Tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi của các bà mẹ có con từ 5 10 tuổi về chủng ngừa bệnh sởi lần 2 tại phường đúc thành phố huế

Chương trình tiêm chủng mở rộng ở nước ta bắt đầu từ năm 1981 thíđiểm ở một số tỉnh thành, đến năm 1985 đã thu được những kết quả bước đầu.Hằng năm kết quả chủng ngừa sởi luôn đạt tỷ lệ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Các kết quả trongnày là trung thực và chưa từng có ai công bố trong bất kì công trình nào

Huế, ngày 24 tháng 4 năm 2010

Người cam đoan

Giang Vĩ Nhân

KÝ HIỆU VIẾT TẮT

CBCC : Cán bộ công chức

CĐ-ĐH : Cao đẳng - Đại họcTCMR : Tiêm chủng mở rộngTHCS : Trung học cơ sởTHPT : Trung học phổ thôngWHO : Tổ chức Y tế thế giới

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 KHÁI NIỆM VỀ BỆNH SỞI 3

1.1.1 Sơ lược lịch sử về bệnh sởi 3

1.1.2.Vi rút sởi 4

1.1.3 Dịch tễ học 5

1.2 VẮC-XIN SỞI 6

1.2.1 Phân loại 6

1.2.2 Quy tắc chủng ngừa vacxin sỏi 7

1.3 TÌNH HÌNH BỆNH SỞI TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 7

1.3.1 Trước khi có chương trình tiêm chủng mở rộng 7

1.3.2 Sau khi có chương trình TCMR 7

1.3.3 Tình hình mắc sởi hiện nay 8

1.4 TIÊM VẮC-XIN SỞI MŨI 2 9

1.4.1 Trên thế giới 9

1.4.2 Tiêm vắc-xin sởi 2 tại Việt Nam 9

1.4.3 Một số yếu tố liên quan đến chiến dịch 10

1.5 ĐẶC ĐIỂM PHƯỜNG PHƯỜNG ĐÚC, THÀNH PHỐ HUẾ 10

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯƠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 12

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12

2.3 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA SỐ LIỆU 13

24 PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH SỐ LIỆU 16

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 17

3.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 17

3.1.1 Thông tin về mẹ 17

3.1.2 Thông tin trẻ 18

3.2 NHẬN THỨC,THÁI ĐỘ, HÀNH VI CỦA CÁC BÀ MẸ VỀ 19

CHỦNG NGỪA BỆNH SỞI 19

3.2.1 Hiểu biết của các bà mẹ về bệnh sởi 19

3.2.2 Nhận thức của bà mẹ về mức độ nguy hiểm bệnh sởi 21

3.2.3 Thái độ và hành vi của bà mẹ về chủng ngừa sởi 23

3.3 LIÊN QUAN GIỮA TUỔI, NGHỀ NGHIỆP, TRÌNH ĐỘ VĂN HÓA CỦA MẸ VỀ CHỦNG NGỪA SỞI LẦN 2 24

3.3.1 Liên quan giữa tuổi về chủng ngừa sởi lần 2 24

3.3.2 Liên quan giữa trình độ học vấn của mẹ về chủng ngừa sởi lần 2 24

3.3.3 Liên quan giữa nghề nghiệp của mẹ về chủng ngừa sởi lần 2 25

Chương 4 BÀN LUẬN 26

4.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 26

4.2 NHẬN THỨC,THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH CỦA CÁC BÀ MẸ VỀ CHỦNG NGỪA BỆNH SỞI LẦN 2 28

4.3 LIÊN QUAN GIỮA TUỔI, NGHỀ NGHIỆP, TRÌNH ĐỘ VĂN HÓA VỚI VIỆC CHỦNG NGỪA SỞI LẦN 2 32

KẾT LUẬN 34

KIẾN NGHỊ 36

ĐẶT VẤN ĐỀ

Sởi là một bệnh nhiễm virus cấp tính có tầm quan trọng đặc biệt trongnhi khoa Trước đây bệnh xảy ra rất thường xuyên và có tỷ lệ lây nhiễm cũngnhư tử vong rất cao nhưng hiện nay không còn phổ biến nhờ vào chương trìnhtiêm chủng mở rộng (TCMR)

Sởi có thể gây dịch khắp nơi trên thế giới Trong quá khứ, các vụ dịchthường xảy ra cứ mỗi 2 đến 4 năm vào mùa xuân ở các thành phố lớn, khi mà

số lượng một nhóm trẻ không có miễn dịch với sởi đủ lớn Theo thống kê của

Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 30 triệu người trên toàn thếgiới bị nhiễm sởi Chỉ tính riêng năm 2006, đã có hơn 240 ngàn người, chủ yếu

là trẻ em bị tử vong do mắc sởi [19 ] Hiện nay bệnh thường gặp ở trẻ ở độ tuổitrước khi đi học không được tiêm chủng ngừa sởi Ở Việt Nam, sởi vẫn còn làmột bệnh tương đối thường gặp mặc dù tỷ lệ mắc đã giảm rõ rệt so với trướckhi có chương trình tiêm chủng mở rộng

Chương trình tiêm chủng mở rộng ở nước ta bắt đầu từ năm 1981 thíđiểm ở một số tỉnh thành, đến năm 1985 đã thu được những kết quả bước đầu.Hằng năm kết quả chủng ngừa sởi luôn đạt tỷ lệ trên 90%, đã góp phần đáng

kể trong việc phòng chống sởi [4]

Tuy nhiên, năm 1997 trở lại đây, khu vực miền Trung cũng như cả nước,

số trường hợp mắc sởi tăng lên rõ rệt, tập trung chủ yếu ở lứa tuổi 5-15 tuổi,năm 2000 số mắc sởi cao gấp 2,5 lần so với trung bình 5 năm 1995 – 1999 [2].Điều đó cho thấy chiến lược phòng chống sởi cũ với việc chỉ thêm 1 mũi vắcxin sởi duy nhất cho trẻ dưới 1 tuổi là không đủ đề phòng chống sởi có hiệuquả Với chiến lược phòng chống sởi mới của Việt Nam giai đoạn 2000 - 2010,

cả nước đã tổ chức chiến dịch tiêm vắc-xin sởi mũi 2 cho trẻ từ 5 tuổi đến 10tuổi, đây là việc làm cần thiết sẽ làm cho tình hình mắc sởi giảm đi đáng kể,

khống chế được các vụ sởi xảy ra, từng bước tiến tới thanh toán bệnh sởi vàonăm 2010 [ 1], [2].

Gần 20 năm qua Thừa Thiên Huế đã triển khai chương trình TCMRtrong toàn tỉnh góp phần đáng kể trong chương trình chăm sóc sức khỏe banđầu cho trẻ em và coi nó như là một trong những mục tiêu phát triển kinh tế xãhội của tỉnh Đồng thời Bộ Y tế đã có chủ trương thực hiện chủng ngừa sởimũi 2 cho trẻ từ 5 – 10 tuổi Năm 2000 đã triển khai rộng ra 5 tỉnh trong nướctrong đó có Thừa Thiên Huế [10] Tuy nhiên để đạt được kết quả thành côngcủa chương trình tiêm ngừa sởi lần 2 này, các bà mẹ cần trang bị kiến thức,thái độ thực hành về phòng ngừa bệnh sởi

Xuất phát từ ý nghĩa trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi của các bà mẹ có con từ 5-10 tuổi về chủng ngừa bệnh sởi lần 2 tại Phường Đúc thành phố Huế" với các mục

Chương 1

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 KHÁI NIỆM VỀ BỆNH SỞI

1.1.1 Sơ lược lịch sử về bệnh sởi

Người ta cho rằng bệnh sởi đã có từ lâu khoảng 3000 năm trước CN tạinhững nền văn minh phát triển dọc theo các con sông lớn như tại vùng Lưỡng

Hà Những mô tả đầu tiên thường không phân biệt đựơc bệnh sởi với bệnh đậumùa Một thầy thuốc Ba Tư (860-932) là Rhazes đã mô tả có tính khoa học vềbệnh sởi đầu tiên và phân biệt đựơc bệnh sởi với đậu mùa và thuỷ đậu nhưnglại cho rằng 2 bệnh sởi và đậu mùa có chung một nguyên nhân

Lịch sử cận đại của bệnh sởi bắt đầu vào năm 1670 khi ThomasSydenham (1624-1689) là người đầu tiên phân biệt rõ ràng giữa bệnh sởi vàbệnh đậu mùa, đồng thời ông cũng thừa nhận 2 biến chứng của bệnh sởi là cam

tẩu mã (cancrum oris) và viêm não

Năm 1758, Francis Home chứng minh được sự hiện diện của 1 yếu tốlây nhiễm trong máu mà ông không biết có bản chất virus, bởi vì mãi đến 100năm sau đó, người ta mới biết đến sự hiện diện của virus như là tác nhân gâynhiều bệnh truyền nhiễm như hiện nay

Năm 1846, Panum được chính phủ Đan Mạch gởi đến để điều tra 1 vụdịch sởi xảy ra tại quần đảo Faroe cho 1 nghiên cứu dịch tễ học

Đến năm 1910, Ludvig Hektoen, mới phát hiện ra virus sởi

Năm 1954, tại Mỹ, Enders và Peebles phân lập được virus sởi và đemnuôi cấy thành công trên môi trường cấy mô phôi gà, mở đường cho việc pháttriển và đưa vào sử dụng chương trình tiêm chủng phòng sởi vào đầu thập niên

1960 [4], [5].[11].[14]

1.1.2.Vi rút sởi

Vi rút sởi đã được phân lập lần đầu tiên năm 1954 và cấy vào lớp đơnbào do Enders và Peebles Cấu trúc của vi rút đã được nghiên cứu từ 1961 bởiVaterson [ 7]

Hình 1.1 Mô hình virus sởi

Vi rút sởi thuộc nhóm paramyxovirus và vi rút sởi rất yếu ớt bị tiêu diệt

ở nhiệt độ 560C trong 30 phút ở 370C thời gian bán hủy của nó là 2h, ở 40Cchúng có thể tồn tại đến 2 tuần Trái lại ở nhiệt độ -700C nó có thể tồn tại trên 5năm, đặc biệt như mọi Myxovirus nó rất nhạy cảm với ê-te

Về cấu trúc kháng nguyên vi rút sởi có 3 loại kháng nguyên:

- Nucleocapsid có một kháng nguyên là Ribonucleoprotein hay còn gọi

là kháng nguyên kết hợp bổ thể

- Khàng nguyên ngưng kết hồng cầu nằm trên vỏ bọc

- Kháng nguyển hủy hồng cầu nằm trên vỏ bọc

Kháng nguyên Ribonucleoprotein và kháng nguyên ngưng kết hồng cầuđóng vai trò quan trọng trong tính kháng nguyên của vi rút sởi

Tương ứng có 3 kháng nguyên nói trên có 3 kháng thể được hình thành.Kháng thể ức chế ngưng kết hồng cầu được phát hiện 2-3 ngày sau khi phát banhiệu giá của chúng tăng lên nhanh và trong vài ngày đã lên 1/256 đến 1/512nhưng chúng lại hạ rất từ từ, sau 1 năm chúng mới giảm từ ½ độ pha loãng vàthường vẫn còn thấy tỉ lệ 1/16 đến 1/32 kháng thể từ 10-15 năm sau khi mắcbệnh Còn kháng thể làm chệch bổ thể cũng xuất hiện ngay những ngày đầu củaphát ban 10-15 ngày sau đạt tỉ lệ cao và tồn tại rất lâu Tương tự đối với khángthể trung hòa tỉ lệ cũng theo đường tiến triển nhưng hàm lượng ít hơn.[12]

1.1.3 Dịch tễ học

Sởi là bệnh nhiễm virus cấp tính, lây truyền rất mạnh, xảy ra quanh năm,cao nhất vào mùa xuân và khắp mọi nơi trên thế giới Bệnh hay gây thành dịch,chu kỳ 3-4 năm 1 lần

Bệnh sởi xảy ra khắp nới trên thế giới ngay từ thế kỷ XIX người ta nhậnđịnh là bệnh rất lan rộng nó xuất hiện tại một quần đảo Faroe (Panum) Tương

tự năm 1951 tại Groenland (đảo lớn thuộc Đan Mạch) dịch sởi đã nhập vào99% dân Năm 1959 chỉ gây bệnh cho những người không miễn dịch trước

Tại Pháp sởi hiện diện dưới dạng địa phương và toàn quốc ít thấy mùa

hè, mùa thu; hàng năm dịch xảy ra vào tháng 1, tháng chạp và đạt cao điểm vàonhững tháng đầu năm rồi lui hẳn vào tháng 6

Nguồn lây nhiễm duy nhất là người mắc bệnh sởi lây nhiễm trực tiếp từngười sang người, gián tiếp từ thầy thuốc hay nhân viên đều có thể đưa virus từphòng này sang phòng khác

Đối tượng cảm thụ là trẻ em trên 6 tháng tuổi khi đó miễn dịch tự nhiên

do mẹ truyền sang giảm Người lớn chưa mắc bệnh sởi trước đó, cũng bị mắc,trẻ sơ sinh hoặc trẻ bú mẹ có thể tránh bị bệnh được từ 4-6 tháng tuổi [13] Nếu

ở giai đoạn này mà sởi xuất hiện thì nó thường tiến triển ở thể nhẹ hơn ngược

lại nếu thiếu miễn dịch ở mẹ truyền sang thì sẽ bị lây nhiễm và bệnh sởi có thểxảy ra ngay từ tuần lễ đầu của cuộc sống

Trước thời kỳ có vacxin, bệnh phổ biến vào tuổi thơ ấu, nhất là từ 2-6tuổi Năm 1990 tại Mỹ có những đợt dịch sởi bộc phát Nhưng hiện nay nhờvacxin tam liên, tỷ lệ mắc sởi giảm xuống 99% và bệnh sởi có khuynh hướngchuyển dịch sang trẻ lớn Năm 1994 tại Việt Nam xảy ra vụ dịch, trẻ mắc sởilên đến 11.000 trường hợp

Tại Mỹ, tỷ lệ tử vong do sởi trong những năm gần đây chiếm khoảng 3%, chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi do viêm phổi hoặc do viêm não, ở các nước đangphát triển tử vong ước chừng 3-5%

2-1.2 VẮC-XIN SỞI

1.2.1 Phân loại

Có 2 loại vắc-xin sởi: vắc-xin bất hoạt và vắc-xin sống giảm độc lực

- Vắc-xin bất hoạt (vắc-xin chết) ra đời năm 1958, hiện nay không sửdụng nữa vì đáp ứng miễn dịch thấp và hay gây hiện tượng quá mẫn khi tiêmnhắc lại

- Vắc-xin sống giảm độc lực ra đời năm 1963 lần lượt mang các tên nhưEdmonston B, Schwarz Hiện nay trong Chương Trình TCMR, người ta gây miễndịch sởi cho trẻ từ 9 - 12 tháng tuổi, và hiệu lực bảo vệ của vắc-xin sởi chỉ đạt 85 -90% Vắc-xin Schwarz và Maroten là loại vắc-xin đơn giản hiện nay ở nước ta

và các nước đang phát triển vẫn đang sử dụng, nó bảo quản ở nhiệt độ 40Ctránh nóng và tránh ánh sáng, chỉ tiêm một mũi 0,5ml dưới da phía ngoài cánhtay

- Vắc-xin tam liên (ROR hay MMR) gây miễn dịch cho trẻ 2 lần, lần đầuvào lúc trẻ được 9 - 15 tháng, lần 2 khi trẻ được 4 - 6 tuổi, hiệu lực bảo vệ đạt99% % Vì vậy ở các nước công nghiệp, người ta dùng loại này

1.2.2 Quy tắc chủng ngừa vắcxin sỏi

- Không chủng ngừa sởi cho trẻ quá sớm chỉ nên tiêm chủng cho trẻ từ

9-11 tháng tuổi cũng không nên tiêm muộn cho trẻ sau 12 tháng tuổi [1], [2]

- Dùng một vaccin sởi sống giảm độc lực được bảo quản tốt trong dâychuyền lạnh phải kiểm tra hiệu lực vaccin trước khi sử dụng

- Khi sử dụng phải pha vaccin chỉ tiêm 0,5ml dưới da phía ngoài cánhtay, có thể tiêm đồng thời với các loại vaccin khác và chỉ sử dụng trong vòng 2giờ

- Không tiêm chủng cho trẻ đang mắc chứng suy giảm miễn dịch, cácbệnh ung thư, hoặc đang mắc bệnh cấp tính nặng.[1].[9]

1.3 TÌNH HÌNH BỆNH SỞI TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC

1.3.1 Trước khi có chương trình tiêm chủng mở rộng

- Trên thế giới: trước khi có chương trình gây miễn dịch sởi thì bệnh sởi

là bệnh phổ biến thời thơ ấu, trên 90% số người ở lứa tuổi 20 đã bị mắc bệnh vàchỉ có rất ít người không bị mắc bệnh sởi trong suốt cuộc đời

Theo WHO có khoảng 100 triệu người mắc sởi, trong số đó 5,8 triệutrường hợp tử vong chiếm tỷ lệ 5,8% vào năm 1980

- Tại Việt Nam: qua theo dõi thống kê tình hình mắc-chết do sởi vào cácnăm 1979-1983 là rất cao, tỉ lệ mắc vào năm 1979 là 137,73/100.000 dân trong

đó chết là 0,38 , năm 1983 tỷ lệ là 125,79 trong đó chết là 0,6 [4 ], [22]

- Tại khu vực miền Trung: tình hình mắc- chết do sởi vào các năm 1979– 1983 cũng cao, năm 1979 tỉ lệ mắc là 204,6/100.000 dân trong đó tử vong0,01 ; năm 1983 tỉ lệ mắc là 166,7 trong đó tử vong là 0,35

1.3.2 Sau khi có chương trình TCMR

- Trên thế giới: từ khi chương trình TCMR được triển khai rộng rãi trênthế giới, tình hình mắc-chết do sởi đã giảm đáng kể Năm 1995 có khoảng 44triệu trường hợp mắc với 1,1 triệu trường hợp tử vong chiếm tỷ lệ 2,5%; năm

1993 trong 12,2 triệu trẻ dưới 5 tuổi tử vong ở các nước đang phát triển, sởichiếm tỉ lệ 2,4%.

Với kết quả của chương trình gây miễn dịch cho trẻ em, bệnh sởi đãgiảm xuống 99% ở các quốc gia như Mỹ, Canada và nhiều nước khác như PhầnLan, Tiệp Khắc [1].[8]

- Tại Việt Nam: việc duy trì tỉ lệ tiêm chủng vắc-xin sởi cho trẻ dưới 1tuổi hàng năm trên 90% đã làm giảm số mắc và tử vong do sởi đáng kể Tỉ lệmắc sởi giảm từ 149,5/100.000 dân trong năm 1984 xuống còn 8,5/100.000 vàonăm 1995 [20]

- Tại khu vực miền Trung: sau khi chương trình TCMR đi vào nề nếp tỉ

lệ mắc sởi giảm đi rõ rệt; từ 204,6/100.000 dân vào năm 1979 xuống còn9,9/100.000 dân vào năm 1995 [10].[16]

1.3.3 Tình hình mắc sởi hiện nay

- Trên thế giới: trong những năm gần đây tình hình mắc sởi ở các nướcphát triển có chiều hướng tăng lên, đặc biệt là những trẻ chưa được tạo miễndịch hoặc chỉ được tiêm 1 liều vắc-xin sởi

Tại Mỹ, trong những năm 1989 -1991 tỷ lệ mắc bệnh sởi đã tăng nhiều

Số mắc bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ em chưa được gây miễn dịch, gồm khoảng25% trường hợp mắc sởi ở trẻ dưới 15 tháng tuổi, có những vụ dịch đã đượcxác nhận là xảy ra trong học sinh đã được tiêm 1 liều vắc-xin sởi trước đâynhưng không có đáp ứng kháng thể chiếm khoáng 2-5% hoặc miễn dịch đượctạo thành sau khi tiêm vắc-xin đã giảm tới mức không đủ để bảo vệ cơ thể khỏimắc bệnh [1]

- Tại Việt Nam: tình hình mắc và tử vong bệnh sởi có chiều hướng giatăng trong những năm gần đây Năm 1998 tỉ lệ mắclà 16,38/100.000 dân, tửvong 0,02; năm 1999 là 17,8 tử vong 0,08/ 100.000 dân [4], [17], [20], [21]

- Tại khu vực miền Trung: từ 1998-2000 tình hình mắc sởi đã tăng hàngnăm Từ 14,2/100.000 dân năm 1998 lên 16,2/100.000 dân năm 2000 [10].[16].Năm 2000 tỉ lệ mắc sởi /100.000 dân tăng 2,5 lần so với trung bình 5 năm1995-1999 Số trường hợp mắc sởi ở lửa tuổi 5-9 đạt cao là 44,9%, đây là điểmmới về dịch tễ học của bệnh sởi, phù hợp với chương trình TCMR Quốc gia vàWHO [23].

- Năm 1995 tại Thừa Thiên - Huế có 348 trường hợp bị sởi, trẻ trên 5tuổi bị mắc chiếm 54.6% và trong 10 năm trở lại đây qua điều tra của trung tâm

Vệ sinh phòng dịch tỉnh, bệnh sởi đã giảm xuống 94.05 lần/100.000 dân

- Riêng tại Bệnh Viện Trung Ương Huế từ năm 1980-1985, tỷ lệ tử vongchiếm 2.45% và năm 1991-1996 là 0.75% [3]

1.4 TIÊM VẮC-XIN SỞI MŨI 2 (nhắc lại)

1.4.1 Trên thế giới

Việc tổ chức tiêm vắc-xin sởi mũi 2 cho trẻ độ tuổi đi học đã được tiếnhành nhiều năm trước, chủ yếu ở các nước phát triển Ở Mỹ, theo khuyến nghịcủa Ủy ban tư vấn thực hành tạo miễn dịch, lịch tiêm vắc-xin sởi thường xuyên

áp dụng là 2 liều: liều đầu tiên vào lúc 12-15 tháng tuổi hoặc chậm hơn mộtchút và liều thứ 2 vào lúc lứa tuổi đi học (4-6 tuổi) [1]

Theo chiến lược phòng chống sởi mới của WHO khu vực Tây Thái BìnhDương thì nội dung chủ yếu là:

- Nâng cao tỉ lệ tiêm vắc-xin cho trẻ dưới 1 tuổi trong tiêm chủng thườngxuyên

- Thực hiện lịch tiêm 2 mũi vắc-xin sởi

- Giám sát tích cực bệnh sởi [2]

1.4.2 Tiêm vắc-xin sởi 2 tại Việt Nam

Hòa nhập với các nước trong khu vực, theo nội dung chiến lược củaWHO khu vực Tây Thái Bình Dương, đồng thời qua theo dõi tình hình mắc sởi

toàn quốc ngày càng gia tăng từ năm 1997 đến năm 2001 Việt Nam đã xâydựng một chiến lược phòng chống sởi mới giai đoạn 2000-2010, trong đó tổchức chiến dịch tiêm vắc-xin sởi 2 được thực hiện Trong năm 2002 chiến dịchtiêm sởi 2 đã được tổ chức đồng loạt ở 28 tỉnh thành phía Bắc (từ Hà Tĩnh trởra) và vào tháng 3 năm 2003 thì 33 tỉnh thành phía Nam (từ Quảng Bình trởvào) đã đồng loạt triển khai chiến dịch tiêm sởi 2 này [1], [2], [19].

Rút kinh nghiệm từ việc triển khai các điểm tại một số tỉnh thành ởnhững năm trước, nhờ có sự chuẩn bị tốt của ngành y tế và sự phối hợp hỗ trợcủa toàn xã hội cho nên kết quả chiến dịch tiêm sởi 2 đạt kết quả rất cao Kếtquả tại tỉnh Quảng Nam đạt 99,97%, Thừa Thiên Huế 99,1%, thành phố ĐàNẵng 99,97%

1.4.3 Một số yếu tố liên quan đến chiến dịch

Chiến dịch chủng ngừa sỏi lần 2 là chiến dịch có tính quy mô lớn, phứctạp, dễ gặp rủi ro đòi hỏi phải có sự cộng tác hỗ trợ to lớn của toàn xã hội.Trong đó một số vấn đề có tính quyết định như: sự chỉ đạo hỗ trợ của chínhquyền các cấp, ban ngành, nhận thức các bậc phụ huynh, sự phối hợp củangành giáo dục, biến chứng do tiêm vắc-xin, sự chủ động của ngành y tế trongviệc chuẩn bị và tổ chức triển khai [2]

1.5 ĐẶC ĐIỂM PHƯỜNG PHƯỜNG ĐÚC, THÀNH PHỐ HUẾ

Phường Phường Đúc là một phường thuộc thành phố Huế, tỉnh ThừaThiên Huế, cách trung tâm thành phố khoảng 2 km về phía Tây Nam Bắt đầu

từ cầu Nam Giao, chạy vòng quanh khu vực ga, chạy dọc dài hai bên trụcđường Bùi Thị Xuân và kết thúc đầu xã Thuỷ Biều

Vị trí địa lý: Phường Phường Đúc nằm ở phía Tây Nam thành phố Huế + Phía Bắc giáp sông Hương

+ Phía Đông giáp phường Trường An

+ Phía Nam giáp xã Thủy Xuân

+ Phía Tây giáp xã Thủy Biều

- Điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội:

Dân số: 11.920 người

Số hộ: 1786 hộDiện tích: 106,9 hecta

Trên địa bàn phường có nhà ga; chợ Phường Đúc; trung tâm giới thiệu,trưng bày sản phẩm nghề đúc đồng; tuyến du lịch Kinh Nhơn - Bổn Bộ; có

1024 cơ sở kinh tế, sự nghiệp, tôn giáo, cơ sở kinh doanh cá thể; cơ sở sản xuấtkinh doanh vật liệu xây dựng (cát, sạn); hợp tác xã Thắng Lợi; công ty thoátnước…

Nhìn chung các cơ sở kinh tế trên địa bàn phường bao gồm nhiều thànhphần: doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, tiểu thủ công nghiệp (baogồm nghề truyền thống…), liên doanh

Bản đồ Phường Phường Đúc ( Có mũi tên chỉ)

Chương 2ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Các bà mẹ có con từ 5-10 tuổi trong độ tuổi chủng ngừa sởi lần 2 tạiphường Phường Đúc, Thành phố Huế

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu

Tiến hành nghiên cứu tại cộng đồng, mô tả cắt ngang

2.2.2 Thời gian nghiên cứu

Tiến hành điều tra phỏng vấn các bà mẹ từ tháng 9-2009 đến 01-2010

85 , 0 1 85 , 0 96 ,

2.3 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA SỐ LIỆU

2.3.1 Tiến hành điều tra

+ Phiếu điều tra gồm 01 bảng câu hỏi phòng vấn các bà mẹ

- Phỏng vấn bà mẹ: Dùng bộ câu hỏi in sẵn, trực tiếp phỏng vấn các bà

mẹ có con 5-10 tuổi đã được chọn ngẫu nhiên để thu thập thông tin về nhậnthức, thái độ và hành vi của các bà mẹ đối với việc chủng ngừa sởi lần 2 chocon mình

- Đối chiếu phiếu tiêm chủng cá nhân của trẻ về chủng ngừa sởi với sổtiêm chủng trẻ tại Trạm Y tế Phường Đúc, để xem trẻ có được ra chủng ngừasởi lần 2 đúng lịch không

2.3.2 Phỏng vấn trực tiếp

Tiến hành phỏng vấn trực tiếp các bà mẹ theo bộ câu hỏi chuẩn bị sẵnvới các nội dung

Mẫu phiếu điều tra gồm 2 phần

* Những thông tin chung về mẹ và con

Họ và tên mẹ: Ghi tên theo tên trong hộ khẩu theo danh sách

Tuổi mẹ: Chia 3 nhóm tuổi

+ 20-29 tuổi+ 30-39 tuổi+ 40-49 tuổi

Nghề nghiệp:

+ Nông+ Buôn bán+ Các bộ công chức+ Nghề khác (lao động phổ thông: thợ may, thợ đúc)

Trình độ văn hóa

+ Tiểu học

+ Trung học+ Đại học

Họ và tên con: Theo giấy khai sinh

Tuổi của con lúc được chủng ngừa sở làn 2

+ 5 tuổi, 6 tuổi, 7 tuổi, 8 tuổi, 9 tuổi

Chủng ngừa sởi lần 1

Chủng ngừa sởi lần 2

Biểu hiện của trẻ sau khi tiêm:

+ Không biểu hiện + Sốt

* Nhận thức thái độ và hành vi của bà mẹ đối với chủng ngừa sởi lần 2

1 Có biết về bệnh sởi

+ Có+ Không

2.Có biết triệu chứng chính của bệnh sởi

+ Biết Sốt, Ho, Sổ mủi, Phát ban + Không biết

3 Lây lan của bệnh sởi

+ Không đúng Không lây

4 Đường lây của bệnh sởi:

+ Tivi, đài báo+ Cán bộ y tế+ Người thân, bạn bè

6 Vì sao đưa con đi chủng ngừa lần 2

+ Chưa đúng : Làm theo người khác,

Do Y tế địa phương bắt buộc

7 Biết độ tuổi chủng ngừa sởi lần 2:

9 Số bà mẹ đưa con đi chủng ngừa sởi lần 2

10 Lý do các bà mẹ đưa con đi chủng ngừa không đúng độ tuổi

Có thể trả lời nhiều câu+ Mẹ bận việc + Mẹ quên+ Mẹ sợ tai biến + Con bệnh+ Con bận đi học

2.3.3 Đánh giá sự nhận thức thái độ và hành vi của các bà mẹ

Trả lời đúng trên 75% câu hỏi được đánh giá là hiểu biết tốt

- Trả lời đúng ≥ 7 câu hỏi : Hiểu biết tốt

- Trả lời đúng < 7 câu hỏi : Hiểu biết chưa tốt

2.3.4 Khảo sát một số yếu tố liên quan:

Khảo sát một số yếu tố liên quan giữa tuổi, nghề nghiệp, trình độhọc vấn của các bà mẹ với chủng ngừa sởi lần 2

2.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

- Xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê thông thường với Excell

)(

(

) (

2 ) (

2 u

χ

d b c a d c b a

d c b a bc ad

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Qua nghiên cứu điều tra 212 bà mẹ có con từ 5-10 tuổi về tiêm chủngngừa bệnh sởi lần II tại Phường Phường Đúc thành phố Huế, chúng tôi có kếtquả như sau:

3.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Nhận xét: Trẻ được chủng ngừa sởi lần 2 lúc 6 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất

42,9% Sau đó là trẻ 5 tuổi 31,6%, chỉ có 4 trẻ chủng ngừa sởi lần 2 lúc 9 tuổichiếm 1,9%

3.2.1 Hiểu biết của các bà mẹ về bệnh sởi

Bảng 3.5 Triệu chứng của bệnh sởi