Thực trạng quá trình xây dựng nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam dưới tác động của những điều kiện cụ thể 2.1 Giai đoạn 1986 - 1991 Đây là giai đoạn đầu chúng ta chuyển sang nền KTTT..
Trang 1Như vậy thế giới và khu vực đa phát triển vượt ta khá xa về mọi mặt đặc biệt là về kinh tế Vì thế đa đặt ra cho Việt Nam nhiều thách thức trong qúa trình phấn đấu xây dựng và cải tiến nền KTTT định hướng XHCN
2 Thực trạng quá trình xây dựng nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam dưới tác động của những điều kiện cụ thể
2.1 Giai đoạn 1986 - 1991 Đây là giai đoạn đầu chúng ta chuyển sang nền KTTT Do chưa nhận thức được đầy đủ những yếu tố cụ thể ảnh hưởng đến nền kinh tế nên ta đa có một số chính sách chưa đúng
Một chính sách sai lầm trong giai đoạn này là tập trung công nghiệp hoá - hiện đại hoá theo hướng ưu tiên cho công nghiệp nặng Đây là một sai lầm nghiêm trọng đa làm mất rất nhiều thời gian, tốn rất nhiều tiền bạc bởi lúc này với xuất phát điểm và kinh tế rất thấp, cơ sở vật chất, công nghệ còn quá lạc hậu thêm vào đó là thiếu vốn và thiếu đội ngũ các nhà khoa học tài giỏi
Trong khi đó ta có đầy đủ điều kiện để phát triển công nghiệp nhẹ Sự khéo léo cần cù của người dân Việt Nam, sự ưu đai của thiên nhiên khí hậu tạo nên một danh mục nông sản đa dạng phong phú và nhiều loại hình sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ Với những điều kiện đó ta hoàn toàn có thể phát triển những ngành công nghiệp nhẹ mà chỉ cần ít vốn như công nghiệp chế biến thực phẩm, đồ mỹ nghệ,
Chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần nhưng trong giai
Trang 2Chính vì thế, hàng hoá sản xuất ra không có sức cạnh tranh trên thị trường
vì số lượng hàng hoá ít nên phần lớn vẫn phải nhập khẩu và chưa xuất khẩu được hàng hoá ra thị trường thế giới
Với điều kiện địa lý địa hình phức tạp, hệ thống giao thông vận tải yếu kém như trên chưa có những chính sách phát triển kinh tế phù hợp với từng vùng, từng miền, chúng ta đa rơi vào tình trạng đầu tư phát triển kinh
tế tràn lan, không tập trung, gây nên sự bất hợp lý giữa các vùng
Cơ cấu giữa các thành phần kinh tế cũng là một vấn đề đáng quan tâm Trong giai đoạn này các thành phần kinh tế mới như kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế tư bản Nhà nước chưa phát triển, chủ yếu vẫn là thành phần kinh tế Nhà nước Nguyên nhân của vấn đề này là do ta vẫn còn chậm đổi mới các hình thức sở hữu tư liệu sản xuất đa có trong nền kinh tế bao cấp
cũ và chưa có được những chính sách phù hợp để kinh tế tư bản tư nhân
và tư bản Nhà nước phát triển
Tóm lại, trong giai đoạn này mặc dù đa đạt được một số thành tựu, nền kinh tế đa từng bước ổn định và phát triển, các cơn sốt do hậu quả của cơ chế quan liêu bao cấp đa dần dà vơi đi nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn chưa bước hẳn ra sự khủng hoảng của những năm trước đổi mới
2.2Giai đoạn 1991 đến nay Giai đoạn này, do đa dần điều chỉnh phù hợp với những điều kiện, nhân tố
cụ thể ảnh hưởng đến nền KTTT nên kinh tế Việt Nam đa đạt được một số thành tựu đáng kể:
Trang 3Điều đầu tiên cần nói đến là tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và tương đối
ổn định Giai đoạn 1986 - 1990, GDP tăng trung bình 3,9% thì đến giai đoạn này GDP tăng bình quân 8,2% Cơ cấu giữa các thành phần kinh tế
và các ngành cũng hợp lý hơn Hàng loạt các công ty, doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong mọi lĩnh vực đa ra đời Dịch vụ thương mại phát triển tương đối mạnh đa tạo điều kiện cho việc sản xuất hàng hoá, làm cho
số lượng hàng hoá phong phú hơn và chất lượng không ngừng được cải tiến Giao thông vận tải được chú trọng sửa chữa và xây mới nên hàng hoá
đa đến được các vùng sâu, vùng xa và miền núi
Một thành tựu quan trọng nữa là trong điều kiện nền kinh tế thế giới với
sự cạnh tranh rất khốc liệt gây ra sự phân cực giàu nghèo mạnh mẽ với nhiều cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, Đảng ta kịp thời rút kinh nghiệm và đa có những đường lối, chính sách định hướng cho nền kinh tế phát triển theo đúng định hướng XHCN, hướng thị trường hàng hoá vào ưũy đạo cạnh tranh lành mạnh cùng phát triển Chính vì vậy nền KTTT của ta chẳng những không xảy ra khủng hoảng mà còn tránh được ảnh hưởng tiêu cực từ những cuộc khủng hoảng kinh tế ở các nước trong khu vực và thế giới mà cụ thể là cuộc khủng hoảng tiền tệ vào năm 1997 Tu y nhiên nền kinh tế nước ta so với khu vực và thế giới vẫn là một nền kinh
tế kém phát triển, cần có nhiều biện pháp để phát triển theo kịp các quốc gia khác
KTTT đa ra đời và phát triển qua nhiều gia đoạn và cho đến bây giờ nó
Trang 4KTTT ngày càng được hoàn thiện và được áp dụng trên nhiều quốc gia Nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam mặc dù mới ra đời cách đây hơn một thập kỷ nhưng cũng đa trải qua nhiều thăng trầm, không ngừng vận động và luôn biến đổi dưới sự tác động của nhiều yếu tố cả bên ngoài lẫn bên trong bản thân nền kinh tế Các yếu tố này vừa không ngừng có ảnh hưởng đến sự phát triển của nền KTTT vừa chịu sự tác động của chính nền KTTT đó Như vậy, trải qua mỗi giai đoạn lại hình thành nên những yếu tố mới khiến cho công cuộc xây dựng và phát triển nền KTTT định hướng XHCN Việt Nam ngày càng phức tạp, đòi hỏi phải có sự phân tích
kỹ lưỡng chi tiết kịp thời từng yếu tố Chính vì vậy quan điểm lịch sử cụ thể luôn là quan điểm gắn liền với quá trình xây dựng nền KTTT định hướng XHCN Việt Nam
III Một số giải pháp nhằm xây dựng nền KTTT theo định hướng XHCN Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta đang từng bước xây dựng cơ sở vật chất để đẩy mạnh quá trình phát triển nền KTTT định hướng XHCN nhanh chóng đưa đất nước trở thành nước công nghiệp hóa hiện đại hóa Và việc nghiên cứu tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng để tìm ra các giải pháp nhằm khắc phục những mặt yếu kém phát huy những mặt mạnh đang là vấn đề bức thiết Cụ thể :
Đẩy mạnh việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Trước mắt cần tiếp tục cải tiến hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài với những qui định rõ ràng thông suốt và đơn giản Về lâu dài cần tiến tới xây dựng
Trang 5một hành lang pháp lý chung cho các nhà đầu tư nước ngoài cũng như trong nước để tạo một sân chơi bình đẳng
Huy động tối đa và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn trong n ước Trong lĩnh vực này, huy động tiết kiệm là mục tiêu hàng đầu, từ đó sẽ phát huy được hết các nguồn nội lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển
Tiếp tục cân đối lại các thành phần kinh tế và các ngành; chú trọng phát triển kinh tế giữa các vùng hợp lý hơn Tăng cường hội nhập hợp tác với các nền kinh tế trong khu vực và thế giới; giữ vững vai trò của Nhà nước trong việc điều tiết vĩ mô, định hướng nền KTTT theo định hướng XHCN, lấy công bằng xa hội làm mục tiêu tăng trưởng kinh tế, bảo đảm nguồn nhân lực thông qua hệ thống giáo dục đào tạo, bảo đảm y tế, nâng cao trình độ văn hoá cho người lao động Giữ vững an ninh, trật tự xa hội, củng cố sự nghiệp quốc phòng an ninh nhằm ngăn chặn mọi thế lực phản động phá hoại trong và ngoài nước; Tích cực cải tạo xa hội, xoá bỏ các tệ nạn xa hội như tham nhũng, nghiện hút, mại dâm, ma tuý, hạn chế ô nhiễm môi trường, giữ vững sự cân bằng sinh thái Muốn vậy cần nâng cao nhận thức con người trong việc bảo vệ giữ gìn cuộc sống của chính họ; vận dụng sáng tạo, không rập khuôn các mô h ình KTTT trên thế giới;
Có phương hướng kết hợp định hướng XHCN với tăng trưởng kinh tế trong những năm tới
C kết luận Với việc áp dụng quan điểm lịch sử cụ thể vào công cuộc đổi mới kinh tế
Trang 6một nền kinh tế theo định hướng XHCN với những thành tựu hết sức to lớn: Nhịp độ bình quân hàng năm về sản phẩm quốc nội trong 5 năm 1991 -1995 là 8,5%, nhịp độ tăng bình quân hàng năm về sản xuất công nghiệp
là 13,3%, sản xuất nông nghiệp là 4,5%, kim ngạch xuất khẩu 20% Cơ cấu kinh tế có bước chuyển đổi tích cực: tỷ trọng công nghiệp và xây dựng trong GDP từ 22,7% năm 1990 lên 30,3% năm 1995, tỷ trọng dịch
vụ từ 38,6% lên 41,5% Bắt đầu có tích luỹ từ nội bộ nền kinh tế Vốn đầu
tư cơ bản toàn xa hội tăng từ 15,8% GDP năm 1990 lên 27,7% năm 1995 Lạm phát bị đẩy lùi từ 67,1% năm 1991 xuống 12,4% đầu năm 1995 Quan hệ sản xuất được điều chỉnhphù hợp hơn với yêu cầu của lực lượng sản xuất Số hộ có thu nhập trung bình số hộ giàu tăng lên, tỷ lệ hộ nghèo giảm
Bên cạnh những thành tựu đa đạt được, nền kinh tế nước ta vẫn còn những hạn chế nhất định, đất nước ta vẫn còn chậm phát triển so với khu vực và thế giới Chúng ta cần phải áp dụng các giải pháp hợp lý để cải thiện tình hình, đặc biệt chú trọng đến sự vận dụng đến sự vận dụng sáng tạo để có được một nền KTTT hoàn chỉnh, phát huy hết tính ưu việt của nó và tránh được những sai lầm của nền KTTT của các quốc gia khác
Từng bước thực hiện các giải pháp để đề ra, Việt Nam sẽ có thêm tự tin bước vào thế kỷ 21 với những thách thức mới, cơ hội mới Nền KTTT định hướng XHCN Việt Nam sẽ ngày càng phát triển ổn định và nhanh chóng đuổi kịp trình độ của thế giới, trở thành một nước công nghiệp phát triển trong tương lai không xa
Trang 7d.Tài liệu tham khảo
1 Sách:
- Nguyễn Sinh Cúc “Kinh tế thị trường định hướng xa hội chủ nghĩa” - NXB Chính trị quốc gia TP - HCM, năm 1996
- Giáo trình “Triết học Mác - Lênin” - Tập II, NXB Chính trị quốc gia,
1997
2 Tạp chí:
- Nghiên cứu trao đổi số 11 tháng 6 năm 1998
- Triết học số 4 (110) - tháng 8 - 1998
- Những vấn đề kinh tế thế giới số 1 (45) năm 1997
- Cộng sản số 4 (2-2000)
- Triết học số 2 (96) tháng 4 - 1997
- Triết học số 2 (108) tháng 4 - 1999
- Triết học số 2 - 2001
Và một số tạp chí khác