GIÁO TRÌNH BỆNH TRUYỀN NHIỄM THÚ Y (PHẦN ĐẠI CƯƠNG) part 8 docx

- Lịch tiêm phòng: Lịch tiêm phòng được xây dựng dựa vào mùa phát bệnh của từng bệnh tiêm phòng nhiệt thán trước mùa mưa ở vùng đồng bằng và trước mùa hanh khô ở miền núi và thời gian ch

Thời gian miễn dịch do tiêm kháng huyết thanh rất ngắn (1 - 3

tuần) vì vậy, sau khi tiêm huyết thanh 10 ngày cần phải tiêm vacxin để tạo miễn dịch chủ động, lâu dài

Liều lượng huyết thanh tiêm phòng bằng nửa liều chữa bệnh mỗi lần Tiêm dưới da Nói chung không nên tiêm huyết thanh và vacxin tương ứng cùng một lúc, vào một chỗ trên cơ thể Chỉ tiêm vacxin từ 8 -10 ngày sau khi tiêm huyết thanh Khi dùng huyết thanh cũng như dùng vacxin cần phải đảm bảo vô trùng, phải kiểm tra phẩm chất huyết thanh trước khi dùng và đề phòng các phản ứng có thể xảy ra Huyết thanh cần được bảo quản ở nơi râm mát và tối

Khi có dịch biện pháp đối với động vật thụ cảm phải khẩn trương,

huy động mọi nguồn lực của xã hội vào công tác ngăn chặn lan truyền cảm nhiễm, khống chế dịch Cần kiểm kê nhanh để nắm được số đầu gia súc, gia cầm trong ổ dịch Qua đó tiến hành phân loại sức khỏe, nhất là của những động vật mẫn cảm (gia súc, gia cầm dễ mắc bệnh), nhờ đó mà phát hiện được con bệnh hoặc con nghi lây nhiễm Đàn gia súc phải được quản

lý chắc chắn để tránh tình trạng lạm sát hoặc bán chạy góp phần làm lây lan mầm bệnh Trong khi kiểm kê tránh tập trung đàn gia súc để tránh lây lan

Biện pháp thứ hai là phải tiêm chống dịch trong ổ dịch và các vùng xung quanh Xung quanh ổ dịch là khu vực bị uy hiếp (khu vực nguy cơ dịch, vành đai nguy cơ dịch) Ngoài khu vực nguy cơ dịch là khu vực an toàn, mầm bệnh khó có điều kiện lây lan tới trong thời gian trước mắt

Ở cả ba khu vực đó đều cần tiêm vacxin (hoặc kháng huyết thanh trước rồi tiêm vacxin sau một số ngày) cho gia súc còn khỏe để tạo ngay

một vành đai miễn dịch ngăn chặn dịch lây lan Biện pháp tiêm vacxin trong các khu vực này, nhất là đối với các vacxin virut nhược độc, vừa giúp phát hiện nhanh động vật nung bệnh vừa có tác dụng dập tắt dịch trong thời gian ngắn Đối với những con vật nghi nung bệnh ở trong ổ dịch

có thể tiêm kháng huyết thanh cùng một lúc với vacxin để tạo miễn dịch nhanh chóng nhưng phải tiêm ở hai nơi khác nhau trên cơ thể và chỉ ứng dụng đối với vacxin chết (pha chất bổ trợ) Đối với động vật khác loài nhưng mẫn cảm với bệnh cũng cần tiêm vacxin

Bên cạnh đó cần phải thực hiện các biện pháp điều trị bệnh tích cực bằng những chất kháng sinh thích hợp và các biện pháp khác có tác dụng điều trị cũng như thực hiện các biện pháp ngăn chặn dịch lây lan như giết

hủy hay giết mổ bắt buộc, thực hiện kiểm dịch, tuân thủ các biện pháp vệ

sinh thú y và thực hiện tiêu độc ngăn mầm bệnh phát tán sang khu vực chung quanh ổ dịch

4.2 Vacxin và tiêm vacxin phòng bệnh truyền nhiễm

- Vacxin vô hoạt là chế phẩm sinh học từ vi khuẩn, virut mầm bệnh

đã bị giết chết bằng các tác nhân vật lý như tia cực tím, các chất hóa học như axit phenic, formol, crystal violet, (Vacxin ung khí thán cũng như các vacxin tụ huyết trùng trâu bò, tụ huyết trùng lợn, thường dùng trước đây là những vacxin vô hoạt bằng formol pha chất bổ trợ là keo phèn)

- Giải độc tố (toxoid): độc tố của vi khuẩn đã được giải độc bằng một số hóa chất nhất định (thường là formol hoặc phenol) Giải độc tố uốn ván, chẳng hạn, là chế phẩm sinh học hữu hiệu và an toàn đối với người và động vật Giải độc tố mất độc tính nhưng còn tính sinh miễn dịch Khác với vacxin gây miễn dịch các bệnh do vi khuẩn, giải độc tố chỉ gây miễn dịch với độc tố của vi khuẩn

Các loại vacxin vô hoạt và giải độc tố thường an toàn và ít gây phản ứng phụ Tuy nhiên, cần phải dùng với liều tiêm khá lớn do trong vacxin phải có chất bổ trợ để duy trì kháng nguyên kéo dài trong cơ thể nên việc sử dụng gặp nhiều phiền toái và chất bổ trợ cũng có thể gây kích

thích dẫn đến những phản ứng phụ bất lợi Sau khi tiêm trung bình từ 2 - 3

tuần lễ thì cơ thể mới có miễn dịch Độ dài miễn dịch thường ngắn (3 - 6 tháng) vì vậy có loại phải tiêm nhiều lần trong năm

- Vacxin hóa học hấp thụ (vacxin kháng nguyên) là vacxin được chế bằng cách dùng kháng nguyên chiết xuất từ vi khuẩn ra (vi khuẩn đã loại hết tạp chất) rồi cho hấp phụ trên hóa chất như allumini phosphat, calci phosphat Loại vacxin này chủ yếu để gây miễn dịch với nhiều bệnh trong cùng một thời gian nhất định

- Các vacxin nhược độc được chế từ vi khuẩn và virut có độc lực thấp, gây miễn dịch tốt hơn vacxin vô hoạt Vacxin virut nhược độc thường gây miễn dịch sớm (3 - 4 ngày sau khi tiêm, do hiện tượng cản

nhiễm hay can thiệp cảm nhiễm), thời gian miễn dịch tương đối dài

Nhưng những loại vacxin này khi dùng dễ gây phản ứng, đòi hỏi nhiệt độ bảo quản thấp, có thể lây bệnh không điển hình hoặc làm trỗi dậy các bệnh khác sau khi tiêm

- Vacxin tái tổ hợp là những vacxin được chế bằng cách tách gen chịu trách nhiệm mã hóa kháng nguyên thiết yếu nào đó rồi đưa di nạp vào

cơ thể khác dễ nuôi cấy, chế tạo, bảo quản và cũng ít độc hơn (virut vacxin đậu, trực khuẩn đại tràng, tằm hoặc thậm chí thực vật cho rau và quả, ) để sản xuất đồng loạt sinh vật biểu hiện tính trạng mới là sản sinh kháng nguyên do gen của mầm bệnh ngoại lai chi phối Những thí nghiệm qua đường miệng (nhữ mồi thịt cho cáo, chồn, ) về ứng dụng vacxin virut dại tái tổ hợp trong virut vaccinia (vacxin đậu mùa) để khống chế bệnh dại ở châu Âu đã cho kết quả rất khích lệ: làm giảm số trường hợp động vật nông nghiệp bị dại quanh vùng thử nghiệm

Ngoài các loại vacxin trên, còn có loại vacxin cường độc (hiện nay không còn dùng nữa) chế từ vi khuẩn hay virut độc lực cao, gây miễn dịch mạnh nhưng dùng nguy hiểm vì có thể gây bệnh và phát dịch Vật được tiêm sẽ chứa và gieo rắc mầm bệnh sống ra môi trường

b Nguyên tắc chung dùng vacxin

Đối tượng tiêm vacxin: Dùng vacxin chủ yếu là phòng bệnh Sau

khi tiêm vacxin một thời gian nhất định động vật mới có miễn dịch Cần chú ý các trường hợp sau Ở nơi có ổ dịch cũ, do nhiều bệnh truyền nhiễm phát sinh theo mùa nên hàng năm cần phải tiêm phòng cho đàn gia súc, gia cầm trước mùa phát bệnh Ở nơi bệnh đang phát thì đối với động vật đã

thanh hoặc kháng sinh thích hợp điều trị Đối với động vật còn khỏe nhưng

dễ bị lây nhiễm (do tiếp xúc với con bệnh) có thể tiêm kháng huyết thanh cùng một lúc với vacxin (nhưng ở vị trí khác nhau trên cơ thể) Đối với động vật khỏe mạnh hoặc ở động vật khu vực xung quanh ổ dịch thì tiêm ngay vacxin để tạo vành đai miễn dịch Đối với động vật khác loài nhưng

có cảm thụ với bệnh cũng có thể cần tiêm vacxin phòng bệnh đó

Động vật được tiêm nói chung phải khỏe mạnh Không tiêm vacxin cho những con đang nung bệnh, những con quá gầy yếu, quá non, con mẹ mới đẻ, những con mới thiến chưa lành vết thiến, những con có nhiều ký sinh trùng Cũng không nên tiêm vacxin virut nhược độc cho động vật cái đang có chửa ở thời kỳ thai sớm (1/3 kỳ thai đầu tiên) Súc vật sau khi tiêm cần được nuôi dưỡng, chăm sóc tốt, trâu bò cày kéo cần được nghỉ ngơi

Phải tiêm phòng liên tục (tiêm nhắc lại) do sau một thời gian kháng thể được tạo ra bởi sự cảm ứng của vacxin thường suy giảm đến mức hết hiệu lực và phải tiêm đạt tỷ lệ cao cho động vật thuộc diện phải tiêm để tạo miễn dịch tập đoàn bền vững Chỗ tiêm phải sát trùng, dụng cụ tiêm phải tiêu độc Liều lượng tiêm phải đúng theo sự chỉ dẫn của nơi chế tạo

Đường tiêm vacxin: vacxin thường được tiêm dưới da, nhất là các

loại có chất bổ trợ, và tiêm với liều lượng lớn (vacxin formol keo phèn tụ huyết trùng, lợn đóng dấu, ) Có loại phải tiêm đúng dưới da để tránh phản ứng (vacxin nhược độc nhiệt thán) Các vacxin nhược độc (dịch tả trâu bò, dịch tả lợn qua thỏ) tiêm liều lượng nhỏ thì có thể tiêm dưới da hoặc bắp thịt Một số vacxin có thể dùng cho uống, nhỏ mắt, nhỏ mũi, chủng vào dưới da, xát vào da, bơm vào không khí cho gia cầm hít (khí dung) Không tiêm vacxin vào mạch máu

Bảo quản vacxin: Vacxin phải được bảo quản tốt, ở trạng thái chuẩn bị tiêm cần để ở chỗ tối, râm mát, nhiệt độ bảo quản thích hợp (20 -

25 °C) Vacxin nhược độc chế từ virut trong quá trình tích trữ và vận

chuyển phải bảo quản ở nhiệt độ thấp (−15 °C), nhưng nếu ở trạng thái đông khô thì chỉ được bảo quản lạnh (1 - 4 °C) Trước khi dùng phải kiểm tra phẩm chất thuốc, phải hủy bỏ vacxin quá hạn dùng, vacxin mất phẩm chất Khi dùng các loại vacxin nhược độc, nhất là các loại có nha bào tránh làm vương vãi vacxin

c Phản ứng sau khi tiêm vacxin

Súc vật có thể bị phản ứng do chất phụ trong vacxin, do tiêm vào

cơ thể đang nung bệnh, tiêm sâu vào bắp thịt Tiêm vacxin còn có thể làm

tái phát các quá trình bệnh lý sẵn có trong cơ thể (bệnh lao), do làm những

mầm bệnh có sẵn trong cơ thể trỗi dậy gây bệnh (tụ huyết trùng) gây ra những bệnh theo cơ chế dị ứng (viêm thận, viêm não) Tính phản ứng của động vật quá mạnh cũng gây nên phản ứng khi tiêm Cần biết rõ nguyên nhân gây phản ứng để đề phòng hoặc can thiệp khi xảy ra

d Kế hoạch tiêm phòng vacxin

Kế hoạch tiêm phòng được đề ra từ nhiệm vụ chính trị và kinh tế của địa phương, dựa vào kế hoạch phát triển chăn nuôi, tình hình dịch bệnh, đặc điểm về địa hình địa lý, phong tục tập quán của địa phương Ngoài ra, còn phải dựa vào trình độ tổ chức lãnh đạo, lực lượng cán bộ, dụng cụ phương tiện của địa phương và khả năng thuốc tiêm phòng có thể cung cấp cho địa phương

Kế hoạch tiêm phòng phải định rõ:

- Các bệnh cần tiêm phòng: Phải dựa vào kế hoạch của Nhà nước kết hợp với tình hình dịch bệnh của địa phương và các vùng lân cận mà quyết định các bệnh cần tiêm phòng

- Các vùng cần tiêm phòng: Phải dựa vào đặc điểm địa phương kết hợp với tính chất của bệnh mà quyết định vùng tiêm phòng cụ thể cho từng loại bệnh Nói chung, cần phải tiêm ở những vùng có ổ dịch cũ, những vùng hàng năm bị dịch đe dọa, những vùng ở hai bên đường giao thông trọng yếu, quanh các chợ, các xí nghiệp chế biến thú sản, vùng biên giới, Các trại chăn nuôi tập trung phải được tiêm phòng triệt để

- Tỷ lệ tiêm phòng: Tùy theo tính chất của từng bệnh, mức độ uy hiếp của bệnh đó, tùy theo vùng, tùy loại động vật nuôi, tùy theo phương hướng và nhiệm vụ phát triển loại động vật nuôi mà quyết định cụ thể tỷ lệ tiêm phòng Nói chung phải đạt tỷ lệ thấp nhất là 80% Ở các vùng bị dịch

uy hiếp phải đạt tỷ lệ từ 90 - 95%

- Lịch tiêm phòng: Lịch tiêm phòng được xây dựng dựa vào mùa phát bệnh của từng bệnh (tiêm phòng nhiệt thán trước mùa mưa ở vùng đồng bằng và trước mùa hanh khô ở miền núi) và thời gian cho miễn dịch của vacxin (ví dụ, vacxin dịch tả lợn cho miễn dịch một năm, nên chỉ cần tiêm mỗi năm một lần nhưng phải tiêm thường xuyên, tiêm bổ sung cho những đầu gia súc mới sinh) Có khi phải dựa vào tính chất của vacxin nếu vacxin đòi hỏi phải dùng vào thời tiết thích hợp

Nói chung đối với động vật nông nghiệp, nên tiêm phòng trước

mùa phát bệnh độ một tháng, tránh lúc gia súc phải làm việc mệt nhọc hoặc thiếu thức ăn Ngoài đợt tiêm chính, trong năm cần có những đợt tiêm

bổ sung

- Kế hoạch về nguyên liệu, dụng cụ phương tiện dùng cho tiêm phòng: Căn cứ vào số đợt tiêm phòng, diện tiêm, số lượng động vật, loại bệnh tiêm mà dự trù số lượng vacxin hay kháng huyết thanh, hóa chất, dụng cụ,

- Kế hoạch cán bộ: Phải có kế hoạch về số người phục vụ tiêm phòng, phụ chế thuốc, theo dõi động vật sau khi tiêm

e Tổ chức tiêm phòng

Công tác tiêm phòng cần làm nhanh, gọn trong một thời gian nhất định để tạo miễn dịch cùng một lúc cho đàn gia súc, gia cầm (tạo miễn dịch quần thể) Đồng thời phải dựa vào các đợt tiêm phòng để bồi dưỡng, củng cố lực lượng cán bộ chuyên môn và tăng cường cơ sở vật chất cho địa phương Phải kết hợp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức vệ sinh phòng bệnh trong nhân dân Muốn đạt được những mục tiêu nêu trên cần chú ý các điểm sau đây:

- Chuẩn bị tốt: Phải có kế hoạch cụ thể, kế hoạch phải được thông qua cấp ủy và chính quyền địa phương để biến thành kế hoạch của chính quyền địa phương Kế hoạch đó phải được phổ biến rộng rãi, tuyên truyền mục đích tiêm, vận động quần chúng hưởng ứng và giúp đỡ khi tiêm phòng Phải chuẩn bị tốt về tư tưởng, kỹ thuật và phương pháp công tác

- Tổ chức tốt: Phải có sự phân công nhiệm vụ, giao trách nhiệm cho

cá nhân và nhóm cụ thể, chỉ đạo và theo dõi tốt việc thực hiện kế hoạch Phải nắm tình hình chuẩn bị, theo dõi khi đang tiêm, sau khi tiêm, giải quyết các khó khăn, bồi dưỡng nghiệp vụ, cung ứng thêm vacxin khi cần Phải có kế hoạch sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm về tổ chức và kỹ thuật

- Tiến hành tốt: Những người tham gia đợt tiêm phòng phải có tinh thần trách nhiệm cao, tôn trọng và thực hiện đứng kỹ thuật tiêm phòng, tích cực vận động quần chúng, bảo đảm thực hiện tốt kế hoạch tiêm phòng đã đề ra

Tiêm phòng là biện pháp quan trọng để tạo miễn dịch cho động vật Nhưng chỉ có tiêm phòng thì chưa đủ, mà còn phải thực hiện tốt vệ sinh phòng bệnh Vì vậy, ngoài biện pháp tích cực tiêm phòng, chúng ta không

được quên biện pháp phòng bệnh chủ yếu là vệ sinh thú y, trong đó quần

chúng rộng rãi tích cực hưởng ứng thực hiện Điều kiện xã hội ta cho phép thực hiện biện pháp đó và chỉ thực hiện tốt biện pháp đó mới xây dựng được cơ sở vững chắc cho nhiệm vụ khống chế và thanh toán dịch ở nước

Kiểm dịch xuất nhập khẩu: nhằm ngăn chặn dịch từ nước ngoài vào

hoặc từ trong nước ra, thực hiện ở các cửa khẩu, hải cảng, sân bay đối với tất cả các loại động vật, thú sản (da, lông, sừng, xương, ) Chỉ được nhập những gia súc, gia cầm, thú sản chưa chế biến có giấy chứng nhận kiểm dịch của nước xuất hàng và đã được cơ quan kiểm dịch của ta kiểm tra xác định không mắc bệnh hoặc ô nhiễm mầm bệnh truyền nhiễm Khi cần thiết phải khẩn trương dùng mọi phương pháp để xác định bệnh Khi xác định

có bệnh truyền nhiễm thì các động vật hoặc thú sản đều không được nhập, phải hủy bỏ tại chỗ hoặc trả lại nước xuất Nếu đã cho lên bờ thì phải xử lý tùy theo từng loại bệnh, nhưng phải bao vây cách ly nghiêm ngặt tại chỗ

Có khi cấm nhập những động vật và thú sản từ những nước đang có dịch bệnh nguy hiểm

Những động vật và thú sản xuất khẩu cũng phải được kiểm dịch và

có giấy chứng nhận của cơ quan kiểm dịch Cán bộ kiểm dịch phải xem xét

giấy tờ cần thiết, kiểm tra tình hình gia súc, gia cầm và động vật khác cũng như tình trạng vệ sinh an toàn của mẫu lấy ngẫu nhiên từ sản phẩm động

vật, khi xuất hoặc khi nhập, phải ngăn nhập động vật khi có dịch hoặc có

triệu chứng nghi dịch và các động vật tuy đã được tiêm phòng nhưng chưa

đủ thời gian miễn dịch, các sản phẩm động vật có dấu hiệu ô nhiễm mầm

bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, và phải ngăn xuất động vật và sản phẩm

động vật không đúng tiêu chuẩn quy định

Kiểm dịch nội địa: chủ yếu đối với gia súc, gia cầm vận chuyển

thành đàn hoặc chuyến (xe, tàu, ) từ tỉnh này sang tỉnh khác ở trong nước

Cán bộ kiểm dịch phải xem xét giấy tờ cần thiết, trước hết là giấy kiểm

dịch gốc của cơ quan thú y nơi động vật đã xuất phát, chứng nhận động vật

xuất xứ từ vùng an toàn dịch, đã được tiêm phòng, phải không cho vận

chuyển động vật mắc bệnh truyền nhiễm Khi đã phát hiện có dịch thì cán

bộ kiểm dịch phải đình chỉ ngay việc vận chuyển, giữ lại ở bãi nhà ga, bến

tàu gần nhất hoặc bãi chăn thả của trạm kiểm dịch và thực hiện ngay các biện pháp phòng chống dịch

Trong khi vận chuyển phải đi theo đúng tuyến đường quy định, tiến hành ở những ga, bến nhất định, không cho tiếp xúc với động vật ở các vùng phải đi qua, không mua thêm, không bán bớt, không được mổ thịt động vật vận chuyển khi không có ý kiến đồng ý bằng văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về thú y (Chi cục thú y) của địa phương quản lý trạm kiểm dịch

Các phương tiện phải được kiểm tra về mặt vệ sinh, phải kín để không làm rơi vãi phân, nước tiểu dọc đường Vận chuyển xong phải tiêu độc các phương tiện vận chuyển

5.2 Kiểm tra vệ sinh thú y

Biện pháp kiểm tra vệ sinh thú y phải được thực hiện trong chăn

nuôi, cách ly, vận chuyển, giết mổ, sơ chế, bảo quản, lưu thông và tiêu thụ

động vật và sản phẩm động vật tươi sống chỉ đối với các đối tượng có

trong Danh mục đối tượng thuộc diện phải kiểm tra vệ sinh thú y do Bộ

Nông nghiệp và PTNT và Bộ Thủy sản ban hành, do chỉ những người có

thẻ kiểm dịch viên thú y thực hiện, theo đúng thẩm quyền và trình tự thủ tục nhất định Nội dung kiểm tra vệ sinh thú y là kiểm tra, đánh giá việc tuân thủ các tiêu chuẩn vệ sinh thú y do Bộ Khoa học và công nghệ ban hành đối với các đối tượng kiểm tra vệ sinh thú y khác nhau do Bộ Nông nghiệp và PTNT và Bộ Thủy sản ban hành Mọi tổ chức và cá nhân sản xuất, kinh doanh động vật, sản phẩm động vật, sản phẩm động vật phải chấp hành các quy định về kiểm tra vệ sinh thú y Thực hiện những biện pháp này không những nhằm để phòng dịch bệnh động vật mà còn góp phần tích cực vào việc bảo vệ sức khỏe cho con người

Biện pháp này được thực hiện chủ yếu ở những nơi tập trung động

vật như trại chăn nuôi tập trung, chợ, trạm thu mua, nơi triển lãm động vật,

lò giết mổ, lò thuộc da và các nơi chế biến thú sản Ở những nơi này gia súc gia cầm, thú sản thường xuyên được đưa đến rồi đưa đi chính là điều kiện làm dịch lây lan nếu không thực hiện tốt kiểm soát vệ sinh thú y

Trâu bò đưa đến chợ phải được xem xét giấy tờ và kiểm tra sức khỏe Cán bộ kiểm soát vệ sinh thú y khi phát hiện có dịch hay nghi có dịch thì không cho gia súc, gia cầm vào chợ, phải cách ly ngay Ở các cơ

sở chế biến thú sản, phải kiểm soát nguồn thu mua, phương pháp bảo quản nguyên liệu và cách tiêu thụ sản phẩm Ở lò giết mổ phải khám sống động vật trước khi mổ và khám ngay sản phẩm sau khi mổ xong Thịt tươi, sữa tươi và các sản phẩm động vật khác chưa chế biến hoặc đã chế biến đưa bán ra thị trường cũng phải được kiểm soát

5.3 Xây dựng vùng, cơ sở an toàn dịch bệnh động vật

Vùng an toàn dịch là một địa bàn rộng hay hẹp mà ở đó yêu cầu không để xảy ra một hay nhiều bệnh truyền nhiễm của gia súc, gia cầm; là nơi đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh thú y do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành đối với vùng, cơ sở an toàn dịch bệnh động vật và thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh bắt buộc, kiểm dịch động vật, kiểm tra điều kiện

vệ sinh thú y đối với các cơ sở chăn nuôi, sản xuất con giống, cơ sở giết

mổ, sơ chế động vật và sản phẩm động vật Xây dựng vùng và cơ sở an toàn dịch là cơ sở để tiến tới thanh toán dịch trong cả nước Các tổ chức, cá nhân chăn nuôi động vật phải đăng ký xây dựng vùng, cơ sở an toàn dịch bệnh động vật, mọi người có hoạt động chăn nuôi và hoạt động liên quan vùng, cơ sở an toàn dịch bệnh động vật phải chấp hành các quy định của pháp luật về thú y đối với đối tượng này

Để xây dựng vùng an toàn dịch, các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, tiêm phòng, kiểm dịch, kiểm tra vệ sinh thú y, quy trình chăn nuôi đều phải thực hiện ở mức độ cao, trên cơ sở làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục

ý thức vệ sinh phòng bệnh trong nhân dân, xây dựng các biện pháp kỹ thuật thành chế độ, thành tiêu chuẩn kỹ thuật, thành kết ước Các biện pháp pháp chế chỉ có thể thực hiện một cách triệt để khi đã biến thành một phong trào quần chúng rộng rãi và kèm theo những cơ sở vật chất kỹ thuật

về chăn nuôi thú y Việc xây dựng khu an toàn dịch có thể tiến hành theo các bước sau:

-Điều tra nắm tình hình mọi mặt ở vùng đó như tư tưởng nhận thức,

phong tục tập quán, tình hình lãnh đạo, phong trào chăn nuôi, tình hình dịch bệnh,

-Qua điều tra dự kiến kế hoạch nên giải quyết những bệnh dịch nào, trong thời gian bao lâu bằng những biện pháp gì Dự kiến đó cần được thông qua lãnh đạo địa phương và thành lập ban chỉ đạo công tác

-Tổ chức học tập trong cán bộ và nhân dân về ý nghĩa của phòng chống dịch bệnh có liên hệ kiểm dịch và nhận thức về việc làm, nêu các biện pháp kỹ thuật, chế độ, nội quy để mọi người cùng bàn bạc

-Phát động phong trào quần chúng thực hiện các biện pháp đã đề

ra Trong công tác này, phải gây được phong trào quần chúng rộng rãi, có

kế hoạch sơ kết từng kỳ, có khen thưởng kịp thời Phải đôn đốc kiểm tra thường xuyên, phát hiện điển hình tốt, xây dựng bồi dưỡng và phát huy những điển hình đó làm hạt nhân cho phong trào, sau đó thông qua phong trào bồi dưỡng và nâng cao ý thức vệ sinh phòng trừ dịch bệnh, nâng cao

sự hiểu biết khoa học cho quần chúng, đồng thời bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ chuyên môn, xây dựng và củng cố cơ sở vật chất cho địa phương 5.4 Xây dựng mạng lưới thú y

Mọi biện pháp phòng và chống dịch bệnh động vật chỉ có thể thực hiện một cách triệt để khi có một hệ thống cán bộ thú y và một hệ thống cơ

sở vật chất kỹ thuật tới cơ sở Điều 3 Nghị định 33/2005/NĐ-CP ngày 15/3/2005 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều Pháp lệnh thú y 2004 quy định hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về chuyên ngành thú y từ trung ương đến địa phương Quy định mới này có nhiều thay đổi

so với Nghị định 93/CP ngày 27/11/1993 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Pháp lệnh thú y 1993 Cần lưu ý rằng, sau đó, do sáp nhập Bộ Thủy sản với Bộ Nông nghiệp và PTNT, Cục Quản lý chất lượng, an toàn vệ sinh và thú y thủy sản sáp nhập vào Cục Thú y Vì vậy Cục Thú y đảm trách cả các chức năng của Cục Quản lý chất lượng, an toàn vệ sinh và thú

y thủy sản cũ

Ở trung ương Cục thú y là cơ quan quản lý nhà nước về thú y thuộc

Bộ Nông nghiệp và PTNT và Cục Quản lý chất lượng, an toàn vệ sinh và thú y thủy sản là cơ quan quản lý nhà nước về thú y thuộc Bộ Thủy sản Cục Thú y có nhiệm vụ giúp Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT thực hiện chức năng quản lý nhà nước về thú y trong phạm vi cả nước Hiện tại, thuộc Cục Thú y có các trung tâm thú y vùng và các trạm kiểm dịch động

vật cửa khẩu thuộc Cục thú y Các Trung tâm thú y vùng là các cơ quan

trực thuộc Cục thú y quản lý công tác thú y trong khu vực được phân công, thực hiện chẩn đoán, phòng chống dịch, kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật xuất khẩu, nhập khẩu và giúp Cục thú y kiểm tra đôn đốc về công tác thú y tại địa bàn được phân công Các trạm kiểm dịch động vật cửa khẩu thực hiện công tác kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật xuất nhập khẩu

Ở địa phương, các tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương có hai

cơ quan quản lý nhà nước về thú y cấp tỉnh là Chi cục thú y tỉnh/thành giúp UBND tỉnh/thành quản lý nhà nước về thú y ở cấp tỉnh và có nhiệm vụ chẩn đoán, phòng chống dịch bệnh, kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật, kiểm soát giết mổ động vật và kiểm tra vệ sinh thú y thực phẩm có nguồn gốc động vật lưu thông tiêu dùng trong nước, quản lý thuốc thú y Hiện tại, thuộc Chi cục thú y ở các đầu mối giao thông có các trạm kiểm dịch động vật và các Trạm thú y cấp huyện Các trạm kiểm dịch động vật

có nhiệm vụ kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật lưu thông, vận chuyển trong nước Trạm kiểm dịch động vật cửa khẩu thuộc Chi cục thú y làm nhiệm vụ kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật lưu thông trao đổi giữa hai tỉnh biên giới của Việt Nam và của nước giáp Việt Nam

Ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có cơ quan quản lý nhà nước về thú y cấp huyện (Trạm thú y) thực hiện nhiệm vụ quản lý công tác thú y theo phân công của Chi cục thú y và có trách nhiệm giúp UBND huyện và cấp tương đương về công tác thú y trong phạm vi quản lý của mình

Ở xã, phường và thị trấn (cấp xã) có nhân viên thú y được nhận phụ cấp công tác theo quy định của UBND cấp tỉnh lấy từ ngân sách của địa phương Các cơ sở chăn nuôi tập trung phải có cán bộ chuyên môn về thú

y để thực hiện công tác thú y của cơ sở và chịu sự hướng dẫn về chuyên môn của cơ quan quản lý nhà nước về thú y có thẩm quyền

5.5 Điều tra tình hình dịch bệnh

Người cán bộ thú y làm công tác phòng dịch trong một vùng tương đối rộng (một huyện hay một tỉnh) cần phải thường xuyên nắm được tình hình dịch bệnh ở vùng đó để có cơ sở đề ra các biện pháp phòng dịch cụ thể Phải nắm được vùng nào hay xảy ra dịch gì, xảy ra vào mùa nào, tính chất dịch ra sao, tình hình gia súc, gia cầm bệnh và chết, điều kiện chăn