KHAI THÁC TÀI NGUYÊN TRÊN INTERNET HỖ TRỢ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC

- Dịch vụ Newsgroup cho phép nhóm người có thể trao đổi với nhau về lĩnhvực nào đó, chẳng hạn như kinh tế, y tế, giáo dục … Khi muốn gửi dữ liệu từ máy tính này đến thiết bị máy truyền t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

DỰ ÁN PHÁT TRIỂN GIÁO VIÊN THPT&TCCN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - ĐẠI HỌC HUẾ

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM

VỀ ỨNG DỤNG CNTT TRONG GIẢNG DẠY

CHUYÊN ĐỀ 3:

KHAI THÁC TÀI NGUYÊN TRÊN INTERNET

HỖ TRỢ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC

HÀ NỘI, THÁNG 8-2011

MỤC LỤC

1 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ INTERNET 3

1.1 Khái niệm Internet, giao thức TCP/IP 3

1.2 Một số dịch vụ trên Internet 3

2 VAI TRÒ CỦA INTERNET TRONG DẠY HỌC 4

3 KẾT NỐI INTERNET 4

3.1 Kết nối quay số 4

3.2 Kết nối ADSL 5

3.3 Duyệt web 5

4 Khai thác Internet trong dạy học 4

4.1 Kỹ thuật tìm kiếm thông tin trên Internet 5

4.2 Tạo và quản lý thư điện tử 7

4.3 Tham gia các diễn đàn giáo dục 14

4.4 Tạo Blog hỗ trợ quá trình dạy học 15

1 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ INTERNET

1.1 Khái niệm Internet, giao thức TCP/IP

- Internet là một hệ thống gồm các mạng máy tính được liên kết với nhau trên

phạm vi toàn thế giới Với bất kì hai mạng máy tính bất kì kết nối với nhau theo kiểu internet có thể tiếp xúc và trao đổi dữ liệu với nhau nhờ giao thức TCP/IP thông qua các hệ thống kênh truyền thông

- TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) là một giao thức

chuẩn trên internet, cho phép truyền dữ liệu từ máy tính này đến máy tính khác trên mạng Nhờ giao thức này mà các máy chủ (Server) trên internet được kết nối với nhau một cách dễ dàng

Để các máy tính có thể liên lạc với nhau thì mỗi máy phải có một địa chỉ riêng biệt, gọi là địa chỉ IP Cấu trúc địa chỉ này gồm 32 bit và được chia thành 4 nhóm (IP4) Các nhóm cách nhau bởi dấu chấm (.) Mỗi nhóm gồm 3 ký tự số có giá trị từ 0 đến 255 và có dạng xxx.xxx.xxx.xxx Ví dụ: 192.168.1.1

- Website là một tập hợp các trang web có một địa chỉ duy nhất trên internet

dùng để định rõ vị trí của nó Một trang web (web page) là một hồ sơ web Trang chủ

của website thường gọi là Home Page tức là trang chính đóng vai trò giới thiệu về

website Trang này sẽ liên kết với tất cả các trang khác trong cùng website Hầu hết các website chứa hàng chục, hàng trăm, hay hàng ngàn trang web

Bắt đầu một địa chỉ website là phương thức truyền http:// (phương thức truyền

dữ liệu), tiếp theo là tên Domain của máy tính đang chạy Server, phần thứ ba là vị trí

và tên tài liệu

1.2 Một số dịch vụ trên Internet

- WWW (Word Wide Web) gọi tắt là web chứa thông tin liên kết đa phương

tiện gồm văn bản, âm thanh, hình ảnh … Dịch vụ này cho phép liên kết từ trang web này đến trang web khác

- Dịch vụ E-mail (thư điện tử) cho phép nhận và gửi thư (thông điệp) từ máy

này đến máy khác một cách nhanh chóng

- FTP (File Transfer Protocol) là phương thức truyền tập tin Dịch vụ này cho

phép truyền các tập tin từ máy tính này đến máy tính khác

- Dịch vụ Telnet cho phép truy cập đến các hệ thống máy tính khác trên mạng.

- Chat là hình thức hội thoại trực tiếp trên internet, dịch vụ này cho phép hai

hay nhiều người có thể cùng trao đổi thông tin trực tuyến

- Gopher là công cụ cho phép duyệt các cơ sở dữ liệu và truyền các tập tin

thông qua các site tìm kiếm

- Dịch vụ Newsgroup cho phép nhóm người có thể trao đổi với nhau về lĩnh

vực nào đó, chẳng hạn như kinh tế, y tế, giáo dục …

Khi muốn gửi dữ liệu từ máy tính này đến thiết bị máy truyền thông khác hay đến máy tính khác thông qua mạng điện thoại, cần sử dụng thiết bị môđem để gửi hay nhận dữ liệu

2 VAI TRÒ CỦA INTERNET TRONG DẠY HỌC

Sự ra đời của máy tính và các thiết bị dạy học hiện đại như máy chiếu projector, các loại màn hình (monitor) tinh thể lỏng cỡ lớn và đặc biệt là sự phát triển nhanh của mạng máy tính (LAN, WAN) và internet đã làm cho hệ thống máy tính ngày càng gần gũi và có mặt trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội

Trong thời đại công nghệ thông tin, với sự hỗ trợ của internet, người học có thể học bất kì nơi đâu và học bất cứ lúc nào với vô số các course học trực tuyến Việc tra cứu thông tin, tìm kiếm tài liệu cũng trở nên đơn giản, có thể ngồi ở nhà để đọc tài liệu

ở Mỹ, xem tin tức ở Pháp, …và vô số các chương trình trực tuyến được truyền tải trên internet

Bên cạnh đó, giáo viên có thể khai thác internet dưới nhiều hình thức khác nhau

hỗ trợ cho quá trình dạy học, làm cho môi trường dạy học trở nên tích cực đa dạng về mặt tổ chức và hình thức dạy học Đó là các trang web dạy học chứa hình ảnh, hoạt hình, phim mô phỏng, phim thí nghiệm, phần mềm dạy học Ngoài ra giáo viên còn có thể khai thác công nghệ để xây dựng các bài học trực tuyến, hỗ trợ từ xa,

3 KẾT NỐI INTERNET

Kết nối internet là hình thức đăng nhập vào mạng để sử dụng dịch vụ internet, tùy thuộc vào môi trường dịch sẽ có hình thức kết nối khác nhau

3.1 Kết nối quay số

Sử dụng trong trường hợp người dùng sử dụng một số dịch vụ internet từ nhà cung cấp Hiện nay, ở Việt Nam có cung cấp một số dịch vụ internet như: vnn1269,

1260, 1260p, 1268…

Hình 3.1 Kết nối quay số

Đối với những dịch vụ trên người dùng cần có: Môđem, tạo bộ quay số, đăng

ký dịch vụ nếu có,…

Tiến hành kết nối: Vào Start\Settings\Network and Dial_up Connections, mở biểu tượng kết nối sẽ xuất hiện hộp thoại (hình bên):

Nhập vào User name và Password, nhấn phím Enter hoặc nháy vào nút Dial Ngắt kết nối: Nháy chuột phải vào biểu tượng kết nối rồi chọn Disconnect

3.2 Kết nối ADSL

Đối với loại dịch vụ này chỉ cần bật nguồn cho các thiết bị

Hoặc sử dụng internet qua LAN, chỉ cần khai báo các tham số lần đầu Chỉ cần đăng nhập vào mạng nội bộ và sử dụng internet

3.3 Duyệt web

Sử dụng trình duyệt web để truy cập vào các trang web, để truy cập vào một trang web nào đó có thể thực hiện bằng nhiều cách:

+ Nhập hoặc chọn địa chỉ trang web/website từ thanh địa chỉ,

+ Từ bảng chọn Favorites chọn địa chỉ

Trên mỗi cửa sổ của trình duyệt tại mỗi thời điểm chỉ hiển thị một trang web, muốn mở nhiều trang đồng thời thì phải mở nhiều cửa sổ trình duyệt và chỉ ra các địa chỉ cho mỗi cửa sổ

4 KHAI THÁC INTERNET TRONG DẠY HỌC

Hiện nay, việc khai thác sử dụng internet trong dạy học là một việc làm trở nên phổ biến của mọi cấp học, bậc học Để có được những thông tin cần thiết và sát thực với công việc của mình, người học cần nắm bắt được những kỹ năng cơ bản sau:

- Kỹ năng tìm kiếm thông tin,

- Kỹ năng quản lý, khai thác hộp thư điện tử,

- Kỹ năng khai thác thông tin trên trang web,

- Kỹ năng download tài liệu,

- Kỹ năng trao đổi học thuật trực tuyến (tham gia diễn đàn, tạo các blog, )

4.1 Kỹ thuật tìm kiếm thông tin trên internet

Dùng trình duyệt, nhập địa chỉ của các trang tìm kiếm như http://www.google.com, http://www.vinaseek.com , …

Giao diện trang tìm kiếm xuất hiện, nhập thông tin cần tìm vào hộp văn bản (Textbox) và nhấn Enter

Ví dụ:

Dùng Google để tìm kiếm thông tin về giáo trình điện tử sẽ thực hiện như sau:

+ Khởi động Internet Explorer

+ Nhập địa chỉ: www.google.com , giao diện xuất hiện

+ Nhập cụm từ “giáo trình điện tử” vào và nhấn Enter

Hình 3.2 Công cụ tìm kiếm Google Trong trường hợp chưa thỏa mãn với kết quả tìm kiếm có thể thực hiện chức

năng Tìm nâng cao nhờ các toán tử tìm kiếm như OR, AND, NOT, và NEAR.

Toán tử OR Sẽ đưa ra kết quả gồm một hoặc nhiều hơn hai từ khoá được nhập vào Toán tử AND Sẽ đưa ra kết quả gồm cả hai từ khoá được nhập vào, sử dụng toán

tử AND sẽ cho kết quả ít hơn so với toán tử OR Toán tử NOT Sẽ đưa ra kết quả chứa từ khoá trước NOT , các kết quả chứa từ

khoá sau NOT sẽ được loại trừ Toán tử NEAR Sẽ đưa ra kết quả gần với nội dung từ khoá được nhập vào

Ví dụ: Tìm kiếm nâng cao sử dụng toán tử “AND” để tìm thông tin về bài giảng điện tử về chuyên ngành Tin học:

- Nhập vào ô tìm kiếm: “bài giảng điện tử” AND “Tin học”

- Nhấn phím Enter

Ngoài ra, có thể sử dụng ký tự đại diện * đi kèm với một từ/cụm từ nào đó để diễn tả một cụm từ không xác định

Ví dụ về một số trường hợp sử dụng chức năng tìm kiếm:

- Nếu gõ Kinh * hệ thống sẽ tìm Kinh tế, Kinh doanh, Kinh nghiệm

- “Giáo án điện tử” AND “.PPT” NOT “.DOC”  để tìm những giáo án điện tử thể hiện trên PowerPoint và không tìm những giáo án trên Word

4.2 Tạo và quản lý thư điện tử

4.2.1 Khái niệm và phân loại

Thư điện tử (e-mail) là một dịch vụ trên internet cho phép người sử dụng thiết đặt các hộp thư với các hoạt động nhận và gửi thư Để sử dụng e-mail, người sử dụng phải có một hộp thư riêng Hộp thư này có thể được cung cấp bởi người quản trị mạng (trong một tổ chức nào đó) hoặc có thể đăng ký miễn phí trên các dịch vụ công cộng như Gmail, Yahoo, Người sử dụng có thể sử dụng một phần mềm chuyên biệt Outlook Expres hoặc vào trang web của nhà cung cấp dịch vụ để sử dụng các dịch vụ

về thư tín

Để nhận được e-mail, phải có một tài khoản (account) trên Mail Server, tương

tự như có địa chỉ nhà để nhận thư thông thường từ bưu điện gửi đến theo địa chỉ này Lợi thế của e-mail so với thư tín thông thường là có thể nhận e-mail từ bất kì nơi nào chỉ cần có máy tính kết nối vào Mail Server và tải thư về

Khi có ai đó gửi một e-mail thì thư này sẽ được lưu trữ tạm thời trong hộp thư điện tử Nó là một phần bộ nhớ tại nơi cung cấp dịch vụ e-mail dành cho một hộp thư

Sẽ không nhận được thư cho đến trước khi đăng nhập vào dịch vụ này và khởi động chương trình e-mail Chương trình sẽ kiểm tra hộp thư điện tử của và tải bất cứ thư nào tới máy tính người dùng Lúc này có thể đọc, xoá, phản hồi hay chuyển nó đi

Để gửi e-mail, cần một kết nối vào internet và truy cập vào Mail Server và nó

sẽ chuyển thư đi

Hiện nay, dựa vào dịch vụ cung cấp e-mail, có thể phân loại thư điện tử như sau:

- Sử dụng miễn phí tức là đăng ký và sử dụng hộp thư mà không phải trả bất kì một khoản chi phí nào, nhưng thông tin đăng ký sẽ chịu chia sẻ cho người thứ ba

- Sử dụng thuê bao tức là đăng ký và sử dụng hộp thư mà phải trả một chi phí cho nhà cung cấp dịch vụ hoặc sử dụng hộp thư khi đăng ký sử dụng một số dịch vụ liên quan Dưới đây là chỉ dẫn để tạo ra các địa chỉ e-mail theo hình thức đăng ký miễn phí

4.2.2 Tạo thư điện tử

Để tạo hộp thư điện tử với Gmail, thực hiện theo 3 bước sau:

- Bước 1 Chọn dịch vụ quản lý thư điện tử (Ví dụ: chọn Gmail)

+ Nhập địa chỉ www.google.com.vn vào trình duyệt web

+ Chọn Gmail, xuất hiện hộp thoại dưới đây, chọn Tạo tài khoản

Hình 3.3 Tạo tài khoản trên Gmail

- Bước 2 Khai báo thông tin cá nhân (Sau khi chọn Tạo tài khoản>>).

Hình 3.4 Khai báo tên, họ và tên đăng nhập mong muốn

- Lưu ý:

+ Khi khai báo tên đăng nhập mong muốn phải nhấn nút kiểm tra tính khả dụng

để biết tên mình dự kiến đăng ký đã có ai đăng ký trước chưa Nếu được thông báo

“Khả dụng” tức là mình có thể dùng, nếu thông báo “Không khả dụng” tức là có người

đã đăng ký tên như vậy rồi, và như vậy cần phải đề nghị một tên dùng khác Ví dụ: Tên đăng nhập mong muốn được đăng ký trong hộp thoại là nguyenlehuy2009 được khẳng định là khả dụng (Hình 3.6) Như vậy, địa chỉ hộp thư nguyenlehuy2009@gmail.com là hợp lệ

+ Khi nhập mật khẩu phải có ít nhất 8 ký tự và để tăng độ mạnh cho mật khẩu, Mật khẩu có thể chứa cả chữ cái, chữ số và một vài ký tự khác Gmail sẽ yêu cầu lặp lại mật khẩu thêm một lần nữa để tránh nhầm lẫn, sai sót khi nhấn phím

+ Mục “câu hỏi bảo mật” có thể khai báo cũng có thể bỏ qua Mục đích của phần này là để truy lại thông tin cá nhân, mật khẩu khi bị quên Gmail sẽ dùng câu hỏi này để người dùng trả lời, nếu trả lời đúng đáp án đã khai báo thì các thông tin bị quên (như mật khẩu) sẽ được Gmail phản hồi

Hình 3.6 Khai báo thông tin tài khoản Xác minh việc tạo hộp thư điện tử bằng cách nhập các chữ ở bức hình vào ô textbox ở ngay dưới

Hình 3.6 Khai báo thông tin tài khoản

Bước 3 Đọc các điều khoản của nhà cung cấp dịch vụ và nhấn vào nút

để tạo địa chỉ hộp thư như đã đăng

ký ở trên

Hình 3.7 Khai báo thông tin tài khoản Sau khi nhấn nút “Tôi chấp nhân….”

Kết quả là một thông báo thành công và chúc mừng

Hình 3.8 Kết quả tạo tài khoản

Để sử dụng hộp thư điện tử, cần nhấn chuột vào Hiển thị thông tin tài khoản của tôi>> và đây là kết quả của việc tạo hộp thư.

Hình 3.9 Sử dụng hộp thư điện tử Tương tự, có thể tạo hộp thư thông qua các dịch vụ Mail miễn phí khác như

YahooMail, bằng cách nhập địa chỉ mail.yahoo.com hoặc mail.yahoo.com.vn

(có tiếng Việt) và thực hiện tương tự các bước trên để sử dụng hộp thư điện tử của Yahoo và khai thác các chức năng trò chuyện trực tuyến với Yahoo Messenger và hỗ trợ viết Blog

4.2.3 Khai thác, sử dụng hộp thư điện tử

Khi muốn vào kiểm tra thư điện tử, cần phải thực hiện đăng nhập địa chỉ hộp thư thông qua trình duyệt web (như Internet Explorer, Firefox, …)

- Đăng nhập địa chỉ hộp thư:

Khởi động trình duyệt Internet Explorer và nhập địa chỉ gmail.com vào thanh

Address, xuất hiện giao diện:

Hình 3.10 Đăng nhập hộp thư

Trong giao diện này, cần nhập tên người dùng (VD: nguyenlehuy2009) và mật

khẩu đã đăng ký ở mục trước rồi nháy chuột vào nút Đăng nhập.

- Để đọc thư do người khác gửi tới, chỉ việc chọn mục Hộp thư đến, và nháy

chuột vào thư nào cần đọc, chương trình sẽ mở nội dung thư để xem

Hình 3.11 Xem thông tin hộp thư

Soạn và gửi thư: Chọn mục Soạn thư

Hình 3.12 Soạn thư mới

a ch ng i nh n Địa chỉ người nhận ỉ người nhận ười nhận ận

N i dung th ội dung thư ư

Ở mục Tới, nhập địa chỉ hộp thư người nhận, nhập chủ để Khi muốn gửi thư

cho nhiều người, có thể liệt kê các địa chỉ và phân cách chúng bởi dấu phấy

Ví dụ: nguyenlehuy2009@gmail.com, hongha@yahoo.com ,

admin@dhsphue.edu.vn,

Khi muốn gửi kèm tài liệu, chọn đính kèm tệp và chỉ ra đường dẫn để lấy tập tin cần đính kèm Nhấn vào nút Gửi để kết thúc việc gửi thư đi

Lưu ý: Có thể lấy hoặc xem lại nội dung của những bức thư đã gửi và những

tập tin đính kèm bằng cách chọn vào mục Thư đã gửi Bên cạnh đó tài khoản ở Gmail

còn hỗ trợ người dùng trong việc thiết lập Blog hoặc web cá nhân miễn phí

4.3 Tham gia các diễn đàn giáo dục

- Điều kiện tham gia các diễn đàn:

+ Để tham gia vào các diễn đàn, viết bài, trao đổi kinh nghiệm, cần đăng ký thành viên của diễn đàn đó

+ Người tham gia diễn đàn phải có địa chỉ hộp thư để tham gia gửi và nhận các tin tức, thông báo từ diễn đàn

Ví dụ: Diễn đàn của Bộ giáo dục & Đào tạo: edu.net.vn/forums

Hình 3.13 Diễn đàn Bộ Giáo dục

Có thể tham gia diễn đàn bằng cách đăng nhập (nếu đã có tên đăng nhập) hoặc nháy chuột vào mục Đăng ký để tạo tên đăng nhập

Ở trong cửa sổ đăng ký, phải khai báo một số thông tin như: Tên đăng nhập; Mật khẩu; Địa chỉ Email,…

Một số diễn đàn quen thuộc trong lĩnh vực giáo dục:

Tên tổ chức tạo

Công ty FPT và

Bạch kim

tất cả các lĩnh vực

Hỗ trợ tạo Blog cá nhân

Hỗ trợ thư viện phần mềm

Hỗ trợ học thuật, cách khai thác

sử dụng hiệu quả các phần mềm Nhóm giáo viên

ở Bình Dương

http://www.dayhoctructuyen.org Chia sẽ bài giảng, giáo án thuộc

tất cả các môn học phổ thông

Hỗ trợ học thuật, cách khai thác

sử dụng hiệu quả các phần mềm

Bộ Giáo dục http://edu.net.vn/ Chia sẽ bài giảng, giáo án thuộc

tất cả các lĩnh vực, ở các cấp học Hình 3.14 Một số diễn đàn giáo dục

4.4 Tạo Blog hỗ trợ quá trình dạy học

4.4.1 Khái niệm Blog

Blog là một dạng của nhật ký cá nhân trực tuyến có thể viết hoặc cập nhật tất cả những thông tin cá nhân, quan điểm xã hội, những sở thích âm thanh, tranh ảnh, film

Một blog entry có thể có văn bản hoặc hình ảnh hay cả hai Cá nhân có thể lựa chọn để Blog public (tất cả mọi người đều có thể đọc), hoặc private (chỉ cho riêng mình), hay chỉ những người bạn có trong friends list mới xem được Như vậy, blog cũng có thể được xem là một trang web cá nhân có chứa sẵn các công cụ và các thông tin cần thiết

4.4.2 Các bước tạo Blog

- Bước 1 Đăng ký dịch vụ

Có thể tạo địa chỉ hộp thư, hay một nickname ở Yahoo hoặc Gmail, … để làm

cơ sở cho việc tạo Blog Ví dụ, tạo địa chỉ hộp thư ở trang Yahoo với nickname

thaingoc01011980, tiếp theo đăng nhập để biên tập thông tin cho blog

- Bước 2 Thiết kế giao diện cho blog

Sau khi đăng nhập để thiết kê giao diện cho blog, cần chọn lần lượt vào 4 nhóm thao tác sau:

My Profile : Thiết lập thông tin cá nhân

Updates : Thiết lập thông tin chia sẽ