CHUYÊN ĐỀ 6 XỬ LÝ CHẤT THẢI, VỆ SINH MÔI TRƯỜNG Mục tiêu Sau khi kết thúc chuyên đề này học viên sẽ: - Nâng cao nhận thức về vệ sinh bảo vệ môi trường trong chăn nuôi lợn.. - Hiểu biết
Trang 1CHUYÊN ĐỀ 6
XỬ LÝ CHẤT THẢI, VỆ SINH MÔI TRƯỜNG
Mục tiêu
Sau khi kết thúc chuyên đề này học viên sẽ:
- Nâng cao nhận thức về vệ sinh bảo vệ môi trường trong chăn nuôi lợn
- Biết cách thu gom và ủ phân chuồng
- Hiểu biết về một số biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi như công trình khí sinh học (biogas), xử lý yếm khí
Nội dung chính
- Vệ sinh bảo vệ môi trường
- Thu gom chất thải
- Xử lý chất thải:Ủ phân chuồng, xử lý chất thải bằng công nghệ khí sinh học BIOGAS (cấu tạo, vận hành, …), xử lý bằng phương pháp khác (yếm khí, hồ sinh học, )
Thời gian: 7,5-8 giờ
Nội dung chuyên đề
I VỆ SINH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
1.1 Nguyên tắc vệ sinh bảo vệ môi trường tại các trại chăn nuôi lợn
Để hạn chế ô nhiễm môi trường từ hoạt động chăn nuôi, người chăn nuôi cần chú ý các điểm sau:
- Xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh, có nơi chứa và xử lý chất thải tách khỏi khu chuồng trại chăn nuôi
- Phân phải được thu gom và xử lý trước khi mang ra khỏi trại
- Nước thải (nước giải và nước rửa chuồng) phải được tập trung và xử lý trước khi cho chảy ra cống, rãnh công cộng Bể chứa nước thải phải có nắp đậy kín
để giảm mầm bệnh và mùi hôi thối trước khi sử dụng hoặc thải ra ngoài
Trang 21.2 Các biện pháp xử lý phân và nước thải
- Xử lý phân có thể áp dụng phương pháp ủ vi sinh vật, xử lý bằng chế phẩm sinh học, …
- Xử lý nước thải có thể áp dụng phương pháp xử lý Biogas, xử lý bằng phương pháp yếm khí, … (thực tế tuỳ theo quy mô chăn nuôi, có thể áp dụng các phương pháp xử lý bằng biogas hặc xử lý yếm khí để xử lý toàn bộ phân và nước thải)
II THU GOM CHẤT THẢI
2.1 Mục đích
- Để chuồng trại sạch sẽ, đảm bảo vệ sinh và hạn chế bệnh tật
- Hạn chế ô nhiễm môi trường xung quanh
- Tăng thu nhập chăn nuôi từ việc khai thác năng lượng sinh học xử lý phân, cung cấp phân bón “sạch” cho cây trồng, …
2.2 Cách thu gom chất thải
- Hàng ngày thu gom phân ra ngoài và tập trung thành đống hoặc cho vào hố
ủ phân
- Nước thải cho trảy trực tiếp vào hệ thống máng hoặc rãnh, tập trung về bể
xử lý Trước khi nước thải chảy vào rãnh tập trung về bể xử lý cần phải qua song chắn rác
III XỬ LÝ CHẤT THẢI
3.1 Ủ phân bằng phương pháp vi sinh vật
3.1.1 Mục đích
- Diệt các mầm bệnh có trong phân
- Hạn chế ô nhiễm môi trường, đặc biệt là nguồn nước và sức khoẻ cộng đồng
- Tăng hiệu quả sử dụng các chất dinh dưỡng có trong phân chuồng
3.1.2 Nguyên lý
- Bổ sung rơm, rạ hoặc cây cỏ trộn với phân tươi để ủ đống hay ủ trong bể Trong quá trình ủ, khối phân sẽ lên men và sinh nhiệt, nhiệt độ có thể đến 70-800C
Trang 3- Trong khoảng 10-15 ngày có thể tiêu diệt hầu hết ấu trùng, trứng giun sán
và các vi sinh vật có hại
- Hệ thống vi sinh vật phân giải các chất hữu cơ phức tạp có trong phân và chất độn thành những chất dinh dưỡng đơn giản để cây trồng dễ hấp thu
3.1.3 Các bước tiến hành
- Cắt vụn rơm rạ và cây phân xanh trước khi trộn với phân chuồng
- Trộn phân chuồng với rơm rạ hoặc một số cây phân xanh khác đã được cát vụn (tỷ lệ trộn có thể là: 3 phân chuồng + 1 phân xanh hoặc 2 phân chuồng + 1 phân xanh)
- Khi trộn có thể cho thêm nước thải để có độ ẩm phù hợp đạt khoảng 70%
- Chọn vị trí bằng phẳng, đào rãnh và lót lá cây trước khi đánh đống để làm cho đáy đống phân được thoáng khí, đễ tháo nước và thông hơi
- Đánh phân thành đống hình bán cầu có chiều cao 1,2 - 1,5 m, đường kính dưới mặt đất 2m (đánh đống càng to càng tốt để giữ được độ ẩm phù hợp)
- Phủ 1 lớp đất bùn dày 3-5 cm bên ngoài Để che mưa và chống gió thì có thể dùng lá chuối hoặc các loại lá khác che lên bên ngoài và chèn gạch đá xung quanh
Lưu ý:
+ Nếu phân gia súc ốm thì trộn thêm vôi bột vào phân sau đó đem ủ
+ Có thể trộn thêm chất phụ gia như lân, kali vào phân chuồng để rút ngắn thời gian ủ và hạn chế đạm bị phân huỷ
+ Nếu có hố ủ phân thì hố phải có nắp và không để nước thấm ra ngoài
3.2 Xử lý chất thải bằng phương pháp Biogas (công trình khí sinh học)
3.2.1 Lợi ích của công trình khí sinh học
- Giảm thiểu ô nhiễm môi trường do chất thải chăn nuôi gây nên;
- Cho phép khai thác khí sinh học làm làm chất đốt thay thế củi, thắp sáng, sưởi ấm, …;
- Có thể sử dụng phần nước và chất mùn của công trình khí sinh học có thể làm phân bón “sạch” cho cây trồng
3.2.2 Cấu tạo công trình khí sinh học nắp cố định
Trang 4Hiện nay ở nước ta đang sử dụng một số kiểu thiết bị khí sinh học khác nhau, nhưng phổ biến nhất là kiểu KT1 và KT2 theo tiêu chuẩn 10TCN 492 - 499 - 2002
do Bộ nông nghiệp và PTNT ban hành ngày 21/3/2002
Cấu tạo công trình khí sinh học nắp cố định gồm các bộ phận chính sau đây:
- Bể phân huỷ
- Bể điều áp
- Bể nạp nguyên liệu
- ống dẫn khí
3.2.3 Nguyên lý vận hành của công trình khí sinh học (xem sơ đồ 8 - trang sau)
Trang 53.2.4 Yêu cầu lượng nguyên liệu (phân và nước)
Để bảo đảm công trình khí sinh học hoạt động tốt, tạo khí nhiều, yêu cầu lượng phân gia súc và nước nạp vào bể phân huỷ (tính theo 1 m3
bể phân huỷ) như sau:
- Đối với vùng phía Bắc: 17 lít/m3/ngày
- Đối với vùng Nam Bộ: 25 lít/m3/ngày
- Đối vơi các vùng còn lại: 20 lít/m3/ngày
Trước khi cho phân vào bể, đổ nước pha loãng theo tỷ lệ 1-2 lít nước cho 1
kg phân rồi khuấy đều Không được cho vào bể phân huỷ các loại hoá chất, xà phòng, chai lọ, bao bì, kim tiêm
3.2.5 Đề phòng tai nạn khi sử dụng công trình khí sinh học
Trong quá trình sử dụng công trình khí sinh học, cần lưu ý:
- Các đường ống dẫn khí phải kín để tránh thất thoát khí và gây cháy nổ
- Sau 1-2 năm sử dụng phải kiểm tra và bảo dưỡng công trình Nếu phát hiện
sự cố phải có biện pháp khắc phục Khi làm cần chú ý đề phòng cháy nổ và ngạt thở bằng cách:
Bể nạp NL
Bể phân huỷ
Bể điều áp
ống dẫn khí Phần nổi
trên mặt
ðất
Sơ đồ 8: vận hành công trình khí sinh học
Trang 6+ Bỏ hết lớp dịch phân huỷ và tầng cặn
+ Phải kiểm tra lượng khí độc trong bể phân huỷ trước khi xuống sửa chữa bằng cách thả một con gà xuống trước, nếu thấy gà vẫn khoẻ mạnh thì người mới xuống
+ Người xuống sửa chữa bể phải buộc dây an toàn và có người ở trên hỗ trợ
3.3 Xử lý chất thải bằng phương pháp yếm khí và hồ sinh học
3.3.1 Lợi ích
- Xử lý loại bỏ hoặc hạn chế những thành phần gây ô nhiễm trong nước thải
để khi thải ra hệ thống bên ngoài không làm nhiễm bẩn nguồn nước ảnh hưởng đến
ô nhiễm môi trường
- Có thể xử lý chất thải cho trang trại chăn nuôi lợn với quy mô lớn; đầu tư cho việc xử lý chất thải thấp
3.3.2 Cấu tạo công trình xử lý chất thải bằng phương pháp yếm khí
- Ngăn tiếp nhận
- Lưới chắn rác
- Bể lắng cặn nhận
- Bể xử lý sinh học (bể yếm khí)
- Bể khử trùng và xử lý bùn cặn
- Hồ sinh học
3.3.3 Quy trình xử lý chất thải bằng phương pháp yếm khí
Quy trình đầu đủ
(Sử dụng hồ sinh học là để oxy hoá hoàn toàn các chất hữu cơ và khử N, P)
Ngăn
tiếp
nhận
Song chắn rác
Bể lắng cặn nhận
Xử lý sinh học
Bể lắng cát
Khử trùng
Xử lý bùn cặn
Hồ sinh
học
Trang 7NHỮNG GỢI Ý VỀ PHƯƠNG PHÁP ĐỂ LẬP KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG
TT Nội dung Thời
lượng Phương pháp
Phương tiện hỗ trợ Ghi chú
1 Khởi động,
ôn bài
15’ Sử
dụng trò chơi
Khởi động
Ôn bài: thi trả lời câu hỏi
2 Giới thiệu
nội dung
bài giảng
15’ Thuyết
trình
Chuẩn bị nội dung giới thiệu ngắn gọn
3 Vệ sinh bảo
vệ môi
trường
60’ Thảo
luận nhóm
Câu hỏi gợi ý:
- Nguyên tắc vệ sinh môi trường trong trại chăn nuôi lợn?
- Kể tên và giới thiệu nguyên
lý cơ bản về các quy trình sử
lý chất thải chăn nuôi lợn trong các trang trại?
4 Các
phương
pháp xử lý
chất thải
chăn nuôi
lợn
300’ Thăm
quan
Phân 3 nhóm thăm quan các
mô hình xử lý chất thải (ủ, biogaz, yếm khí)
Làm bài thu hoạch
Các nhóm trình bày báo cáo đánh giá mô hình xử lý chất thải chăn nuôi; 2 nhóm cho ý kiến đánh giá hiệu quả và giải pháp cải thiện
Giấy A0, bút
5 Tổng kết
bài giảng
60’ Các nội dung chính cần tổng kết
- Vệ sinh bảo vệ môi trường: 3 nguyên tắc và 3 phương pháp xử lý
- Thu gom chất thải và xử lý: thu gom phân và nước thải; xử lý trước khi cho chất thải ra ngoài trại
- Các biện pháp xử lý chất thải: ủ phân;
công trình khí sinh học; xử lý yếm khí
và hồ sinh học
Phiếu đánh giá tập huấn ngày thứ
8 và 9
