Khi có gãy trên LC xương cánh tay thì cần phát hiện có kèm trật khớp quay trụ trên hay không - LS: thực hiện sấp ngửa cẳng tay đau, hạn chế.. - XQ: trục xương quay không đi qua điểm giữ
Trang 1CÁC BÀI GIẢNG NGOẠI KHOA Y3C: 06 - 12
33
GÃY TRÊN LỒI CẦU XƯƠNG CÁNH TAY
Thầy Phúc
Độ tuổi: 5 – 14, do: - trẻ đến trường => hiếu động
- các điểm cốt hoá trên lồi cầu (LC) chưa hoàn chỉnh
Nguyên nhân và cơ chế:
95% là gián tiếp do chống tay với cẳng tay ngửa, bàn tay duỗi và khuỷ duỗi tối đa
Phân loại:
Gãy duỗi hay gãy gấp, dựa vào: - Cơ chế
- XQ
* Lưu ý:
1 Khi có gãy trên LC xương cánh tay thì cần phát hiện có kèm trật khớp quay trụ trên hay không
- LS: thực hiện sấp ngửa cẳng tay đau, hạn chế
- XQ: trục xương quay không đi qua điểm giữa của LC xương cánh tay
2 Khi đọc XQ xương cánh tay trẻ em tránh nhầm lẫn các điểm cốt hoá với tổn thương gãy xương
Phân độ:
- Theo Garlard ( 3 độ)
- Theo Marion ( 4 độ )
Khám tổn thương TK phối hợp:
- TK quay: duỗi cổ tay, duỗi dạng ngón cái
- TK trụ: cơ gian cốt + cơ giun => duỗi các khớp gian đốt hoặc kẹp giấy giữa 2 ngón
tay
- TK giữa: cơ dạng ngón cái + cơ đối ngón cái + 1 số cơ giun => kiểm tra động tác đối
ngón cái
Một số triệu chứng khi trẻ đến trước 7j:
- Đau chói khi sờ nắn đầu dưới, ngoái cánh tay
- Sưng nề quanh vùng khớp
- Xoay cẳng tay có thể cảm nhận tiếng lạo xạo
Một số triệu chứng khi trẻ đến sau 2 – 3 tuần:
- Sờ thấy mảnh gãy ở trước ngoài, đầu dưới cánh tay trẻ vẫn đau khi sờ nắn
- Còn sưng nề nhưng giảm rõ hơn so với tuần đầu
- Lạo xạo không rõ
- Gấp duỗi khuỷ hạn chế
Điều trị: bó bột
- 1,5 tháng => lành => tháo bột
- 3 tháng => thời điểm đánh giá chậm liền xương hay không
- 6 tháng => có khớp giả không
Trang 2CÁC BÀI GIẢNG NGOẠI KHOA Y3C: 06 - 12
34
GÃY LIÊN MẤU CHUYỂN (Bài giảng 1)
Thầy Thới
* Các vị trí gãy LMC:
- Gãy cổ mấu chuyển
- Gãy LMC
- Gãy giữa 2 mấu chuyển
- Gãy dưới mấu chuyển
CƠ CHẾ CHẤN THƯƠNG
- Trọng lượng cơ thể làm chỏm xương đùi luôn bị đẩy xuống => tạo lực căang bên ngoài => phải có cấu trúc tăng cường: hệ chân đế bên trong và hệ cung nhọn bên ngoài Do đó, vùng
nằm giữa 2 vị trí này là điểm yếu ( chính là vùng giữa 2 mấu chuyển )
Ở người già, do đặc điểm loãng xương nên hệ cung nhọn không còn vững chắc do đó gãy LMC càng dễ gặp
TRIỆU CHỨNG:
* Cơ năng:
- đau chân
- không nhấc gót chân lên được
* Thực thể:
- chân ngắn
- đùi khép
- bàn chân xoay ngoài
* XQ: - hình vòng cung tạo bởi ngành trên xương mu và xương đùi bị phá vỡ
- góc cổ thân không còn nằm trong khoảng bình thường (1300 – 1350)
ĐIỀU TRỊ:
a) Điều trị bảo tồn:
- Bó bột:
+ Thường bó bột Whitman, bó từ ngực xuống bàn chân ở bên gãy và từ ngực đến trên mào chậu ở bên lành thành 1 khối, có khoét lỗ giữa bụng để BN thở
+ Nhược: khối lượng bột quá nặng => không thể thực hiện trên BN già
- Kéo liên tục qua LC đùi:
+ Thường áp dụng cho người già, trẻ em, người không có khả năng chịu được cuộc mổ
+ Nhược: phải nằm trên dàn 1 thời gian dài 2 – 3 tháng => bc toàn thân
- Nẹp chống xoay:
+ Không cho bàn chân đổ ngoài
+ Nhược: chỉ có ý nghĩa khi 2 mặt gãy còn tiếp xúc => nẹp giúp xương không
bị lệch ngoài => dễ liền
b) Phẫu thuật: là phương thức điều trị chủ yếu, đặc biệt đối với người già ( vì không mổ thì
tử vong do bc là tất yếu )
- Đóng đinh nội tuỷ: gãy dưới MC => đinh nội tuỷ Clou γ
- Nẹp vít thường sử dụng DHS ( Dynamic Hip Screw )
- Cố định ngoài