Nguồn gốc biểu tượng của ngành Y Dược potx

Ở đó vị thần này được thờ như là một vị thần sinh sản, do đó tượng đúc của ông có dương vật cương thẳng.. Asklepios đã được đông đảo thừa nhận như là một vị Thần Y và đã phục vụ các đối

Nguồn gốc biểu tượng của ngành Y Dược

Những người có tính tìm tòi sẽ không khỏi thắc mắc là tại sao biểu tượng trong ngành Y-dược lại là con rắn (mà không phải là một con gì hay vật gì khác) Khi thì thấy hai con, khi thì một con quấn quanh một cây gậy; có khi thì cái ly hay cốc (hay gặp trong ngành dược) Để trả lời cho đến tường tận của câu hỏi này kỳ thực

là một câu chuyện dài, và rất phức tạp vì các nhà nghiên cứu Cổ học và Y khoa đã tranh cãi về nguyên uỷ của biểu tượng đó cả hàng bao thập kỷ nay, nói chung chưa hẳn ngã ngũ nhưng cũng đã có dấu hiệu sáng tỏ Nội dung tranh luận là xoay quanh ở điểm Y hiệu đúng nhất là có một con rắn hay hai con rắn quấn quanh cây gậy, và nguồn gốc từ đâu Mình sưu tầm bài viết này với mục đích giúp các bạn điểm qua các tài liệu để cùng theo dấu cuộc hành trình của biểu tượng ngành Y chúng mình

Phù hiệu của Hermes:

Thần thoại Hermes:

Hermes (hơ-miz), theo thần thoại Hy lạp là con trai của thần Dớt (Zeus, hay Jupitte) và nữ thần Mai-a (Maia) Nhân vật này tương đồng với thần Mercury trong thần thoại La mã, và Casmilus hay Cadmilus ở một nhóm thiểu số châu Á, Macedonia, Bắc Hy lạp Tên Hermes có lẽ xuất phát từ chữ herma, tiếng Hy lạp có nghĩa là rất nhiều đá, như dùng để ngăn biên giới, hay địa phận Trung tâm thờ phụng Hermes sớm nhất có lẽ là vùng Arcadia, mà đỉnh núi Cyllene được tôn vinh như là nơi sinh của vị thần này Ở đó vị thần này được thờ như là một vị thần sinh sản, do đó tượng đúc của ông có dương vật cương thẳng Là vị thần cận vệ của Thần Dớt nên Hermes có đôi săn-đan có cánh, đội mũ có cánh, tay cầm hiệu lệnh (gậy thần của sứ giả) mà có thuyết cho nguyên uỷ là một cây gậy hay một nhành ô-liu có rễ ở hai đầu dưới được kết lại thành vòng hoa hay thành một dải băng Về sau thì vòng hoa này mới được diễn dịch là đôi rắn quấn nhau, đối xứng và đối mặt với nhau; và một đôi cánh, biểu thị cho sự di chuyển tốc độ của Hermes, được gắn vào đầu gậy phía trên hai con rắn Hermes còn được coi là vị thần của giấc

mơ, thần thương mại, thần bảo vệ thương gia và bảo vệ gia súc Lại cũng là thần của điền kinh, nên Hermes cũng bảo vệ cả sân vận động, phòng tập thể lực thể hình, và được coi là biểu tượng của may mắn và thịnh vượng Tuy nhiên, Hermes cũng lại là một kẻ thù nguy hiểm, một kẻ lừa đảo và ăn trộm Truyền thuyết là nhân vào ngày sinh nhật, ông ta ăn cắp gia súc của anh mình, là con trai của thần Apollo Ông đã che đậy dấu vết bằng cách kéo đuôi gia súc đi ngược Khi bị Apollo tra hỏi thì Hermes từ chối không nhận mình đã ăn trộm

Vị thần Mercury (hay Mercurius) La mã có tính cách tương đồng với vị thần Hermes của Hy lạp Thần Mercurius ở La mã được tôn thờ là vị thần của thương mãi và các thương gia Thần Mercurius cũng có săn-đan có cánh, đội mũ có cánh,

và tay cầm gậy lệnh

Tuy nhiên, theo một số khoa học gia thì dấu vết của phù hiệu được tìm thấy xuất hiện lần đầu tiên trên thế giới là vào khoảng thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên, là hình một cây gậy có hai con rắn bện quanh, trên đầu gậy có một đôi cánh Theo thuyết này thì kể rằng Hermes đã dùng cây gậy thần của mình để ném vào giữa hai con rắn đang "một mất một còn" với nhau, sau đó chúng thôi cắn nhau và quấn vào nhau quanh cây gậy thần đó

Biểu tượng của Hermes đi vào ngành Y:

Thời cổ, trước khi xuất hiện Y học hiện đại, các thầy lang trị chứng nhiễm giun sán (ký sinh trùng) bằng một cái que và một con dao Rạch một vết nhỏ trên da người bệnh, ở phía đầu con sán, và con giun (sán) đó sẽ bò ra ngoài chỗ vết cắt và

bò quanh cái que cho đến khi ra hết Cho nên có người cũng cho rằng xuất phát từ phương thức trị bệnh này, là ý tưởng cho Y hiệu nguyên thuỷ, là một cây gậy có hai con giun quấn quanh

Tuy nhiên cho đến thế kỷ thứ XVI thì người ta thấy phù hiệu của Hermes này xuất hiện trên áo của quân chủng Nói chung chỉ phổ biến trong giới thầy thuốc, thế rồi

sau đó cũng xuất hiện trên cả mũ của giới luật sư, thương gia và các ngành khác nữa

Vào năm 1844, một nhà xuất bản Y học hàng đầu của Anh quốc đã sử dụng phù hiệu này như là một biểu tượng của mình, có lẽ Mercury là thiên sứ, và nội dung sách xuất bản là thông điệp Và trong phù hiệu này, một con rắn biểu tượng cho Y học, và một con biểu tượng văn chương Có tài liệu còn cho rằng nhà xuất bản Johannes Froben đã sử dụng phù hiệu Hermes này từ thế kỷ XVI Sự nhầm lẫn đến thú vị là có một lần, một vị thầy thuốc bước vào một ngân hàng ở Anh mà cứ tưởng mình đang vào khu Y xá, vì trước cửa cũng gắn phù hiệu như trên Chỉ vì điều rằng Hermes còn là biểu tượng cho tính trật tự hay sự thành đạt trong thương mại

Các tác giả khác cũng cho thấy có nhiều vết tích xác nhận phù hiệu trên có liên hệ với ngành Y khoa, song không rõ ràng lắm Vào thế kỷ 18 thì quân đội Mỹ sử dụng biểu tượng là một vòng nguyệt quế có hai chữ M.S Cho đến năm 1902, Bộ Quân Y Mỹ chính thức sử dụng phù hiệu này là biểu tượng của ngành Một số người cho rằng Quân Y sử dụng phù hiệu này chỉ vì nó đại diện cho sự ngừng chiến Người La mã gọi người mang thông điệp hoà bình (hay hiệu lệnh đầu hàng) đến với phe đối phương gọi là người cầm hiệu Thời cổ, một sứ giả đem thương ước ngừng bắn thì cầm theo trên tay chiếc karykeion (tiếng Hy lạp có nghĩa là gậy lệnh của sứ giả), để biểu thị anh ta trong tình trạng phi vũ khí Cùng với Quân Y

Mỹ thì Hải quân vùng Kharkov (Ukraine), Tampere (Phần Lan), và Puerto Ruci

cũng sử dụng phù hiệu Hermes Hiệp hội Thú y Mỹ cũng sử dụng phù hiệu Hermes, tuy nhiên cho đến năm 1972 thì đổi sang một con rắn vì họ cho là có sự nhầm lẫn

Hiệp hội Y khoa Ý (Federazione Nazionale degli Ordini dei Medici) trước đó cũng

sử dụng phù hiệu Hermes làm biểu tượng, nhưng đến 1996 thì quyết định đổi lại theo phù hiệu một con rắn Điều mà họ áy náy và muốn đổi cũng chỉ vì Thần Hermes ngoài đại diện cho những điều cao quí nên trên thì còn lại là một tên ăn trộm! Một sự trùng hợp ngẫu nhiên thú vị là việc quyết định đổi phù hiệu này của Hiệp hội Y khoa Ý chỉ xảy ra vài tuần sau một vụ xì-căn-đan trong giới y khoa Ý, bác sĩ Giuseppe Poggi Longostrevi đã làm một "vụ trộm" động trời, là đã thụt két ngân quỹ y tế quốc gia thông qua man khai để thu tiền qua hệ thống bảo hiểm y tế của thân chủ, tổng số tiền lên đến trên 6 triệu lia Ý một năm

Phù hiệu Asklepios (Asclepius, Aesculapius)

Về cách viết Asklepios (as-klí-pi-ơz) hay Asclepius, hay Aesculapius thì từ đầu là viết theo phiên âm Hy lạp, các từ sau là theo phiên âm La mã nên đều tương đương nhau trong cách sử dụng

Thần thoại về Asklepios:

Truyền thuyết về Hình tượng Asklepios được chú trọng ở hai nền Y học Hy lạp và

La mã từ khoảng 1500 đến 500 năm trước Công nguyên Như là một thầy thuốc

anh hùng, Asklepios đã phác hoạ về một mẫu người thầy thuốc lý tưởng và những khó khăn mà một người lương y có thể phải đối mặt Asklepios đã được đông đảo thừa nhận như là một vị Thần Y và đã phục vụ các đối tượng đến xin cứu giúp, đặc biệt người nghèo khổ và không có sự phân biệt

Về thần thoại Asklepios có nhiều tư liệu khác nhau đề cập đến

Thần thoại về Asklepios của Homer:

Theo các di tích bản khắc của người Mycenaean thì đã cho rằng Asklepois được thờ phụng từ 1500 năm trước Công nguyên Tuy nhiên thì Homer lại mới là người đầu tiên nhắc đến thần thoại Asklepios (vào khoảng 900 năm trước Công nguyên) Homer đã không coi Asklepios là một vị thần Theo một nhà bình luận La mã- Theodoretus (khoảng 393-457 trước Công nguyên), Homer chỉ coi Asklepios là một "người thầy thuốc có lương tâm" Và chỉ có hai người con trai của Asklepios

là Machaon và Podalirus xuất hiện trong thần thoại Illiad và Odyssey, trong đó họ được mô tả như là những tay nghề bậc thầy trong nghệ thuật chữa bệnh giỏi như thân phụ của họ Họ là thầy thuốc phục vụ các chiến binh Argive trong cuộc chiến chống người Trojan Mặc dù Machaon và Podalirus được thể hiện như những anh hùng, nhưng không như những anh hùng khác trong anh hùng ca của Homer, vì trong đó họ không được nhìn nhận là có khả năng tinh thông trong chiến tranh hoặc khả năng lãnh đạo mà chỉ được coi là có tay nghề thầy thuốc

Tất cả những vị anh hùng Hy lạp khác ở thời kỳ này đều là những tù trưởng(lãnh tụ)hay những những nhà quí tộc, vậy tại sao Homer đã vinh danh Asklepios và các con trai của ông như những vị anh hùng? Thời đại Homer, các thầy thuốc được coi như những người lành nghề không thuộc lớp quí tộc, được xếp vào loại người lao động lưu động Trong Anh hùng ca Hormer, Asklepios không được nhìn nhận là con trai của thần Apollo Các tác giả thuộc giòng họ Edelstein vạch rõ là Asklepios chưa bao giờ được tôn kính là một vị anh hùng Hy lạp truyền thống cả Qua các y văn Hy lạp thì công lao của ông không có gì là kỳ tích ngoài khả năng chữa bịnh Ngược lại các vị anh hùng Hy lạp truyền thống là những người đã từng hiến dâng cả cuộc sống trong chinh chiến, còn Asklepios là làm việc để mưu sinh Cho nên với truyền thuyết Hy lạp thì ông được coi là một mẫu người anh hùng lạc loài, chẳng giống ai

Thần thoại của Hesiod:

Có lẽ bản viết cổ nhất có đề cập đến thần thoại về Asklepios là của Hesiod vào khoảng 700 năm trước Công nguyên Chỉ còn những mẩu nhỏ của tác phẩm sót lại, chúng được nhà nghiên cứu thần thoại Apollodorus phục hồi vào khoảng năm

50 sau Công nguyên Bản phục hồi này của Apollodorus được cho là tài liệu tương đối chính xác nhất phản ánh lai lịch của Asklepios từ lúc sinh trưởng đến khi tạ thế trong biên niên sử của Hy lạp cổ đại

Theo thần thoại Hesiod, Asklepios là con của Coronis - con gái của Phlegyas ở Thessaly, là kết quả của cuộc tình dan díu với thần Apollo Thế nhưng cha của Coronis lại ép gả nàng cho Ischys Sau đó Apollo đã giết nàng Coronis bằng hoả thiêu, lúc đó mới nhận biết nàng Coronis có thai Apollo đã đem thai nhi Asklepios ra khỏi giàn hoảù trao cho Chiron, một quái vật nhân mã (Centaur) nuôi, ở đó Asklepios đã được truyền lại nghệ thuật chữa bệnh và săn bắn

Như vậy đã rõ, Asklepios là con trai của thần, cũng như Achilles và Hercules, ông mang trong người dòng máu thần của cha, Apollo là vị thần vừa chữa bệnh vừa gieo rắc dịch hạch Nàng Coronis, mẹ của Asklepios bị người tình của mình là Apollo giết chết vì ghen tuông Asklepios được hạ sinh bằng mổ lấy thai khi mẹ bị chết trên giàn hoảù, cho nên mổ lấy thai còn có tên gọi là "sinh kiểu Asklepios",

và vì thế cuộc đời của ông đã biểu tượng cho một khả năng của thầy thuốc cứu sinh mạng từ tay tử thần Asklepios đã tinh luyện nghệ thuật chữa bệnh lên trình

độ cứu được cả người chết Sau đó Thần Dớt đã giết Asklepios vì ông đã đem lại

sự sống cho những người đã chết Thần thoại Homer lý giải sự trừng phạt này là

để bảo vệ quyền lực của thần đối với con người Sự trừng phạt của Dớt đối với Asklepios vì đem lại sự sống cũng giống như sự trừng phạt đối với Prometheus đã đem lửa đến cho con người Đây chính là điều mà làm cho Asklepios trở nên anh hùng, theo Hesiod vì ông đã đứng về phía con người, ngay cả nguy hại đến tính mạng mình Hơn thế nữa ở đâây điều vĩ đại là ông là người đầu tiên dám chống lại

ý Thần Dớt là cứu vớt những người cùng khổ- mà không một ai dám làm điều đó

Chính tư tưởng này của ông đã trở thành một nghĩa vụ bắt buộc cho một người trở thành thầy thuốc sau này là phải chữa trị công bằng cho tất cả mọi người không kể địa vị, tầng lớp xã hội kể cả bị áp lực, thậm chí có nguy cơ nguy hại đến tính mạng của mình

Thần thoại Pindar:

Ngược lại với các câu chuyện của Hesiod và Apollodorus, thì một phiên bản có tính hiện đại hơn có liên quan đến trường ca Pindar (khoảng năm 520-442 trước Công nguyên)

Trong thần thoại Pindar đã đề cập đến Asklepios như một người thầy thuốc tài ba, đức độ, có thể chữa được nhiều chứng bệnh nan y, mà không nề hà hay đòi hỏi công cán

Huyền thoại Pindar được coi là tài liệu được biết đến nhiều nhất và được trích dẫn nhiều nhất về khía cạnh đức độ của một thầy thuốc là cần phải tránh đặt giá điều trị cho bệnh nhân của mình Trong thần thoại Pindar có một số chi tiết thay đổi, như Apollo giết chết tình nhân của mình- nàng Coronis, mẹ của Asklepios không phải vì ghen tuông mà là vì nàng đã chịu kết ước cưới gã Ischys là người trần mà cha mẹ nàng không đồng ý Hay Asklepios đã đi quá phạm vi luật lệ của các vị thần không phải vì lòng thương cảm mà vì hám lợi Pindar thuyết trình lại huyền thoại bằng ánh sáng hiểu biết mới về các vị thần Olympia, mà trong đó Apollo được đặt vào vị trí trung tâm thứ bậc của các vị thần, được coi như là người đem

lại công lý Lă người nắm cân cđn luật phâp vă tôn ti trật tự mă Apollo không có tính ghen hay hời hợt như trong thần thoại Homer níu lín

Asklepios lă một vị Thần Y:

Cuộc câch mạng của câc vụ xung đột giữa câc thần thoại cổ, xung quanh Asklepios vă sự hiểu biết mới về câc vị thần được thừa nhận, đê lăm cho tiến trình thần thânh hoâ Asklepios diễn ra văo khoảng từ 500 năm trước đến 100 năm sau Công nguyín Tăi liệu cổ nhất vạch rõ Asklepios lă một vị thần lă trong thần thoại Hellen của Hy lạp tìm thấy trong bản khắc đâ ở Athen văo khoảng năm 420 trước Công nguyín

Hầu hết câc tăi liệu của La mê đều đồng ý với nhau về kết cấu cđu chuyện vă công

bố lă Asklepios sau khi bị giết đê được hồi sinh vă trở thănh bất tử ở trần gian, từng hiện diện trong ngôi đền Asklepion hay Asklepeions Câc tư liệu về thuật chữa trị của La mê rất nhất quân mă cho rằng chính lă thần Asklepios xuống trần hoâ thđn thănh Askles, một vị chúa của Epidauros Mặc dù câc tâc giả tranh luận

về nguồn gốc tín gọi Asklepios, thế nhưng một số đề xuất rằng tín thần lă chính

từ hậu tố "epios" (tiếng Hy lạp có nghĩa lă nhẹ nhăng, tốt bụng, bình tĩnh) Vì vậy tín của Asklepios gắn liền với đặc tính nhđn âi của ông đối với mọi người bệnh Câc tâc giả đê đồng ý với nhau rằng tính hoă nhể vă tốt bụng lă những đóng góp thiết yếu của Asklepios văo một nhđn câch lý tưởng của một người thầy thuốc Trong câc y văn sau năy của Hy lạp vă câc y văn trước của La mê, Asklepios được

xuất hiện nhiều hơn, đại diện một nhân cách hoá khái quát về một mẫu người thầy thuốc lý tưởng Vợ ông nhân cách hoá "epios"; hai người con trai ông, Machaon tiêu biểu cho phẫu thuật và Podalirus tiêu biểu cho nội khoa; Hygiea, con gái của ông cho rằng Asklepios có hai vai trò đem đến sức khoẻ và bảo tồn sức khoẻ

Về ngôi đền chữa bệnh của Asklepios:

Các học giả tán đồng rằng việc thờ phụng Asklepios xuất phát từ các tỉnh nông thôn của Hy lạp trong công chúng bình dân Theo Edelstein thì cho rằng uy thế của Asklepios tăng cao trong tầng lớp nghèo khổ và cặn bã của xã hội, những người đã nhìn nhận Asklepios như một vị thần vì sự đặc biệt lưu tâm đến phúc lợi của họ Chỉ trong các vị thần La mã-Hy lạp không thôi, thì Asklepios được coi như

là một "người chu đáo", dành tình thương cho mọi người không kể địa vị của họ là

ai Là một vị Thần Y, tiêu chí chủ đạo của ông là nhằm vào cá nhân người bệnh, ông là một con người dễ tiếp cận Ông đã có những tìm tòi, phát hiện ra các tôn chỉ chữa bệnh mà chưa có các vị thần nào trước đó thực hành Chính lối làm việc này của ông đã làm nền tảng để thiết lập qui định về bổn phận phục vụ cho mọi tầng lớp không phân biệt cho thế hệ thầy thuốc về sau này

Việc tôn thờ Asklepios sau đó lan rộng ra khắp nước Hy lạp, đến châu Á, ngay cả Carthage và Ai cập, đến cả một phần thần dân trung thành với Alexandre Đại đế Hơn thế nữa, Asklepios là người ngoại quốc đầu tiên được thừa nhận ở La mã Để đối phó với một vụ dịch ở thành La mã, người La mã đã cầu khẩn thần Apollo, và