MỘT SỐ CHẾ ĐỘ ĂN CƠ BẢN TRONG BỆNH VIỆN pot

Cheỏ ủoọ aờn ủuỷ caực chaỏt dinh dửụừng nhửng cheỏ bieỏn thaứnh daùng loỷng nhử laứ moọt thửực uoỏng, laứ moọt bieọn phaựp raỏt coự taực duùng ủeồ nuoõi dửụừng beọnh nhaõn maộc caực chửự

MOÄT SOÁ CHEÁ ẹOÄ

MOÄT SOÁ CHEÁ ẹOÄ ăn ăn ăn Cễ BAÛN TRONG BEÄNH VIEÄN Cễ BAÛN TRONG BEÄNH VIEÄN Cễ BAÛN TRONG BEÄNH VIEÄN

Mục tiêu

Mục tiêu

Sau khi học xong bài này, học viên có thể:

1 Trình bày được đặc điểm của một số chế độ ăn đặc biệt

2 Xây dựng được thực đơn trên cơ sở giá trị dinh dưỡng của thức ăn và nhu cầu đối với từng loại bệnh, tư vấn được cho người bệnh tại cộng đồng

Nội dung

Nội dung

1 CHEÁ ẹOÄ AấN HAẽN CHEÁ NệễÙC

Hạn chế nước uống đồng thời hạn chế cả các thức ăn có nhiều nước (cháo, súp) Nhưng hạn chế nước chỉ có thể áp dụng được nếu đồng thời hạn chế các yếu tố làm cho bệnh nhân khát, tức là muối NaCl, các thức ăn có nhiều muối, các gia vị khác ngoài muối Sự hạn chế muối có 2 điều lợi là giúp cho cơ thể chịu được khát

và chống lại sự ứ nước

Chế độ ăn chay ( ăn toàn thực vật) rất tốt khi cần phải hạn chế nước, vì rau, quả chống khát, nó có ít muối, và lại có nhiều kali lợi tiểu, tuy rằng hoa quả có tới 90% nước Trong chế độ ăn hạn chế nước, cần phải cho uống nước nóng vì nước nóng làm cho khỏi khát hơn là nước lạnh

Chế độ ca

Chế độ ca ren (Karel) :ren (Karel) :ren (Karel) :

Đó là chế độ ăn hạn chế nước và muối dùng cho những bệnh nhân mắc các chứng tim, thận kèm theo phù nặng, cho bệnh nhân bị huyết áp cao, viêm thận mạn tính Mục đích của chế độ là giảm nhẹ gánh nặng của hệ tuần hoàn và tiết niệu bằng cách giảm bớt số máu phải lưu thông và số máu phải đến lọc ở thận Vì mục đích đó

mà ca-ren đã xây dựng một chế độ sữa hạn chế nước và không dùng muối Chế độ này dùng sữa (300-1000ml) và nước quả, bột ngũ cốc Một lít sữa có 1,6g NaCl Khi

đã đỡ ca-ren cho thêm trứng, khoai Chế độ ca-ren có 4 thực đơn, từ ít đến nhiều dùng theo sự tiến triển của bệnh, thực đơn I chỉ có sữa và nước quả, nhưng thực đơn sau thêm cháo, trứng, ngũ cốc, bánh mì không muối (nếu không có bánh mì không muối thì cho ăn cơm) Chế độ này rất tốt cho những bệnh nhân suy tim có phù nhiều kèm theo suy thận, gan vì nó có khá nhiều protid, nhiều lactoza, có kali và calci lợi tiểu

2 chế độ ăn hoàn toàn lỏng

Cheỏ ủoọ aờn ủuỷ caực chaỏt dinh dửụừng nhửng cheỏ bieỏn thaứnh daùng loỷng nhử laứ moọt thửực uoỏng, laứ moọt bieọn phaựp raỏt coự taực duùng ủeồ nuoõi dửụừng beọnh nhaõn maộc caực chửựng chaựn aờn, suy nhửụùc toaứn theồ vaứ suy nhửụùc tieõu hoựa vaứ dinh dửụừng, 2.1 Cụ sụỷ sinh lyự cuỷa cheỏ ủoọ aờn loỷng

2.1 Cụ sụỷ sinh lyự cuỷa cheỏ ủoọ aờn loỷng

- Vỡ thửực aờn loỷng neõn beọnh nhaõn khoõng phaỷi nhai vaứ ủụừ meọt

- Aấn xong, beọnh nhaõn khoõng coự nhửừng maỷnh vuùn cuỷa thửực aờn ủoùng laùi ụỷ ủửụứng tieõu hoựa treõn vaứ coự theồ gaõy nhieóm khuaồn

- Cheỏ ủoọ aờn loỷng raỏt coự lụùi trong trửụứng hụùp heùp thửùc quaỷn vỡ toồn thửụng thửùc theồ hoaởc vỡ co thaột do roỏi loaùn thaàn kinh

- Trong trửụứng hụùp boọ tieõu hoựa maỏt trửụng lửùc hoaởc giaỷm baứi tieỏt dũch tieõu hoựa , cheỏ ủoọ loỷng khoõng gaõy roỏi loaùn chửực naờng

- Beọnh nhaõn maỏt caỷm giaực ủoựi cho neõn chaựn aờn tuy theỏ hoù vaón coứn caỷm giaực khaựt;

ta lụùi duùng ủaởc ủieồm naứy ủeồ cho beọnh nhaõn “uoỏng” caực chaỏt dinh dửụừng

2.2 Chổ ủũnh ủieàu trũ

2.2 Chổ ủũnh ủieàu trũ

- Suy nhửụùc naởng hoaởc baựn hoõn meõ Beọnh nhaõn uoỏng deó daứng hụn laứ nhai raỏt meọt Uoỏng vaón toỏt hụn laứ aờn baống oỏng thoõng qua muừi noự laứm cho beọnh nhaõn khoự chũu

- Heùp ủửụứng tieõu hoựa treõn, keồ caỷ heùp moõn vũ, toồn thửụng laứm trụỷ ngaùi sửù nuoỏt (ụỷ lửụừi, ụỷ hoùng, ụỷ amidan, ụỷ thửùc quaỷn)

- Chaựn aờn naởng: Beọnh nhaõn tửứ choỏi nhai thửực aờn nhửng laùi chũu uoỏng

- Aấn loỷng laứ giai ủoaùn chuyeồn tieỏp tửứ aờn baống oỏng thoõng tieỏn aờn ủaởc

- Trước, sau mổ để giải quyết những rối loạn, những trở ngại về nuốt, những phẫu thuật tai, mũi, họng (kể cả những viêm niêm mạc miệng, lưỡi )

2.3 Nguyên tắc

2.3 Nguyên tắc

Thức ăn dạng lỏng, có thể uống được (không cần đặt sonde) Do đó phải nhuyễn, ít xơ, giàu đạm và năng lượng, vitamin khoáng chất

Thường cho 6 bữa/ngày

2.4 Nhửừng hoón hụùp loỷng caàn duứng

2.4 Nhửừng hoón hụùp loỷng caàn duứng

Trong moọt ngaứy caàn phaỷi duứng 2 hay 3 loaùi hoón hụùp ủeồ thay ủoồi khaồu vũ cho beọnh nhaõn ẹieồm naứy khaực vụựi aờn baống oỏng thoõng, khoõng caàn hụùp khaồu vũ, vỡ beọnh nhaõn khoõng caỷm thaỏy muứi vũ cuỷa thửực aờn

- Dửụựi ủaõy laứ vaứi hoón hụùp maóu:

+ Hoón hụùp coự sửừa

Sửừa boọt toaứn phaàn 90g

Trửựng gaứ (1quaỷ) 40g

Nửụực vửứa ủuỷ 500ml

Hoón hụùp naứy coự 500kcal vaứ 30g protid (1ml coự 1kcal) Coự theồ cho theõm chaỏt thụm (vani, soõcoõla ) Beọnh nhaõn coự theồ aờn laùnh (ửụựp laùnh)

Trong hỗn hợp trên có thể thay sữa bột bằng sữa đặc có đường 100g sữa bột thay thế bằng 300g sữa đặc (trong trường hợp này không cần pha thêm đường) hoặc thay bằng sữa đậu nành (100g sữa bột thay bằng 0,60 lít sữa đậu nành pha thêm 10% đường)

+Hỗn hợp có thịt, rau, khoai (có thể dùng cá thay thịt)

Thịt bò (hoặc thịt lợn nạc) 120g

Nước luộc thịt, rau 300g

Trứng (1 quả to) 50g

Khi nấu chín hỗn hợp trên cần vớt cái ra, nghiền thật kỹ cho vào nước thịt, và thêm 5g men man (malt) là men chế từ mộng lúa mạch nha để làm cho lỏng Đun lại lần nữa để hủy men (nếu không đun lại, men thủy phân glucid quá mức và gây ỉa chảy)

Hỗn hợp trên có 550kcal, 30g protid

- Cách cho ăn:

Cho ăn những hỗn hợp lỏng mỗi ngày 4-5lần, mỗi lần 200-300 ml Với cách cho ăn như thế ta có thể cho bệnh nhân một khẩu phần có 1500kcal với 60g-90g protid Cũng có thể cho nhiều tới 2000ml để có 2000kcal với 120g protid

Nếu bệnh nhân ỉa chảy thì bớt hoặc bỏ sữa không dùng Nếu bệnh nhân táo thì dùng thêm sữa mật ong hoặc cho thêm 30-50g lactose (xem thêm phần liệu pháp ăn uống, mục ăn lỏng và ăn bằng ống thông)

3 nu«i d−ìng b»ng èng th«ng qua mịi

Nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch không mang lại cho bệnh nhân đủ protid và năng lượng cần thiết trong một thời gian dài Chính vì thế mà người ta đặt vấn đề là phải tìm biện pháp cho bệnh nhân ăn uống theo đường tiêu hóa nhất là trong những trường hợp như chán ăn, suy dinh dưỡng nặng, mà bệnh nhân không ăn uống được bình thường qua mồm

Nuôi dưỡng bằng ống thông có thể giải quyết được khó khăn trên Biện pháp này đã được thử nghiệm từ lâu nhưng có trở ngại lớn là khi người ta dùng ống thông bằng cao su niêm mạc bị cọ sát và kích thích mạnh, ống thông to không để tại chỗ lâu được

Hiện nay người ta đã chế được các loại ống thông bằng chất dẻo (polyvinil hoặc polyetylen), đường kính rất nhỏ 1-3mm không kích thích niêm mạc, để được lâu tại chỗ có khi hàng tháng Điều quan trọng là làm được các hỗn hợp chất dinh dưỡng rất lỏng, rất đồng nhất để thoát qua được ống thông mà không làm tắc 3.1

3.1 Cách cho ống thông qua mũi: Cách cho ống thông qua mũi: Cách cho ống thông qua mũi:

Ống thông dài 1mét, đường kính bên trong là 1,5-2mm Bôi glycerin hoặc dầu vaselin cho trơn đút ống thông qua lỗ mũi rất nhẹ nhàng, bệnh nhân ngồi hoặc nằm vừa nuốt vừa thở hít vào mạnh Đưa ống thông thẳng vào phía sau, không nên đưa ngược lên vì bệnh nhân sẽ hắt hơi Để tránh nôn, khi đút ống thông đồng thời ta bảo bệnh nhân hút một ít nước trong cái cốc bằng một cái ống nhỏ ngậm ở mồm Trước khi đổ hỗn hợp dinh dưỡng qua ống thông cần phải thử xem ống có vào đúng tại dạ dày chưa, bằng cách đổ thử một ít nước vào ống

3.2

3.2 Cách cho ăn:Cách cho ăn:Cách cho ăn:

- Ăn nhỏ giọt liên tục, cách làm giống như khi tiêm truyền tĩnh mạch nhỏ giọt, 1 phút cho 60 giọt hoặc 30 giọt, hoặc cho ăn nhỏ giọt không liên tục làm 5-6 lần trong 1 ngày

- Có thể lấy ống bơm tiêm để bơm dung dịch dinh dưỡng qua ống thông ngày 5-6 lần, mỗi lần 300-400ml

Sau khi cho ăn cần bơm một ít nước qua ống thông để rửa và khỏi tắc

Sau đó dán đầu trên của ống thông vào má hoặc trán bệnh nhân

- Hỗn hợp dùng: Phải pha hàng ngày và để dùng trong 24 giờ

+ Hỗn hợp sữa trứng có 750 kcal và 75g protid Công thức như sau:

Sữa bột 100g

Nếu bệnh nhân không chịu được sữa và đi ỉa lỏng thì thay hỗn hợp khác

+ Hỗn hợp có thịt hoặc gan bò (để thay hỗn hợp trên khi bị ỉa lỏng, gồm

150 g thịt sống hoặc gan bò, gan lợn, xay cùng 250 ml nước luộc rau trong cối ở nhiệt độ 35-400C (không nên để nóng tới 500 vì myosin của thịt sẽ đông lại ) Xay xong lọc qua 4 lần vải gạc thưa Cho thêm 70g glucose pha vào nước cho đủ 500 ml Hỗn hợp này sẽ có 500kcal và 20g protid + Có thể dùng nước quả có đường (400 ml có 75g đường): Hỗn hợp mang lại năng lượng và sinh tố Có thể đánh tan vào đó 1 lòng đỏ trứng Hỗn

hợp này không có hoặc có rất ít protid, thường dùng trong viêm thận có urê máu cao

3.3

3.3 Số lượng hỗn hợp cho qua ống thông.Số lượng hỗn hợp cho qua ống thông.Số lượng hỗn hợp cho qua ống thông

Số lượng cho dần dần, từ thấp lên cao Nếu bệnh nhân suy dinh dưỡng nặng thì bắt đầu mỗi ngày cho 500kcal và 15g protid, sau tăng dần lên mỗi ngày hoặc

2 ngày một, cho thêm 250-500kcal để cuối cùng có 2000kcal với 120g protid Thời gian cho ăn bằng ống thông: 8-15 ngày Gặp trường hợp đặc biệt như hôn mê lâu, u ác tính đường tiêu hóa trên, có thể cho ăn trong nhiều tháng, nhưng phải thay ống thông mỗi tháng 1 hoặc 2 lần

3.4

3.4 Tai biến.Tai biến.Tai biến

- Đau bụng, đầy hơi, ỉa lỏng nhất là khi bắt đầu cho ăn nhanh quá: Chỉ cần bớt số lượng cho ăn, thay hỗn hợp dinh dưỡng (tránh sữa) thì bệnh nhân sẽ khỏi

- Hội chứng “dumping-syndrom” thường xảy ra trên bệnh nhân bị cắt dạ dày, bệnh nhân sau khi ăn bị mệt, nhức đầu, toát mồ hôi, run ở bắp cơ, do thức ăn thoát khỏi dạ dày quá nhanh, hoặc dạ dày bị dãn, hoặc thức ăn quá đặc, bởi vậy không nên dùng hỗn hợp có trên 1kcal cho 1ml

- Nôn mửa do bệnh nhân không chịu được sự dùng ống thông Để tránh tai biến này cần cho ống thông vào tới tá tràng hoặc ruột non (điểm này khó thực hiện trên thực tế thông thường )

3.5

3.5 Chỉ định của sự nuôi dưỡng bằng ống thông.Chỉ định của sự nuôi dưỡng bằng ống thông.Chỉ định của sự nuôi dưỡng bằng ống thông

- Chỉ định chủ yếu là hôn mê và rối loạn sự nuốt thức ăn, bài tiết dịch ở trẻ em Trong hai trường hợp trên, cho ăn bằng ống thông tránh được tai biến viêm phổi

do thức ăn vào nhầm đường hô hấp khi cho bệnh nhân ăn theo kiểu thông thường

- Suy dinh dưỡng nặng kèm theo chán ăn (ví dụ: bệnh nhân cắt dạ dày)

- Chế độ ăn hậu phẫu sau phẫu thuật lớn trên những bệnh nhân bị choáng mạn tính

Trong những trường hợp bệnh sau đây, ăn bằng ống thông không có lợi hơn là cho ăn theo kiểu bình thường bằng chế độ ăn lỏng.:

- Xơ gan có suy dinh dưỡng và chán ăn

- Chán ăn do bệnh tinh thần

Ăn bằng ống thông không có lợi là vì bệnh nhân không chịu “hợp tác” với thÇy thuốc, vả lại cho ăn lỏng theo cách ăn thông thường là biện pháp giáo dục bệnh nhân tốt về mặt ăn uống nhất là khi chán ăn do bệnh tinh thần

4 chế độ ăn hạn chế sợi, xơ và chất kích thích

4.1 Chế độ ăn hạn chế sợi và xơ

4.1 Chế độ ăn hạn chế sợi và xơ

Thửực aờn bỡnh thửụứng coự moọt soỏ sụùi thửùc vaọt hoaởc ủoọng vaọt Voỷ ngoaứi caực teỏ baứo thửùc vaọt chửựa moọt soỏ chaỏt khoự tieõu nhử xụ (cellulose), lignin vaứ pectin; caực toồ chửực lieõn keỏt cuỷa thũt coự gaõn vaứ suùn

Trong cheỏ ủoọ haùn cheỏ sụùi (fibre) ngửụứi ta loaùi boỷ caứng nhieàu caứng toỏt nhửừng chaỏt caởn baừ ủoự ụỷ ruoọt vaứ gaởp trửụứng hụùp khoõng loaùi boỷ ủửụùc thỡ laứm sao cho noự trụỷ neõn deó tieõu hoựa baống caựch luoọc chớn nhửứ, baờm nhoỷ hay nghieàn naựt

4 1.1 Caựch thửùc hieọn

4 1.1 Caựch thửùc hieọn

* Caỏm duứng:

- ẹaọu ủoó khoõ (ủaọu ủen, xanh, traộng, ủaọu naứnh)

- Saộn, ngoõ, khoai phụi khoõ

- Caự raựn, khoai raựn, thũt nguoọi coự nhieàu gaõn, suùn

- Caực thửực rau sụùi to (rau caỷi, dửa, rau caàn, haứnh )

- Quaỷ: Dửa, leõ, taựo, v v

* Neõn duứng:

- Sửừa, bụ

- Khoai nghieàn boỷ xụ, rau non meàm

- Trửựng

- Quaỷ thaọt chớn (chuoỏi), nửụực quaỷ

* Caựch naỏu:

- Rau, quaỷ nghieàn nhoỷ hoaởc naỏu chớn ủeồ loaùi cellulose vaứ lignin Neỏu beọnh nhaõn chaựn khoai nghieàn, rau nghieàn thỡ phaỷi baờm nhoỷ

- Thũt, caự naỏu thaọt kyừ ủeồ bieỏn caực chaỏt colagen cuỷa gaõn, suùn thaứnh keo loỷng Thũt thaựi nhoỷ

- Baựnh mỡ phaỷi duứng loaùi boọt toỏt, ủuỷ tinh khieỏt ủeồ loaùi caựm Khi aờn neõn nhuựng vaứo nửụực canh, nửụực suựp cho meàm

- Gaùo loaùi boỷ caựm

4.1.2 Caực loaùi cheỏ ủoọ haùn cheỏ xụ vaứ sụùi

4.1.2 Caực loaùi cheỏ ủoọ haùn cheỏ xụ vaứ sụùi

- Haùn cheỏ raỏt chaởt cheừ: Cheỏ ủoọ sửừa boọt tinh khieỏt

- Haùn cheỏ trung bỡnh: Cheỏ ủoọ treõn coọng theõm khoai nghieàn, trửựng

- Haùn cheỏ trung ớt: Duứng caực thửùc phaồm treõn ủaõy coọng theõm thũt meàm thaựi nhoỷ, nghieàn kyừ, rau meàm thaựi nhoỷ nghieàn kyừ

4.1.3 Chổ ủũnh

4.1.3 Chổ ủũnh

Beọnh loeựt daù daứy vaứ taự traứng

Beọnh vieõm ruoọt (neỏu ổa chaỷy khoõng neõn duứng sửừa tửụi)

Khi beọnh naởng thỡ duứng cheỏ ủoọ haùn cheỏ chaởt cheừ, khi ủaừ ủụừ thỡ duứng cheỏ ủoọ haùn cheỏ vửứa hoaởc ớt Ngửụứi ta haùn cheỏ sụùi vaứ xụ trong caực beọnh loựet daù daứy vaứ vieõm ruoọt, vỡ xụ vaứ sụùi coù saựt vaứo choó loeựt, kớch thớch nieõm maùc, gaõy leõn men chua vaứ sinh ra nhieàu hụi

4.2 .Chế độ ăn không kích thích

4.2 .Chế độ ăn không kích thích

ẹoự laứ cheỏ ủoọ khoõng sụùi, khoõng xụ caỷi tieỏn theõm:

- Thửực aờn naỏu nửụựng thaọt meàm, nhửứ

- Khoõng coự gia vũ: Haùt tieõu, ụựt, rau thụm, daỏm, chanh (trửứ muoỏi)

- Khoõng coự caực chaỏt kớch thớch: Caứ pheõ, cheứ ủaởc

- Khoõng duứng rau coự muứi thụm: Caỷi, haứnh, toỷi

- Khi naỏu: Khoõng raựn, khoõng duứng thửực aờn soỏng Nhieọt ủoọ thửực aờn khoõng noựng quaự, khoõng laùnh quaự

Cheỏ ủoọ aờn khoõng kớch thớch laứ cheỏ ủoọ aờn cuỷa beọnh loeựt daù daứy vaứ taự traứng trong thụứi gian ngoaứi cụn ủau Khi ủau, duứng cheỏ ủoọ haùn cheỏ chaởt cheừ xụ vaứ sụùi (cheỏ ủoọ sửừa, boọt tinh khieỏt)

Vớ duù: Moọt thửùc ủụn haùn cheỏ xụ raỏt chaởt cheừ

Sửừa, chaựo, ủửụứng

Sửừa ủaọu naứnh 500g Lipid 35,6g

ẹửụứng 145g Naờng lửụùng 1489kcal

Vớ duù: Moọt cheỏ ủoọ haùn cheỏ trung bỡnh xụ vaứ sụùi

Sửừa ủaọu naứnh 500g Protid 52g

Khoai taõy nghieàn 200g Naờng lửụùng 1543kcal

Chia laứm 4 bửừa: Saựng, toỏi: Sửừa Trửa, chieàu: chaựo, trửựng, khoai nghieàn trửựng

Vớ duù: Moọt cheỏ ủoọ haùn cheỏ ớt xụ vaứ sụùi

Sửừa tửụi 200g Glucid 361g

Bớ ủoỷ nghieàn 300g Naờng lửụùng 2214kcal

ẹaọu phuù 100g

Gaùo neỏp 300g

Thũt (baờm nhoỷ, naỏu nhửứ) 100g

5 chế độ ăn toan và kiềm

Cheỏ ủoọ aờn chổ coự theồ laứm thay ủoồi pH cuỷa nửụực tieồu chửự khoõng laứm thay ủoồi ủửụùc pH cuỷa maựu vỡ maựu coự nhieàu chaỏt “ủeọm” (substance tampon) noự giửừ pH maựu ụỷ moọt mửực ủoọ raỏt coỏ ủũnh

Moói thửực aờn coự nhieàu goỏc toan hoaởc kieàm, noự thay ủoồi trong khi naỏu nửụựng (vớ duù rau bũ giaỷm nhieàu tớnh kieàm neỏu naỏu chớn) hoaởc trong khi tieõu hoựa hoaởc chuyeồn hoựa trong cụ theồ Do ủoự, chuựng ta khoõng theồ chổ dửùa vaứo coõng thửực hoựa hoùc maứ phaỷi dửùa vaứo thửùc tieón thớ nghieọm thỡ mụựi bieỏt ủửụùc thửự naứo toan hoaởc kieàm

- Noựi chung caực thửực aờn ủoọng vaọt thỡ toan (trửứ sửừa vaứ tieỏt) Caực loaùi tinh boọt cheỏ tửứ nguừ coỏc (gaùo, mỡ), caực loaùi quaỷ coự daàu ủeàu toan Caực chaỏt beựo, mụừ daàu ủeàu toan Cheỏ ủoọ aờn toan laứ moọt cheỏ ủoọ raỏt giaứu veà protid vaứ lipid

- Cheỏ ủoọ sửừa vaứ rau quaỷ laứ cheỏ ủoọ kieàm Thửùc phaồm naứy coự nhieàu muoỏi khoaựng Nhieàu quaỷ chua nhử quaỷ chanh, maọn coự tớnh kieàm

5.1 Cheỏ ủoọ toan

5.1 Cheỏ ủoọ toan

- Thũt: Raỏt toỏt trửứ khi coự nhieàu maựu quaự

- Trửựng: Cuừng toỏt

- Bụ, mụừ: Duứng nhieàu

- Boọt nguừ coỏc nhử gaùo, mỡ: neõn duứng

- Rau: Khoõng ủửụùc duứng (trửứ ủaọu vỡ coự nhieàu protid neõn duứng ủửụùc) Quaỷ tửụi cuừng caỏm

5.2 Cheỏ ủoọ kieàm

5.2 Cheỏ ủoọ kieàm

- Sửừa raỏt toỏt deó mang laùi protid cho cheỏ ủoọ kieàm Tieỏt duứng ủửụùc ẹửụứng raỏt toỏt Khoai mang laùi nhieàu boọt cho cheỏ ủoọ Rau quaỷ tửụi raỏt toỏt Muoỏn giửừ rau coự nhieàu tớnh chaỏt kieàm thỡ duứng rau soỏng Rau soỏng cho vaứo nửụực soõi seừ maỏt nhieàu chaỏt khoaựng vaứ tớnh kieàm Rau naỏu nhoỷ lửỷa vụựi ớt nửụực (rau chớn trong hụi nửụực 1000C) giửừ ủửụùc nhieàu muoỏi khoaựng vaứ tớnh chaỏt kieàm

- Caỏm duứng thũt vaứ mụừ

5.3 Chổ ủũnh cheỏ ủoọ toan hay kieàm

5.3 Chổ ủũnh cheỏ ủoọ toan hay kieàm

Cheỏ ủoọ aờn toan hay kieàm chổ coự hieọu quaỷ neỏu duứng laõu Neỏu muoỏn laứm cho nửụực tieồu trụỷ neõn toan hay kieàm choựng hụn thỡ phaỷi dung theõm thuoỏc

Coự hai loaùi chổ ủũnh:

- Duứng khi cụ theồ maỏt caõn ủoỏi giửừa toan vaứ kieàm

- Duứng ủeồ gaõy moọt sửù maỏt thaờng baống giửừa toan vaứ kieàm cuỷa cụ theồ vụựi muùc ủớch laứ giuựp cho cụ theồ choỏng laùi vụựi beọnh hoaởc loaùi trửứ nguyeõn nhaõn gaõy beọnh

* Chổ ủũnh thửự nhaỏt: Caực traùng thaựi beọnh keứm theo toan hoaởc kieàm:

* Chổ ủũnh thửự nhaỏt: Caực traùng thaựi beọnh keứm theo toan hoaởc kieàm:

- Beọnh ủaựi thaựo ủửụứng keứm theo suy dinh dửụừng, nhieóm ủoọc toan vaứ coự theồ gaõy hoõn meõ Duứng cheỏ ủoọ kieàm phoỏi hụùp vụựi caực nhu caàu khaực cuỷa tieỏt thửùc

- Noõn tửứng cụn vụựi nhieóm ủoọc toan ụỷ treỷ em; beọnh haọu saỷn giaọt; Nhửng phaỷi chuự yự khi cho cheỏ ủoọ kieàm vỡ cheỏ ủoọ naứy coự ớt protid coự haùi cho sửù phaựt duùc cuỷa treỷ em vaứ dinh dửụừng cuỷa ngửụứi coự thai

- Caực beọnh suy tim vaứ thaọn hay gaõy ra nhieóm ủoọc toan vỡ vieõm thaọn, vỡ ửự ủoùng

CO2 trong boọ tuaàn hoaứn Cho cheỏ ủoọ kieàm (cheỏ ủoọ sửừa, rau) raỏt toỏt

* Chổ ủũnh thửự hai: Gaõy

* Chổ ủũnh thửự hai: Gaõy tớnh toan hoaởc kieàm treõn moọt cụ theồ ủửụng tớnh toan hoaởc kieàm treõn moọt cụ theồ ủửụng coự thaờng baống toan-kieàm vụựi muùc ủớch giuựp cho cụ theồ ủoự choỏng laùi vụựi beọnh Raỏt hay chổ ủũnh trong caực beọnh ụỷ heọ tieỏt nieọu; xaực ủũnh pH cuỷa nửụực tieồu trửụực khi aựp duùng cheỏ ủoọ

- Trong caực beọnh soỷi thaọn neỏu laứ soỷi phosphat thỡ gaõy toan nửụực tieồu, neỏu soỷi urat thỡ gaõy kieàm nửụực tieồu

- Trong caực beọnh vieõm beồ thaọn, tuy raống caực vi khuaồn raỏt ửa mửực pH nhaỏt ủũnh naứo ủoự nhửng chuựng laùi raỏt thớch nghi vụựi sửù thay ủoồi cuỷa pH ủoự Cho neõn moọt soỏ taực giaỷ khuyeõn neõn tỡm caựch thay ủoồi pH tửứ toan sang kieàm raỏt choựng hoaởc traựi laùi ủeồ caỷn trụỷ sửù phaựt trieồn cuỷa vi truứng Thửùc hieọn ủieàu trũ baống cheỏ ủoọ aờn khoõng ủuỷ phaỷi keứm theo thuoỏc: NH4Cl ủeồ laứm toan vaứ NaHCO3 ủeồ laứm kieàm nửụực tieồu

6 chế độ ăn giàu năng lượng

6.1. Chỉ định.Chỉ định.Chỉ định

Suy dinh dưỡng do nhiều nguyên nhân khác nhau, ví dụ:

- Đa chấn thương

- Các bệnh ung thư

- Biếng ăn do nguyên nhân thần kinh

- Nhiễm HIV

6.2. Nguyên tắc.Nguyên tắc.Nguyên tắc

Để đảm bảo giàu năng lượng, phải xây dựng chế độ ăn giàu carbonhydrat, béo (béo chưa no chiếm ưu thế), giàu muối khoáng và vitamin, nhưng hàm lượng protein giữ ở mức độ bình thường

Chia chế độ ăn thành nhiều bữa nhỏ (6-8 bữa), có mùi vị hấp dẫn, có tác dụng kích thích sự ngon miệng, ít gây sình trướng hơi, tương đối ít chất xơ

7 MOÄT SOÁ CHEÁ ẹOÄ AấN HAẽN CHEÁ VAỉ GIAỉU MUOÁI KHOAÙNG

7.1 Cheỏ ủoọ aờn haùn cheỏ muoỏi NaCl (hoaởc haùn cheỏ Na)

7.1 Cheỏ ủoọ aờn haùn cheỏ muoỏi NaCl (hoaởc haùn cheỏ Na)

Bỡnh thửụứng, trong cheỏ ủoọ aờn coự 10-15g muoỏi NaCl goàm:

- 40% muoỏi duứng ủeồ naỏu nửụựng

- 40% muoỏi coự trong caực thửùc phaồm cheỏ bieỏn baống muoỏi: Baựnh mỡ, gioứ chaỷ, dửa caứ, nửụực maộm, caứ muoỏi, thũt muoỏi

- 20% muoỏi coự saỹn trong caực thửực aờn thieõn nhieõn, nhieàu nhaỏt laứ sửừa, trửựng, noọi taùng (oực, thaọn, gan, caự, cua beồ )

Thửực aờn coự 4-10g muoỏi trong 1000g: Baựnh mỡ, cua, caự bieồn, thửực aờn cheỏ bieỏn baống muoỏi

Thửực aờn coự 1-1,5g muoỏi trong 1000g: Sửừa, bụ, trửựng, noọi taùng (oực, tim, thaọn, gan, vaứi loaùi rau cuỷ nhử caứ roõt, rau muoỏng )

Thửực aờn coự dửụựi 1g muoỏi trong 1000g: Thũt, caự nửụực ngoùt, haùt nguừ coỏc (gaùo, mỡ ), khoai, rau tửụi (trửứ vaứi loaùi nhử caứ roỏt, rau muoỏng, ủaọu )

Veà nhu caàu sinh lyự, 1g NaCl cho 1 ngaứy cuừng ủuỷ Muoỏi aờn theõm chổ coỏt ủeồ naõng cao muứi vũ laứm cho thửực aờn ngon laứnh maứ thoõi

Trong caực chaỏt dũch cuỷa moõi trửụứng noọi taùng, coự moọt sửù lieõn quan raỏt chaởt cheừ giửừa muoỏi NaCl vaứ nửụực: Khi cụ theồ khoõng theồ baứi tieỏt ủửụùc qua ủửụứng nửụực tieồu soỏ muoỏi thửứa cuỷa cheỏ ủoọ aờn, thỡ cụ theồ giửừ laùi nửụực vụựi tổ leọ laứ 1 lit nửụực cho 8-9g NaCl

Xửa kia ngửụứi ta tửụỷng nhaàm raống sửù tuù nửụực trong cụ theồ laứ do tuù clor (Cl) do ủoự ngửụứi ta goùi cheỏ ủoọ haùn cheỏ muoỏi laứ cheỏ ủoọ haùn cheỏ Cl Hieọn nay, ngửụứi ta bieỏt raống chổ coự nguyeõn tửỷ Na ủieàu chổnh sửù phaõn phoỏi nửụực trong cụ theồ, bụỷi vaọy phaỷi goùi cheỏ ủoọ aờn haùn cheỏ muoỏi laứ cheỏ ủoọ haùn cheỏ Na thỡ mụựi chớnh xaực

- Ta bieỏt raống tyỷ leọ tửụng quan giửừa Na vaứ Cl trong phaõn tửỷ NaCl:

Vụựi: Nguyeõn tửỷ lửụùng : Na=23

Nguyeõn tửỷ lửụùng : Cl=35,5