Khái niệm:Giải phẫu côn trùng là phần nghiên cứu về cấu tạo và chức năng sinh lý của các cơ quan bên trong cơ thể côn trùng, trên cơ sở đó giúp ta có phương hướng phòng trừ sâu hại... Da
Trang 11 Khái niệm:
Giải phẫu côn trùng là phần nghiên cứu về cấu tạo và chức năng sinh lý của các cơ quan bên trong cơ thể côn trùng, trên cơ sở đó giúp ta có phương hướng phòng trừ sâu hại
Trang 22 Da côn trùng:
Vai trò của da
Lớp vỏ cơ thể: bảo vệ các cơ quan bên trong, định hình dáng và màu sắc của cơ thể.
Bộ xương ngoài (Exoskelett): chỗ tựa của cơ thể, chỗ bám của hệ cơ.
Đảm bảo sự linh hoạt của cơ thể bằng các lớp da ở khớp (mỏng và dẻo) bằng các khớp nối giữa các phiến cứng (Sklerit) của các đốt cơ thể, giữa các chi phụ và trục cơ thể (miệng, chân, cánh) giữa các phần của chân.
Đảm bảo cho quá trình trao đổi khí hoạt động tốt bằng những cấu trúc phù hợp (lớp cuticula mỏng, cấu trúc các cơ quan hô hấp.
Đảm bảo cho sự tiếp nhận kích thích và tín hiệu của môi trường bằng cấu tạo của các cơ quan cảm giác có trên da (lông cảm giác, ).
Trang 32 Da côn trùng:
Cấu tạo của da
Lớp màng đáy
Lớp biểu bì trên Lớp biểu bì ngoài Lớp biểu bì trong Lớp nội bì
Trang 4 Lớp màng đáy (Membrrana basilis.)
Đó là lớp màng mỏng có cấu tạo tế bào do nguyên sinh chất của
tế bào nội bì sinh ra.
Lớp nội bì (Epidenmis/Hypodenmis).
Một lớp tế bào hình ống có nhân và sắc tố, có hệ thống lỗ thông
ra bên ngoài
Lớp Biểu bì (Cuticun, Cuticula)
Biểu bì trong (tầng trong)(Endocuticula) là một lớp dày, không màu.
Thành phần chủ yếu là chitin và anbumin (arthropodin)
Biểu bì ngoài (tầng ngoài) Exocuticula: Có màu sắc đậm hơn
Thành phần: Kitin + sklerotin + (có thể thấm các chất cứng).
Biểu bì trên (tầng mặt) (Epicuticula): Mỏng khoảng 1micromet, thành phần chủ yếu là Lipit + Albumin, tạo thành Tầng sáp:
không thấm nước Men (Cement) cứng, mỏng
Cấu tạo của da
Trang 5• VËt phô phi tÕ bµo ®îc cÊu t¹o hoµn toµn b»ng biÓu b× da, kh«ng cã
sù tham gia cña tÕ bµo néi b×: Sèng næi, mÊu låi, gai nhá vµ c¸c l«ng nhá trªn c¸nh
• VËt phô cã cÊu t¹o tÕ bµo ®îc cÊu t¹o bëi mét hoÆc nhiÒu tÕ bµo: L«ng cøng, v¶y, gai, cùa.
• L«ng cøng do mét tÕ bµo nåi b× kÐo dµi ra ngoµi t¹o thµnh PhÇn gèc l«ng cøng cã mét vßng mµng liÒn víi da gäi lµ mµng æ ch©n l«ng TÕ bµo h×nh thµnh ra l«ng gäi lµ tÕ bµo l«ng.
• V¶y cã cÊu t¹o c¬ b¶n gièng nh l«ng cøng nhng cÊu t¹o dÑp ph¼ng
vµ trªn v¶y cã nhiÒu khÝa v©n vµ s¾c tè
VËt phô ngoµi da
Trang 6• Tuyến môi dưới: thường là tuyến nước bọt của côn trùng ở sâu non bộ cánh vảy và bộ cánh lông tuyến môi dưới trở thành tuyến tơ.
• Tuyến sáp: ở côn trùng bộ cánh đều nhiều loài có tưyến sáp, tuyến sáp của rệp sáp phân bố khắp cơ thể, rệp cánh kiến (Laccifer) có tuyến tiết
ra nhựa cánh kiến ở ong mặt dưới bụng ở đốt 2-4 có tuyến sáp.
• Tuyến độc: ở phía lưng đốt bụng thứ 6-7 của sâu non ngài độc.
• Tuyến hôi: Sau đầu sâu non bướm phượng, gần đốt chậu chân ngực sau của bọ xít.
• Tuyến lột xác: trong lớp tế bào nội bì của sâu non, trên đốt ngực của tằm có 2 tuyến vatrên đốt bụng 1-7 mỗi đốt có một đôi, trên đốt 8 có 2
đôi.
Các tuyến của côn trùng
Trang 7• Màu sắc hoá học: Da côn trùng có các sắc tố có thể hấp thụ ánh sáng tạo
ra màu sắc hoá học Thực chất các sắc tố là sản phẩm của sự trao đổi chất cho nên khi tính chất hoá học của sắc tố thay đổi thì màu sắc cũng thay đổi.
– Diệp lục tố và chất tương tự gồm có diệp lục tố (Clorofin), ca roten,
antoxin có trong thức ăn.
– Huyết hồng tố: Trong huyết tương của sâu non bọ chỉ hồng
(Chironomidae).
– Sắc tố từ nguồn Protein như Melanin (đen) Sắc tố đen có thể do tác
dụng của men Tiroxinaza với Tiroxin.
– Sắc tố từ gốc Purini: Do axit uric tích tụ lại (trắng)
• Màu sắc vật lý: Do cấu tạo đặc biệt như tầng sáp mỏng, vân, ngấn lồi lõm, lông vảy …nen khi ánh sáng chiếu vào thì có hiện tượng khúc xạ, phản xạ, ảnh hưởng qua lại lẫn nhau tạo mau sắc khác nhau.
• Màu sắc hỗn hợp: Là sự phối hợp giữa màu sắc hoá học và vật lý (Bướm) Màu xanh lục ở chuồn chuồn sinh ra qua sự phân tán lan tỏa của tia sáng có bước sóng ngắn trên nền xanh thường có chứa các sắc tố màu tối Thường ở dạng nhợt nhạt.
Màu sắc của da
Trang 8ý nghĩa của việc nghiên cứu cấu tạo da côn trùng
Tóm lại
-Về mặt cấu tạo và phát triển của da: Lớp nội bì có ý nghĩa quan trọng vì lớp này
sinh ra lớp màng đáy và lớp biểu bì sau mỗi lần lột xác; chứa các túi tuyến như tuyến tơ, tuyến sáp, tuyến lột xác, tuyến hôi, tuyến tiết phê rô môn.
-Về mặt bảo vệ cơ thể: Lớp biểu bì giữa một chức năng quan trọng vì trong lớp
này có chứa chất chitin, chất sáp, các vật phụ và màu sắc khác nhau giúp cho côn trùng chống lại hoặc thích nghi với môi trường.
-Muốn thuốc độc thấm qua da trước hết cần phá vở lớp sáp
-Trộn thêm vào thuốc tiếp xúc chất hoà tan các chất béo
-Trộn thêm vào thuốc tiếp xúc bột trơ (Inerte) làm tổ thương lớp sáp
-Khi dùng thuốc tiếp xúc tốt nhất là vào giai đoạn sâu non tuổi nhỏ or sâu
non vừa lột xác lúc da còn mền.
Trang 93.1 Thể xoang
Trong thể xoang (được coi là khoảng KG giữa
da và bộ máy tiêu hóa) tràn ngập đầy máu với
các tế báo máu không màu làm nhiệm vụ vận
chuyển chất dinh dưỡng, hormon và cặn bã
của quá trình trao đổi chất.
Thể xoang được hai màng ngăn cách
(Diaphragma) chia ra làm ba phần:
Xoang máu lưng (tầng lưng).
Xoang máu quanh nội tạng (tầng giữa).
Xoang máu bụng (tầng bụng).
Hai màng ngăn cách được gọi là:
Màng ngăn cách lưng.
Màng ngăn cách bụng.
Không kín, có thể lưu thông được với nhau.
Trang 103 ThÓ xoang vµ vÞ trÝ c¸c hÖ c¬ quan
3.2 VÞ trÝ cña c¸c c¬ quan bªn trong
•Xoang lng:
•TuÇn hoµn
• H« hÊp
•Xoang th©n:
•Tiªu hãa
•Bµi tiÕt
•Sinh dôc
•H« hÊp
•Xoang bông:
•ThÇn kinh
•H« hÊp
Trang 111.Hệ cơ nội tạng (bắp thịt nội tạng) [Visceral]: Là những
bắp thịt xếp chéo nhau bao quanh các cơ quan bên trong
2.Hệ cơ dưới da (Skelettumsket) Là những bấp thịt nằm
song song với nhau.
Bắp thịt côn trùng phần lớn là trong suốt không màu, nếu có màu thường là màu xám tro, nâu hồng hay
vàng da cam Bắp thịt có dạng hình sợi, hình nón, hình
cánh Mỗi bắp thịt bên ngoài có màng mỏng bao bọc, bên
trong có những sợi thớ dọc có tính đàn hồi cao gọi là thớ
nguyên Tất cả những thớ nguyên được nhấn chìm trong
chất thịt đó là nguyên sinh chất Các thớ nguyên do sự sắp
xếp các phân tử Prôtit không đều nên tạo thành khu sáng
khu tối xen nhauvà làm cho bắp thịt có vân ngang, đó là
điểm khác với bắp thịt của động vật có xương sống
Số lượng bắp thịt: Châu chấu 900; SN Cossus cossus 2000
Lực bắp thịt: tỉ lệ với trọng lượng(Nhấc nổi so với trọng
lượng): Bọ hung, tò vò 14,3 lần; Ong 23 lần; kiến 5 lần.
4 Hệ cơ