Có thể nhận thấy rằng, hiện nay, không nước muốn có một đồng tiền mạnh và trong bối cảnh đồng USD giảm giá trên thị trường tiền tệ thế giới thì đã làm các đồng tiền đồng loạt tăng giá tr
Trang 1Theo thống kê, thâm hụt thương mại giữa EU và Trung Quốc hiện đã lên tới 47 tỷ euro (tương đương 52 tỷ USD), trong khi đó con số tương đương giữa Mỹ và Trung Quốclà 103 tỷ USD Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do Trung Quốc vẫn duy trì chính sách đồng NDT yếu
Tuy nhiên, không giống như Nhật, Mỹ thúc ép Trung Quốc thả nổi đồng tiền, EU nhấn mạnh việc cải tiến để có một được một
hệ thống tỷ giá linh hoạt hơn là rất cần thiết nhưng phải được tiến hành một cách thận trọng
Có thể nhận thấy rằng, hiện nay, không nước muốn có một đồng tiền mạnh và trong bối cảnh đồng USD giảm giá trên thị trường tiền tệ thế giới thì đã làm các đồng tiền đồng loạt tăng giá trong khi đồng NDT vẫn ở mức thấp Điều này, dấy lên sự phản đối của các nước ở mức độ khác nhau đặc biệt là ba nước lớn trên
3 TRIỂN VỌNG THAY ĐỔI CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA TRUNG QUỐC VÀ TÁC ĐỘNG CÓ THỂ CÓ TỚI VIỆT NAM
3.1 Triển vọng thay đổi chính sách tỷ giá của Trung Quốc và tác động có thể có tới Việt Nam
Triển vọng thay đổi chính sách tỷ giá của Trung Quốc
Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đều hiểu rằng việc tăng giá trị đồng NDT sẽ khiến cho tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại Trước
Trang 2hết, tác động trực tiếp của đồng tiền mạnh là làm cho xuất khẩu của Trung Quốc gặp khó khăn do hàng xuất khẩu giảm tính cạnh tranh về khía cạnh giá, từ đó dẫn tới tình trạng các DN phải đóng cửa và thất nghiệp tăng Đồng thời giảm thu hút đầu tư nước ngoài, gián tiếp tăng chi phí đầu vào của hàng xuất khẩu dẫn đến giá tăng, giảm qui mô sản xuất hàng xuất khẩu Hiện nay, xuất khẩu và đầu
tư nước ngoài đang là đòn bẩy chính cho tăng trưởng kinh tế Trung Quốc Nên chính phủ Trung Quốc hết sức tránh những tổn thất gây bất ổn cho nền kinh tế, đặc biệt là khu vực xuất khẩu và đầu tư nước ngoài Mặt khác, do các nhà đầu tư tư nhân, các doanh nghiệp và tổ chức tài chính Trung Quốc sở hữu nhiều tài khoản ở hải ngoại số này chiếm khoảng 10-20% GDP chủ yếu bằng đồng USD nếu có dấu hiệu đồng NDT lên giá họ sẽ bán thống bán tháo USD dẫn đến giảm phát mạnh trong nước, tổn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế
Tuy nhiên, do Trung Quốc gia nhập WTO cũng phải đối mặt với sức ép mở cửa ngành tài chính, dịch vụ ngân hàng Theo đó, các ngân hàng và định chế tài chính nước ngoài sẽ được kinh doanh bằng đồng NDT tại Trung Quốc vào năm 2006 Đến lúc đó,
tỷ giá tiền tệ sẽ được quyết định hoàn toàn bởi thị trường
Trước áp lực này, Trung Quốc cũng đang trong quá trình mở cửa khu vực tài chính, ngân hàng để nâng cao năng lực và tăng tính cạnh tranh cho các ngân hàng trong nước
Trang 3Như vậy, một sự thay đổi tỷ giá đồng NDT ngay lập tức sẽ khó xảy ra nhưng rất có thể Trung Quốc sẽ áp dụng một cơ chế tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn được điều tiết chủ yếu bởi lực lượng thị trường Hoặc cũng có thể Trung Quốc sẽ áp dụng một biên độ giao động rộng hơn đối với tỷ giá đồng NDT thay vì một biên độ quá hẹp như hiện nay để khẳng định nước này ấn định tỷ giá hối đoái dựa trên tình hình cung cầu tiền tệ của thị trường Tỷ giá này cho thấy Trung Quốc có trách nhiệm cao đối với cộng đồng quốc tế và Trung Quốc không thay đổi tỷ giá hiện nay vì Trung Quốc cần bảo đảm ổn định nền kinh tế Rõ ràng là Trung Quốc muốn rút ra bài học từ Nhật Bản trong những năm 1980 khi nước này tăng giá đồng Yên từ 300 yên/USD vào năm 1985 lên gần 150 yên/USD năm 1987, khiến nền kinh tế Nhật trở nên tồi tệ và suy yếu một thời gian dài Đồng thời, Trung Quốc cũng không chấp nhận việc phá giá mạnh đồng NDT để tránh rơi vào cuộc khủng hoảng
Từ sự phân tích trên, ta thấy rằng mặc dù trước áp đòi phá giá đồng NDT của Mỹ, Nhật Bản, EU và một số nước khác Trung Quốc kiên quyết không thay đổi chính sách tỷ giá hối đoái hiện nay Mà có chủ trương sẽ từng bước nới lỏng tỷ giá đồng NDT trong vòng 5% trong thời gian tới
Tác động có thể có tới Việt Nam
Trung Quốc và chúng ta là hai nước láng giềng có mối quan
hệ lịch sử rất lâu đời Cho nên, chúng ta và Trung Quốc có rất
Trang 4nhiều điểm tương đồng về phong tục tập quán, thói quen , dẫn đến sự tương đồng trong sản xuất và đời sống xã hội Điều đó khẳng định rằng, sự phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc tác động không nhỏ tới nền kinh tế Việt Nam
Do buôn bán thương mại giữa ta và Trung Quốc không nhiều cho nên việc điều chỉnh tỷ giá của Trung Quốc không mấy ảnh hưởng đến quan hệ ngoại thương giữa hai nước Chúng ta hiện đang xuất khẩu sang Trung Quốc khoảng 1,5 tỷ USD, chiếm 9% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nhập khẩu khoảng 2,2 tỷ USD Phần lớn các giao dịch chủ yếu diễn ra tại biên giới Việt - Trung, giữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở vùng ven Trung Quốc Như vậy, tác động trực tiếp từ việc tăng giá NDT sẽ không ảnh hưởng nhiều đến mậu dịch song phương Tất nhiên việc này đòi hỏi các DN Việt Nam đang nhập khẩu hàng Trung Quốc sẽ phải tính toán mở rộng thị trường nhập khẩu của mình bởi giá hàng Trung Quốc sẽ cao hơn Tuy nhiên, tác động rõ nét hơn cả là tác động gián tiếp
Mặc dù, Việt Nam chưa phải là đối thủ cạnh tranh của Trung Quốc Nhưng trên một vài lĩnh vực, Việt Nam cũng có lợi thế tương đồng như Trung Quốc như một số mặt hàng đan, mây tre, hàng thủ công mỹ nghề truyền thống Trở thành đối thủ cạnh tranh ngang sức với nhau trên thị trường Mỹ, EU và một số thị trường khác Do đó, thay đổi tỷ giá, hàng xuất khẩu của Trung Quốc có
Trang 5thể kém cạnh tranh hơn tại thị trường nước thứ ba và Trung Quốc
sẽ kém hấp dẫn hơn trong việc thu hút đầu tư Đây là cơ hội cho Việt Nam tăng vị thế xuất khẩu của mình cũng như thu hút nhiều đầu tư nước ngoài hơn
3.2 Một số kiến nghị
Từ năm 1989, nhà nước ta đã bắt đầu áp dụng chính sách tỷ giá thả nổi có kiểm soát, đồng thời cố gắng thống nhất các tỷ giá hối đoái bằng cách thường xuyên điều chỉnh tỷ giá chính thức cho phù hợp với tỷ giá trên thị trường tự do Đến giữa năm 1991, việc thống nhất tỷ giá đã được hoàn thành và hiện nay tỷ giá được Ngân hàng nhà nước niêm yết căn cứ vào kết quả của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng ở các buổi giao dịch Việc áp dụng chế độ này đã phát huy những ưu điểm nhất định, vừa thúc đẩy xuất khẩu gia tăng vừa ổn định được thị trường ngoại hối, giúp cho nền kinh tế phát triển Trong thời gian gần đây, tỷ giá đồng VND so với USD
là khá ổn định và mức dao động tương đối nhỏ Theo đánh giá, thì hiện nay đồng tiền Việt Nam được đánh giá cao so với các đồng tiền trong khu vực Một hiện tượng có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của nền kinh tế, ảnh hưởng đến việc làm gia tăng tổng cầu thông qua phát triển xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu và cả trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
Từ việc phân tích chính sách tỷ giá của Trung Quốc nói trên, liệu Việt Nam có thể phá giá mạnh đồng VND hiện nay không ?
Trang 6Theo em, trước mắt không nên phá giá đồng VND mà chỉ điều chỉnh từng bước cho phù hợp với giá trị thực của nó, nếu có một sự điều chỉnh mạnh mẽ sẽ làm tổn hại đến nhiều mặt của nền kinh tế
Ở Việt Nam, hệ số co giãn đối với nhu cầu hàng xuất nhập khẩu là nhỏ Bởi vì, nhu cầu nhập khẩu chủ yếu xuất phát từ sự gia tăng cầu các hàng hoá trung gian và tư liệu sản xuất cần thiết trong sản xuất chiếm 85 - 90% trong tổng kinh ngạch nhập khẩu mà cung trong nước thiếu, khả năng thay thế rất hạn chế giữa hàng nhập và sản xuất trong nước và phần lớn hàng xuất khẩu là nông sản gần 75% trong tổng kim ngạch xuất khẩu, mà các sản phẩm này cần thời gian sản xuất rất dài và có nhu cầu trong nước rất hạn chế
Ngoài ra, các mặt hàng xuất khẩu của nước ta chất lượng chưa cao, kém khả năng cạnh tranh tại một số thị trường, công nghệ chưa phát triển nên chưa thể tập trung hết vào chiếm lược xuất khẩu
Mà hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi từ chiếm lược thay thế nhập khẩu sang chiếm lược xuất khẩu
Biện pháp phá giá có thể làm cho khoản nợ nước ngoài tăng khá lớn, đẩy các doanh nghiệp tư nhân có khoản nợ nước ngoài vào tình hình tài chính khó khăn Và chính phủ sẽ là người đảm nhận trách nhiệm cuối cùng về các khoản nợ này, thanh toán chúng
để tránh các cuộc phá sản và tình trạng thất nghiệp Đương nhiên tình hình như vậy có thể làm tăng thâm hụt ngân sách, tăng nguy
Trang 7cơ phát hành tiền gây lạm phát Đặc biệt, đối với nước ta, khi mà
dự trữ ngoại hối còn thiếu, ngân hàng trung ương chưa kiểm soát được cung cầu về tiền tệ
Bản thân biện pháp phá giá dẫn đến nguy cơ lạm phát gia tăng Bởi lẽ, ở nước ta nhu cầu vật tư cần thiết, các đầu vào khác cho sản xuất, thiết bị và hàng tiêu dùng một phần đều nhập khẩu Giảm giá đồng tiền trong nước làm cho giá hàng nhập khẩu tính băng đồng nội tệ tăng lên, tạo ra sức ép đối với mức giá trong nước Nguy cơ khác là phá giá tiền tệ có thể dẫn đến cuộc suy thoái đi kèm lạm phát Đó là việc tăng giá trong giai đoạn đầu sẽ làm giảm bớt sức mua, trong khi đó làm tăng chi phí trong nước
Như vậy, chính sách tỷ giá hiện nay của nước ta là tương đối hợp lý và linh hoạt hơn so với Trung Quốc, có sự tham gia của nhiều yếu tố thị trường hơn Cho nên, trong thời gian tới không nên điều chỉnh mạnh mẽ đồng VND hay là phá giá nó
Trang 8
KẾT LUẬN
Hiện tượng sụp đổ một hệ thống kinh tế của một nước nào đó kéo theo sự sụp đổ của các nước khác, như cuộc khủng hoảng kinh
tế ở Châu Á năm 1997 và các cuộc khủng hoảng gần đây ở các
nước Châu Mỹ La Tinh, được lý giải từ việc sử dụng các mô hình chính sách tiền tệ không thành công nói chung hay chính sách tỷ giá nói riêng, và mối liên hệ chặt chẽ giữa các hệ thống tài chính tiền tệ của các nước Ngược lại, hiện tượng này là sự thành công của công cụ chính sách tiền tệ hay cụ thể hơn là chính sách tỷ giá
đã đem lại những thành tựu to lớn về mặt kinh tế cho một số quốc gia Trung Quốc là một ví dụ điển hình Mặc dù, bài phân tích nêu trên cho thấy sự thành công của Trung Quốc trong công cuộc cải tổ
và chuyển đổi nền kinh tế trong gần 20 năm qua, có phần đóng góp quan trọng trong cách điều hành khá nhạy cảm chính sách tỷ giá hối đoái của chính phủ Trung Quốc Mặc dù, Trung Quốc chưa phải là một nước có nền kinh tế thị trường hoàn thiện Nhưng thực tiễn điều hành chính sách tỷ giá của Trung Quốc trong những năm qua thể hiện có sự phân tích sâu sắc những bài học của nền kinh tế thị trường từ các nước phát triển đến các nước đang phát triển và vận dụng một cách phù hợp vào hoàn cảnh thực tế của Trung Quốc Đặc biệt, khi Trung Quốc hội nhập với thế giới như hiện nay, mức độ phụ thuộc lẫn nhau giữa nền kinh tế Trung Quốc và
Trang 9các nước càng nhiều thì những tranh cãi về giá trị đồng NDT càng gay gắt Nhưng các nhà điều hành chính sách của Trung Quốc đã vững vàng và kiên định trong việc bảo vệ giá trị đồng NDT vì những mục tiêu đã định Có thể nói, việc hoạch định và điều hành chính sách của Trung Quốc trong thời gian qua là những bài học
bổ ích giúp cho Việt Nam lựa chọn và điều hành tỷ giá và chính sách tỷ giá hối đoái phù hợp với mục tiêu cuối cùng của nền kinh
tế
TÀI LIỆU THAM KHẢO
SÁCH
1 Viện IMF Quỹ tiền tệ quốc tế - Các quan điểm về chính sách
tỉ giá hối đoái - Nhà xuất bản Thống kê, 1995
2 TS Đỗ Đức Bình, Nguyễn Thường Lạng - Giáo trình Kinh tế quốc tế - Nhà xuất bản lao động - xã hội, 2002
3 PGS.TS Nguyễn Công Nghiệp, Lê Hải Mơ - Tỷ giá hối đoái: Phương phá tiếp cận và Nghệ thuật điều chỉnh - Nhà xuất bản Tài chính, 1996
4 Paul R.Krugman - Maurice Obstfeld - Kinh tế học quốc tế lý thuyết và chính sách - Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,1995
5 PGS Tô Xuân Trình - Giáo trình Thanh toán quốc tế trong ngoại thương - Nhà xuất bản Giáo dục, 1998
TẠP CHÍ
1 Nghiên cứu Trung Quốc - Số 4/00
Trang 102 Nghiên cứu những vấn đề kinh tế thế giới - Số 10/01 + Số
5/01
3 Thông tin tài chính - Số 5/01, 6/00, 16/03
4 Châu Mỹ ngày nay - Số 7/03
5 Tạp chí ngoại thương - Số 11,14,20,22/03
6 Tạp chí phát triển kinh tế 2000
7 Tạp chí nghiên cứu quốc tế 2003
8 Tạp chí Châu Á Thái Bình Dương năm 2003
WEBSITE
1 www.saigonet.vn
2 www.dongnai_industry.gov.vn
3 www.vietcombank.com.vn
4 www.hanoimoi.com.vn
5 www.stockmarket.vnn.vn
MỤC LỤC
1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LẬN CHUNG VỀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI
VÀ CHÍNH
SÁCH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ TỚI
THƯƠNG MẠI
1.1 Những vấn đề lý luận chung về tỷ giá hối đoái và chính
2
sách tỷ giá hổi đoái
Trang 111.2 Tác động của chính sách tỷ giá tới thương mại
12
2 CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA TRUNG QUỐC
17
2.1 Điều hành chính sách tỷ giá của Trung Quốc trong quá trình
17 cải cách
2.2 Tác động chính sách tỷ giá Trung Quốc tới thương mại một
24
số nước
3 TRIỂN VỌNG THAY ĐỔI CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA
TRUNG QUỐC VÀ 27
TÁC ĐỘNG CÓTHỂ CÓ TỚI VIỆT NAM
3.1 Triển vọng thay đổi chính sách tỷ giá của Trung Quốc và tác
27
động có thể có tới Việt Nam
3.2 Một số kiến nghị
29
Kết luận
Tài liệu tham khảo