VAI TRÒ CỦA LUẬT BANG TRONG HỆ THỐNG LIÊN BANG hệ thống pháp luật Hoa Kỳ Hiến pháp có quy định cụ thể về việc cấm các bang thông qua một số loại luật nhất định tham gia ký hiệp ước với
Trang 1VAI TRÒ CỦA LUẬT BANG TRONG HỆ
THỐNG LIÊN BANG hệ thống pháp luật Hoa Kỳ
Hiến pháp có quy định cụ thể về việc cấm các bang thông qua một số loại luật nhất định (tham gia ký
hiệp ước với nước ngòa i, phá t hà nh tiền) Điề u VI (Điều khoản tối cao) cũng không cho phép luật của bang trái với Hiến pháp và luật liên bang Tuy vậy, một phần lớn hệ thống pháp luật vẫn thuộc quyền kiểm soát của bang Hiến pháp đã cẩn thận quy định nhữ ng lĩnh vực Quốc hội được quyền làm luật Tu chính án Hiến pháp thứ mười (năm 1791) quy định rõ ràng luật của bang cần kiểm soát nhữ ng lĩnh vực
khác: “Nhữ ng quyền lực không được Hiến pháp ủy quyền cho Hợp chúng quốc, đồng thời các bang cũng không bị Hiến pháp cấm nắm giữ quyền lực đó, thì thuộc về các bang, hoặc thuộc về nhân dân, theo thứ
tự lần lượt”
Trang 2Tuy nhiên, vẫn còn sự giằng co giữa chính quyền liên bang và các bang về vấn đề nô lệ và quyền tối thượng của các bang được quyền tách ra khỏi liên minh
Cuộc nội chiến năm 1861-1865 đã giải quyết cả hai vấn đề này Nó cũng đặt ra các giới hạn mới đối với vai trò của bang trong hệ thống pháp luật: theo Tu chính án Hiến pháp thứ mười bốn (1868), “Không bang nào có thể tước quyền được sống, quyền tự
do và quyền tài sản của bất kỳ người nào, nếu không theo đúng trình tự pháp lý; hoặc từ chối quyền được pháp luật bảo vệ công bằng đối với bất kỳ người nào trong khu vực tài phán của nó” Tu chính án này đã
mở rộng rất lớn khả năng vô hiệu hoá luật bang của các tòa án liên bang Trong vụ Brown kiện Hội đồng giáo dục (1954), căn cứ theo “điều khoản bảo vệ
công bằng” này, tòa án đã cấm hệ thống giáo dục
bang Arkansas phân tách học sinh theo chủng tộc
Trang 3Bắt đầu từ thế kỷ XX, đã xuất hiện một số xu hướng định hình vấn đề nêu trên - đó là sự xuất hiện vấn đề bang hành chính, một cách lý giải tư pháp mở rộng hơn và mạnh mẽ hơn đối với khái niệm “trình tự pháp lý” và “bảo vệ công bằng”, cũng như sự mở rộng
quyền lực của Quố c hội trong việc điều chỉnh
thương mại Hai xu hướng này kết hợp với nhau, đã làm tăng vai trò của liên bang trong hệ thống pháp lý Nhưng dù sao còn nhiều lĩnh vực trong hệ thống pháp luật vẫn thuộc thẩ m quyề n của bang Mặc dù không bang nào được quyền từ chối trao cho công dân các quyền được Hiến pháp bảo vệ, nhiều bang vẫn giải thích hiến pháp riêng của mình theo hướng trao nhiều quyền và đặc quyền rộng rãi hơn Các tòa án bang áp dụng luật của bang vẫn tiếp tục xem xét hầu hết các tranh chấp hợp đồng, cũng như các vụ án hình sự, và các hành động pháp lý về trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng Luật gia đình, bao gồm cả kết hôn và ly hôn, hầu như là một vấn đề thuộc thẩm quyền chuyên
Trang 4biệt của bang Đối với hầu hết người Mỹ, đụng đến
hệ thống pháp luật có nghĩa là chỉ đụng đến các viên cảnh sát, tòa án bang, chính quyền khu và phân khu trong phạm vi bang đó
Phần giới thiệu này chỉ nêu ra một số vấn đề mang tính đại diện của hệ thống pháp luật Phần còn lại của cuốn sách sẽ đi vào chi tiết, thêm thắt và hiểu sâu
hơn Chương 1 và Chương 2 sẽ lần lượt mô tả
phương thức tổ chức các tòa án liên bang và bang Chương 3 giải thích một vấn đề phức tạp là phạm vi tài phán (thẩm quyền xét xử) Chương này sẽ vẽ ra đường ranh giới giữa các tòa án liên bang và bang, đồng thời khám phá vấn đề tố quyền (ai được kiện),
và các loại vụ việc được tòa án xét xử Chương 4
không tập trung vào tòa án mà chuyển hướng xem xét các nhóm đứng trước tòa Chương này sẽ nghiên cứu thông lệ thực hành pháp luật ở Hoa Kỳ, và mô tả
những bên khởi kiện điển hình Chương này cũng
Trang 5giải thích vai trò của các nhóm lợi ích gây áp lực đối với các vụ việc pháp lý để tăng cường vị thế chính trị
xã hội của mình Chương 5 xem xét chi tiết phương thức tòa án xét xử các vụ án hình sự, và Chương 6 tập trung vào các vụ dân sự Chương 7 mô tả cách lựa chọn các thẩm phán Mỹ Chương cuối sẽ xem xét
xem các quyết định tư pháp, nhất là các quyết định của tòa cấp cao, có thể tự nó cấu thành một hình thức xây dựng chính sách và do đó càng xoắn kết ngành tư pháp trong mối quan hệ phức tạp với ngành lập pháp
và hành pháp ra sao
Michael Jay Friedman
Michael Jay Friedman là Cán bộ chương trình của Văn phòng các chương trình thông tin quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ Ông lấy bằng Tiến sĩ khoa học
về Lịch sử Mỹ tại Đại học Pennsylvania và bằng Tiến
sĩ Luật học ở Trung tâm Luật của Đại học
Georgetown
Trang 61* Về mặt kỹ thuật, đạo luật liên bang chỉ áp dụng cho một ngân hàng thành lập theo luật liên bang,
hoặc bảo hiểm liên bang, hoặc một thành viên của Hệ thống Dự trữ liên bang Hầu như mọi ngân hàng ở Hoa Kỳ đều đáp ứng tiêu chí này, nhưng nếu có một ngân hàng không đáp ứng, và cũng không được coi là tác động đến thương mại xuyên bang, thì sẽ không chịu sự ràng buộc của luật pháp liên bang Các đạo luật liên bang thường lặp lại một cơ sở thẩm quyền tài phán: trong trường hợp này, đó là yêu cầu thành lập theo luật liên bang
2 Tòa phúc thẩm địa phận (lưu động) số 2 là một tòa phúc thẩm xét xử các kháng án từ tòa sơ thẩm liên bang cấp hạt ở các bang New York, Connecticut và Vermont Tòa phúc thẩm địa phận số 4 phụ trách các bang Maryland, Bắc Carolina, Nam Carolina,
Virginia và Tây Virginia Tòa phúc thẩm địa phận số
Trang 71 phụ trách các bang Alabama, Georgia và Florida
Về tổ chức các tòa án liên bang, xem chương 1
3 Các số trong câu này là số dẫn chiếu phán quyết trong vụ Balsys Chúng có nghĩa là Tòa án ra phán quyết vào năm 1998 và quyết định được đưa vào tập
524 của một tuyển tập được gọi là Tập báo cáo Hợp chúng quốc (United States Reports), bắt đầu từ trang
666