ng, v a m r ng di n tích cây ăn qu ấ ồ ừ ở ộ ệ ả

t ng b ừ ướ c xây d ng và hoàn thi n nh ng vùng s n xu t chuyên môn hoá có ự ệ ữ ả ấ

qui mô l n đ đáp ng nhu c u tiêu dùng ngày càng tăng c a nhân dân, nhu ớ ể ứ ầ ủ

c u nguyên li u cho công nghi p ch bi n và xu t kh u ngày càng nhi u v i ầ ệ ệ ế ế ấ ẩ ề ớ

ch t lấ ượng s n ph m cao.ả ẩ

Nh m th c hi n ph ằ ự ệ ươ ng châm trên c n th c hi n các bi n pháp ch ầ ự ệ ệ ủ

y u sau:ế

- Trên c s l i th so sánh t ng vùng, ti n hành qui ho ch, phát tri nơ ở ợ ế ừ ế ạ ể

m t cách h p lý các vùng s n xu t cây ăn qu t p trung có qui mô l n nh m ộ ợ ả ấ ả ậ ớ ằ

t o ra nhi u s n ph m hàng hoá có ch t l ạ ề ả ẩ ấ ượ ng cao đáp ng nhu c u th ứ ầ ị

trường

- Xây d ng c c u s n xu t cây ăn qu h p lý xu t phát t nhu c u th ự ơ ấ ả ấ ả ợ ấ ừ ầ ị

tr ườ ng, song l i phù h p v i đi u ki n t nhiên kinh t c a t ng vùng, t ng ạ ợ ớ ề ệ ự ế ủ ừ ừ

đ a phị ương nh m s d ng hi u qu m i ti m năng c a vùng và đ a phằ ử ụ ệ ả ọ ề ủ ị ương

- Tăng cường c s v t ch t k thu t đ th c hi n thâm canh có hi uơ ở ậ ấ ỹ ậ ể ự ệ ệ

qu , xây d ng và th c hi n qui trình thâm canh có t ng lo i cây ăn qu , songả ự ự ệ ừ ạ ả

l i phù h p v i đi u ki n t ng đ a phạ ợ ớ ề ệ ừ ị ương

- Đ u t xây d ng c s h t ng và công ngh hi n đ i đ làm t t các ầ ư ự ơ ở ạ ầ ệ ệ ạ ể ố

khâu v n chuy n b o qu n ch bi n hoa qu , nh m nâng cao ch t l ậ ể ả ả ế ế ả ằ ấ ượ ng và

giá tr c a hoa qu trên th trị ủ ả ị ường

- Xây d ng và hoàn thi n các chính sách kinh t phù h p đ thúc đ y ự ệ ế ợ ể ẩ

phát tri n s n xu t cây ăn qu nh : chính sách đ t đai, chính sách vay v n, th ể ả ấ ả ư ấ ố ị

trường đ u ra cho s n ph m ầ ả ẩ

4- Kinh t s n xu t rau ế ả ấ

4.1- ý nghĩa kinh t và tình hình s n xu t rau ế ả ấ n ở ướ c ta.

Rau có v trí quan tr ng trong b a ăn hàng ngày c a nhân dân ta Rau ị ọ ữ ủ

s d ng làm th c ăn t ử ụ ứ ươ i ho c s d ng d ặ ử ụ ướ ạ i d ng ch bi n và làm nguyên ế ế

li u cho công nghi p th c ph m.ệ ệ ự ẩ

Rau cung c p cho con ng ấ ườ i nhi u ch t dinh d ề ấ ưỡ ng c n thi t nh : ầ ế ư

vitamin, ch t khoáng axít h u c và nhi u ch t b khác ấ ữ ơ ề ấ ổ

Phát tri n s n xu t rau còn có ý nghĩa cung c p nguyên li u cho công ể ả ấ ấ ệ

nghi p th c ph m phát tri n và là ngu n xu t kh u có giá tr ệ ự ẩ ể ồ ấ ẩ ị

S n xu t rau qu nói chung là ngành có hi u qu và thu nh p khá cao ả ấ ả ệ ả ậ

trong ngành tr ng tr t Có kh năng thu hút nhi u lao đ ng và gi i quy t vi c ồ ọ ả ề ộ ả ế ệ

làm, góp ph n chuy n d ch c c u s n xu t ngành tr ng tr theo h ầ ể ị ơ ấ ả ấ ồ ọ ướ ng đa

d ng hóa s n ph m v i ch t lạ ả ẩ ớ ấ ượng cao

V i ý nghĩa to l n trên, rau ớ ớ đ ượ c phát tri n và tr thành m t ngành ể ở ộ

tr ng tr t theo hồ ọ ướng đa d ng hoá s n ph m v i ch t lạ ả ẩ ớ ấ ượng cao

V i ý nghĩa to l n trên, rau đ ớ ớ ượ c phát tri n và tr thành m t ngành s n ể ở ộ ả

xu t quan tr ng không th thi u đấ ọ ể ế ược trong nông nghi p.ệ

Tuy nhiên vi c t ch c s n xu t rau c n ph i l u ý các đ c đi m sau:ệ ổ ứ ả ấ ầ ả ư ặ ểRau cũng gi ng nh cây ăn qu , là lo i s n ph m ch a nhi u nố ư ả ạ ả ẩ ư ề ước nên

d b h h ng S n ph m c a rau đòi h i ph i đ m b o ch t l ễ ị ư ỏ ả ẩ ủ ỏ ả ả ả ấ ượ ng t ươ i, tho ả mãn nhu c u tiêu dùng hàng ngày c a nhân dân thành th cũng nh nông ầ ủ ị ư

thôn Là lo i s n ph m có kh i lạ ả ẩ ố ượng l n, c ng k nh, khó v n chuy n và l iớ ồ ề ậ ể ạ

d h h ng, vì v y t ch c s n xu t và b trí s n xu t ph i h p lý đ v a ễ ư ỏ ậ ổ ứ ả ấ ố ả ấ ả ợ ể ừ

thu n ti n cho vi c thâm canh, v a thu n ti n cho vi c ch bi n, v n chuy nậ ệ ệ ừ ậ ệ ệ ế ế ậ ể

và tiêu th s n ph m ụ ả ẩ

Tr ướ c cách m ng tháng 8 ch a phát tri n, rau ch đ ạ ư ể ỉ ượ c tr ng phân tán ồ

manh mún các m nh v ở ả ườ ở n gia đình, mang tính ch t t cung t c p Trong ấ ự ự ấ

th i kỳ kháng chi n ch ng pháp và ch ng m s n xu t rau n ờ ế ố ố ỹ ả ấ ở ướ c ta v n ch a ẫ ư

phát tri n do chi n tranh tàn phá và còn ph i t p trung cho s nghi p gi i ể ế ả ậ ự ệ ả

phóng đ t n ấ ướ c Ch t sau khi đ t n ỉ ừ ấ ướ c hoàn toàn th ng nh t, s n xu t rau ố ấ ả ấ

đã t ng bừ ước được phát tri n v i c c u và ch ng lo i phong phú bao g m: ể ớ ơ ấ ủ ạ ồrau ăn lá, rau ăn c , rau gia b Di n tích và s n l ủ ị ệ ả ượ ng rau ngày càng tăng lên

đ đáp ng nhu c u tiêu dùng trong nể ứ ầ ước và xu t kh u song các nấ ẩ ước đ c bi tặ ệ

là Liên Xô cũ

Di n tích rau c nệ ả ước năm 1990 là 249,9 ngàn ha lên 369 ngàn ha năm

1995 và lên 445 ngàn ha năm 2000 S n lả ượng rau t 3,17 tri u t n rau cácừ ệ ấ

lo i năm 1990 tăng lên 5,95 tri u t n năm 2000, tăng trạ ệ ấ ưởng bình quân hàngnăm đ t 6,5% S n lạ ả ượng rau tiêu th bình quân đ u ngụ ầ ườ ủi c a Vi t Nam cònệ

th p, năm 1995 đ t 58,1 kg b ng 6% c a th gi i (th gi i 85 kg), năm 2000ấ ạ ằ ủ ế ớ ế ớtăng lên 76,6kg/người Vi c xu t kh u rau trệ ấ ẩ ước năm 1990 năm cao nh tấ

cũng ch đ t 300.000 t n, b ng 6% s n lỉ ạ ấ ằ ả ượng rau qu c nả ả ước T khi Liênừ

Xô và các nước xã h i ch nghĩ Đông Âu tan rã thì vi c s n xu t và xu tộ ủ ệ ả ấ ấ

kh u rau c a nẩ ủ ước ta g p nhi u khó khăn vì ch a có th trặ ề ư ị ường m i.ớ

Sau m t th i gian “lao đao” tìm và thích nghi v i th trộ ờ ớ ị ường m i, đ nớ ếnay đã có m t g n 50 nặ ầ ước và lãnh th Châu á, B c Âu, Tây âu, M v.v ổ ở ắ ỹ

Nh v y ho t đ ng s n xu t và xu t kh u rau nờ ậ ạ ộ ả ấ ấ ẩ ước ta b t đ u ph c h i, phátắ ầ ụ ồtri n, v i các s n ph m xu t kh u t p trug d ng tể ớ ả ẩ ấ ẩ ậ ở ạ ươi và đã qua ch bi n: ế ế ở

d ng tạ ươi, g m các lo i rau nh : b p c i, hành t i, khoai tây, rau gia v , đ uồ ạ ư ắ ả ỏ ị ậcác lo i, c qu còn rau ch bi n ch ng lo i phong phú h n bao g m: s yạ ủ ả ế ế ủ ạ ơ ồ ấkhô, đóng h p, mu i chua xu t kh u rau qu c nộ ố ấ ẩ ả ả ước năm 1997 đ t 68 tri uạ ệ

USD Năm 1999 đ t 105 tri u USD và tăng lên 305 tri u USD năm 2001 ạ ệ ệ

Vi c phát tri n s n xu t rau hi n nay cũng đã thu hút đệ ể ả ấ ệ ược khá nhi u d án ề ự

đ u t nầ ư ước ngoài v i nhi u hình th c s h u khác nhau ho c là nh n gia ớ ề ứ ở ữ ặ ậcông s n xu t ví d huy n Vĩnh L c - Vĩnh Phúc nh n gia công tr ng d aả ấ ụ ở ệ ạ ậ ồ ưchu t cho Nh t B n ộ ậ ả

Tuy nhiên vi c tìm ki n th trệ ế ị ường đ m r ng s n xu t rau qu xu tể ở ộ ả ấ ả ấ

kh u c a nẩ ủ ước ta còn r t nhi u khó khăn, do ch t lấ ề ấ ượng s n ph m còn th p,ả ẩ ấbao bì đ n đi u, giá thành s n ph m ch a cao có c c c nh tranh, s lơ ệ ả ẩ ư ứ ạ ố ượng s nả

đ y m nh thâm canh tăng năng su t và nâng cao h n ch t lẩ ạ ấ ơ ấ ượng c a rau, đủ ểđáp ng nhu c u tiêu dùng trong nứ ầ ước nh t là nh ng vùng dân c t p trung và ấ ữ ư ậ

xu t kh u C th là ngành qau qu ph nấ ẩ ụ ể ả ấ đ uấ đ n năm 2010 đ t t ng s nế ạ ổ ả

lượng rau qu là 20 tri u t n v i m c bình quân đ u ngả ệ ấ ớ ứ ầ ười, là 85 kg rau/năm

và 65 kg qu /năm, nâng kim ng ch xu t kh u c a ngành lên 1 t USD trongả ạ ấ ẩ ủ ỷ

đó rau là 690 tri u USD và qu chi m 350 tri u USD.ệ ả ế ệ

Đ th c hi n để ự ệ ược phương hướng trên c n th c hi n các bi n pháp chầ ự ệ ệ ủ

y u sau:ế

- M r ng di n tích tr ng rau là bi n pháp quan tr ng đ tăng nhanhở ộ ệ ồ ệ ọ ể

s n ph m rau đáp ng nhu c u tiêu dùng, ch bi n và xu t kh u.ả ẩ ứ ầ ế ế ấ ẩ

- Đ y m nh thâm canh tăng năng su t rau là bi n pháp phát tri n chẩ ạ ấ ệ ể ủ

y u lâu dài đ phát tri n s n xu t Nh đ y m nh thâm canh m t cách khoa ế ể ể ả ấ ờ ẩ ạ ộ

h c, làm cho năng su t, s n lọ ấ ả ượng rau tăng nhanh và ch t lấ ượng rau ngày

càng t t Tuy thâm canh v n đ t p trung đ u tiên là ph i gi i quy t khâuố ấ ề ậ ầ ả ả ế

gi ng, ph i có gi ng t t, ch t lố ả ố ố ấ ượng cao v.v thu l i và s d ng phân bónỷ ợ ử ụ

và thu c b o v th c v t m t cách đ ng b và h p lý, đ m b o an toàn ch t ố ả ệ ự ậ ộ ồ ộ ợ ả ả ấ

lượng rau

- Hoàn thi n c c u s n xu t rau m t cách h p lý và hi u qu đ v a ệ ơ ấ ả ấ ộ ợ ệ ả ể ừ

đáp ng t t nhu c u th tr ứ ố ầ ị ườ ng và l i d ng đ ợ ụ ượ c m c cao nh t v kh năng ứ ấ ề ả

s n xu t.ả ấ

C c u s n xu t rau đơ ấ ả ấ ược xác đ nh theo ch ng lo i rau: rau lá, rau cị ủ ạ ủ

và rau qu và xác đ nh h p lý c c u mùa v s n xu t rau.ả ị ợ ơ ấ ụ ả ấ

- Xây d ng và hoàn thi n các vùng s n xu t rau t p trung ự ệ ả ấ ậ ở xung quanh Thành ph , th xã và các khu công nghi p và các vùng rau xu t kh u ố ị ệ ấ ẩ

Có nh v y m i đáp ng đ ư ậ ớ ứ ượ c nhu c u rau th ầ ườ ng xuyên, k p th i ch t l ị ờ ấ ượ ngcao cho thành ph , th xã, khu công nghi p và ch bi n xu t kh u.ố ị ệ ế ế ấ ẩ

- Tăng cường công tác ch bi n, b o qu n v n chuy n và tiêu th rau.ế ế ả ả ậ ể ụ

Đ u t phát tri n m nh công nghi p ch bi n đ tăng giá tr c a s nầ ư ể ạ ệ ế ế ể ị ủ ả

ph m nh : đóng h p, s y khô, mu i chua ẩ ư ộ ấ ố

Đ u t xây d ng kho ch a, ph ầ ư ự ứ ươ ng ti n v n chuy n và s n xu t bao bì ệ ậ ể ả ấ

ph c v t t cho vi c b o qu n và xu t kh u rau, cũng nh vi c l u thông ụ ụ ố ệ ả ả ấ ẩ ư ệ ư

phân ph i rau gi a các vùng.ố ữ

- Xây d ng và hoàn thi n các chính sách kinh t đ khuy n khích phát ự ệ ế ể ế

tri n s n xu t rau Các chính sách kinh t c n h ể ả ấ ế ầ ướ ng vào vi c nâng cao ch t ệ ấ

l ượ ng toàn di n theo chu n qu c t , h ệ ẩ ố ế ướ ng vào phát tri n s n xu t trái v và ể ả ấ ụ

nh ng s n ph m có hi u qu kinh t cao, nhu c u ngày càng l n.ữ ả ẩ ệ ả ế ầ ớ

tóm t t ch ắ ươ ng

1- Ngành tr ng tr t là ngành s n xu t ch y u c a s n xu t nôngồ ọ ả ấ ủ ế ủ ả ấ

nghi p Vi c phát tri n ngành tr ng tr t có ý nghĩa kinh t r t to l n Là ệ ệ ể ồ ọ ế ấ ớ

ngành s n xu t và cung l ả ấ ươ ng th c, th c ph m cho con ng ự ự ẩ ườ i, nguyên li u ệ

cho công nghi p nh , công nghi p ch bi n Phát tri n ngành tr ng tr t s ệ ẹ ệ ế ế ể ồ ọ ẽ

đ m b o ngu n th c ăn d i dào và v ng ch c cho chăn nuôi, và có nh h ả ả ồ ứ ồ ữ ắ ả ưở ng

quy t đ nh đ n vi c chuy n d ch c c u s n xu t nông nghi p theo s n xu t ế ị ế ệ ể ị ơ ấ ả ấ ệ ả ấ

hàng hoá ngày càng hi u qu h n.ệ ả ơ

Ngành tr ng tr t n ồ ọ ở ướ c ta có nhi u ti m năng đ phát tri n đ ề ề ể ể ượ c th ể

hi n trên các m t nh : kh năng m r ng di n tích, đi u ki n t nhiên, kinh t ệ ặ ư ả ở ộ ệ ề ệ ự ế

chè, cà phê, d a Đ c đi m n i b t c a vùng chuyên môn hoá là kh i lư ặ ể ổ ậ ủ ố ượnghàng hoá và t su t hàng hoá cao, s n xu t luôn g n v i th trỷ ấ ả ấ ắ ớ ị ường

4- Song đ phát tri n nhanh ngành tr ng tr t nể ể ồ ọ ở ước ta đòi h i ph i ápỏ ả

d ng đ ng b m t s các gi i pháp l n sau: đ y m nh đ u t xây d ng c sụ ồ ộ ộ ố ả ớ ẩ ạ ầ ư ự ơ ở

v t ch t k thu t ph c v cho s n xu t và ch bi n s n ph m, áp d ng đ ngậ ấ ỹ ậ ụ ụ ả ấ ế ế ả ẩ ụ ồ

b các bi n pháp kinh t - k thu t thâm canh ngành tr ng tr t, làm t t côngộ ệ ế ỹ ậ ồ ọ ốtác khuy n nông đ chuy n giao công ngh m i cho ngế ể ể ệ ớ ườ ải s n xu t, hoànấthi n h th ng t ch c s n xu t ngành tr ng tr t ệ ệ ố ổ ứ ả ấ ồ ọ

5- Ngành tr ng tr t bao g m nhi u ti u ngành s n xu t khác nhau nh :ồ ọ ồ ề ể ả ấ ưngành s n xu t lả ấ ương th c, ngành s n xu t cây công nghi p, ngành s n xu tự ả ấ ệ ả ấcây ăn qu , ngành s n xu t rau M i ti u ngành s n xu t trên đ u có vai tròả ả ấ ỗ ể ả ấ ề

và ý nghĩa kinh t to l n nh t đ nh đ i v i n n kinh t cũng nh đ i v i nôngế ớ ấ ị ố ớ ề ế ư ố ớ

nghi p và b n thân ngành tr ng tr t.ệ ả ồ ọ

Các ti u ngành tr ng tr t nể ồ ọ ở ước ta trong nh ng năm v a qua đã có ữ ừ

nh ng bữ ước phát tri n đáng ghi nh n, đ c bi t là ngành s n xu t lể ậ ặ ệ ả ấ ương th c ựSau 15 năm đ i m i ngành s n xu t lổ ớ ả ấ ương th c phát tri n đã gi i quy t v ngự ể ả ế ữ

ch c v n đ lắ ấ ề ương th c, đ m b o an ninh lự ả ả ương th c qu c gia, ch bi n nự ố ế ế ước

ta t nừ ướ ươc l ng th c tri n mi n thành nự ề ề ước xu t kh u g o l n th hai trênấ ẩ ạ ớ ứ

th gi i t năm 1999 Bên c nh ngành s n xu t lế ớ ừ ạ ả ấ ương th c thì ngành s n xu tự ả ấcông nghi p, cây ăn qu , rau cũng có s phát tri n khá c v di n tích, năngệ ả ự ể ả ề ệ

su t và s n lấ ả ượng Nhi u m t hàng s n ph m cây công nghi p, cây ăn qu vàề ặ ả ẩ ệ ảrau xu t kh u và chi m đấ ẩ ế ược v th trên th trị ế ị ường th gi i.ế ớ

Đ ti p t c đ y nhanh vi c phát tri n các ti u ngành tr ng tr t c n ph iể ế ụ ẩ ệ ể ể ồ ọ ầ ả

n m v ng các đ c đi m kinh t - k thu t riêng c a t ng đi m phù h p v iắ ữ ặ ể ế ỹ ậ ủ ừ ể ợ ớ

t ng ngành đó.ừ

Câu h i ôn t pỏ ậ

1- ý nghĩa kinh t , kh năng và bi n pháp phát tri n ngành tr ng tr t ế ả ệ ể ồ ọ ở

nước ta

2- ý nghĩa kinh t , kh năng và bi n pháp phát tri n ngành s n xu t cây ế ả ệ ể ả ấ

lương th c nự ở ước ta

3- ý nghĩa kinh t và bi n pháp đ y m nh phát tri n ngành s n xu t cây ế ệ ẩ ạ ể ả ấcông nghi p nệ ở ước ta

4- ý nghĩa kinh t và bi n pháp đ y m nh phát tri n ngành s n xu tế ệ ẩ ạ ể ả ấcây ăn qu và cây rau nả ở ước ta

Ch ươ ng 13

1- ý nghĩa kinh t phát tri n chăn nuôi ế ể

Chăn nuôi là m t trong hai ngành s n xu t ch y u c a nông nghi p,ộ ả ấ ủ ế ủ ệ

v i đ i t ớ ố ượ ng s n xu t là các lo i đ ng v t nuôi nh m cung c p các s n ph m ả ấ ạ ộ ậ ằ ấ ả ẩ

đáp ng nhu c u c a con ngứ ầ ủ ười Ngành chăn nuôi cung c p các s n ph m có ấ ả ẩgiá tr kinh t cao nh th t, tr ng, s a, m t ong nh m đáp ng các nhu c uị ế ư ị ứ ữ ậ ằ ứ ầtiêu dùng thi t y u hàng ngày c a ngế ế ủ ười dân M t xu hộ ướng tiêu dùng có tínhqui lu t chung là khi xã h i phát tri n thì nhu c u tiêu dùng v các s n ph mậ ộ ể ầ ề ả ẩchăn nuôi ngày càng tăng lên m t cách tuy t đ i so v i các s n ph m nôngộ ệ ố ớ ả ẩnghi p nói chung Chăn nuôi là ngành cung c p nhi u s n ph m làm nguyênệ ấ ề ả ẩ

li u quí giá cho các ngành công nghi p ch bi n th c ph m và dệ ệ ế ế ự ẩ ược li u ệChăn nuôi là ngành ngày càng có vai trò quan tr ng trong vi c cung c p các ọ ệ ấ

s n ph m đ c s n tả ẩ ặ ả ươ ối s ng và s n ph m ch bi n có giá tr cho xu t kh u.ả ẩ ế ế ị ấ ẩ

Trong nông nghi p, chăn nuôi và tr ng tr t có m i quan h m t thi tệ ồ ọ ố ệ ậ ế

v i nhau, s g n bó c a hai ngành này là do s ch ớ ự ắ ủ ự ế ước b i qui trình côngởngh , nh ng v n đ kinh t k thu t c a liên ngành này Chăn nuôi cung c pệ ữ ấ ề ế ỹ ậ ủ ấcho tr ng tr t ngu n phân bón h u c quan tr ng không ch có tác đ ng tăngồ ọ ồ ữ ơ ọ ỉ ộnăng su t cây tr ng mà còn có tác d ng c i t o đ t, tái t o h vi sinh v t vàấ ồ ụ ả ạ ấ ạ ệ ậ

b o v cân b ng sinh thái nhi u vùng, trong s n xu t ngành tr ng tr t v nả ệ ằ ở ề ả ấ ồ ọ ẫ

c n s d ng s c kéo c a đ ng v t cho các ho t đ ng canh tác và v n chuy n.ầ ử ụ ứ ủ ộ ậ ạ ộ ậ ể

M c dù r ng vai trò c a chăn nuôiặ ằ ủ đ i v i tr ng tr t có xu hố ớ ồ ọ ướng gi mả

xu ng, song vai trò c a chăn nuôi nói chung ngày càng tăng lên.ố ủ

Xã h i càng phát tri n, m c tiêu dùng c a ngộ ể ứ ủ ười dân v các s n ph mề ả ẩchăn nuôi ngày càng tăng lên c v s lả ề ố ượng, ch t lấ ượng và c c u s n ph m ơ ấ ả ẩ

Do v y m c đ u t c a xã h i cho ngành chăn nuôi ngày càng có xu hậ ứ ầ ư ủ ộ ướngtăng nhanh h u h t m i n n nông nghi p S chuy n đ i có tính qui lu tở ầ ế ọ ề ệ ự ể ổ ậ

trong đ u t phát tri n s n xu t nông nghi p là chuy n d n t s n xu t tr ngầ ư ể ả ấ ệ ể ầ ừ ả ấ ồ

tr t sang phát tri n chăn nuôi, trong ngành tr ng tr t, các ho t đ ng tr ng ngũọ ể ồ ọ ạ ộ ồ

c c cũng chuy n hố ể ướng sang phát tri n các d ng h t và cây tr ng làm th c ănể ạ ạ ồ ứchăn nuôi

2- Đ c ặ đi m kinh t k thu t c a ngành chăn nuôi ể ế ỹ ậ ủ

Chăn nuôi là m t trong hai ngành chính c a s n xu t nông nghi p, ộ ủ ả ấ ệ

song l i có nh ng đ c đi m riêng r t khác v i ngành tr ng tr t đó là:ạ ữ ặ ể ấ ớ ồ ọ

Th nh t, ứ ấ đ i tố ượ ng tác đ ng c a ngành chăn nuôi là các c th s ng ộ ủ ơ ể ố

đ ng v t, có h th n kinh cao c p, có nh ng tính qui lu t sinh v t nh t đ nh ộ ậ ệ ầ ấ ữ ậ ậ ấ ị

Đ t n t i các đ i tể ồ ạ ố ượng này luôn luôn c n đ n m t lầ ế ộ ượng tiêu t n th c ăn t iố ứ ốthi u c n thi t thể ầ ế ường xuyên, không k r ng các đ i tể ằ ố ượng này có n m trongằquá trình s n xu t hay không T đ c đi m này, đ t ra cho ngả ấ ừ ặ ể ặ ườ ải s n xu t baấ

v n đ : M t là, bên c nh vi c đ u t c b n cho đàn v t nuôi ph i đ ng th iấ ề ộ ạ ệ ầ ư ơ ả ậ ả ồ ờtính toán ph n đ u t thầ ầ ư ường xuyên v th c ăn đ duy trì và phát tri n đàn v tề ứ ể ể ậnuôi này N u c c u đ u t gi a hai ph n trên không cân đ i thì t t y u sế ơ ấ ầ ư ữ ầ ố ấ ế ẽ

d n đ n d th a lãng phí ho c s làm ch m s phát tri n, th m chí phá hu cẫ ế ư ừ ặ ẽ ậ ự ể ậ ỷ ảđàn v t nuôi này Hai là, ph i đánh giá chu kỳ s n xu t và đ u t cho chănậ ả ả ấ ầ ưnuôi m t cách h p lý trên c c tính toán cân đ i gi a chi phí s n xu t và s nộ ợ ơ ở ố ữ ả ấ ả

ph m t o ra, gi a chi phí đ u t xây d ng c b n và giá tr đào th i đ l aẩ ạ ữ ầ ư ự ơ ả ị ả ể ự

ch n th i đi m đào th i, l a ch n phọ ờ ể ả ự ọ ương th c đ u t m i hay duy trì tái t oứ ầ ư ớ ạ

ph c h i Ba là, do có h th n kinh, nên v t nuôi r t nh y c m v i môi trụ ồ ệ ầ ậ ấ ạ ả ớ ường

s ng, do đó đòi h i ph i có s quan tâm chăn sóc h t s c u ái, ph i có bi nố ỏ ả ự ế ứ ư ả ệpháp kinh t , k thu t đ phòng tr d ch b nh, đ ng th i t o đi u ki n ngo iế ỹ ậ ể ử ị ệ ồ ờ ạ ề ệ ạ

c nh thích h p cho v t nuôi phát tri n.ả ợ ậ ể

Th hai, ứ chăn nuôi có th phát tri n tĩnh t i t p trung mang tính ch tể ể ạ ậ ấ

nh s n xu t công nghi p ho c di đ ng phân bán mang tính ch t nh s n xu tư ả ấ ệ ặ ộ ấ ư ả ấnông nghi p Chính đ c đi m này đã làm hình thành và xu t hi n ba phệ ặ ể ấ ệ ương

th c chăn nuôi khác nhau là phứ ương th c chăn nuôi t nhiên, phứ ự ương th cứchăn nuôi công nghi p và chăn nuôi sinh thái.ệ

Chăn nuôi theo phương th c t nhiên là phứ ự ương th c phát tri n chănứ ểnuôi xu t hi n s m nh t trong l ch s phát tri n xã h i loài ngấ ệ ớ ấ ị ử ể ộ ười, c s th cơ ở ự

hi n c a ph ệ ủ ươ ng th c này là d a vào các ngu n th c ăn s n có t nhiên t o ứ ự ồ ứ ẵ ở ự ạ

ra và v t nuôi t ki m s ng Trong chăn nuôi theo phậ ự ế ố ương th c t nhiênứ ự

người ra ch y u s d ng các gi ng v t nuôi đ a phủ ế ử ụ ố ậ ị ương, b n đ a v n dĩ đã có ả ị ốthích nghi v i môi tr ớ ườ ng s ng, đi u ki n th c ăn và ph ố ề ệ ứ ươ ng th c ki m ăn ứ ế

Phương th c này cũng ch t n t i đứ ỉ ồ ạ ược trong đi u ki n các ngu n th c ăn tề ệ ồ ứ ựnhi u còn phong phú, d i dào, s n có Phề ồ ẵ ương th c chăn nuôi này thứ ường yêu

c u m c đ u t th p, không đòi h i cao v k thu t song năng su t s n ph mầ ứ ầ ư ấ ỏ ề ỹ ậ ấ ả ẩcũng th p, ch t lấ ấ ượng s n ph m thả ẩ ường mang đ c tính t nhiên nên cũng r tặ ự ấ

đượ ưc a chu ng Do v y, phộ ậ ương th c này v n mang l i cho ngứ ẫ ạ ười chăn nuôi

hi u qu kinh t khá cao nên cho đ n ngày nay m t s n i trên th gi i v nệ ả ế ế ộ ố ơ ế ớ ẫ

ti p t c duy trì phế ụ ương th c này.ứ

Chăn nuôi theo phương th c chăn nuôi công nghi p là phứ ệ ương th cứ

chăn nuôi hoàn toàn đ i l p v i chăn nuôi theo phố ậ ớ ương th c t nhiên.ứ ự

Phương châm c b n c a chăn nuôi công nghi p là tăng t i đa kh năng ti pơ ả ủ ệ ố ả ế

nh n th c ăn, gi m t i thi u quá trình v n đ ng đ ti t ki m hao phí năngậ ứ ả ố ể ậ ộ ể ế ệ

lượng nh m rút ng n th i gian tích lu năng lằ ắ ờ ỹ ượng, tăng kh i lố ượng và năng

su t s n ph m.ấ ả ẩ

Đ a bàn chăn nuôi công nghi p tĩnh t i trong chu ng tr i v i qui mô ị ệ ạ ồ ạ ớ

nh t đ nh nh m h n ch t i đa v n đ ng c a v t nuôi đ ti t ki m tiêu haoấ ị ằ ạ ế ố ậ ộ ủ ậ ể ế ệnăng lượng Th c ăn cho chăn nuôi công nghi p là th c ăn ch bi n s n theoứ ệ ứ ế ế ẵ

phương th công nghi p có s d ng các kích thích t tăng trứ ệ ử ụ ố ưởng đ v t nuôiể ậ

có th cho năng qu t s n ph m cao nh t v i chu kỳ chăn nuôi ng n nh t ể ấ ả ẩ ấ ớ ắ ấ

Ph ươ ng th c chăn nuôi công nghi p ứ ệ đòi h i m c ỏ ứ đ u t thâm canh r t cao, ầ ư ấkhông ph thu c vào các đi u ki n c a t nhiên nên năng su t s n ph m cao ụ ộ ề ệ ủ ự ấ ả ẩ

và n đ nh Tuy nhiên, ch t lổ ị ấ ượng s n ph m chăn nuôi t nhiên k c v giáả ẩ ự ể ả ề

tr dinh dị ưỡng, hương v và tính ch t v sinh an toàn th c ph m Tuy v y,ị ấ ệ ự ẩ ậchăn nuôi công nghi p v n là m t phệ ẫ ộ ương h c chăn nuôi đang đứ ượ ả ếc c th

gi i ch p nh n và phát tri n vì nó t o ra m t s thay đ i vớ ấ ậ ể ạ ộ ự ổ ượ ật b c v năngề

su t và s n lấ ả ượng s n ph m chăn nuôi cho xã h i.ả ẩ ộ

Phương th c chăn nuôi sinh thái là phứ ương pháp chăn nuôi tiên ti nế

nh t, nó k th a đ ấ ế ừ ượ ả c c nh ng u đi m c a hai ph ữ ư ể ủ ươ ng th c chăn nuôi t ứ ự

nhiên và công nghi p đ ng th i cũng h n ch , kh c ph c đệ ồ ờ ạ ế ắ ụ ược các m t y uặ ếkém và t n t i c a c hai ph ồ ạ ủ ả ươ ng th c trên Chăn nuôi sinh thái t o các đi u ứ ạ ề

ki n ngo i c nh đ v t nuôi đ ệ ạ ả ể ậ ượ c phát tri n trong môi tr ể ườ ng t nhiên trên c ự ơ

s các ngu n th c ở ồ ứ ăn, dinh d ưỡ ng mang tính ch t t nhiên nh ng do con ấ ự ư

ng ườ i ch ủ đ ng hình thành nên luôn luôn đ m b o tính cân ộ ả ả đ i và ố đ y ầ đủ

ch t dinh dấ ưỡng

Đ đ t đ ể ạ ượ c đi u đó, chăn nuôi sinh thái ph i d a trên đi u ki n c a s ề ả ự ề ệ ủ ự

phát tri n cao c a khoa h c, k thu t, nh t là các thành t u trong công ngh ể ủ ọ ỹ ậ ấ ự ệ

sinh h c v t o gi ng, t o t p đoàn th c ăn sinh h c và môi tr ọ ề ạ ố ạ ậ ứ ọ ườ ng sinh thái.

Ph ươ ng th c chăn nuôi sinh thái đang đ ứ ượ c th nh hành phát tri n các n ị ể ở ướ c

đã phát tri n, và cung c p s n ph m cho khu v c tiêu dùng đòi h i s n ph m ể ấ ả ẩ ự ỏ ả ẩ

ch t lấ ượng cao

Th ba, ứ chăn nuôi là ngành s n xu t đ ng th i cho nhi u s n ph m Do ả ấ ồ ờ ề ả ẩ

v y, tuỳ theo m cậ ụ đích s n xu t đ quy t đ nh là s n ph m chính hay s nả ấ ể ế ị ả ẩ ả

ph m ph và l a ch n phẩ ụ ự ọ ương hướng đ u t Ch ng h n, trong chăn nuôi trâuầ ư ẳ ạ

bò sinh s n thì bê con là s n ph m chính, nh ng trong chăn nuôi trâu bò c yả ả ẩ ư ầkéo ho c trâu bò s a thì bê con l i là s n ph m ph ; ho c ngặ ữ ạ ả ẩ ụ ặ ười nông dân

trước kia, khi ch a có phân bón hoá h c thì ngư ọ ười làm ru ng ph i chăn nuôiộ ả

l n đ l y phân bón ru ng, nh ng phân v n ch là s n ph m ph Chình vìợ ể ấ ộ ư ẫ ỉ ả ẩ ụchăn nuôi đ ng th i m t lúc cho nhi u s n ph m và nhi u khi giá tr s nồ ờ ộ ề ả ẩ ề ị ả

ph m ph cũng không thua kém gì so v i giá tr s n ph m chính, nên trongẩ ụ ớ ị ả ẩ

đ u t chăn nuôi ngầ ư ười ta ph i căn c vào m c đích thu s n ph m chính đả ứ ụ ả ẩ ể

l a ch n phự ọ ương hướng đ u t , l a ch n qui trình k thu t s n xu t chăn nuôiầ ư ự ọ ỹ ậ ả ấcho phù h p.ợ

3- Th c ứ ăn - ngu n nguyên li u c b n c a chăn nuôi ồ ệ ơ ả ủ

3.1- Vai trò c a s n xu t th c ủ ả ấ ứ ăn đ i v i chăn nuôi ố ớ

Trong chăn nuôi, th cứ ăn được coi nh “nguyên li u” cho s n xu tư ệ ả ấ

“công nghi p” Đi u quan tr ng h n là c máy “công nghi p” chăn nuôi l i ệ ề ọ ơ ỗ ệ ạ

v n hành liên t c không ậ ụ đ ượ c phép d ng ho t ừ ạ đ ng s n xu t, dù ch m t ộ ả ấ ỉ ộngày, nên ngu n nguyên li u th c ăn chăn nuôi đòi h i ph i đồ ệ ứ ỏ ả ược đ m b oả ả

m t cách đ y đ k p th i th ộ ầ ủ ị ờ ườ ng xuyên liên t c Tính ch t s n xu t và cung ụ ấ ả ấ

c p th c ăn, đ c đi m và tính h u hi u c a th c ăn chăn nuôi s quy t đ nh ấ ứ ặ ể ữ ệ ủ ứ ẽ ế ị

tính ch t, ấ đ c ặ đi m và năng su t s n ph m ngành chăn nuôi Do v y phát ể ấ ả ẩ ậ

tri n s n xu t đ m b o cung c p đ y đ ngu n th c ăn là m t n i dung và là ể ả ấ ả ả ấ ầ ủ ồ ứ ộ ộ

c s quan tr ng c a phát tri n ngành chăn nuôi.ơ ở ọ ủ ể

Th c ăn chăn nuôi bao g m nhi u lo i, có ngu n g c khác nhau, v c ứ ồ ề ạ ồ ố ề ơ

c u, th c ăn cho chăn nuôi ph i đ m b o đ y đ và cân đ i gi a các y u t : ấ ứ ả ả ả ầ ủ ố ữ ế ố

ch t thô, ch t b t, đ m và mu i khoáng v.v Tuỳ theo m i phấ ấ ộ ạ ố ỗ ương th c chănứnuôi và m i lo i v t nuôi mà c c u gi a các y u t này là khác nhau cho phù ỗ ạ ậ ơ ấ ữ ế ố

h p Vì v y vi c khai thác và s n xu t th c ăn cho chăn nuôi c n ph i chú ý ợ ậ ệ ả ấ ứ ầ ả

đ m b o đ c l ả ả ủ ả ượ ng và ch t c a t ng lo i th c ăn cho t ng lo i gia súc nuôi ấ ủ ừ ạ ứ ừ ạ

nh m góp ph n tái s n xu t nhanh đàn gia súc các lo i.ằ ầ ả ấ ạ

3.2- Các ngu n th c ồ ứ ăn cho chăn nuôi.

a- Th c ứ ăn t nhiên ự

Ngu n th c ồ ứ ăn s n có c a t nhiên nh đ ng c t nhiên ẵ ủ ự ư ồ ỏ ự ở các vùng

đ i núi, các bãi đ t oang bãi b i, đê, ven đ ồ ấ ồ ườ ng giao thông nông thôn và giao

thông n i đ ng Th c ăn t nhiên còn bao g m các lo i sinh v t và đ ng v t ộ ồ ứ ự ồ ạ ậ ộ ậ

làm thứ ăn cho gia c m (gà, v t) chăn th t nhiên Ngu n th c ăn t nhiên ầ ị ả ự ồ ứ ự

nhìn chung là phong phú và s n có kh p m i n i, ngu n th c ăn t nhiên ẵ ở ắ ọ ơ ồ ứ ự

không đòi h i đ u t chi phí s n xu t c a con ngỏ ầ ư ả ấ ủ ười nên giá thành th c ănứ

th p Tuy nhiên, do ph thu c vào đi u ki n c a t nhiên nên ngu n th c ănấ ụ ộ ề ệ ủ ự ồ ứ

t nhiên th ự ườ ng cung c p không n đ nh v s l ấ ổ ị ề ố ượ ng mang tính ch t th i v ấ ờ ụ

cao và th ườ ng xuyên không cân đ i v thành ph n dinh d ố ề ầ ưỡ ng Nh u đi m ờ ư ể

v chi phí s n xu t th p và đi u ki n s n có m i n i, nên th c ăn t nhiênề ả ấ ấ ề ệ ẵ ở ọ ơ ứ ự

đã và đang là ngu n cung c p th c ăn quan tr ng cho ph ồ ấ ứ ọ ươ ng th c chăn th ứ ả

t nhiên cũng nh chăn nuôi qui mô nh phân tán nhi u vùng nông thôn ự ư ỏ ở ề

h ên nay Trong chăn nuôi theo ph ị ươ ng th c chăn th t nhiên n u bi t k t ứ ả ự ế ế ế

h p v i vi c qui ho ch c i t o phát tri n các ngu n s n có c a t nhiên và ợ ớ ệ ạ ả ạ ể ồ ẵ ủ ự

cung c p thêm các ngu n th c ăn s n xu t thì c s th c ấ ồ ứ ả ấ ơ ở ứ ăn cho chăn nuôi

v n b o đ m và hi u qu phát tri n chăn nuôi cao.ẫ ả ả ệ ả ể

b- Ngu n th c ồ ứ ăn t s n xu t tr ng tr t ừ ả ấ ồ ọ

Ngu n cung c p th c ồ ấ ứ ăn t các ho t ừ ạ đ ng tr ng tr t ngày càng tr ộ ồ ọ ở

thành ngu n cung c p th c ồ ấ ứ ăn ch l c cho ngành chăn nuôi Tr ủ ự ướ c h t m t ế ộ

b ph n s n ph m tr ng tr t s d ng làm ngu n cung c p th c ăn cho chănộ ậ ả ẩ ồ ọ ử ụ ồ ấ ứnuôi là các s n ph m ph c a tr ng tr t (thân, lá); m t ph n s n ph m chính ả ẩ ụ ủ ồ ọ ộ ầ ả ẩ

c a tr ng tr t có ch t l ủ ồ ọ ấ ượ ng th p không s d ng cho ng ấ ử ụ ườ i Nh ng s n ph m ữ ả ẩ

ph c a tr ng tr t dùng cho chăn nuôi đ ụ ủ ồ ọ ượ c coi là các s n ph m t n d ng nên ả ẩ ậ ụ

chi phí r t th p song ch t l ấ ấ ấ ượ ng th c ăn l i t ứ ạ ươ ng đ i cao Tuy nhiên, l ố ượ ng

cung c p s n ph m ph làm th c ăn chăn nuôi thấ ả ẩ ụ ứ ường không nhi u, không nề ổ

đ nh và mang tính th i v Do v y, khi chăn nuôi tr thành ho t đ ng s n ị ờ ụ ậ ở ạ ộ ả

xu t chính, chăn nuôi t p trung v i qui mô l n thì không th trông ch đ nấ ậ ớ ớ ể ờ ơ

th n vào th c ăn t nhiên và s n ph m ph tr ng tr t Khi đó ho t đ ng s nầ ứ ự ả ẩ ụ ồ ọ ạ ộ ả

xu t th c ăn gia súc hình thành và phát tri n B ấ ứ ể ướ c đ u là các ho t đ ng c a ầ ạ ộ ủ

s n xu t mang tính t n d ng các đi u ki n s n xu t c a đ t đai, m t n ả ấ ậ ụ ề ệ ả ấ ủ ấ ặ ướ c đ ể

tr ng, th t o ngu n th c ồ ả ạ ồ ứ ăn xanh cho chăn nuôi Qui mô r ng h n có th ộ ơ ể

khoanh nuôi các vùng c t nhiên, đ u t c i t o chăm sóc đ t o ngu n th c ỏ ự ầ ư ả ạ ể ạ ồ ứ

ăn gia súc Khi nhu c u cung c p th c ăn l n và n đ nh, c n ph i qui ho ch ầ ấ ứ ớ ổ ị ầ ả ạ

các vùng tr ng cây th c ăn gia súc t p trung Các cây tr ng làm th ăn gia ồ ứ ậ ồ ứsúc bao g m c các lo i cây tr ng cung c p th c ăn xanh nh các lo i rau choồ ả ạ ồ ấ ứ ư ạchăn nuôi gia súc, các lo i c cho chăn nuôi đ i gia súc; và các cây tr ng ngũạ ỏ ạ ồ

c cố đ cung c p th cể ấ ứ ăn tinh Ho t đ ng chăn nuôi ch có thạ ộ ỉ ể đi vào t pậtrung, v i phớ ương th c s n xu t thâm canh, n đ nh trên c s có đứ ả ấ ổ ị ơ ở ược các

vùng qui ho ch s n xu t th c ăn n đ nh Ngay nay m c dù có s tác đ ngạ ả ấ ứ ổ ị ặ ự ộ

c a công nghi p, chăn nuôi s d ng nhi u th c ăn ch bi n s n, nh ng các ủ ệ ử ụ ề ứ ế ế ẵ ư

ho t đ ng tr ng tr t các cây th c ăn cho chăn nuôi v n luôn luôn đóng vai trò ạ ộ ồ ọ ứ ẫ

quan tr ng đ cung c p nguyên li u ch y u c a công nghi p ch bi n th c ọ ể ấ ệ ủ ế ủ ệ ế ế ứ

ăn gia súc và gi m tr ng h n các ho t đ ng chăn nuôi s d ng tr c ti p th c ả ọ ơ ạ ộ ử ụ ự ế ứ

ăn t ươ ừ ả i t s n ph m tr ng tr t Vì v y ngành tr ng tr t cây th c ẩ ồ ọ ậ ồ ọ ứ ăn gia súcđang là ngành có nhi u ti m năng và đang đề ề ược chú tr ng phát tri n.ọ ể

c- Ch bi n th c ế ế ứ ăn chăn nuôi

Vi c ch bi n th c ăn cho chăn nuôi mang l i nhi u l i ích khác nhau ệ ế ế ứ ạ ề ợ

Th nh t, thông qua ch bi n các ngu n th c ăn s n có, nh t là các ph ph m ứ ấ ế ế ồ ứ ẵ ấ ụ ẩ

c a ngành tr ng tr t đủ ồ ọ ượ ậc t n d ng tri t đ các vùng s n xu t th c ăn t pụ ệ ể ở ả ấ ứ ậtrung, nh ng không có đi u ki n phát tri n chăn nuôi t i ch thì ch bi n là ư ề ệ ể ạ ỗ ế ế

bi n pháp c b n đ gi i quy t khâu tiêu th cho các s n ph m c a các ho t ệ ơ ả ể ả ế ụ ả ẩ ủ ạ

đ ng tr ng cây th c ăn gia súc Th đ n, thông qua ch bi n, thành ph n th c ộ ồ ứ ứ ế ế ế ầ ứ

ăn đ ượ c cung c p đ y đ và cân đ i các y u t và thành ph n dinh d ấ ầ ủ ố ế ố ầ ưỡ ng c n ầ thi t cho v t nuôi nh t là các thành ph n đ m, khoáng, và các y u t vi l ế ậ ấ ầ ạ ế ố ượ ng

khác Nh đó mà năng su t s n ph m chăn nuôi s d ng th c ăn ch bi nờ ấ ả ẩ ử ụ ứ ế ế

th ườ ng cao và tăng nhanh h n nhi u so v i chăn nuôi t nhiên Cu i cùng, ơ ề ớ ự ố

vi c phát tri n ho t đ ng ch bi n th c ăn gia súc s đ m b o có ngu n cung ệ ể ạ ộ ế ế ứ ẽ ả ả ồ

c p th c ấ ứ ăn n ổ đ nh ị đ u ề đ n, không ph thu c vào mùa v và th i ti t Vì ặ ụ ộ ụ ờ ế

v y, đ phát tri n chăn nuôi t p trung mang tính công nghi p thì không th ậ ể ể ậ ệ ể

thi u các ho t đ ng ch bi n th c ăn gia súc Ch bi n th c ăn gia súc th ế ạ ộ ế ế ứ ế ế ứ ườ ng

đ ượ c phân thành 2 d ng Ch bi n th c ăn thô và ch bi n th c ăn tinh Vi c ạ ế ế ứ ế ế ứ ệ

ch bi n th c ăn thô ch y u nh m m c đích d tr các ngu n th c ăn xanh ế ế ứ ủ ế ằ ụ ữ ữ ồ ứ

s n có không s d ng h t t i th i đi m thu ho ch Do v y vi c ch bi n th c ẵ ử ụ ế ạ ờ ể ạ ậ ệ ế ế ứ

ăn thô ph i h ả ướ ng t i vi c gi m s hao h t v s l ớ ệ ả ự ụ ề ố ượ ng, gi m xu ng c p v ả ố ấ ề

ch t lấ ượng, gi đữ ượ ốc t i đa các đ c tính t nhiên c a s n ph m Các công ặ ự ủ ả ẩngh thệ ường đượ ử ục s d ng là ch bi n khô (ph i khô, s y khô) ho c ngâm ế ế ơ ấ ặ ủ

y m khí dế ướ ại d ng mu i Ch bi n th c ăn tinh là ho t đ ng ch bi n phátố ế ế ứ ạ ộ ế ế

tri n đòi hòi m t trình đ k thu t cao h n Nó không ch nh m b o qu n duyể ộ ộ ỹ ậ ơ ỉ ằ ả ảtrì các ngu n th c ăn tinh s n có mà nó còn t o ra các lo i th c ăn tinh có c ồ ứ ẵ ạ ạ ứ ơ

c u thành ph n dinh d ấ ầ ưỡ ng phù h p v i đ c tính yêu c u c a t ng lo i v t ợ ớ ặ ầ ủ ừ ạ ậ

nuôi, t ng th i kỳ dinh d ừ ờ ưỡ ng và phát tri n c a đàn v t nuôi Ch bi n th c ể ủ ậ ế ế ứ

ăn tinh s d ng t ng h p ngu n nguyên li u tinh b t, đ m đ ng th c v t, các ử ụ ổ ợ ồ ệ ộ ạ ộ ự ậ

y u t can xi và các y u t vi l ế ố ế ố ượ ng, tăng tr ng và kích thích sinh tr ọ ưở ng đ ể

t o nên th c ăn t ng h p theo các công th c khác nha Ho t đ ng ch bi nạ ứ ổ ợ ứ ạ ộ ế ế

th c ăn tinh, có vai trò h t s c quan tr ng đ i v i các ho t đ ng chăn nuôi t pứ ế ứ ọ ố ớ ạ ộ ậtrung, chăn nuôi theo phương th c công nghi p thâm canh cao.ứ ệ

4- Ph ươ ng h ướ ng và bi n pháp ệ đ y m nh phát tri n chăn nuôi ẩ ạ ể n ở ướ c ta.

4.1- Tình hình phát tri n ngành chăn nuôi ể n ở ướ c ta.

Trong l ch s , n n nông nghi p nị ử ề ệ ước ta v nố đã là n n nông nghi pề ệ

tr ng lúa n ồ ướ c, chăn nuôi ch a đ ư ượ c chú tr ng phát tri n nh là m t ngành ọ ể ư ộ

s n xu t đ c l p, mà m i đ ả ấ ộ ậ ớ ượ c coi là m t ho t đ ng s n xu t ph nh m h tr ộ ạ ộ ả ấ ụ ằ ỗ ợ cho ngành tr ng tr t M c đích chính c a chăn nuôi l y th t, tr ng s a không ồ ọ ụ ủ ấ ị ứ ữ

đ ượ c ng ườ ả i s n xu t nh c đ n mà d ấ ắ ế ườ ng nh ng ư ườ i ta ch h ỉ ướ ng t i m c tiêu ớ ụ

v cung c p s c kéo làm đ t và cung c p phân bón cho cây tr ng.ề ấ ứ ấ ấ ồ

Sau ngày hoà bình và th ng nh t đ t n ố ấ ấ ướ c, n n kinh t b ề ế ướ c vào giai

đo n ph c h i và phát tri n - v trí và vai trò c a ngành chăn nuôi ạ ụ ồ ể ị ủ đã đ ượ c nhìn nh n và đánh giá đúng v i m c tiêu ph n đ u đ a chăn nuôi thành m t ậ ớ ụ ấ ấ ư ộ

ngành s n xu t chính tron nông nghi p Nh đó, ngành chăn nuôi n ả ấ ệ ờ ở ướ c ta

đã có bước chuy n bi n tích c c so v i năm 1975 giá tr s n xu t ngành chănể ế ự ớ ị ả ấnuôi (tính theo giá c đ nh năm 1994) năm 2000 tăng g p 3,93 l n trong khi ố ị ấ ầ

đó giá tr s n xu t ngành tr ng tr t tăng 3,08 l n T tr ng giá tr s n xu t ị ả ấ ồ ọ ầ ỷ ọ ị ả ấ

ngành chăn nuôi trong giá tr s n xu t nông nghi p tăng t 14,62% năm 1975 ị ả ấ ệ ừ

lên 19,7% năm 2000

Đi u đáng ghi nh n là, tr ề ậ ướ c đây chăn nuôi trâu bò ch y u đ c y kéo, ủ ế ề ầ

thì đ n nay đang chuy n m nh sang m c tiêu là chăn nuôi l y th t, s a, theo ế ể ạ ụ ấ ị ữ

mô hình chăn nuôi theo phương th công nghi p đã phát tri n m nh Đàn trâu ứ ệ ể ạnăm 2000 đ t g n 2,9 tri u con cao h n th i kỳ nh ng năm 1995-1999, đànạ ầ ệ ơ ờ ữ

bò t năm 1981 đ n nay đã tăng nhanh và năm 2000 đã đ t trên 4,1 tri u conừ ế ạ ệtăng 152,2% so v i năm 1976 Đàn l n t năm 1991 đ n nay nh gi i quy tớ ợ ừ ế ờ ả ế

t t v n đ lố ấ ề ương th c vì v y đang có xu hự ậ ướng tăng nhanh, ch trong 7 nămỉ

s lố ượng đàn l n tăng 2,29 l n so v i 15 năm trợ ầ ớ ước, năm 2000 tăng 125,4%

so v i năm 1976 Chăn nuôi gia c m cũng đang có xu hớ ầ ướng phát tri n m nhể ạ

c v s lả ề ố ượng và ch ng lo i, cùng v i phủ ạ ớ ương th c chăn nuôi truy n th ngứ ề ốthì phương th c chăn nuôi công nghi p cũng phát tri n nhanh Nhìn chungứ ệ ểđàn v t nuôi không ch phát tri n v s lậ ỉ ể ề ố ượng mà đã có s bi n đ i tích c cự ế ổ ựtrong vi cệ đ a các gi ng m i có năng su t ch t lư ố ớ ấ ấ ượng cao, s n xu t theo ả ấ

phương th c thâm canh, xoá b d n phứ ỏ ầ ương th c chăn nuôi t nhiên theoứ ự

ki u t n d ng Ngành s n xu t và ch bi n th c ăn gia súc đã ra đ i và phátể ậ ụ ả ấ ế ế ứ ờtri n, nhi u c s ch bi n th c ăn t ng h p theo phể ề ơ ở ế ế ứ ổ ợ ương th c công nghi pứ ệ

đã phát tri n góp ph n thúc đ y phể ầ ẩ ương th c chăn nuôi công nghi p m nhứ ệ ạtrong nh ng năm g nữ ầ đây M t s s n ph m chăn nuôi trong nộ ố ả ẩ ước đã trởthành m t m t hàng xu t kh u chi n lộ ặ ấ ẩ ế ược có giá tr kinh t cao nh xu t kh uị ế ư ấ ẩ

l n s a, l n th t.ợ ữ ợ ị

4.2- Ph ươ ng h ướ ng và bi n pháp ệ đ y m nh phát tri n chăn nuôi ẩ ạ ể ở

n ướ c ta.

Nh ng thành t u v phát tri n kinh t trong nh ng năm g n đây đã gópữ ự ề ể ế ữ ầ

ph n làm thay đ i căn b n c c u tiêu dùng dân c gi i, h n tiêu dùng choầ ổ ả ơ ấ ư ớ ạ

t n t i đang d n d n vồ ạ ầ ầ ượt qua đ ti n t i tiêu dùng phát tri n C c u tiêuể ế ớ ể ơ ấdùng tr c ti p s n ph m nông nghi p cũng đang chuy n d n t tiêu dùng cácự ế ả ẩ ệ ể ầ ừ

s n ph m th c p, c a tr ng tr t nh lả ẩ ứ ấ ủ ồ ọ ư ương th c là chính sang tiêu dùng các ự

s n ph m cao c p c a ngành chăn nuôi nh : th t, tr ng, s a, thu s n v.v ả ẩ ấ ủ ư ị ứ ữ ỷ ả

Do v y hi n t i và tậ ệ ạ ương lai nhu c u v các s n ph m chăn nuôi s tăng lênầ ề ả ẩ ẽnahnh chóng Bên c nh đó, nạ ước ta cũng có nhi u ti m năng đ đ y m nhề ề ể ẩ ạphát tri n chăn nuôi trên t t c các phể ấ ả ương di n l y th t, tr ng, s a Vì v yệ ấ ị ứ ữ ậ