Giáo án địa lý 12 - Bài 25: Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp doc

Tại sao nói sự phân hóa các điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tạo ra cái nền của sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp?. Còn sự phân hóa 1 Các nhân tố tác động tới tổ chức lãnh

Giáo án địa lý 12 - Bài 25: Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp

I Mục tiêu: Sau bài học, giáo viên giúp học sinh hiểu:

1 Kiến thức:

- Phân tích được các nhân tố ảnh hưởng tới tổ chức lãnh thổ nông nghiệp nước ta

- Hiểu được các đặc trưng của các vùng nông nghiệp nước ta

- Biết được các xu hướng chính trong thay đổi tổ chức lãnh thổ nông nghiệp theo các vùng

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện và củng cố kĩ năng so sánh

- Rèn luyện các kĩ năng chuyển các thông tin từ bảng thông báo ngắn gọn thành các báo cáo theo chủ đề

3 Thái độ: Có ý thức bảo vệ môi trường

II phương tiện dạy học:

- Bản đô Nông - lâm - thủy sản Việt Nam

- Biểu đồ về trang trại phân theo năm thành lập hoặc phân theo loại hình sản xuất

III Hoạt động dạy và học:

A ổn định tổ chức:

B Kiểm tra miệng:

Câu 1: Hãy nêu hiện trạng phát triển trồng rừng và các vấn đề phát triển vốn rừng ở nước ta hiện nay

* Khởi động: GV có thể đặt câu hỏi:

- Căn cứ vào kiến thức đã học và những hiểu biết thực tế em hãy cho biết nước ta có mấy vùng nông nghiệp và các sản phẩm chuyên môn hóa của những vùng nào?

- ở địa phương em có các loại hình sản xuất nông nghiệp nào, loại nào có xu hướng phát triển mạnh trong giai đoạn hiện nay?  Dẫn dắt vào bài

* Bài mới:

Hoạt động của giáo viên và Nội dung chính

học sinh

* Hoạt động 1: Tìm hiểu các

nhân tố tác động tới tổ chức lãnh

thổ nông nghiệp nước ta

Hình thức: Cả lớp

Bước 1:

? Tại sao nói sự phân hóa các

điều kiện tự nhiên và tài nguyên

thiên nhiên tạo ra cái nền của

sự phân hóa lãnh thổ nông

nghiệp?

? Đối với nền nông nghiệp cổ

truyền và nền nông nghiệp hàng

hóa, nhân tố nào có tác động

mạnh đến sự phân hóa lãnh thổ

nông nghiệp ?

Bước 2: HS trả lời, GV chuẩn

hóa

Lưu ý: cái "nền" ở đây là điều

kiện tạo ra sự phân hóa lãnh thổ

nông nghiệp Còn sự phân hóa

1) Các nhân tố tác động tới tổ chức lãnh thổ nông nghiệp nước ta:

- Có nhiều nhân tố tự nhiên, kinh tế - xã hội, kĩ thuật, lịch sử

- Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tạo ra nền chung cho sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp

- Các nhân tố Kinh tế - xã hội,

kĩ thuật, lịch sử có tác động khác nhau:

+ Nền kinh tế tự cấp, tự túc, sản xuất nhỏ sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp bị chi phối bởi các

thực tế lại do các nhân tố Kinh

tế- Xã hội quy định, ví dụ vùng

Tây Nguyên, Đồng bằng sông

Cửu Long

* Hoạt động 2: Tìm hiểu các

vùng nông nghiệp nước ta

Hình thức: Nhóm

Bước 1; GV nêu khái niệm vùng

nông nghiệp, sau đó làm minh

họa về một vùng nông nghiệp

nào đó

Bước 2: GV chia cặp/ nhóm và

yêu cầu các cặp nhóm làm tiếp

những vùng còn lại

Ghi chú: Những lớp học sinh có

trình độ khá, GV có thể cho HS

so sánh 2 vùng nông nghiệp với

nhau

Bước 3: Đại diện các nhóm

trình bày, GV nhận xét

điều kiện tự nhiên

+ Nền sản xuất hàng hóa, các nhân tố kinh tế- xã hội tác động rất mạnh, làm cho tổ chức lãnh thổ nông nghiệp chuyển biến

2) Các vùng nông nghiệp nước ta:

- Khái niệm vùng nông nghiệp:

Là hình thức cao nhất của tổ chức lãnh thổ nông nghiệp Đây

là những lãnh thổ sản xuất nông nghiệp tương đối đồng nhất về các điều kiện tự nhiên, kinh tế -

xã hội nhằm phân bố hợp lí các cây trồng, vật nuôi và hình thành các vùng chuyên môn hóa nông nghiệp

- Các vùng nông nghiệp: (Xem phần phụ lục)

* Hoạt động 3: Tìm hiểu những

thay đổi trong tổ chức lãnh thổ

nông nghiệp ở nước ta

Hình thức: Cá nhân/ lớp

Bước 1:

? Những thay đổi về tổ chức

lãnh thổ nông nghiệp nước ta?

? Kết hợp át lát bản đồ cho biết

những vùng có điều kiện thuận

lợi để sản xuất nông nghiệp

hàng hóa?

? Nêu ý nghĩa của việc đẩy

mạnh đa dạng hóa nông nghiệp

Bước 2: HS trả lời, GV chuẩn

kiến thức

3) Những thay đổi trong tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ở nước ta: a) Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp của nước ta trong những năm qua thay đổi theo hai xu hướng chính:

- Tăng cường chuyên môn hóa sản xuất vào những vùng có điều kiện sản xuất thuận lợi (Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long )

- Đẩy mạnh đa dạng hóa nông nghiệp, đa dạng hóa kinh tế nông thôn sẽ cho phép

+ Khai thác hợp lí các điều kiện

tự nhiên

+ Sử dụng tốt hơn nguồn lao động

+ Tạo thêm việc làm và nông

Bước 3: HS tìm hiểu mục b), trả

lời câu hỏi:

? Xu hướng phát triển và thay

đổi kinh tế trang trại nước ta

trong những năm gần đây?

? Tại sao kinh tế trang trại rất

phát triển ở Đồng bằng sông

Cửu Long?

- HS trả lời, GV chuẩn xác kiến

thức

sản hàng hóa

+ Giảm thiểu rủi ro khi thị trường biến động bất lợi

+ Tăng thêm sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp

* Cơ cấu sản phẩm nông nghiệp cũng có sự thay đổi giữa các vùng

b) Kinh tế trang trại có bước phát triển mới, thúc đẩy sản xuất nông - lâm nghiệp và thủy sản theo hướng sản xuất hàng hóa:

- Kinh tế trang trại nước ta phát triển từ kinh tế hộ gia đình

- Số lượng trang trại nước ta những năm gần đây có xu hướng tăng nhanh

+ Trang trại nuôi trồng thủy sản

và chăn nuôi tăng nhanh nhất (cả về số lượng và cơ cấu)

+ Riêng trang trại cây hàng năm,

lâu năm và lâm nghiệp có xu hướng giảm về cơ cấu

- Số lượng trang trại nước ta phân bố không đều giữa các vùng, Đồng bằng sông Cửu Long có số lượng trang trại lớn nhất cả nước và tăng nhanh nhất

IV Đánh giá:

Câu 1: Nhân tố nào làm nền cho sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp:

A Điều kiện tự nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

C Kĩ thuật

B Kinh tế - xã hội D Lịch sử

Câu 2: Hãy sắp xếp các thế mạnh ở cột B sao cho tương ứng với các vùng ở cột A

I Trung du miền núi 1 Chăn nuôi gia súc lớn

2 Cây lương thực, thực phẩm

3 Gia cầm

II Đồng bằng 4 Gia súc nhỏ

5 Nông - lâm

6 Cây lâu năm

Đáp án: I(1, 5, 6); II(2, 3, 4)

Câu 3: Khi nền nông nghiệp trở thành sản xuất hàng hóa, nhân tố

có tác động rất mạnh, làm cho tổ chức lãnh thổ nông nghiệp

chuyển biến là:

A Điều kiện tự nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

C Kĩ thuật

B Kinh tế - xã hội D Lịch sử

Câu 4: Trong điều kiện nông nghiệp tự cấp, tự túc, sản xuất nhỏ thì

sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp bị chi phối chủ yếu bởi các điều kiện:

A Điều kiện tự nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

C Kĩ thuật

B Kinh tế - xã hội D Lịch sử

Câu 5: Xu hướng nào sau đây làm tăng cường thêm sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp:

A Tăng cường chuyên môn hóa C Hợp tác hóa trong sản

xuất

B Liên hiệp nông - lâm D Đẩy mạnh đa dạng hóa

nông nghiệp

V Hoạt động nối tiếp:

1 HS làm bài 3 SGK

2 Cho bảng số liệu sau:

Số lượng trang trại phân hóa theo loại hình sản xuất năm 2001 và

2006

Sản xuất kinh doanh

tổng hợp

a) Hãy vẽ biểu đồ thể hiện quy mô và cơ cấu trang trại phân theo loại hình sản xuất của nước ta năm 2001 và 2006

b) Từ bảng số liệu và biểu đồ vẽ hãy rút ra nhận xét về sự chuyển biến kinh tế trang trại nước ta phân theo loại hình sản xuất

VI Phụ lục: Bảng 26.1 SGK tóm tắt một số đặc điểm nổi bật của 7 vùng nông nghiệp

Vùng

Điều kiện sinh thái nông nghiệp

Điều kiện kinh tế - xã hội

Trình độ thâm canh

Chuyên môn hóa sản xuất

Trung

du và

miền

núi Bắc

Bộ

- Núi, cao

nguyên, đồi

thấp

- Đất feralit

đỏ vàng, đất

phù sa cổ

bạc màu

- Khí hậu

cận nhiệt

đới, ôn đới

trên núi, có

mùa đông

- Mật độ dân

số tương đối thấp Dân có kinh nghiệm sản xuất lâm nghiệp,

trồng cây công nghiệp

- ở vùng trung du có các cơ sở công nghiệp

chung trình

độ thâm canh thấp, sản xuất theo kiểu quảng canh, đầu tư ít lao động và vật

tư nông nghiệp ở vùng Trung

du trình độ

- Cây công nghiệp có nguồn gốc cận nhiệt và

ôn đới (chè, trẩu, hồi )

- Đậu tương, lạc, thuốc lá

- Cây ăn quả, cây dược liệu

- Trâu, bò

lạnh chế biến

Điều kiện giao thông tương đối thuận lợi

- ở vùng núi còn nhiều khó khăn

thâm canh đang được nâng cao

lấy thịt và sữa, lợn (Trung du)

Đồng

bằng

sông

Hồng

- Đồng bằng

châu thổ có

nhiều ô

trũng

- Đất phù sa

sông Hồng

và sông Thái

Bình

- Có mùa

đông lạnh

- Mật độ dân

số cao nhất

cả nước

- Dân có kinh nghiệm thâm canh lúa nước

- Mạng lưới

đô thị dày đặc: Các thành phố lớn tập trung công nghiệp chế biến

- Trình độ thâm canh khá cao, đầu

tư nhiều lao động

- áp dụng các giống mới, cao sản, công nghệ tiến bộ

- Lúa cao sản , lúa có chất lượng cao

- Cây thực phẩm, đặc biệt là các loại rau cao cấp Cây ăn quả

- Đay, cói

- Lợn, bò sữa (ven thành phố

- Quá trình

đô thị hóa và công nghiệp hóa đang được đẩy mạnh

lớn), gia cầm, nuôi thủy sản nước ngọt (ở các ô trũng), thủy sản nước mặn, nước lợ)

Bắc

Trung

Bộ

- Đồng bằng

hẹp, vùng

đồi trước

núi

- Đất phù sa,

đất feralit

(có cả đất

badan)

- Thường

xảy ra thiên

tai (bão, lụt),

nạn cát bay,

gió Lào

- Dân có kinh nghiệm đấu tranh chinh phục

tự nhiên

- Có một số

đô thị vừa và nhỏ, chủ yếu

ở dải ven biển Có một

số cơ sở công nghiệp chế biến

- Trình độ thâm canh tương đối thấp: Nông nghiệp sử dụng nhiều lao động

- Cây công nghiệp hàng năm (lạc, mía, thuốc lá )

- Cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su )

- Trâu, bò lấy thịt; nuôi thủy sản nước mặn, nước lợ

Duyên

hải

Nam

Trung

Bộ

- Đồng bằng

hẹp khá màu

mỡ

- Có nhiều

vụng biển

thuận lợi cho

nuôi trồng

thủy sản

- Dễ bị hạn

hán về mùa

khô

- - Có nhiều thành phó, thi xã dọc dải ven biển

- Điều kiện giao thông vận tải thuận lợi

- Trình độ thâm canh khá cao Sử dụng nhiều lao động và vật tư nông nghiệp

- Cây công nghiệp hàng năm (mía, thuốc lá)

- Cây công nghiệp lâu năm (dừa)

- Lúa

- Bò thịt, lợn

- Đánh bắt

và nuôi trồng thủy sản

Tây

Nguyên

- Các cao

nguyên

badan rộng

lớn, ở các độ

cao khác

nhau

- Khí hậu

- Có nhiều dân tộc ít người còn tiến hành kiểu nông nghiệp cổ truyền

- ở vùng nông nghiệp

cổ truyền, quảng canh

là chính

- ở các nông trường các

- - Cà phê, cao su, chè, dâu tằm, hồ tiêu

- Bò thịt và

bò sữa

phân ra hai

mùa: mưa,

khô rõ rệt

Thiếu nước

về mùa khô

- Có các nông trường

nghiệp chế biến còn yếu

- Điều kiện giao thông khá thuận lợi

nông hộ, trình độ thâm canh đang được nâng lên

Đông

Nam

Bộ

- Các vùng

đất badan và

đất xám phù

sa cổ rộng

lớn, khá

bằng phẳng

- Các vùng

trũng có khả

năng nuôi

trồng thủy

sản

- Thiếu nước

- Có các thành phố lớn, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

- Tập trung nhiều cơ sở công nghiệp chế biến

- Điều kiện

- Trình độ thâm canh cao Sản xuất hàng hóa, sử dụng nhiều máy móc, vật tư nông nghiệp

- Các cây công nghiệp lâu năm ( cao su, cà phê, điều)

- Cây công nghiệp ngắn ngày (đậu tương, mía)

- Nuôi trồng thủy sản

về mùa khô giao thông

vận tải thuận lợi

- Bò sữa (ven thành phố lớn), gia cầm

Đồng

bằng

sông

Cửu

Long

- Các dải

phù sa ngọt,

các vùng đát

phèn, đất

mặn

- Vịnh biển

nông, ngư

trường rộng

- Các vùng

rừng ngập

mặn có tiềm

năng để nuôi

trồng thủy

sản

-Có thị trường rộng lớn là vùng Đông Nam

Bộ

- Điều kiện giao thông vận tải thuận lợi

- Có mạng lưới đô thị vừa và nhỏ,

có các cơ sở công nghiệp chế biến

- Trình độ thâm canh cao Sản xuất hàng hóa, sử dụng nhiều máy móc, vật tư nông nghiệp

- Lúa, lúa có chất lượng cao

- Cây công nghiệp ngắn ngày (mía, đay, cói)

- Cây ăn quả nhiệt đới

- Thủy sản (đặc biệt là tôm)

- Gia cầm (đặc biệt là vịt đàn)