Bài giảng giống cây rừng : Những vấn đề chính trong cải thiện giống cây rừng part 1 pps

Những vấn đề chính trong cải thiện giống cây rừng I.. Những vấn đề chính trong cải thiện giống cây rừng 1.. Những vấn đề chính trong cải thiện giống cây rừng 1.. Cải thiện giống cây rừng

Bài giảng môn

Giống cây rừng

Chuyên ngành: Lâm học và CNSH

Người biên soạn: ThS Hồ Hải Ninh

Email: honinhvfu@gmail.com

6/2008

Tài liệu tham khảo

- Giáo trình Giống cây rừng (tài liệu chính) sử dụng tại trường ĐHLN do GS.TS Lê Đình Khả và PGS.TS Dương Mộng Hùng biên soạn năm 2003.

- Giáo trình Lai giống cây rừng do GS.TS Lê Đình Khả biên soạn (tham khảo thêm).

Dương Mộng Hùng biên soạn (tham khảo thêm).

- Tài liệu chuyên sâu: tài liệu quản lí, pháp lệnh giống cây trồng, tiêu chuẩn ngành, qui phạm về xây dựng và quản lí vườn giống rừng giống,… do Bộ NN & PTNT phát hành.

(website: http://www.agroviet.gov.vn/ )

2

Chương I Những vấn đề chính trong cải thiện

giống cây rừng

I Khái niệm về cải thiện giống cây rừng.

Để nắm vững được khái niệm cải thiện giống cây rừng cần hiểu 3 thuật ngữ :

1 Di truyền học giống cây rừng (Forest tree genetics):

2 Khái niệm chọn giống (Forest tree breeding):

- Theo nghĩa hẹp

- Theo nghĩa rộng

- Chọn giống cây rừng

Chương I Những vấn đề chính trong cải

thiện giống cây rừng

1 ………….

2 Khái niệm chọn giống (Forest tree breeding).

+ Theo nghĩa hẹp: Là sự chọn lọc những cá thể tốt nhất trong quần thể rồi lấy sản phẩm giống từ chúng đem ra sản xuất

ở vụ sau hay ở lứa sau.

+ Theo nghĩa rộng: Chọn giống là một quá trình có được những giống tốt với số lượng lớn để đưa vào sản xuất cho vụ sau, lứa sau.

+ Chọn giống cây rừng: Là lĩnh vực nghiên cứu và áp dụng các phương pháp tạo giống cây rừng có định hướng như tăng năng xuất, tính chống chịu và nhân các giống này phát triển vào sản xuất.

4

Chương I Những vấn đề chính trong cải

thiện giống cây rừng

1 …………

2 …………

3 Cải thiện giống cây rừng (Forest tree improvement):

Là áp dụng các nguyên lý di truyền học và phương

pháp chọn giống để nâng cao năng xuất và chất lượng cây rừng theo mục tiêu kinh tế cùng với việc áp dụng các

biện pháp kỹ thuật trồng rừng thâm canh.

Chương I Những vấn đề chính trong cải thiện

giống cây rừng

II Vị trí của công tác giống trong sản xuất Lâm nghiệp.

Như chúng ta đã biết :

P = G + E +A

Phenotype = Gennotype + Environment + Age (Kiểu hình = Kiểu gen + Môi trường sống + Tuổi)

- Bản chất của công tác sx LN là làm tăng khả năng thay đổi về kiểu hình (P) : Có 3 cách.

- Khác với sx NN ở chỗ:

- Nếu tác động vào môi trường sống trong các giai đoạn:

Chương I Những vấn đề chính trong cải thiện

giống cây rừng

III Mục tiêu của cải thiện giống cây rừng.

 Nâng cao sản lượng và chất lượng gỗ (lấy gỗ là lâm sản chính)

 Lấy quả, hạt, nhựa, tinh dầu, … (LS ngoài gỗ) => MT là trồng rừng kinh tế

 Tạo môi trường (phủ xanh) => mục tiêu cải tạo môi trường.

=> MT khác thì chỉ tiêu chọn lọc cũng khác

 Chỉ tiêu chọn lọc:

- Sản lượng gỗ + chất lượng gỗ (độ cơ lý + hình dạng thân) => mục tiêu số một.

- Sản lượng + chất lượng các sản phẩm ngoài gỗ => mục tiêu số hai.

- Tính chống chịu : Khô hạn , nóng , rét, kiềm, mặn, sâu bệnh => mục tiêu môi trường (cho năng suất cao).

 Chọn giống đa mục tiêu (multipurpose): Chọn giống đa mục tiêu chỉ có kết

quả đối với tính trạng có quan hệ mật thiết với nhau và có tương quan

thuận.

Chương I Những vấn đề chính trong cải thiện

giống cây rừng

IV Lịch sử phát triển của cải thiện giống cây rừng.

+ Giai đoạn 1: Thu hái hạt giống 1 cách sô bồ (Không qua tuyển chọn, kiểm nghiệm) + Giai đoạn 2: Chọn lâm phần và chuyển hoá rừng

=> mục đích : hạt giống gồm: phôi => phương pháp di truyền => lá mầm; nội nhũ => phương pháp gieo ươm => hạt giống tốt thì phôi và nội nhũ đều tốt trong trường hợp này nâng cao phẩm chất di truyền bằng cách tỉa thưa và cách ly, còn nghiên cứu phẩm chất gieo ươm bằng thâm canh và thu hái quả hạt đúng thời điểm, còn tạo tán và kích thích sai hoa, làm tăng sản lượng hạt và dễ dàng thu hái

+ Giai đoạn ba: Chọn cây trội để xây dung vườn giống và rừng giống

Chọn lọc những cây tốt nhất theo KH trong quần thể (cây trội) Kiểm tra di truyền của những cây trội nhằm chọn ra những cây trội nào theo

KH có KG tốt, (cây ưu việt) sau đó tiến hành xây dựng vườn giống:

+ Giai đoạn bốn: Chọn giống tổng hợp:

=> Đối với VN chúng ta đang ở giai đoạn 2 là chính và đang bắt đầu tiến hành giai

đoạn 3

Chương I Những vấn đề chính trong cải thiện

giống cây rừng

V Các bước chính của một chương trình cải thiện giống cây rừng.

1 Quy trình cải thiện giống cây rừng bằng sơ đồ.

Chương I Những vấn đề chính trong cải thiện

giống cây rừng

V Các bước chính của một chương trình cải thiện giống cây rừng.

1 Quy trình cải thiện giống cây rừng bằng sơ đồ.

2 Các bước chính :

2.1 Chọn loài:

Nguyên tắc chính trong chọn loài:

- Phù hợp với mục tiêu kinh tế hoặc phòng hộ.

- Có thị trường tiêu thụ ở trong nước và nước ngoài.

- Phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai mỗi vùng.

- Mau đưa lại hiệu quả kinh tế hoặc phòng hộ.

- Dễ gây trồng hoặc có hiểu biết kỹ thuật gây trồng.