Có th thay th acid b ng natri cromat, dicromat ho c kali dicromat... Methocel PRG - 4000 cp 11 lbMethocel: Methyl cellulose Cách ph i tr n: cho paraffin nóng ch y vào methylene chloride
Trang 1Ch ng VII : QUÁ TRÌNH GIA CÔNG MÀNG S N.
X LÝ B M T
Trong ph n tr c ã ch ra r ng các ph ng pháp c s d ng thành l p n và s n xu t
s n s t o ra nh ng tính ch t c n thi t phù h p v i s a d ng c a các thi t b c s d ng Tuy nhiên cho dù vi c l p n và s n xu t có c n th n n âu i n a nh ng màng s n c ng s không t c n ng tính ch t mong i n u b m t v t li u c n s n không c chu n b t t và
s n c c ch n s d ng không úng Ví d màng s n không th bám dính t t n u trên
b m t v t li u n n b nhi m b n b i t, m (grease: m ng v t), ho c các lo i v t li u l khác M không nh ng làm nh h ng n bám dính mà còn có th b h p th vào trong s n làm gi m c ng và gi m ch ng ch u mài mòn và hoá h c S quan tr ng c a vi c lo i b s nhi m b n b m t ã c th a nh n trong công nghi p s n, nh ng th t không may nhi u lo i
s n ki n trúc l i c s d ng ph lên các b m t b nhi m b n và x u xí
M i lo i s n khi s d ng s có m t chi u dày màng thích h p nh t n u s n m ng h n
ho c dày h n u gây ra h h ng S không ng nh t v b dày c ng c n ph i tránh vì nó có
th là nguyên nhân gây ra s phá hu s m màng s n ho c làm gi m kh n ng ch u môi tr ng Các lo i s n c gia công b ng ch i quét ph i lo i b s ch y ("flowed out") và n u gia công
b ng ph ng pháp phun ph i c nghi n nh và không c quá t (wet) ho c quá khô Các
bi n pháp phòng ng a v i các ng d ng khác nhau c trình bày ph n ti p theo
M i lo i v t li u n n c n có nh ng ph ng pháp chu n b khác nhau Trong a s
tr ng h p n u v t li u n n c làm càng b ng ph ng tr c khi s dung thì càng kinh
t và không c n ph i l p y các l h ng b ng s n r i ánh bóng s n khô có c b
m t b ng ph ng Hai tr ng h p ngo i l ó là g có th m và kim lo i úc (metal
casting and open grain wood) M t l p s n n ng lót b m t ho c n có th c
dùng l p y các l h ng trên b m t và ch t g n có th s d ng làm y các v t
lõm sâu h n Tuy nhiên vi c s d ng các lo i s n này c ng không th làm ph ng b m t
hoàn toàn
Có s liên quan gi a g s d ng và lo i n dùng cho g có th m nh S i, óc
chó, ào hoa Trong tr ng h p này thì n g là thích h p do c u trúc t nhiên c a nó
có các l x p sâu c n ph i c làm y tr c khi s n Vi c lo i b b i g c ng là c n
Trang 2thi t vì nó làm gi m l c liên k t gi a g và s n B i này có th lo i b b ng chân không ho c th i khí
S bám dính c a s n n n v i bê tông có th c c i thi n nh s n mòn b ng dung d ch acid loãng nh HCl, 3% phôtphoric ho c 2% ZnCl2 trong n c
B m t c a bê tông và v a Stucco (lo i v a nh th ch cao nh n trát vào t ng ngoài ho c m t ti n c a toà nhà) có x p thay i trong ph m vi r ng thì c n ph i có
m t l p s n làm kín Các lo i s n c s d ng i v i các lo i v t li u này trong các
ki n trúc ngoài tr i có th b hoá ph n ho c b bi n ch t nghiêm tr ng tr c khi s n l i
N u s hoá ph n nh thì có th c gia c ho c c liên k t b i m t l p s n ph kín (cách ly), nh ng a s tr ng h p c n lo i b b i ph n b ng cách th i
B m t c a nhi u lo i gi y cü chu n b s n b i các nhà s n xu t gi y H
s d ng các lo i c hoá h c (chemical :"sizes") i u ch nh x p c a gi y ho c kh
n ng ti p nh n s n và m c Gi y c ng có th c làm ph ng b ng ph ng pháp hoá
h c nh cán
i v i kim lo i vi c x lý không nh ng làm s ch kim lo i mà còn lo i b g và
x ng th i th ng hoá b m t ch ng s n mòn Trong m t s tr ng h p các kim lo i khác nhau c n các ph ng pháp x lý khác nhau nh thép, nhôm, magiê và các
lo i h p kim M t s ph ng pháp x lý kim lo i nh sau:
- T y b ng dung môi
- Kh d u m b ng h i
- Làm s ch b ng ki m
- Làm s ch b ng nh t ng
- Làm s ch b ng hoá ch t và th ng hoá
- Kh m b ng h ng ngo i kho ng 5500F
- t b ng ng n l a tr c ti p ho c trong lò kho ng 6000F
- Làm s ch b ng ng n l a Oxy - Acetylen
- Làm s ch vãy thép cu n nóng
- Làm s ch c h c b ng tay ho c d ng c i n
- Phun cát ho c s i
- Tách màng s n c
I T y b ng dung môi:
Trong quá trình s n xu t các s n ph m kim lo i nh thân ô tô, các b ph n c a t
l nh, s n ph m gia d ng và nh ng chi ti t nh nh bulông, ai c kim lo i c bôi tr n thu n ti n cho vi c t o m u, thành hình và các v n hành c khí Các lo i d u bôi tr n
c s d ng nh : d u, m , các stearat Các lo i ch t bôi tr n này cùng v i b i và c n
c n ph i c lo i b kh i kim lo i tr c khi s n Ph ng pháp n gi n nh t và c ng ít
hi u qu nh t là t y b ng dung môi
Trong ph ng pháp này ng i th c hi n d ng m t mi ng d th m t dung môi
th ng là Naphta ho c Stoddard solvent (s n ph m naphta d u m có kho ng sôi t ng
i h p dùng ch y u làm s ch khô (không n c)) t y nh ng ch t b n sau ó t y kim lo i v i m t t m d khô Các t m d và naphta s s m bão hoà ch t b n và ph i thay th th ng xuyên, i u này ít xãy ra trong th c t và các x v i th ng m c l i trên
b m t kim lo i Vì v y ph ng pháp này không th t o ra b m t s ch c ng th i
d n n nguy c cháy n M t s dung môi khác và h n h p dung môi c ng c s
d ng lo i b các ch t b n c bi t, nh ng nhìn chung ph ng pháp này không thích
h p t o ra nh ng b m t kim lo i hoàn toàn s ch
nâng cao hi u qu và n ng su t t y, ng i ta dùng nhi u bi n pháp khác nhau
nh :
Trang 3Kh m b ng h i:
Theo ph ng pháp này các chi ti t kim lo i c t trong h i dung môi nh tricloetylen, h i dung môi ng ng t và ch y kh i b m t kim lo i kéo theo m Ph ng pháp n gi n này r t hi u qu lo i b các lo i d u và m hoà tan trong dung môi,
nh ng nó có th không lo i b c các lo i t không hoà tan Vì v y ph ng pháp này
th ng c c i ti n Ví d kim lo i có th c cho qua Zôn h i sau ó c phun dung môi l ng và ti p theo qua Zôn h i khác Nh ng c i ti n khác bao g m nhúng kim
lo i trong dung môi m sau ó qua zôn h i ho c nhúng trong ch t l ng sôi sau ó qua
ch t l ng m và h i Vi c s p x p th t nh m kích ng kim lo i khi c nhúng trong
ch t l ng thu n l i cho vi c lo i b các ch t b n r n Các ph ng pháp này có th
v n hành b ng tay ho c t ng m t ph n
Hai lo i dung môi c s d ng r ng rãi nh t là tricloetylen và percloetylen C hai lo i dung môi u không có kh n ng gây cháy trong u ki n s d ng kh m , nh ng
m sôi c a chúng khác nhau và nh v y nhi t v n hành kh m c a chúng khác nhau Vì
y tricloetylen c dùng nhi u h n percloetylen vì m sôi c a tricloetylen là 1880F, c a percloetylen là 2500F
S m t mát dung môi c n ph i c h n ch vì nh ng lý do sau:
- các dung môi này có giá thành cao
- các dung môi hydrocacbon clo hoá th ng c
- h i dung môi n ng s t p trung d i sàn và có th b hút b i các dòng i
l u n các èn khí c a lò nung g n ó Dung môi có th b phân hu b i nhi t và vì
v y t o ra HCl, HCl có th i vào lò nung N u s n trong lò có ch a nh a amino thì acid s thúc y s óng r n c a chúng b m tû và t o ra n p nh n trên b m t
N u v n hành úng thì kh m b ng dung môi s t o ra b m t kim lo i r t s ch, ngoài ra kim lo i c ng r t khô vì không s d ng n c trong quá trình ng th i nhi t
và th i gian ttrong thi t b c ki m soát m b o s bay h i hoàn toàn c a dung môi t kim lo i nóng
Quá trình làm s ch và s n liên t c:
M t c i ti n có nhi u u i m c a ph ng pháp kh m b ng h i dung môi
là quá trình làm s ch và s n liên t c Quá trình này òi h i s n ph i c làm loãng v i tricloetylen nh là dung môi bay h i duy nh t Thi t b bao g m m t trong s các thi t
b c i ti n c a quá trình làm s ch b ng dung môi và i theo sau là quá trình s n lên kim
lo i ã làm s ch b ng ph ng pháp nhúng, phun ho c flow-coating Toàn b quá trình là
h th ng kín vì v y tricloetylen c thu h i s d ng trong công o n làm s ch S
v ng m t c a không khí trong h th ng ng n ng a s t o màng trên b m t (skinning)
c a s n và l ng s n b phun ra ngoài (overspray paint) c thu h i s d ng l i Khi tricloetylen c s d ng, nhi t trong thi t b thay i t 190 n 2100F Vì v y các lo i s n khô không khí s khô hoàn toàn và s n sàng cho vi c óng gói các s n
ph m c s n sau khi ra kh i thi t b L p s n n n s y nóng (baking primers) s s ch dung môi (solvent-free) và có th b óng r n hoàn toàn (set) khi chúng r i kh i thi t b
t o i u ki n cho vi c s n và óng r n các l p s n ti p theo trong dây chuy n
N u s n c n nhi t v n hành th p trong thi t b thì metylen clorua v i i m sôi 1040F có th c s d ng Khi tricloetylen không áp ng c yêu c u hoà tan s n thì có th thay b ng Percloetylen nh ng nhi t v n hành cao h n
Các h th ng 2 pha:
Các chi ti t kim lo i có th c làm s ch, c ng nh các chi ti t kim lo i ã c
s n ho c ph i s n l i vì m t các l i trong quá trình s n có th c tách l p s n ra b ng các h th ng 2 pha: m t pha có ch a n c và m t pha ch a dung môi h u c Các hydrocacbon clo hoá th ng c s d ng r t t t trong các h th ng nh v y do chúng
Trang 4không cháy, n ng h n n c và không tr n l n v i n c vì v y chúng hình thành m t l p
th p h n trong h th ng H th ng 2 pha lo i c các ch t b n hoà tan trong n c (ch t
b n này không th lo i b b ng dung môi h u c Do a s các h th ng 2 pha v n hành nhi t phòng nên kim lo i khi ra kh i thi t b s dính n c và c n ph i lo i b b ng cách gia nhi t và th ng dùng không khí nóng
Metyl clorua ho c tricloetylen có th c s d ng trong pha h u c vì chúng có
ho t tính tách t t i v i nhi u lo i s n Khi dung môi b nhi m b n chúng c thu h i
b ng ch ng c t trong n i ch ng c t Tricloetylen ng ng t các giá tr nhi t bình
th ng c a n c l nh nh ng Metyl clorua nhi t c a n c làm l nh ph i nh h n 700F ng c l i các thi t b dùng tricloetylen c n nhi t v n hành 1440F thu n
l i cho quá trình tách trong khi ó các thi t b dùng Metyl clorua th ng c v n hành nhi t phòng tránh sôi h n h p dung môi - n c
làm s ch và tách màng s n c , các chi ti t kim lo i u tiên a a sâu
xu ng d i nhúng vào l p dung môi n m d i l p n c, sau ó c nâng lên nhúng trong n c Các chi ti t có th c khu y o thúc y vi c tách các ch t nhi m b n Chi ti t kim lo i ã s ch c treo phía trên l p n c và c phun n c
lo i b các gi t dung môi và các h t r n có th dính theo Sau ó các chi ti t này c
s y khô, th ng b ng không khí nóng H th ng này có th v n hành b ng tay ho c liên
t c
C n ph i chú ý tránh không nhi m b n thi t b b i các hóa ch t nh NaOH NaOH ph n ng v i tricloetylen t o thành s n ph m có kh n ng gây cháy
II Làm s ch b ng hóa h c:
Các kim lo i b nhi m b n có th c làm s ch b ng dung d ch ki m nóng ch a các ch t nh ki m, xô a khan (Na2CO3), Na3PO4, natri tripolyphosphate, tetranatri pyrophosphate, borax, natri metasilicate, và natri orthosilicate Hi u qu t y s ch s
c nâng cao khi dùng thêm tác nhân th m t N u n c s d ng là n c c ng thì tác nhân càng hóa (sequestering agents) ho c tác nhân t o chelat (h p ch t h u c t o v i ion kim lo i h n 1 liên k t ph i trí) (chelating agents) gi m s t o thành xà phòng không tan
Dung d ch ki m lo i b d u và m b ng s xà phòng hóa và nh hóa ch không
ph i b ng s hòa tan nh dung môi Vì v y các dung môi d u m c nh hóa có th
c thêm vào dung d ch này ho c kim lo i b nhi m b n có th c r a b ng các dung d ch nh t ng tr c khi dùng dung d ch hóa ch t trên Do a s các dung môi và
ch t làm s ch ki m không lo i b c g và vãy thép nên có th thêm công o n x lý acid lo i b các ch t b n này M t s dung d ch làm s ch b ng ki m ch a các tác nhân chelating có th lo i b g và vãy kim lo i m c th p nên có th không c n x
lý acid C n chú ý là các dung d ch làm s ch có tính ki m m nh không nên s d ng làm s ch các kim lo i nh nhôm
H2SO4 loãng th ng hay s d ng nh t t y g và vãy nh ng các acid khác nh aicd muriatic, phosphric, hydrofluoric, và nitric c ng c s d ng Acid sulfamic c
s d ng r t hi u qu và an toàn h n các acid khác x lý thép không g austenitic Các
ch t c ch c a vào ng n ch n s hòa tan kim lo i sau khi ã lo i b vãy Sau khi kh vãy, kim lo i c r a trong n c s ch và sau ó c r a trong ki m loãng trung hòa acid còn l i
III Th ng hoá ho c x lý photphat
Vi c x lý b ng photphat k m ho c photphat s t th ng hoá b m t thép là
m t thành công l n v m t kinh t Hàng tri u ôla c ti t ki m m i n m t vi c s
Trang 5d ng màng photphat trên các v t li u kim lo i Thép c nhúng trong dung d ch H3PO4 ch a k m photphat bão hoà M t vài acid c dùng t n công thép sau ó
mu i k m photphat k t tinh lên b m t c a thép t o thành m t l p ph t ng i c khít Tính ch t c a l p ph c quy t nh b i th i gian và nhi t c a quá trình và
b i vi c thêm các ch t xúc tác và các ch t c i bi n khác
Màng photphat s t c t o ra b ng cách x lý thép trong b H3PO4 có ch a các
mu i nh amoni và nitrat acid photphat Ng i ta cho r ng do photphat s t c t o ra
b i s t n công c a các mu i acid lên thép t o ra mu i không tan trong b dung d ch, t
ó t o thành màng ph trên b m t thép Màng ph hình thành nh v y s ng n c n s
t n công ti p theo c a dung d ch, vì v y màng ph photphat s t th ng m ng h n màng
ph photphat k m
Vi c s d ng màng ph s m nh t vào n m 1869 nh ng n n m 1908 m i a ra
th ng m i v i phát minh c a Thomas Coslett Sau ó vào n m 1929 Tanner và Darsey phát hi n r ng thêm m t l ng nh ng vào b gia công s gi m th i gian gia công t
1 gi xu ng còn 10 phút th i gian gia công c rút ng n h n n a khi n m 1931 ng i
ta thêm tác nhân Oxy hoá oxy hoá hidro c gi i phóng thành n c, vì v y lo i b
c hidro trên m t phân chia gi a kim lo i và dung d ch photphat Sau ó ng i ta ã rút ng n th i gian gia công còn 2 phút b ng cách t ng t l hoá ch t ph trên hàm l ng photphat ch a trong dung d ch x lý Gi m th i gian cho vi c photphat hoá ã cho phép
vi c s d ng nó trong h th ng b ng chuy n và màng ph c t o ra b i ph ng pháp phun ho c nhúng Kim lo i ph i c làm s ch b ng m t trong các ph ng pháp ã nêu, trong v n hành quy mô l n thì công o n làm s ch và công o n s y khô cu i cùng
c sát nh p vào công o n photphat hoá (t o ra m t mô un) Nh ng công o n này thay i trong m t kho ng r ng ph thu c vào yêu c u x lý Các hoá ch t c bi t
c s d ng x ký s t, thép nhôm, k m, cadimi cùng nh các dung d ch x lý n
l photphat hoá thép, k m nhôm và các h p kim c a chúng Màng vi tinh th photphat h n ch s n mòn v t ki u và t o ra m t b m t mà s n dính bám t t h n là b
m t kim lo i Màng ph photphat c ng ng n c n s n mòn lan to c a s n n u s n b phá hu b i ph n ng hoá h c
K t qu t ng t c ng có th t c b ng cách làm s ch và x lý kim lo i v i dung d ch H3PO4 nh ã mô t trên nh ng k t qu không t t nh x lý photphat Khi làm s ch b ng dung d ch H3PO4 c n dung d ch có n ng t 15 n 20% và v i n ng
nh v y không th t o màng ph photphat v ng ch c trên kim lo i V i ph ng pháp này ch t o ra 5 n 10 mg màng ph trên 1 ft2 trong khi ó ph ng pháp x lý photphat
t o ra 50 n 3000 mg/ft2 b m t kim lo i
I.4 Làm s ch b ng c h c:
Vi c làm s ch b ng tay dùng búa, bàn ch i, ch i thép nhanh chóng tr nên l c
h u và không hi u qu i v i các b m t l n khi xu t hi n các d ng c i n, khí nén
Vi c làm s ch b ng tay ch thích h p i v i các v t li u có kích th c nh và trong b o trì (s a ch a các ch h ng nh ) Vãy và g có th c lo i b b ng bàn ch i và ch i thép và sau ó th i b ng khí nén Tuy nhiên vi c làm s ch b ng tay khó lo i b h t cácc vãy bàm dính ch t
Lo i thi t b i n s d ng r ng rãi nh t là ch i quét quay (gi ng nh ch i quét ng) Nó có nhi u hình d ng và kích c v i các lo i lông c ng khác nhau Thép v i
ch t l ng cao có th d ng th ng, x p g p hay d ng n Ch i i n lo i b g và vãy không b n (loose scale) d dàng nh ng ph i có thi t b i n khác lo i b nh ng vãy bám ch c N u b m t b nhi m b n d u ho c m nhi u thì c n ph i lo i b chúng b ng dung môi tr c khi sùng ch i thép vì ch i có xu h ng phân ph i các v t li u này nhi u
Trang 6h n là lo i b chúng Các ch i quét khơng nên v n hành v i t c quay quá cao ho c
gi c nh t i m t ch trên b m t n n v i th i gian l n vì nĩ cĩ th ánh bĩng b m t
và vì th làm gi m s bám dính c a s n Các a mài c ng cĩ th thay th cho ch i thép khi c n thi t
Các d ng c t o ra va p b ng i n c ng c s d ng, m t vài d ng c cĩ s
k t h p gi a và p và quét Búa i n dùng r t t t lo i b các vãy bám ch c và các
l p s n c dày Tuy nhiên ph ng pháp này t n th i gian và khơng kinh t b ng
ph ng pháp phun cát, kim lo i (d ng h t) ho c các ch t ch u mài mịn khác Blasting cleaning)
IV Làm s ch b ng phun cát:
G và vãy thép ho c màng s n c cĩ th c lo i b kh i b m t thép b ng
ph ng pháp phun cát, s i kim lo i ho c các lo i v t li u ch u mài mịn t ng h p khác
t o ra bè m t hồn tồn s ch các t p ch t này (white metal) Trong các lo i v t li u dùng phun thì cát c dùng r ng rãi khi phun ngồi tr i vì các lo i v t li u khác
ph i thu h i sau khi phun cịn cát thì cĩ th khơng c n Bên c nh ĩ giá thành c a cát
c ng r h n Cĩ 3 m c làm s ch khi phun cát: white metal finish, comercial finish và brush-off finish White metal finish là làm s ch hồn tồn g , vãy g , vãy thép, s n và các ch t nhi m b n khác và là i u ki n t t nh t s n Comercial finish thì b m t v n cịn màu do các v t g và m t ít vãy thép ch a b lo i b Brush-off finish cĩ m c
s ch kém h n Comercial finish
Cát s d ng ph i ch a hàm l ng silic oxit l n và ph i c r a s ch và sàng
cĩ kích th c ng u Lo i qua sàng 12 mesh c xem là cĩ kích th c l n, qua sàng 18 mesh là trung bình, qua sàng 40 mesh là lo i nh , và 80 mesh là r t nh
m m b m t ho c d ng b m t (profile pattern) (khi phun thì v trí b m t nào ch u tác
ng c a h t cát s lún vào, v trí cịn l i s nhơ ra) c a thép c làm s ch nh h ng
l n t i vi c ch n kích th c cát và áp su t khí nén Liebman ã a ra chi u cao t i a
c a profile c t o ra ng v i các kích th c c a cát: 1,5 mil ng v i 80 mesh, 1,9 mil
ng v i 40 mesh, 2,5 mil ng v i 18 mesh, 2,8 mil ng v i 12 mesh (1 mil = 1/1000 inch) N u profile quá thơ thì s hình thành các peak trên l p s n n n và hi n t ng g
s xãy ra (vì n u b m t cĩ l i lõm l n thì l p s n n n s khơng che ph h t bê m t.
Nh ng ch l i lên cao s tr ng ra và b g (s n hoa r : g xu t hi n t i nh ng v trí
nh và phát tri n (rust bloom)) Nhìn chung, chi u cao c a các profile khơng l n h n
1/3 chi u dày t ng c ng c a màng s n Tuy nhiên, Bigos l i k t lu n r ng quy lu t chung trên khơng cĩ c n c T cơng trình nghien c u nh h ng c a profile lên tính
ch t c a s n ơng ngh t ng thêm chi u dày màng s n 1 mil trên các b m t cĩ profile bình th ng so v i b m t hồn tồn ph ng, t c là n u b m t thép b ng ph ng c n l p
s n dày 5 mil thì b m t thép c làm s ch b ng ph ng pháp th i c n b dày màng
s n là 6 mil Bigos ch ra r ng các profile cao d i 4 mil khơng cĩ nh h ng l n n tính ch t c a màng s n trong i u ki n bình th ng
Cát t bãi bi n cĩ ch a mu i trên b m t, nên n u nĩ c s d ng thì mu i s bám trên b m t thép làm thúc y s t o g bên d i l p s n Vì v y cát ph i c
ch n l a c n th n tránh nh ng s nhi m b n nh v y và ph i c r a
Thi t b phun g m thùng ch a cát cĩ l áy cát i qua l này vào ng ng
c n i v i khí nén Aïp su t khí nén ít nh t là 90 psi y cát qua vịi phun t i b
m t c n làm s ch Th ng vịi phun c t cách b m t 6 inch và vuơng gĩc v i b
m t ây là gĩc cát t o ra l c va p l n nh t Tuy nhiên trong vài tr ng h p k t
qu làm s ch t t h n khi nghiêng m t gĩc 450 Ch t l ng c a quá trình làm s ch b ng
ph ng pháp này ph thu c nhi u vào k n ng và kinh nghi m c a ng i v n hành
Trang 7B m t thép sau khi làm s ch b ng ph ng pháp phun r t d b n mòn nên c n
ph i ti n hành s n ngay N u không làm c nh v y thì ph i dùng các ch t ph c
ch , th ng ng i ta dùng dung d ch acid cromic 2% trong n c Có th thay th acid
b ng natri cromat, dicromat ho c kali dicromat Dung d ch g m 1,28% amoni phosphat
và 0,32 % natri nitric c ng c s d ng
Dung d ch c ch có th c s d ng trong khi th i và nguy c v b i t cát khô
c lo i b b ng cách s d ng m t vòi phun cho phép dung d ch n c c tr n v i cát khhi nó thoát ra kh i vòi ho c s d ng m t lo i vòi khác trong ó dung d ch bao ph bên ngoài dòng cát khi phun ra M t lo i thi t b khác s d ng n c áp l c cao và nhi t cao (kho ng 2000F) thay vì không khí nén, i u này s lo i b c b i và các tia l a i n do t nh i n, nhi t cao làm cho b m t mau khô
1/ các ph ng pháp t y màng s n c : Có 3 ph ng pháp:
a/ Ph ng pháp c h c:
- Dùng cào b ng thép, ch i hay m t s v t li u mài mòn t y các màng s n không bám ch t vào b m t
- i v i các màng s n bám ch c có th dùng máy phun cát t y
b/ Ph ng pháp nhi t:
Dùng nhi t làm cho màng s n hoá m m, sau ó dùng dung môi hay ch i cào t y
i Nhi t có th dùng èn hàn ho c èn c bi t
c/ Ph ng pháp hoá h c:
Dùng các hoá ch t: ví d dung d ch ki m, dung môi h u c làm cho màng s n
b phân hu tr ng, m m nh n sau ó dùng ch i s t c o s ch, r a h t v t hoá
ch t còn l i trên b m t v t li u s n, th t khô r i m i s n
Ví d : Mu n t y s ch b m t thép và gang có th dùng dung d ch g m:
75 ÷ 100 g/l H2SO4 (d =1,84)
110 ÷ 150 g/l HCl (d = 1,19)
200÷ 250 g/l NaCl
3 ( 5 ch t làm ch m
Cho t y nhi t 20 ( 60oC trong 5 ( 50 phút ho c dùng dung d ch sau:
H2SO4÷ 15 20%
NaCl 7÷ 10%
N c m 1 ( 3%
N c 77 ( 67%
T y 50oC trong 5 ( 45 phút
Trong tr ng nh p t y g nh ch c n dùng dung d ch loãng 3 5% HCl hay H2SO4 ho c dùng h n h p sau v a có tác d ng t y g v a có kh ,n ng t o màng
ph t phát hoá
H3PO4 74%
C2H5OH 20%
C4H9OH 50%
Hi rôquynol 1%
H n h p dung môi dùng tách màng s n trên g :
Metylene chloride PRG
Methanol
Paraffin wax (122 - 1240F ASTM)
90 gal
10 gal 16,5 lb
Trang 8Methocel PRG - 4000 cp 11 lb
Methocel: Methyl cellulose
Cách ph i tr n: cho paraffin nóng ch y vào methylene chloride trong khi khu y
tr n m nh Cho methocel vào trong khi khu y tr n Cho methanol vào trong khi khu y
tr n Ti p t c khu y n khi ng nh t
H n h p dung môi dùng tách màng s n trên b m t thép:
Metylene chloride (tech.)
Toluene
Methanol
Di - triisopropanolamine PRG
Methocel PRG - 4000 cp
Areskap 100
Oleate kali
Paraffin (122 - 1240F ASTM)
Triethyl amoni phosphat (40% trong etylic
-monsanto)
71 gal
3 gal
12 gal 9,5 gal 1,5 gal
13 lb
33 lb
22 lb 16,5 lb 0,5 lb
Cách ph i tr n:
Cho Paraffin nóng ch y vào h n h p c a Metylene chloride và dung môi paraffin trong khi khu y tr n m nh, khu y cho n khi ng nh t
Cho methocel trong khi khu y
Cho methanol trong khi khu y
Cho l n l t các ph n còn l i trong khi khu y
Khu y cho n khi ng nh t
Trong th c t , t ng hi u qu kinh t thì ph i ch n h n h p các ch t t y phù
h p
Kh d u m : Dùng dung d ch ki m loãng ho c dung d ch mu i
Dung môi: D u thông, x ng, dicloetan
Ph ng pháp súng h i n c r t hi u qu và c s d ng i v i các chi ti t quá
l n không th dùng ph ng pháp ngâm Dung d ch ch t tách c cho vào ng h i
n c nh m t vale và m t ng d n n i v i thùng ch a tác nhân tách Sau khi quá trình tách k t thúc, chi ti t có th c r a b ng n c nóng b ng cách khhóa vale d n tác nhân tách vào súng
Ch n s n và k thu t s n r t quan tr ng N u ch n lo i s n không thích h p s gây lãng phí hay màng s n s kém ph m ch t
Ví d : S n g y dùng s n các dùng trong nhà, có c i m chóng khô bóng
S n béo s n các d ng c , v t d ng ngoài tr i có c i m: ch u th i ti t, không bóng, lâu khô, t ti n h n Do ó không th em s n g y s n ngoài tr i (do kém
co gi n) và s n béo s n trong nhà ( t, lãng phí)
* S n:
Khi s n tr c tiên ph i khu y u s n, i u ch nh nh t cho thích h p v i t ng
ph ng pháp s n (thêm dung môi) i v i các lo i s n 2 thành ph n ph i tr n
ch t óng r n ngay tr c kho s d ng v i t l ã c h ng d n khi mua s n
Trang 9L ng s n c tr n ch t óng r n ph i c gia công h t tr c khi các ch tiêu
k thu t b thay i áng k
- Ti n hành gia công màng s theo th t các l p nh sau:
+ S n n n: là l p s n u tiên, ti p xúc tr c ti p v i b m t v t li u s n do ó nó
ph i t các yêu c u sau:
( Bám dính t t v i v t li u s n và l p s n bên ngoài
( Có kh n ng ch ng g (n u s n kim lo i)
( b n c h c cao
+ S n lót:
Nh m m c ích làm ph ng b m t có l p s n tr c khi s ph ch không làm
t ng tác d ng b o v c a màng s n (Do v y n u b m t b ng ph ng thì không c n
s n lót)
+ S n ph :
ây là l p s n hoàn thi n nên th ng òi h i ph i có bóng t t Do ó vi c gia công l p s n này ph i ti n hành c n th n v a m b o tính n ng k thu t v a t o
c v m quan t t
M t s ph ng pháp c s d ng gia công màng s n nh sau:
Brushing Preesure curtain coating
Spraying Knife coating
Flow - coating Roller coating
Fluidized bed coating Silk screen coating
Sluch coating Tumbling barrel
Centrifugal coating
M t s ph ng pháp trên ã c c i bi n ng d ng s n t ng trên dây chuy n
c ng nghi p
Các c tính c a m t s ph ng pháp c tóm t t trong b ng d i ây:
Lo i c tính thi t b c tính s n Chi u dày
màng ((m)
d ng (lít/phút) Dùng tr ng l c
ho c hút
- phân tán không khí
- D s d ng
- nh t th p
- long pot - life
10 - 65 0,5 - 0,8
Cung c p b ng
áp l c
- áp l c + không khí
- d s d ng
- nh t môi
tr ng th p
- long pot - life
45 - 100 0,7 - 1,5
1 c u t , không
dùng khí nén
- áp su t thu
l c
- ng i v n hành ph i có k
n ng
- nh t môi
tr ng cao
- long pot - life
80 - 100 1,5 - 2,0
2 c u t , không
dùng khí nén
- cung c p ng
th i 2 c u t (twin feed)
- Ng i v n hành ph i có k
n ng
- t
- nh t cao
- short pot - life
150 - 200 3,0 - 8,0
Trang 10I Ph ng pháp dùng ch i quét và con l n:
Ph ng pháp này s d ng ch y u i v i s n ki n trúc Vi c s d ng ch i quét
s cho ch t l ng và v m quan ph thu c r t nhi u vào y u t tay ngh ng i th s n
V t li u làm ch i quét c ng nh h ng khơng nh n màng s n hình thành
Lơng l n thi n là t t nh t nh ng s l ng ít do ĩ ng i ta thay nĩ b ng tĩc ng a
ho c s i t ng h p nh ng lo i này khơng t t b ng lơng l n thi n Trong m t vài lo i ch i
cĩ c lơng và s i t ng h p (th ng là nylon) M i ng d ng s cĩ m t lo i ch i v i kích
th c và hình dáng phù h p
S ra i c a con l n ng d ng cho di n tích l n cĩ b m t b ng ph ng làm rút
ng n th i gian s n, nhi u c i ti n ã ra trong thi t k và ki u c a l p bao bên ngồi con
l n Da c u (lambskin) c dùng r ng rãi làm l p bao, nh ng v t li u t ng h p tr nên ph bi n h n Chi u sâu c a l p lơng m n trên v b c r t quan tr ng trong vi c gi
s n trên ĩ và s b ng ph ng c a l p s n t o thành V b c b ng nhung cho b ng
ph ng cao nh t V b c cĩ th l y ra làm s ch
II Ph ng pháp phun:
S phát tri n ng d ng phun là t dây chuy n s n xu t ơ tơ t h p ng
d ng quét quá ch m v i h th ng b ng chuy n và nhi u cơng o n ánh bĩng cu i cùng là quá nhanh khơng th s d ng ch i quét Nguyên t c c b n c a phun s n là phân tán s n thành các dịng phun b i nh và phun th ng vào v t c n s n Thi t b phun
s n nguyên thu s d ng khơng khí nén nh là mơi tr ng phân tán Hi n nay nĩ v n cịn s d ng r ng rãi nh ng m t s ph ng pháp khác và các c i ti n v n ra i, ví d các lo i phun s n:
Compressed air spraying Two - component spraying
Electrostatic spraying Aerosol application
Hot - spraying techniques Airless spraying
Steam - spraying
Cĩ 2 ph ng pháp chung cho s n phun v i khơng khí nén: ph ng pháp c c hút
và ph ng pháp thùng áp su t C c hút c s d ng cho quy mơ nh M t c c kim lo i
ch a s n c v n vào súng phun và s n c hút vào súng phun b i khơng khí ch y qua m t l trên m t ng thơng v i c c
Trong ph ng pháp thùng áp su t s n c cho vào thùng và khơng khí c nén vào thùng S n c d y qua vịi bên trong súng phun S n r i súng phun thơng qua
m t van i u ch nh, s l ng s n c ki m sốt b i m t cị súng (nút b m) trên súng
và áp su t trong thùng Các dịng s n nh r i súng c phân tán b i dịng khí nén th i qua u súng Dịng phun cĩ th c i u ch nh t o ra d ng phun ph ng c s
d ng r ng rãi ho c t o d ng hình trịn ho c hình nĩn cho các ng d ng c bi t Lo i súng này bao g m tr n bên trong và tr n bên ngồi a s các lo i súng c thi t k
cĩ th tách riêng u, dây cáp, vịi i u này cho phép dùng các lo i s n ph m s n khác nhau Tuy v y v n cĩ m t s lo i s n ph i thay i tồn b súng Ví d các súng c
bi t dùng phun các lo i s n r t nh t ho c các lo i s n n ng t nh a cây nh h ng
M t lo i súng c bi t khác c s d ng phun các ch t r n nh b t thu tinh cho các màng s n bĩng và dùng cho các s i d t ch t khúc nh len Khi h i n c quá nhi t
c dùng nh là mơi tr ng phân tán thì m t lo i súng cĩ dịng h i vào u súng c
s d ng vì v y nhi t ch cung c p cho ph n này c a súng
phun s n thì th tích khí nén c ng c n ph i Aïp su t t i súng phun thay
i t 30 n 70 Psi và thùng áp su t t 10 n 35 Psi th tích khí c n thi t các áp
su t khác nhau và v i các súng phun tiêu chu n c cung c p b i nhà s n xu t