Kinh nghiệm thu hút FDI của các nước và vận dụng vào Việt Nam - 6 pps

Điều này được khẳng định trong Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam là thu hút công nghệ hiện đại để đầu tư theo chiều sâu vào các cơ sở kinh tế hiện có hoặc thu hút công nghệ cao để sản

Luật sửa đổi, bổ xung năm 1996 đã khuyến khích đầu tư với mục tiêu ưu tiên hàng đầu là hàng xuất khẩu Vì vậy, việc tiêu thụ sản phẩm ở các dự án có vốn đầu tư nước ngoài đã có định hướng xuất khẩu Năm 1996, xuất khẩu của khu vực có vốn đầu tư

nước ngoài chiếm 11% tổng kim ngạch xuất khẩu Đến năm 1997 tỷ lệ này đ• tăng lên 17%và tỷ lệ này đang có xu hướng gia tăng

Tuy nhiên, việc thúc đẩy xuất khẩu chỉ mới dừng lại ở tình trạng bên nước ngoài bao

tiêu sản phẩm, do đó bên Việt Nam không biết được bạn hàng nước ngoài, giá cả, tình hình lơị nhuận thu được từ xuất khẩu Đây là yếu tố gây thua thiệt cho bên Việt Nam –

một vấn đề đang đặt ra gay gắt hiện nay Thêm vào đó, tỉ lệ hàng xuất khẩu còn rất hạn

chế

1.4.4.Chính sách công nghệ

Mục tiêu của chính sách công nghệ là thu hút công nghệ, máy móc, thiết bị hiện

đại của nước ngoài để phục vụ cho công cuộc công nghiệp hoá- hiện đại háo đất nước, đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật, công nhân lành nghề, thực hiện nội địa hoá công nghệ

để tăng năng lực nội sinh của công nghệ Điều này được khẳng định trong Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam là thu hút công nghệ hiện đại để đầu tư theo chiều sâu vào các cơ sở kinh tế hiện có hoặc thu hút công nghệ cao để sản xuất hàng xuất khẩu

Qua thẩm định các dự án cho thấy, nhiều dự án phát huy tác dụng tốt trong chuyển giao công nghệ tiên tiến, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác dầu khí, viễn thông, các

nghành cơ khí nông nghiệp, máy móc công cụ, máy phục vụ nghành công nghiệp

nhẹ…

Tuy nhiên, công nghệ tiên tiến nhập vào chưa nhiều, chưa đáp ứng được nhu cầu cần

thiết cả về số lượng, lẫn qui mô,chưa cân đối giữa các ngành kinh tế, nhất là ở một số

ngành then chốt có tác dụng tạo môi trường công nghệ cho công nghiệp như cơ khí, năng lượng, hoá chất, giao thông… cũng như giữa các vùng Nhìn chung trong các liên

doanh với nước ngoài, hàm lượng công nghệ thể hiện trong giá trị gia tăng của sản

phẩm chế biến còn thấp, chỉ đạt 10% - 20%, trong khi chi phí vật tư, nguyên liệu nhập

từ nước ngoài vượt quá 70% Mức độ hiện đại và tinh vi của chính bản thân công nghệ

còn thấp Trừ một số ít dây chuyền công nghệ nhập vào tương đối hiện đại, còn lại

phần lớn ở trình độ thấp so với các nước trong khu vực, thậm chí có cả công nghệ lạc hậu, thiết bị cũ kỹ, gây ô nhiễm môi trường sau đó phải xử lý Ngoài ra, việc bảo hộ

nhãn hiệu hàng hoá, bí quyết công nghệ còn kém

1.5 Kết quả thu hút vốn FDI trong thời gian qua

1.5.1 Tình hình cấp giấy phép đầu tư nước ngoài ở Việt Nam

Từ khi Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam có hiệu lực cho đến hết tháng 12 năm 2001, nhà nước đã cấp cho 3631 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng số

vốn đăng ký là 41536,8 triệu USD.Tính bình quân mỗi năm, chúng ta cấp phép cho

259 dự án với mức 2966,9 triệu USD vốn đăng ký Cụ thể được thể hiện ở bảng sau: Bảng 1: Số dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp giấy phép qua các năm (chưa

kể các dự án của VIETSOVPETRO)

Vốn đăng ký Qui mô

(triệu so với năm trước(%)

Năm Số dự án (triệu USD) USD/DA) Số dự án Vốn đăng ký Qui mô

1988 37 371,8 10,05

1989 68 582,5 8,57 183,78 156,67 85,27

1990 108 839,0 7,77 158,82 144,03 90,67

1991 151 1322,3 8,76 139,81 157,60 112,74

1992 197 2165,0 11,0 130,46 163,73 125,57

1993 269 2900,0 10,78 136,55 133,95 98,00

1994 343 3765,6 10,98 127.51 129,85 101,85

1995 370 6530,8 17,65 107,87 173,43 160,75

1996 325 8497,3 26,15 87,84 130,11 148,16

1997 345 4649,1 13,48 106,15 54,71 58,23

1998 275 3897,0 14,17 79,71 83,83 105,12

1999 311 1568,0 5,04 113,09 40,24 35,57

2000 371 2012,4 5,42 119,3 128,3 107,5

2001 523 2535,5 4,88 140,97 126,88 90,08

2002 754 1557,7 2,066 144,17 61,44 42,34

Tổng 4447 43194

* Nguồn: Niên giám thông kê 2002, Nxb thống kê, Hà Nội 2002

Từ bảng 1 cho ta thấy nhịp độ thu hút đ ầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam có xu

hướng tăng nhanh từ năm 1998 đến 1995 cả về số dự án cũng như cốn đăng ký Riêng năm 1996, sở dĩ có lượng vốn đăng ký tăng vọt là do có 2 dự án đầu tư vào lĩnh vực

phát triển đô thị ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh được phê duyệt với qui mô dự án lớn (

hơn 3 tỷ USD 12 dự án ) Như vậy nếu xét trong suốt cả thời kỳ 1988 – 2002 thì năm

1996 có thể được xem là năm đỉnh cao về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt

Nam (cả về số dự án, vốn đăng ký, cũng như qui mô dự án) Biểu đồ 2

Từ năm 1997 đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam bắt đầu suy giảm,nhất là những năm 1998, 1999.Đến năm 2000, 2001 tình hình có sự chuyển biến tốt hơn (bắt

đầu có xu hướng tăng lên), nhưng số vốn đăng ký cũng đạt mức cao hơn năm 1992

không nhiều và đến năm 2002 lại giảm xuống Nếu so với năm 1997,số dự án được duyệt năm 1998 chỉ bằng 79,71%, năm 1999 chỉ bằng 90,4%, năm 2000 tuy có tăng

nhưng cũng chỉ tăng 7,5 %so với năm 1997, tới năm 2002 số dự án đã tăng 51,59%so

với năm 1997, và tới năm 2002 số dự án đã tăng tới 118,55 so với năm 1997.Số liệu tương ứng của vốn đăng ký lần lượt là: 83,83%;33,73%; 43,29%; 54,54%;và 33,51%

Sự biến động trên phần nào có thể do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính _tiền tệ

khu vực đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Biểu đồ 2: Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Phần lớn vốn đầu tư nước ngoài (trên 70%) vào Việt Nam là xuất phát từ các

nước Châu á (trong đó các nước ASEAN chiếm gần 25%, các nước và l•nh thổ ở khu vực Đông Bắc á như Nhật Bản, Hàn Quốc,Đài Loan chiếm trên 31%) Khi nền kinh tế

này lâm vào cuộc khủng hoảng, các nhà đầu tư ở đây rơi vào tình trạng khó khăn về tài

chính, khả năng đầu tư ra nước ngoài bị giảm sút

Một nguyên nhân khác không kém phần quan trọng,đó là sự giảm sút về khả năng hấp

dẫn do điều kiện nội tại của nền kinh tế Việt Nam.Trong đó có sự giảm bớt một số ưu

đãi trong luật đầu tư nước ngoài năm 1996 so với trước

Nếu số lượng vốn đăng kýthì qui mô dự án bình quân thời kỳ 1988_2001 là 11,44

triệu USD/1 dự án So với một số nước ở thời kỳ đầu thực hiện chính sách thu hút đầu

tư trực tiếp nước ngoài vào nước ta bình quân ở thời kỳ này là không thấp Nhưng cũng có một vấn đề đáng quan tâm là qui mô thực hiện dự án theo vốn đăng ký bình

quân của năm 1999 lại nhỏ đi một cách đột ngột (5,04 triệu USD/1 dự án) Biểu đồ 3

Biểu đồ 3: Qui mô dự án FDI tại Việt Nam

Qui mô dự án theo vốn đăng ký bình quân của năm 1999 chỉ bằng 44,1% thời kỳ

1988_2001 và chỉ bằng 28,5% qui mô dự án bình quân cao nhất (năm 1996).Qui mô

bình quân của các dự án mới được cấp phép trong năm 2000 đã tăng lên (bằng 107,5% mức bình quân năm 1999), nhưng sang năm 2001 lại giảm,chỉ đạt 40,87% so với năm

1999 Điều đó chứng tỏ trong năm 2001 và 2002 có nhiều dự án đầu tư trực tiếp nước

ngoài vào Việt Nam là thuộc các dự án có qui mô nhỏ

1.5.2.Về các đối tác được cấp giấy phép đầu tư

Tính đến hết năm 2002 đa có trên 700 công ty thuộc 69 nước và vùng lanh thổ có dự

án đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

Tính theo số vốn đăng ký thì trong tổng số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt

Nam thời kỳ 1988 -2002 có 66,2% từ các nước Châu á; 20,1% từ các nước Châu Âu;

13,6% từ các nước Châu Mỹ Trong đó có 14 nước và vùng anh thổ có tổng số vốn đầu

tư (đăng ký ) trên 1 tỷ USD theo thứ tự sau:

Nhìn vào danh sách của các đối tác đầu tư có số vốn đăng ký trên 1 tỷ USD cho thấy, chúng ta đang có điều kiện để đáp tiếp cận với các trung lớn về kinh tế, kỹ thuật, công

nghệ của thế giới Tuy vậy cho đến nay, trong số các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt

Nam thì sự có mặt của các nhà đầu tư thuộc các tập đoàn kinh tế chưa nhiều (mới có khoảng 50/500 tập đoàn kinh tế lớn của thế giới có dự án đầu tư nước ngoài tại Việt

Nam) Còn một số nhà đầu tư Châu á,nếu không kể các nhà đầu tư Nhật Bản và Hàn

Quốc thì các nhà đầu tư còn lại phần lớn là người Hoa Đay cũng là một đặc điểm rất cần được chú ý trong việc lựa chọn các đầu tư sắp tới nhằm làm cho các hoạt động đầu

tư trực tiếp nước ngoài trong yêu cầu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá của

ta đạt hiệu quả hơn

1 Singapo 303 6199,9 8 Anh 62 1808,3

2 Đài Loan 952 5671,2 9 Nga 76 1617,0

3 Hông Kông 397 3884,5 10 Mỹ 182 1600,0

4 Nhật Bản 385 3706,8 11 Malaixa 137 1276,0

5 Hàn Quốc 543 3609,3 12 Ôxtrâylia 115 1199,9

6 Pháp 182 2588,8 13 Thái Lan 162 1178,1

7 Quần đảo Vigin (Anh) 171 1984,5 14 Hà Lan 48 1161,1

Tổng số 14 nước 3714 36209,4

*Nguồn: tính từ niên giám thống kê năm 2002 NXB thống kê

1.5.3 Về địa bàn đầu tư

Với mong muốn thu hút hoạt động đầu tư trưc tiếp nước ngoài góp phần lam

chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các vùng nên chính phủ ra đã có những chính sách khuyến khích, ưư đãi đối với các dự án đầu tư vào những vùng có điều kiện kinh tế x•

hội còn nhiều khó khăn như miền núi,vùng sâu vùng xa Tuy nhiên cho đến nay vốn

nước ngoài vẫn được tập chung vào một số địa bàn có diều kiện thuận lợi về kết cấu hạ tầng và môi trường kinh tế xã hội

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các vùng lãnh thổ của Việt Nam được xếo thứ tự

như sau:

1.Đông Nam Bộ: 53,13%

2 Đòng Bằn Sông Hồng: 29,6%

3 Duyên Hải Nam Trung Bộ:7,64%

4 Đông Bắc: 4,46%

5 Đòng Bằng Sông Cửu Long: 2,46%

6.Bắc Trung Bộ:2,38%

7 Tây Nguyên: 0,16%

8 Tây Bắc: 0,15%

Mức độ chênh lệch giữa các vùng về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là tương đối lớn và đồng thuận với mức độ thuận lợi của yếu tố kinh tế_xã hội và cơ sở hạ tầng Cho tới năm 2002, nếu như hai thành phố lớn là Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh đ• chiếm

hơn nửa (50.3%)tổng số vốn đầu tư của cả nước.Mười địa phương có điều kiện thuận lợi cũng chiếm tới 87,8%.TP.Hồ Chí Minh với số vốn đăng ký 9991,3 triệu USD

(chiếm tới 28,3% tổn số vốn đăng ký của cả nước); Hà Nội: 7763,5 triệu USD (chiếm

22%);Đòng Nai: 3439,0 triệu USD (chiếm 9,7%) ;Bà Rịa _Vũng Tầu; 2515,9 triệu USD (chiếm 7,1%; Bình Dương và Bình Phước: 16677,9 triệu USD (chiếm 4,8%); Hải

Phòng: 1507,7( chiếm 4,3%) ;Quảng Ng•i: 1333,0 triệu USD(chiếm 3,8%;Quảng Nam

_Đà Nẵng:1013,7 triệu USD (chiếm 2,9%0;Quảng Ninh:872,8 triệu USD (chiếm : 2,5%); Lâm Đồng: 866 triệu USD (chiếm 2,4%)

Số liệu trên phần nào nói lên rằng vấn đề thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài theo

vùng lãnh thổ để kết hợp hoạt động này với việc khai thác các tiềm năng trong nước đạt kết quả chưa cao

Như vậy, đây cũng là một trong những vấn đề rất cần được chú ý điều chỉnh hoạt động

của chúng ta trong thời gian tới đối với lĩnh vực này

1.5.4.Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam phân theo ngành kinh tế

Xét một cách tổng thể, ta thấy cơ cấu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam thời gian qua đã có sự chuyển biến tích cực, phù hợp hơn với yêu cầu chuyển

dịch cơ cấu theo hướng CNH_HĐH

Nếu ở thời kỳ đầu các dự án đầu tư nước ngoài tập trung chủ yếu vào lĩnh vực khách sạn, văn phòng cho thuê…thì thời gian từ 1995;1996 đến nay các dự án đ• tập trung

vào lĩnh vực sản xuất vật chất nhiều hơn Tính cả thời kỳ 1988_2002, các dự án đầu tư

vào các ngành công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất cả về số dự án lẫn vốn đầu tư, tiếp đến là lĩnh vực khách sạn,du lịch và các ngành dịch vụ, ngành nông nghiệp, lâm nghiệp có số dự ánlớn nhưng tổng số vốn đầu tư thấp

II Kinh nghiệm của các nước trong việc thu hút FDI

2.1 Trung Quốc

Về chính sách chung,Trung Quốc huy đông FDI thông qua các hình thức như

hợp đồng sản xuất,liên doanh, 100% vốn đầu tư nước ngoài vào các khu đặc biệt Chính sách cơ bản để thu hút FDI của Trung Quốc là chính sách thuế.Trung Quốc ban

hành nhiều loại thuế riêng cho các hình thức đầu tư:hợp tác liên doanh,100% vốn nước

ngoài cho 14 thành phố ven biển.Liên doanh đóng thuế lợi tức 30% và 10% thêm cho các địa phương.Với doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài thì thuế lợi tức từ 20-40% và

10% cho địa phương