Học Địa lý không có nghĩa là học thuộc lòng mà phải hiểu được những đặc điểm chung nhất về sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế, các vùng kinh tế, cần biết liên hệ với thực tế của
Trang 1Để ôn tập và làm tốt bài thi tốt nghiệp môn Địa lí ( tiếp theo)
Trong một chương trình tư vấn trực tuyến, GS Nguyễn Viết Thịnh – Hiệu trưởng trường
ĐHSP Hà Nội chia sẻ những kinh nghiệm học
ôn và làm bài thi môn địa lý
Theo đó, thông thường đề thi môn Địa lý có 3 câu lớn, chia
ra thành 6 câu nhỏ Thi lý thuyết là phần cơ bản nhất Ngay
cả trong câu hỏi về thực hành vẫn có phần nhận xét bảng số liệu hay biểu đồ đã vẽ Như vậy, ở đây vẫn đòi hỏi phải nắm chắc lý thuyết
Đề thi môn Địa lý đòi hỏi thí sinh phải vận dụng kiến thức, phải thể hiện được tư duy độc lập Vì vậy, nếu chỉ học
thuộc lòng SGK thì chưa đảm bảo đạt điểm cao trong khi thi
Cách ôn thi ở môn Địa lý tốt nhất là nên ôn thi theo chủ điểm vì khi đó em sẽ học được cách tổng hợp kiến thức trong chương trình theo những cách sát với yêu cầu khi đi
Trang 2thi Hơn nữa các chủ điểm thường có liên quan đến nhau, tạo điều kiện để em củng cố và mở rộng kiến thức
Môn Địa lý là một môn học có tính tổng hợp cao, bao gồm
cả Địa lý tự nhiên và Địa lý kinh tế xã hội Trong chương trình Địa lý lớp 12 chỉ đề cập đến Địa lý kinh tế xã hội Việt Nam Để học tốt môn Địa lý ở lớp 12 cần nắm vững kiến thức Địa lý lớp 10 (Địa lý kinh tế xã hội đại cương)
Học Địa lý không có nghĩa là học thuộc lòng mà phải hiểu được những đặc điểm chung nhất về sự phát triển và phân
bố các ngành kinh tế, các vùng kinh tế, cần biết liên hệ với thực tế của đất nước Trong các vấn đề của Địa lý lớp 12 có thể gộp thành các nhóm vấn đề sau đây: 1 Các nguồn lực phát triển kinh tế xã hội 2 Dân cư và lao động 3 Các
ngành kinh tế 4 Các vùng kinh tế Trước hết phải nắm vững các nguồn lực ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế, ảnh hưởng đến sự phát triển của các
vùng kinh tế
Những kiến thức này (trong chương trình) không nhiều và
Trang 3có thể vận dụng vào các tình huống khác nhau Các số liệu
và các địa danh cũng chỉ cần nhớ những cái gì là tiêu biểu Khi học Địa lý nếu biết sử dụng bản đồ và Atlas thì việc ghi nhớ sẽ dễ dàng hơn nhiều
Những vấn đề này có đề cập đến trong SGK thì cũng có nghĩa là không loại trừ khi ra đề Tuy nhiên, có nhiều cách kiểm tra kiến thức của HS Ví dụ: Có thể hỏi về sự phân bố của một số loại khoáng sản chủ yếu nhất (dầu khí, than )
Về khí hậu, đây là một thành phần rất quan trọng của tự nhiên và đặc điểm của khí hậu nước ta (khí hậu nhiệt đới
ẩm gió mùa, phân hóa đa dạng) có ảnh hưởng rất lớn đến
sự phát triển và phân bố nông nghiệp Như vậy có thể hỏi riêng về khí hậu nhưng cũng có thể hỏi về khí hậu như là một nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp
Về biển, trong chương trình Địa lý lớp 12 hiện hành không
có bài riêng về biển nhưng 6/7 vùng kinh tế của nước ta giáp biển Vì vậy những kiến thức về kinh tế biển rất quan trọng khi nói về các vùng này Hàng loạt câu hỏi có thể liên quan đến biển Ví dụ: Vấn đề lương thực thực phẩm có nội
Trang 4dung về ngành thủy sản; Vấn đề phát triển giao thông vận tải có nội dung về các cảng biển; giao thông vận tải biển nói chung
Kinh tế biển đặc biệt được nhấn mạnh đối với Đông Nam
Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ
Muốn học tốt môn Địa lý phải tìm được lôgíc trong khi học
và trình bày một vấn đề nào đó Thông thường một vấn đề
có liên quan đến một ngành kinh tế chẳng hạn có lôgíc như sau: 1 Ý nghĩa của ngành kinh tế này đối với sự phát triển kinh tế xã hội 2 Các nhân tố (nguồn lực) ảnh hưởng đến
sự phát triển và phân bố của ngành 3 Hiện trạng phát triển
và phân bố 4 Một số phương hướng và giải pháp để nâng cao hiệu quả phát triển ngành
Như vậy, trong khi học Địa lý phải nhớ một số số liệu để chứng minh hiện trạng phát triển của ngành Nhưng điều quan trọng là hiểu được tầm cỡ và ý nghĩa của số liệu
Không nhất thiết phải nhớ thật chi tiết Ví dụ: Khi nói đến Đông Nam Bộ có thể nêu rằng đây là vùng chiếm hơn 50%
Trang 5giá trị sản xuất công nghiệp của cả nước hoặc nêu rằng đây
là vùng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu công nghiệp
cả nước hoặc nhấn mạnh rằng giá trị sản xuất công nghiệp
ở Đông Nam Bộ lớn hơn tất cả các vùng khác cộng lại
Về câu hỏi về biểu đồ, hiện nay trong đề thi chỉ đề cập đến một số dạng biểu đồ khá phổ biến Thứ nhất: Các biểu đồ đường được sử dụng khi chuỗi số liệu là các năm khác
nhau và trong đề thi không đề cập đến nội dung về cơ cấu
mà đề cập đến tình hình phát triển (của dân số, của một ngành ) Thứ hai: Các biểu đồ đường lấy năm gốc bằng 100% được sử dụng khi đề cập đến sự tăng trưởng của một
số chỉ tiêu và chuỗi năm không liên tục Thứ ba: Các biểu
đồ cột đơn có thể dùng thay cho biểu đồ đường trong một
số trường hợp Biểu đồ kết hợp cột và đường được sử dụng khi phải vẽ về 2 đại lượng (ví dụ: Số dự án đầu tư nước ngoài và quy mô vốn trung bình của dự án) và khi đó biểu
đồ có 2 trục tung Trong trường hợp này cũng có thể vẽ biểu đồ có 2 đường và 2 trục tung Biểu đồ hình tròn để biểu diễn cơ cấu của hiện tượng (ví dụ: Cơ cấu GDP)
Trang 6Chú ý là không phải trường hợp nào cũng vẽ biểu đồ có kích thước to nhỏ khác nhau Thông thường chỉ so sánh kích thước biểu đồ khi các đại lượng được đưa ra là các đại lượng Vật lý (ví dụ: triệu tấn, nghìn mét ) hoặc theo giá so sánh Trong trường hợp có nhiều năm, thì biểu đồ miền (hình chữ nhật) được sử dụng thay thế cho biểu đồ hình tròn
Như vậy, trước khi lựa chọn kiểu biểu đồ thích hợp, cần đọc kỹ yêu cầu của đề, đặc điểm của chuỗi số liệu, phải chú
ý đến một số từ trong đề Ví dụ: tỷ trọng (biểu đồ tròn hoặc biểu đồ miền hoặc biểu đồ cột chồng) Nếu trong bài có đến
2 cách vẽ biểu đồ thì biểu đồ được điểm tối đa phải diễn tả trực quan nhất chuỗi số liệu và phải đáp ứng được yêu cầu của đề thi Một số dạng biểu đồ có thể được chỉ định cho thí sinh vẽ
(Theo gdtd.vn)