Ấn chương Việt Nam - Ấn chương thời Tần - Hán ppsx

Ấn chương Việt Nam - Ấn chương thời Tần - Hán Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc xây dựng quốc gia trung ương tập quyền, xây dựng cải cách chế độ trên nhiều lĩnh vực trong đó c

Ấn chương Việt Nam - Ấn chương thời Tần - Hán

Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc xây dựng quốc gia trung ương tập quyền, xây dựng cải cách chế độ trên nhiều lĩnh vực trong đó có quy định

về việc chế tác và sử dụng ấn chương Quy định ấn chương của Hoàng đế sử dụng là phải lấy ngọc thạch của nước Sở để điêu khắc và phải gọi là Tỷ (璽),

quan lại và người bình thường dùng ấn thì gọi là ấn (印) và Chương (章), còn đặt ra loại “phù tiết hợp thừa” dùng cho cơ cấu chuyên môn, thực thi chế độ giám quản ấn tỷ, cấm việc lạm dụng chế tác ấn

chương không theo quy định

Ngọc Tỷ của Hoàng đế từ giai đoạn này được coi là báu vật của quốc gia và tượng trưng cho hoàng

quyền, việc sử dụng và quản lý giữ gìn Ngọc Tỷ được thực hiện theo quy chế nghiêm cẩn, mất Ngọc Tỷ tức

là đã tượng trưng của việc mất nước

Thời Tần, ấn chương của quan viên và trăm họ về hình thể cũng tương tự như ấn chương thời Chiến

Quốc, nhưng chủ yếu dùng nguyên liệu bằng đồng để đúc, núm ấn thường làm đơn giản Tư ấn được tạo tác tinh mỹ cẩn thận hơn, núm ấn thường làm theo hình thú vật

Khi Tần Thủy Hoàng lên ngôi Hoàng đế đã sai quan

Lý Tư chế định ra chữ Tiểu Triện trên cơ sở chữ Đại Triện có quy chỉnh và giản hóa hơn Hình chữ Tiểu Triện thường khuôn theo hình vuông, kiểu chữ điền (田) nét chữ linh hoạt, đẹp đẽ hơn, tuy khuôn vuông nhưng vẫn thể hiện nét mềm mại uyển chuyển Chữ Tiểu Triện gần như 100% được dùng làm thể chữ

khắc trên các loại Tỷ, ấn, chương và danh từ ấn triện xuất hiện từ đây để chỉ tất cả các loại ấn khác nhau có khắc chữ Triện Danh từ này tồn tại đến ngày nay và truyền sang các nước khu vực qua giao lưu văn hóa trong đó có cả Việt Nam (H.3 & 4)

Sang thời Hán, xã hội Trung Quốc phát triển trên các lĩnh vực, mọi điển chương chế độ được thực thi cơ bản theo điển chương chế độ thời Tần Văn hóa nghệ thuật phát triển mạnh, xuất phát từ thực tế công tác

chữ Lệ thư ra đời do sự sáng tạo của một số thư lại trong các nha môn ở trung ương cộng với một số học giả quan lại, Lệ thư chính thức nhập vào rừng nghệ thuật thư pháp Trung Quốc

Ấn chương thời Hán sơ có đặc điểm quy chế hình thức giống như thời Tần, giai đoạn này sự phát triển hưng thịnh của ấn chương có những điểm cũng gần như thư pháp, tuy nhiên nó vẫn mang nét đặc thù riêng biệt của thể loại ấn chương Mặc dù chữ Lệ đã

ra đời nhưng trong ấn chương vẫn dùng chữ Triện làm thể chữ khắc trên ấn, chỉ có một ít ấn được khắc kiểu Triện - Lệ theo phong cách thư pháp, chủ yếu dùng trong giới nghệ thuật thư pháp mà không sử dụng trong công tác hành chính

Ấn chương thời Hán phần lớn được tạo đúc kiểu

“Bạch văn” (白文) tức là khắc hoặc làm khuôn mà

khi đóng dấu thì sẽ cho ra đời một hình dấu có nền màu mực và nét chữ sẽ là những nét trắng nên gọi là

“Bạch văn”

Phong cách văn tự trên ấn chương rất phong phú, chủ yếu và đặc sắc là những kiểu dáng “vuông vức ngay thẳng”, “đoan trang đầy đặn” Thể văn khắc trên ấn chương rất sinh động với đường nét cong khuôn vòng vừa phải, nét đậm không to quá, nét nhỏ không mảnh quá, chỗ mau chỗ thưa nhưng vẫn giữ được sự cân đối hài hòa, bố cục tự nhiên nhưng vẫn theo quy tắc nhất định

Hình thức ấn chương thời Hán rất đa dạng với nhiều dạng kiểu hình vuông, tròn, chữ nhật Núm ấn được làm theo hình thú vật mà chủ yếu là con thú trong tôn giáo tín ngưỡng Trung Quốc như thanh long, bạch

hổ, huyền vũ, chu tước và đồ hình tứ linh long, ly, quy phượng Ngoài ra núm ấn cũng được khắc chạm

một số loại thú khác như sư tử, lạc đà, ngựa, chim v.v… nó biểu tượng sự tốt đẹp hùng tráng với nhiều động tác cách điệu sinh động, nó khẳng định sự sáng tạo của các nghệ nhân khắc ấn thời Hán

Bút họa khắc ấn văn ngoài thể chữ Triện và Triện -

Lệ, các nghệ thuật gia thời Hán đã biến hóa cách điệu thành hình các muông thú khác như loài chim, loài

cá, loài trùng hình thành phong cách “Điểu trùng thư ấn”

Văn khắc trên ấn ngoài những đặc điểm cơ bản như trên người ta thường dùng những câu cát ngữ như

“Lợi nhật”, “Xuất nhập đại cát”, “Nhật hữu thiên

vạn” v.v…

Điển hình ấn chương thời Hán vẫn là Ngọc Tỷ của Hoàng đế, khi Hán Cao Tổ Lưu Bang diệt Tần tiến quân vào Hàm Dương, vua Tần phải buộc dây Ngọc

Tỷ truyền đời vào cổ dâng quốc gia cho Lưu Bang và Lưu Bang đã phong ngọc tỷ đó là Truyền quốc tỷ Thời Hán còn làm thêm một số ngọc tỷ khác dùng với ý nghĩa quốc gia trọng đại đó là Hoàng đế hành

tỷ, Hoàng đế tín tỷ, Thiên tử hành tỷ, Thiên tử tín tỷ, v.v… thường gọi là “Lục tỷ” Các ngọc tỷ này đều được làm rất công phu có núm hình rồng, hổ, hoa văn chạm khắc tinh xảo và văn khắc đều dùng thể chữ Tiểu Triện Ấn chương thời Hán đã khẳng định sự

phát triển đi lên và chiếm vị trí huy hoàng trong

truyền thống lịch sử văn hóa nghệ thuật Trung Quốc Ngày nay người Trung Quốc vẫn còn lưu giữ được một số ấn chương giai đoạn này (H.5 & 6)