Nhức đầu nguyên phát - Chuẩn đoán và điều trị ppsx

Phân lo ạ i nh ứ c đ ầ u theo IHS• Nhức đầu nguyên phát Là các bệnh chỉ có triệu chứng nhức đầu, không có các tổn thương khác Nhức đầu MigraineNhức đầu co cơ tension type headache Nhức

Nh ứ c đ ầ u nguyên phát

Chẩn đoán và điều trị

Bs Lê Văn Nam

Nh ứ c đ ầ u – Phân b ố c ả m giác

Nh ứ c đ ầ u - B ệ nh s ử

• Bệnh nhân bao giờ đau giống như vậy không ?

• Bệnh nhân có tiền căn chấn thương sọ não gần đây không ?

• Bệnh nhân đang làm gì khi bị nhức đầu ?

• Nhức đầu khởi phát có đột ngột không ?

• Bệnh nhân có bệnh gì kèm theo không ( AIDS, lao ) ?

• Nhức đầu có nặng dần không ?

Nh ứ c đ ầ u – Các tri ệ u ch ứ ng báo đ ộ ng

• Xảy ra đột ngột khi bệnh nhân đang gắng sức

• Có bất thường về thần kinh ( kể cả thay đổi tính

tình, quên )

• Tuổi trên 50

• Càng lúc càng nặng

• Bất thường về dấu sinh tồn : sốt, hiện tượng Cushing

• Nhức đầu dữ dội lần đầu tiên

• Co giật

Phân lo ạ i nh ứ c đ ầ u theo IHS

• Nhức đầu nguyên phát

Là các bệnh chỉ có triệu chứng nhức đầu, không

có các tổn thương khác

Nhức đầu MigraineNhức đầu co cơ ( tension type headache )Nhức đầu từng cụm ( cluster headache )

Phân lo ạ i nh ứ c đ ầ u theo IHS

• Nhức đầu thứ phát

Tổn thương choán chỗ nội sọXuất huyết màng não

Viêm màng nãoTai biến mạch máu nãoViêm động mạch thái dươngNgộ độc, lạm dụng thuốcBệnh răng, mắt, tai mủi họng

Đ ặ c tính nh ứ c đ ầ u và tri ệ u ch ứ ng đi kèm

• Bốn đặc tính chính:

• Đặc tính cơn đau ( theo nhịp mạch hay không )

• Cường độ ( vừa phải, trung bình, nặng )

• Vị trí ( một hay hai bên …)

• Ảnh hưỡng cơn đau lên hoạt động thường ngày

Đ ặ c tính nh ứ c đ ầ u và tri ệ u ch ứ ng đi kèm

• Có các triệu chứng đi kèm hay không ?

• Buồn nôn, ói

• Sợ ánh sáng ( photophobia )

Sợ tiếng ồn ( phonophobia )

• Tiền triệu về thần kinh

• Vấn đề sử dụng các thuốc giảm đau

Các xét nghi ệ m hình ả nh h ọ c

• Cần thực hiện trong các trường hợp sau

• Nhức đầu mới khởi phát với cường độ dữ dội

• Nhức đầu mới khởi phát sau 50 tuổi

• Triệu chứng không giống các loại nhức đầu đã từng bị

• Có các triệu chứng thần kinh định vị

• Đáp ứng điều trị kém

• Xảy ra sau chấn thương

• Trên bệnh nhân suy giảm miễn dịch

Các xét nghi ệ m hình ả nh h ọ c

• CT không cản quang, CT có cản quang, MRI hay MRA ?

• CT không cản quang có thể phát hiện máu tụ nhưng không phát hiện được phình mạch

• MRI lý tưởng trong tổn thương hố sau

• MRA nếu nghi ngờ dị dạng mạch máu não

• Nếu không có cơn co giật thì EEG thường không có giá trị chẩn đoán

nửa bên đầu

Lan tỏa Quanh hốc mắt

Tần xuất 1-4 cơn/tháng 1-30 cơn/tháng 1-3 cơn/ngày

3-12 tháng

Vừa phải Dữ dội

Thời gian 4-72 giờ 30 phút – 7

ngày

15 phút-3 giờ Ðặc tính đau Theo nhịp mạch Âm ỉ Xoắn vặn

Nh ứ c đ ầ u nguyên phát

Ðặc tính LS Migraine Nhức đầu co

cơ

Nhức đầu từng cụm

-C ơ n nh ứ c đ ầ u migraine

• 18% Nữ, 6 % nam, khởi phát 6-25 tuổi

• Migraine không có tiền triệu 90%

• Migraine có tiền triệu 10%

• Các hội chứng tương đương migraine

Ð ặ c tính c ơ n nh ứ c đ ầ u migraine

• Nhức xoắn vặn, đau nhói

• Nhức một bên đầu

• Nhức theo nhịp mạch

• Tăng cảm giác đau vùng da đầu bên đau

• Buồn nôn, ói

• Sợ ánh sáng và tiếng ồn

Migraine không ti ề n tri ệ u - 90%

• Mô tả (IHS): Cơn nhức đầu vô căn khởi phát một bên đầu, đau theo nhịp mạch với cường độ trung bình tới nặng, tăng khi gắng sức, trong cơn

đau có các triệu chứng kèm theo: buồn nôn, ói,

sợ ánh sáng và sợ tiếng ồn

Migraine không ti ề n tri ệ u

• Tiêu chuẩn chẩn đoán (IHS)

• Ít nhất 5 cơn

• Cơn nhức đầu kéo dài 4-72 giờ

Migraine không ti ề n tri ệ u

Migraine không ti ề n tri ệ u

• Có ít nhất 1 đặc tính khi nhức đầu:

– Buồn nôn và/hay ói

– Sợ ánh sáng và sợ tiếng ồn

• Không có các bệnh lý khác

Ði ề u tr ị c ắ t c ơ n

• Nhức đầu cơn cường độ trung bình

– aspirin 1000mg + metoclopramide 10mg hay domperidone 10mg

Ði ề u tr ị ng ừ a c ơ n

• Cần thiết khi trên 3 cơn/tháng

Hay các trường hợp điều trị cắt cơn không hiệu quả

• Dùng thuốc lâu dài 3-6 tháng

Nh ứ c đ ầ u co c ơ

• Mô tả (IHS): Cơn nhức đầu kéo dài vài phút tới

nhiều ngày Cảm giác đau như siết chặt, nặng đầu ở cả hai bên đầu, cường độ trung bình,

không tăng khi hoạt động, không có nôn ói

nhưng có thể có triệu chứng sợ ánh sáng hay

tiếng ồn

Nh ứ c đ ầ u co c ơ

• Tiêu chuẩn chẩn đoán (IHS)

• Có ít nhất 10 cơn với các dặc tính sau

– Số ngày bị nhức đầu <15 ngày/tháng

– Nhức đầu kéo dài 30 phút tới 7 ngày

Nh ứ c đ ầ u co c ơ

• Có ít nhất hai triệu chứng

– Ðau âm ỉ, nặng đầu, không theo nhịp mạch

– Cường độ vừa phải ( có thể giảm hoạt động )

– Hai bên

– Không tăng khi gắng sức hay hoạt động thểchất

Nh ứ c đ ầ u co c ơ

• Và có đủ hai đặc tính:

– Không buồn nôn hay ói

– Không có triệu chứng sợ ánh sáng hay tiếng

ồn, hoặc chỉ có một trong hai triệu chứng trên

• Loại trừ chẩn đoán các nhức đầu thứ phát

Ði ề u tr ị nh ứ c đ ầ u co c ơ

• Ðáp ứng tốt với thuốc giảm đau thông thường

• Có thể phối hợp cafeine để tăng cường tác dụng

Nh ứ c đ ầ u t ừ ng c ụ m

– Có ít nhất 5 cơn

– Ðau một bên hốc mắt hay quanh hốc mắt

– Từ 1-8 cơn mổi ngày

– Loại trừ nhức đầu thứ phát

– Kèm thêm một trong các triệu chứng …

Nh ứ c đ ầ u t ừ ng c ụ m

• Là loại nhức đầu có cường độ dữ dội nhất

– Xảy ra từng đợt 8-10 tuần/năm

– Giửa các đợt người bệnh bình thường

– Ðau có thể lan xuống nửa bên mặt

– Thường xảy ra vào ban đêm

Nh ứ c đ ầ u t ừ ng c ụ m