Soi buồng tử cung ở bệnh nhân vô sinh pptx

Soi buồng tử cung ở bệnh nhân vô sinh Soi BTC là phương pháp sử dụng ống soi đưa qua cổ tử cung vào buồng tử cung, làm tách thành tử cung ra để quan sát trực tiếp toàn bộ buồng tử cung,

Soi buồng tử cung ở bệnh nhân vô sinh

Soi BTC là phương pháp sử dụng ống soi đưa qua cổ tử cung vào buồng tử cung, làm tách thành tử cung ra để quan sát trực tiếp toàn bộ buồng tử cung, chẩn đoán

và xử trí các tổn thương trong buồng tử cung

Bằng cách nhìn trực tiếp qua soi buồng tử cung có thể quan sát được niêm mạc tử cung, xác định được các tổn thương trong buồng tử cung như dính, vách ngăn, polyp, u xơ, chẩn đoán sớm các tổn thương ung thư và tiền ung thư niêm mạc tử cung Hơn nữa qua soi buồng tử cung có thể xử trí nhiều tổn thương bằng phẫu thuật Phương pháp phẫu thuật qua soi buồng tử cung bảo tồn được tử cung, không

có sẹo mổ ở bụng như các phương pháp phẫu thuật cổ điển qua đường bụng, thời gian nằm viện ngắn, hồi phục sau mổ nhanh

Trước kia, các nhà phụ khoa thường sử dụng các phương pháp thăm dò mù buồng

tử cung như dùng các dụng cụ đưa vào buồng tử cung để đánh giá buồng tử cung hoặc qua chụp buồng tử cung, Sau này, khi phương tiện và kỹ năng nội soi nói

chung và soi buồng tử cung nói riêng phát triển thì soi buồng tử cung để thăm dò buồng tử cung là phương pháp được ưu tiên lựa chọn

Tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương, nội soi vô sinh phát triển mạnh từ năm 2004 với số lượng người bệnh vô sinh đến được phẫu thuật nội soi ngày càng đông Lúc đầu, soi buồng tử cung rất ít được áp dụng do khó khăn về phương tiện cũng như

kỹ thuật Cho đến nay soi buồng tử cung được sử dụng rộng rãi, đặc biệt ở các người bệnh vô sinh Tuy vậy, chưa có nghiên cứu nào tại bệnh viện cho thấy người bệnh vô sinh khi nào được chỉ định soi buồng tử cung, các phẫu thuật viên đã làm những gì khi soi buồng tử cung, kết quả thu được sau phẫu thuật ra sao,

Với mong muốn có một bức tranh toàn cảnh về tình hình soi buồng tử cung ở các bệnh nhân được mổ tại viện vì vô sinh, chúng tôi nghiên cứu đề tài này

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Tất cả hồ sơ của các bệnh nhân đã được phẫu thuật nội soi buồng tử cung vì vô sinh tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương từ 01/01/2008 đến 31/12/2008

Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng

Các hồ sơ bệnh án có ghi cách thức phẫu thuật nội soi buồng tử cung, có ghi kết quả chụp tử cung – vòi trứng và đủ các thông tin cần thiết cho nghiên cứu

Tiêu chuẩn loại trừ đối tượng

Các hồ sơ không ghi đầy đủ thông tin phục vụ nghiên cứu

Kết quả và bàn luận

Tổng số bệnh nhân 871

Biểu đồ 1: Tỷ lệ 2 nhóm VSI và VSII

-Sự khác biệt về tuổi của hai nhóm đối tượng vô sinh I và vô sinh II là sự khác biệt

có ý nghĩa thống kê với p < 0,05

-Tuổi trung bình của các người bệnh vô sinh I là 29,18 ± 2,39 tuổi

-Tuổi trung bình của các người bệnh vô sinh II là 32,14 ± 3,52 tuổi

-Tuổi trung bình của các người bệnh vô sinh vào mổ là 31,05 ± 5,53 tuổi

-Lứa tuổi của các người bệnh có soi buồng tử cung vì vô sinh gặp nhiều nhất là từ

25 đến 35 tuổi, chiếm 67,8%; với người bệnh dưới 25 tuổi tỷ lệ này chỉ là 6,9%

-Những người trên 35 tuổi có soi buồng tử cung vì vô sinh chiếm tỷ lệ 25,4%, trong đó chủ yếu là vô sinh II-chiếm 19,7%, vô sinh I chỉ chiếm 5,6%

-Nhóm người bệnh vô sinh I, lứa tuổi gặp nhiều nhất là 25 đến 29 tuổi, chiếm 19,9%

-Nhóm người bệnh vô sinh II, lứa tuổi gặp nhiều nhất là từ 30 tuổi trở lên, chiếm 41,2% trong tổng số người bệnh vô sinh có soi buồng tử cung; không có người bệnh dưới 20 tuổi bị vô sinh II

-Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tiền sử phụ khoa có can thiệp vào buồng tử cung hay không ở hai nhóm vô sinh

-Số trường hợp tiền sử có can thiệp vào buồng tử cung chỉ chiếm 1,4% tổng số đối tượng nghiên cứu

Tỷ lệ người bệnh vô sinh II có soi buồng tử cung chiếm 56,7%, gặp nhiều hơn vô sinh I là 43,3% Tỷ lệ này cũng tương tự như tỷ lệ vô sinh phải vào viện mổ nội soi mà Lê Hoàng và cộng sự đã tổng kết tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương trong hai năm 2004 và 2005 là 58,74% và 41,26%

Hình ảnh chụp Buồng tử cung trước khi phẫu thuật

-Hình ảnh buồng tử cung trên phim chụp X quang tử cung- vòi tử cung của hai

nhóm vô sinh I và II khác biệt một cách có ý nghĩa thống kê

-Phim chụp X quang tử cung- vòi tử cung thấy buồng tử cung bình thường chiếm

34,1%, trong đó nhóm vô sinh I chiếm 17,9%, nhóm vô sinh II chiếm 16,2%

-Phim chụp X quang tử cung- vòi tử cung thấy buồng tử cung có hình khuyết

chiếm 27,9%, trong đó nhóm vô sinh I chiếm 8,1%, nhóm vô sinh II chiếm 19,8%

-Phim chụp X quang tử cung- vòi tử cung thấy buồng tử cung biến dạng chiếm

17,5%, trong đó nhóm vô sinh I chiếm 8,5%, nhóm vô sinh II chiếm 9,0%

-Phim chụp X quang tử cung- vòi tử cung thấy buồng tử cung có bờ không đều

chiếm 20,5%, trong đó nhóm vô sinh I chiếm 8,8%, nhóm vô sinh II chiếm 11,7%

Liên quan giữa tổn thương BTC trên X quang và tình trạng vô sinh:

XQ

Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ %

Bất thường 221 25,4 353 40,5 574 65,9

P < 0,05

Bảng 1: Liên quan tổn thương BTC và loại vô sinh

Nhận xét:

-Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về hình ảnh buồng tử cung bình thường hay

có tổn thương trên phim chụp tử cung-vòi tử cung ở hai nhóm vô sinh I và II

-Chỉ định soi buồng tử cung ở nhóm có hình ảnh buồng tử cung bình thường trên phim X quang là 34,1%, còn ở nhóm có hình ảnh buồng tử cung bất thường trên phim X quang là 65,9%

-Nhóm vô sinh I và vô sinh II có hình ảnh buồng tử cung bình thường trên phim X quang là tương đương nhau: 17,9% và 16,2%

-Nhóm vô sinh II có hình ảnh buồng tử cung bất thường trên phim X quang là 40,5%, trong khi đó tỷ lệ này ở nhóm vô sinh I chỉ là 25,4%

-Trong mỗi nhóm vô sinh, số trường hợp có hình ảnh buồng tử cung bất thường trên phim X quang nhiều hơn số trường hợp có hình ảnh buồng tử cung bình thường trên phim X quang

Nhóm vô sinh I và vô sinh II có hình ảnh buồng tử cung bình thường trên phim X quang là tương đương nhau: 17,9% và 16,2% Nhóm vô sinh II có hình ảnh buồng

tử cung bất thường trên phim X quang là 40,5%, trong khi đó tỷ lệ này ở nhóm vô sinh I chỉ là 25,4% Điều này hoàn toàn phù hợp với lý thuyết là sau đẻ và nạo hút thai thì tổn thương buồng tử cung nhiều hơn

Các tổn thương qua soi BTC

Loại vô sinh

Hình ảnh BTC

Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ

Có tổn thương

Vách ngăn 9 1,0 14 1,6 23 2,6

U xơ tử cung

P < 0,05

Bảng 2: Mô tả các tổn thương BTC khi soi

Nhận xét:

-71,3% các trường hợp khi soi thấy buồng tử cung không có tổn thương, trong đó

vô sinh I chiếm 33,8%, vô sinh II chiếm 37,5%

-Trong số các trường hợp có tổn thương buồng tử cung, tổn thương dính buồng tử cung gặp nhiều nhất với tỷ lệ 15%, gặp nhiều hơn ở vô sinh II (12,7%)

-Có 6 trường hợp soi buồng tử cung phát hiện có u xơ tử cung (0,7%), trong đó chỉ

1 trường hợp vô sinh I có u xơ tử cung

-2,6% các trường hợp khi soi thấy buồng tử cung có vách ngăn, trong đó vô sinh I

chiếm 1,0%, vô sinh II chiếm 1,6%

-Polyp buồng tử cung chiếm 9,8%, trong đó vô sinh I gặp nhiều hơn vô sinh II

-Sự khác biệt về tổn thương buồng tử cung giữa hai nhóm vô sinh là có ý nghĩa

thống kê

-Trong các loại tổn thương, vô sinh I hay gặp polyp buồng tử cung nhất (5,9%), vô

sinh II hay gặp dính buồng tử cung nhất (12,7%)

-Trong số 28,7% các trường hợp có tổn thương buồng tử cung khi soi thì vô sinh I

chỉ chiếm 9,5% còn vô sinh II chiếm 19,2%

Mối liên quan giữa hình ảnh soi BTC và hình ảnh X quang của BTC

XQ

Soi BTC

Số lượng ỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ %

Tổng 250 28,7 621 71,3 871 100

P < 0,05

Bảng 3: Liên quan giữa hình ảnh BTC khi soi và hình ảnh BTC trên phim XQ

Nhận xét:

- Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về việc buồng tử cung có tổn thương hay không khi soi buồng tử cung và trên phim chụp tử cung-vòi tử cung

-Trong số 34,1% các trường hợp buồng tử cung bình thường trên phim chụp tử cung-vòi tử cung, có 29,5% trường hợp soi buồng tử cung cũng thấy buồng tử cung bình thường, 4,6% thấy buồng tử cung có tổn thương

-Trong số 65,9% các trường hợp buồng tử cung bất thường trên phim chụp tử cung-vòi tử cung, có 41,8% trường hợp soi buồng tử cung thấy buồng tử cung bình thường, 24,1% thấy buồng tử cung có tổn thương

-Ngược lại, trong 71,3% các trường hợp soi buồng tử cung bình thường thì có 41,8% thấy buồng tử cung bất thường trên phim chụp tử cung-vòi tử cung; trong 28,7% các trường hợp soi buồng tử cung có tổn thương thì có 24,1% thấy buồng

tử cung bất thường trên phim chụp tử cung-vòi tử cung, 4,6% thấy buồng tử cung bình thường trên phim chụp tử cung-vòi tử cung

-Độ nhạy của phương pháp chụp X quang tử cung-vòi tử cung là:

-Độ đặc hiệu của phương pháp chụp X quang tử cung-vòi tử cung là:

-Giá trị tiên đoán dương tính của phương pháp chụp X quang tử cung-vòi tử cung là:

-Giá trị tiên đoán âm tính của phương pháp chụp X quang tử cung-vòi tử cung là:

P Seinera (1988) nghiên cứu soi buồng tử cung cho 360 người bệnh trước khi làm IVF, có 114 người bệnh có phim chụp buồng tử cung bình thường thì 42 trường hợp trong đó khi soi buồng tử cung là bất thường, tỷ lệ âm tính giả là 36,8% Trong 33 trường hợp chụp buồng tử cung bất thường thì tỷ lệ dương tính giả là 39,4%

Theo Cisse C.T, chụp X quang là một phương tiện chẩn đoán cơ sở nhưng những hình ảnh có thể có nhiều cách giải thích hoặc giải thích bị sai Soi buồng tử cung cho chẩn đoán trung thành nhất

Cách xử trí khi soi BTC và tai biến

Xử trí

Số

lượng

Tỷ lệ

%

Số

lượng

Tỷ lệ

%

Số

lượng

Tỷ lệ

%

Xử trí polyp bằng dụng cụ

NS

Cắt vách ngăn 9 1,0 14 1,6 23 2,6

P < 0,05

Bảng 4: Liên quan giữa cách xử trí khi soi BTC và tình trạng VS

Nhận xét:

-Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa cách xử trí khi soi buồng tử cung và tình trạng vô sinh

-Có 59,5% trường hợp soi buồng tử cung không can thiệp gì thì vô sinh I chiếm 26,6% còn vô sinh II chiếm 32,9%

-Có 5,3% trường hợp gỡ dính buồng tử cung bằng nong nạo buồng tử cung thì vô sinh I chiếm 1% còn vô sinh II chiếm 4,3%

-Có 9,3% trường hợp gỡ dính buồng tử cung bằng dụng cụ nội soi thì vô sinh I chiếm 1,3% còn vô sinh II chiếm 8,0%

-Có 6,4% trường hợp soi buồng tử cung và nạo polyp thì vô sinh I chiếm 3,8% còn

vô sinh II chiếm 2,6%

-Có 3,3% trường hợp xử trí polyp buồng tử cung bằng dụng cụ nội soi thì vô sinh I chiếm 2,1% còn vô sinh II chiếm 1,2%

-Có 2,6% trường hợp cắt vách ngăn buồng tử cung bằng dụng cụ nội soi thì vô sinh I chiếm 1% còn vô sinh II chiếm 1,6%

-Có 12,9% trường hợp nạo buồng tử cung thì vô sinh I chiếm 7,4% còn vô sinh II chiếm 5,5%

Trong nghiên cứu của chúng tôi có 7 trường hợp có tai biến khi soi buồng tử cung

và đều là tai biến thủng tử cung, chiếm 0,80%, trong đó có 6 trường hợp tai biến xảy ra khi soi buồng tử cung phẫu thuật, 1 trường hợp xảy ra khi soi buồng tử cung chẩn đoán, nguyên nhân đều do các dụng cụ nội soi và đèn soi

Một nghiên cứu đa trung tâm về tai biến khi soi buồng tử cung chẩn đoán và phẫu thuật của Frank Willem Jansen và cộng sự tiến hành ở 82 bệnh viện tại Hà Lan năm 1997 cho thấy: tai biến do soi buồng tử cung chẩn đoán (0,13%) ít hơn tai biến do soi buồng tử cung phẫu thuật (0,95%) một cách có ý nghĩa thống kê Trong soi buồng tử cung phẫu thuật, tai biến xảy ra nhiều nhất là thủng tử cung,

chiếm 0,76%, còn lại 0,2% là do quá tải dịch vào tuần hoàn Trong số 33 ca thủng

tử cung này, có 18 ca thủng tử cung trong quá trình tiếp cận buồng tử cung, còn lại thủng do kỹ năng của phẫu thuật viên và loại phẫu thuật Tỷ lệ mắc biến chứng khác nhau phụ thuộc loại phẫu thuật: tách dính buồng tử cung có tỷ lệ mắc biến chứng là 4,48%, cắt niêm mạc tử cung- 0,81%, cắt u xơ tử cung- 0,75%, lấy polyp- 0,38%

Kết luận

Chụp X quang buồng tử cung- vòi tử cung chủ yếu được dùng ở người bệnh vô sinh để phát hiện bệnh lý buồng tử cung và vòi tử cung Soi buồng tử cung đã chỉ

ra kết quả âm tính sai và dương tính sai của chụp X quang buồng tử cung- vòi tử cung Bơm thuốc cản quang làm đầy buồng tử cung gợi ý cho chúng ta những trường hợp có bệnh lý buồng tử cung, nó có ích như một phương pháp sàng lọc, còn soi buồng tử cung xác định bản chất bệnh lý buồng tử cung mà chụp X quang

đã gợi ý và xác định khả năng điều trị qua soi buồng tử cung

So sánh hai phương pháp chụp X quang tử cung-vòi tử cung và soi buồng tử cung

X quang

Soi buồng tử cung

Nhìn trực tiếp hình ảnh buồng tử cung

Đánh giá gián tiếp buồng tử cung qua các hình ảnh thu được trên phim X quang

Chẩn đoán xác định những tổn thương niêm mạc

tử cung

Nhận ra được các tổn thương niêm mạc tử cung và

có thể cho chẩn đoán đúng

Chẩn đoán xác định các tổn thương trong buồng

tử cung như polyp, u xơ dưới niêm mạc, dính

buồng tử cung, dị dạng tử cung, ung thư niêm

mạc tử cung

Chỉ có giá trị định hướng thương tổn chứ không khẳng định được thương tổn

Có thể sinh thiết và phẫu thuật Không thể sinh thiết cũng như phẫu thuật

Trực tiếp nhìn được lỗ vòi tử cung Không trực tiếp nhìn được lỗ vào của vòi tử cung

Không đánh giá được ống vòi tử cung

Đánh giá được bên trong ống vòi tử cung và các bất thường của nó

Đòi hỏi phương tiện đặc trưng, phẫu thuật viên

có kinh nghiệm và giá thành đắt hơn

Phương tiện đơn giản, dễ thực hiện, và rẻ tiền hơn