các phương pháp sử dụng để tìm hiểu thành phần hóa học của dịch trích ly bã hột bông bởi nước

các phương pháp sử dụng để tìm hiểu thành phần hóa học của dịch trích ly bã hột bông bởi nước

f'hl1n tdnR quan - Clll((lnR f

-3-Chuang I D~ I CUONG VE CA C CA Y CO TINH L(jI sO A

1.1.Li~t ke mQt s6 dlY ph6 bie'nitpIlla Nam Vi~t Nam co tlnh Iqi sua theo tai li~u va kinh n~hi~m daD ~ian :

Ngay nay, nguoi ta d'an d'an co khuynh huang sa dl}ng cac duQc li~u co ngu()n g6c tlf nhien MC)ts6ciiy thu6c co hO~l tinh l<.jisua la nhu c'au thlfc slf d cac nudc dang pilat tri0n, rill din thiCt cho nhung ha my nu{)i con hling sua my ding nhu'elm cac d()ng v~l : lrau, h(\ dc,

Hlfdc dfiu, chung h)i nghicn cu'u tlm hi0u v'C cac ngu()n nguycn li0u lhicn nhicn trcn.Thco kinh nghi0m tHin gian va tai li0u I:J{)ngY, nhi'Cu ciiy thu6c vi0l Narnco tinh Itjisuatren con ngudi va tren cae loai dQng v~l MQt s6 cay co tinh l<Ji

sua ra'lph<1hieSnd pilla Nam Vi~t Nam dutjc lrinh bay lrong bang 1

Thco kinh nghi0m c<1truy€n cua Vi~t Nam v€ cach dung cay thuoc co Linh

IQisua, ngu(Ji dan nilu bC)ph~n eua ciiy (xem la co tinh Itji sua) vdi nudc nong, IQC

va u6ng Thco f)(1 Tilt Ltji, hC)tb6ng vai (5 g) dutjc saD vang, nilu vai nudc

(600 ml), siic con I~i 200 mI, cilia lam 3 l'an u6ng lrong ngay La va vo cay sung (10-20 g) nilu siic I~i, dung clIo cac ha my it sua Thco Pcldot, ciiy thong thao (10 g), carn g<;lO(lOg), nudc ( 600 ml), siic con l~i 200 mI, cilia lam 3 l'an u(')ng lrong nga y

Nudc nong, ngoai vi~c trich cac ho~t chill lQi sua, dang thoi cling trich mC)l s6 cac chill hoa hQc khac , co thanh ph'an va ham lutjng kho xac djnh .

Hi~n nay, nhi'Cu nghien CUD chu'a tlm du(Jc ho~l chill nao trong cay trich ly

bdi nudc, co vai tro lam tang tinh Itji sua cho dQng v~t va cac pIll} nu dang cho con bu

1.2 D~i clidng v'e hOt cay bong Gossypium Iterbaceum, hQ Malvaceae ,co Hnh hli sua:

a

1.2.1 Cac c()ngtrinh nghiCnCUDv'Ctrudc cua hM b6ng :

Narn 1987 , SAW ADOGO 178I nghien CUDva thli' nghi~m tinh Itji sua cua

m()t s6 cay thuoc d Chao Phi co tinh Itji sua theo kinh nghi~m dan gian Tac gia da

lhli nghi0rn 17 lo~i city va xac dinh 8 cay co hO~l tinh Itji sua; 2 cay co ho~l tinh

f() r~t nhilt la cay co sua Euphorbia hirta, hQ Euphorbiaeeae, va hQl ciiy bong

Gossypium herbaceum, hQ Malvaceae Hai cay neu tren ding nlim lrong danh sach

cac cay ltji sua theo kinh nghi~m dan gian Vi~t Nam

SAWADOGO thlinghi0111tinh I(jisua cua dich trich ciiy vdi nude nong Nilu

mftu cay vdi nude nong; lQc , d6ng c6 ehan kh6ng nuac qua lQc. chill dong co chao khong dung de thli nghi~m tinh lQisua tren 2 lo~i dQng v~t: tho va lrU'u

I'hl1n lifng quan - Chl{(Jng I

-4-Nhfeu nghien CllUoa \thlfc hi~n tren h<)tbong, nhung chi t~p trung tren ph'an s(ji Ydi ph'an h<)t , cac nghien CllU tren dich trkh bdi eter etil cho cha't gossypol,

mOt siic t6 ra't o<)c,co Hnh ngii'a thai cho oan 6ng d Trung Qu6c [68J.Gossypol con

co Hnb ngiJ'a thai cho phlJ nu VI no can trd Slf san xua't steroid bu6ng trllng [23] Gossypol co kha nang trj ung thu gall, ph0i [29J va khang H.1.Y [42J

BANG 1 : M<)ts6 ciiy thu6c VN co Hnhlqi sua rhea tai li~u va kinh nghi~m

D6ng Y

1 Bong bong

'2 Bong g~o

3 Bong viii

4 Ch6 de

5 Co sua

() Oinh tang

7 Elan (hmlc hudng)

8 Iia thii 6 trifng

9 11~ltme

10 La cach

II La mil

13 Mui

14 Rau ma

15

16

Rau day

SQP sQP

17

18

Sung

Sua

19 ITh'aud'au

20 \ Thong than

21 Thuf!c diji

22 Vong nem

TEN KHOA He)C

Lygodium flexuosum Gossampinus malabarica Gossypium herbaceum Phy llanthus urinaria Euphorbia hirta Polyscias fructicosa Hyptis suaveolens Streptocaulon juventas Scsanum indicum Premna integrifolia Artocarpus integrifolia Luffa cylindrica Coriandrum sativum Ccntclla asiatica

Corchorus olitorius

Ficus pumila

Ficus glomerata Alstonia scholaris

Ricinus commUnIS

Tctrapanax papyrifera

I'ouzolzia zey lanica

Erythrina indica

He) Schizaeaceae Bombaceae Malvaceae Euphorbiaceae Euphorbiaceae Araliaceae Lamiaceae Asclepiadaceae I'cdaliaccac

Verbenaceae Moraceae Cucurbitaceae

U mbeIli ferae Umbelli ferae

rilaceae

Moraceae

Moraceae

Apocynaceae

Euphorbiaceae Araliaceae

U rticaceae

I'apilionaceae

TAl L$U THAM KHAO

D6 T!it I~i [2]

Petelot [76]

Petelot Petelot Petelot D6 T!it L<!i Petelot D6 T!it lQi 1)(1T!it I,~i 1-)6T!it L~i Pete lot Petelot D6 T!it l~i I'etelot

Petelot

D6 T!it L~i

1-)6 T!it L~i Petelot

Petelot

Petelot

1-)6T!it L~i

I'ctelot

M<)t s6 lac gia oil nghien CllU tren dich trich h<)t bdi nudc nhu GU FUCHANG, TRUNG Quac, nam 1983 [22J cho bier la bil h<)t bong chlla

38,2 - 51,1 (!iJprotein g()m 16 10l;liamino acid, vdi acid glutamic va arginin co ham

luQng 21,3 % va 12,1 % tren t0ng s6 cac amino acid

Nam 1988 ,YUNUSKHANOY [71 J , xac oinh cac amino acid trong h<)tbong

cua 3 cay Gossypium arhoreum, G harhadense va G hirsutum Ca 3 ciiy oeu chlla

Phlln Irlng quan -Chafing I

-5-amino acid nhu acid aspartic, acid glutamic, glicin va alanin Cac -5-amino acid c6

Linh acid chiem 2 25,3 % ; amino acid c6 Linh baz chiem S; 13,6 % lren ldng s6

cae amino acid

LE XUAN CL!C5NGIII cho bier vit;c lha nghit;m lren con tdiu sua An D<')

vdi khiiu ph'an g'6m rdm va lhu'c an linh 7,75 Kg/con/ngay Neu giam khiiu ph'an cd

sd n'ay xu6ng 4,6 Kg va b6 sung them banh MUB (d m~t va lire), cQng them ba he)l

b6ng (0,45 Kg) vIin duy lrl du<Jcnang suill sua cua trail 7 lH/ngay nhung tang l<Ji luc cho nguai chao nu()i l€n 2 rupi/ngay

Nam 1989, lhco GUYOMARCH 1251 , dtch lrich he)l b<')ngbdi nudc n6ng

chu'a polisacarid g()m ramnoz, arabinoz, xiloz, manoz va glucoz Neu dung chill

lrich the) nay dC nu()i chu<)l C<li 3 lhang lu6i, cho an 400 mg/ngay ho~c 500

mg/ngay, lu(jng ma sua lrong luyen vu Lang leu 3 ho~c 4 l'an

Nam 1990, PAVLOVSKAYA (Tashkenl) 155], xac dtnh ham lu<Jng protein

lrong h()l b()ng Gossypium hirsutum la 3 J-40 % ; lrong G harhadense Ia 46-48 (y,)

va lrong G herhaceum Ia 28-30 %

Nam 1992, KENT va cQng st{ [37J, nghien CUll la m'am cua cay con

Gossypium hirsutum , la chua enzym lo:;ti glioxisom d€ chuy€n cac lipid dt{lru

lhanh hidrat carbon c'an lhiel cho st{lang tru'dng cua cay con

T6m liil , st{ nghien cu'u tren hQt b()ng ph'an d()ng t~p trung tren cac phurjng

phapIy lrich gossypol lu' h()t bdi cac dung m()i hUll crj; ph'an trIch ly ba h()t bdi

nu'dc chua du\jc nghiCn CUll

Ml;!cdich cua chung Wi la LlmhiCu pilau dtch trich cua bil h(H b()ng bdi nu'dc

n()ng , lam Lang Hnh I<jisua thco kinh nghit;m dan gian

CGng nlllr cac lo<;lih()l n6i chung, h()t b()ng chua nhung cilu la chinh nhu'

celuJoz, hcmiccluJoz, polisacarid, prole in, lignin va cac chill d ty It; rill lhilp nhu

protein dt! lrG',gJicoprolein ,enzym, lipid, cac chill c6 mall va cac chill v() cO

M~c du ngu(Ji la c6 the pilau Hch cac thanh ph'an cua thanh te baa, nhung

ehua co mQl hlnh anh nao v€ cilu truc pilau ta cua lhanh te baa cua cay du<Jclrlnh

bay v€ polimer, v6 cac n6i lien kel giua polimer Thl dl;!thanh te ban nhilt cilp gam

cae s<jiC(jban la ccluJoz gi6ng nhu me)l J6i kellinh co kel cilu lr~t tl;!'can, duejc ban

quanh bdi nhung vung vo dtnh hlnh g()m nhung pilau la celuloz giln vdi polisacarid

va glicoprotein mQt cach 16ng teo Polisacarid pectic va hemiceluloz Ia chill let

dinh gi1nch~l cae seji ccluloz

Hi~n nay, chu'a co phuejng phap n~lOco th€ tach roi mQt lo:;ti chill ra kh6i cac

chill neu lren, nhalla khi lrich Iy cay vdi nuuc VI v~y, neu thai gian lrich Iy vui

nudc kco dai, cac polisacarid khong lan, acid huu C(j, amino acid se bt lrIch clIng

a luc

Tuy lhuQc ngu()n g6c, polisacarid lrich Iy bdi nuuc c6 lh€ la gall, chill nhay,

linh bQt, fructan, pectic, galacluronan Chung co th€ co trqng luQng phan tarilllOn

I

Phl1n t6'ng quan - Chuang I

-6-'"

s0 DO 1 : Phuong phap t6ng quat trich cac chfft trong thanh te' baa tht}'c

v~t rhea TREVOR ROBINSON [67]

II

Nguyen li~u tho

-Trich b~ng nudc n6ng phan kh()ng tan

a-Ccluloz

Acid h6a

- Chat pectic

- Tinh bOt -Gom

- Chfft nh'ay

- Fructan

- Arabinogalactan

-Ramnogalacturonan

- Phosphat

- Monosacarid

- Oligosacarid

- Hidrat carbon

trQng lu<jng phan tii' thffp

-Chfft c6 mau

Ph'an tr'am hi~n Hemiceluloz c6 trQng lu<jng phan tii'cao

Hemiceluloz c6 trQng lu<jng phan tii' thffp

vai tram ngan dalton Thong thuong, polisacarid la chfft day thiing it tan ho~c

kh6ng tan trong nudc, nhung polisacarid tht}'c v~t c6 chuc nang dt}' tn1' nhu hOt ,se

phan nhanh va d0 phan tan trong nudc de t~o d~ng keo

Cae d~i phan tii' c6 the c6 d~ng hlnh c'au ho~c d~ng chu6i D~i phan tii' hlnh

a c'auphan nhanh m~nh, va chu6i day du<jccHOnl~i ch~t che nen b~n va d0 tinh che'

nhu glicogen, albumin, hemoglobin f)~i phan tii' hlnh chu6i keD dai rhea mOt chi~u

ncn dai, m()ng nhu s<ji toe, s<ji t(j va g()m ceJuloz trong cay N6 rfft u6n deo va c6

the cu()n l~i thanh 16i Cae d~i phan tii' hlnh chuM se n~m c~nh nhau thanh b6 va

Phf1n t8?ngquan - ChLl(jn~ I, \

-7-nhu the' ch~ng co nhi'Cu diem tie'p xuc nhau va cac d~i phan ttl se lien ke't vdi nhau bdi nhi<Sulo~i n6i, thuong nhat la n6i hidrogen Thl dl! nhu nguyen ttl hidrogen cua nhom -NH- cua mOt protein va oxigen cua nhom carbonil d chu6i d~i phan ttl nilm k0 bcn M~c du nC{ihidrogen rat y0u (4-8 Kcal/mol) so voi m{}tn6i hoa trj nhat cap , (80- J50 Kcal/mol), nhu'ng voi sO'lu{Jng Ion cua cac c'au n6i dqc then chu6i ,sc lam cac d~i phan ttl g~n voi nhau ch~t che

Cac d~i phan ttl hinh c'au,do chi co vai diem tier xuc nhau, Hen co the de dang tach HJi nhau Vi the' , cac polimer hinh chu6i it tan hon cac polimer hinh c'au 147], 1671

TREVOR ROBINSON 167J neu ra mOt phu'ong pilar t6ng quat d~ trich cac chat trong thanh tC hao thl!'c v~t ,du\1c trlnh hay trong sd do J

1.2.2.Mo ta thuc vat cay bon~ :

Cay hong 1ftloai diy nhi), s6ng Hiu, hi co 4 dCn 8 thuy, it nhi'Cu co khia Hoa ddn kern thco 3 hi h~c Idn co rang cu'a; trang hoa mau yang va trd ncn d6 sau khi

no hoa Hoa mqc d mich ho~c tren nhanh con ng~n Trai co d~ng Hang hinh kh6i hau dl;lc(4-8 x 3-4) cm , co 3 d€n 5 ngan hinh noan Trong m6i ngan, co 6 d6n J2

hOtmang nhu'ng sQi teidai Nhung s{JiW mqc Len tiYbe m~t cua hOt.

Co 4 loai bong :Ioai 2 diploid AChau voi sQi d'ay va ng~n (Gossypium

arhoreum, Gossypium herhaceum), loai 2 tetraploid Chau My vdi sqi dai trung binh (Gossypium hirsulum L) va vdi s{Jidai (Gossypium harhadense L) [72J.

Thco PETELOT A [761, tat ca cac h{}ph~n cua cay bong deu co tac dl!ng trj

li0u; cay h~ s6t ; la, boa h6 ph{k Nuoc ngam d~m d~c cua la, boa co tinh ch6ng vicm {J My, ngu'{Jida dcn dung vi) rc lam thu6c phei thai J)jch trich hOt vdi nudc Hong co tinh I{Jisua, dung cho pill! nu dang cho con bu d0 lam tang luQng be1trong slfa

HOt bong nghien cli'u LahOt cua cay Gossypium herhaceum, hQ Malvaceae