CÔNG CUỘC CẢI TỔ VÀ SỰ TAN RÃ CỦA LIÊN XÔ_2 ppsx

Mục đích của công cuộc cải tổ được tuyên bố là nhằm đổi mới mọi mặt đời sống của xã hội Xô viết, sửa chữa những thiếu sót, sai lầm trước đây, đưa đất nước thoát khỏi sự trì trệ và xây dự

CÔNG CUỘC CẢI TỔ VÀ

SỰ TAN RÃ CỦA LIÊN XÔ

2 Bước đầu cải tổ (4/1985 – 6/1988)

Sau khi Brêgiơnhép qua đời, các Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô lần lượt là Anđrôpốp, Trécnencô Từ tháng 3/1985 là Goócbachốp

Tại Hội nghị Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (4/1985), Goócbachốp đã đề ra tư tưởng cải tổ mới thông qua việc trình bày

“Chiến lược tăng tốc” Mục đích của công cuộc cải tổ được tuyên bố là nhằm đổi mới mọi mặt đời sống của xã hội Xô viết, sửa chữa những thiếu sót, sai lầm trước đây, đưa đất nước thoát khỏi sự trì trệ và xây dựng chủ nghĩa xã hội đúng như bản chất của nó Nhưng trên thực tế, cải

tổ là nhằm dần dần từng bước đưa Liên Xô ra khỏi quỹ đạo của chủ

nghĩa xã hội

Sau một thời gian chuẩn bị, đến cuối tháng 2, đầu tháng 3/1986 đã diễn

ra Đại hội XXVII Đảng Cộng sản Liên Xô Tại Đại hội, “Chiến lược

tăng tốc” của Goócbachốp đã được cụ thể hóa Đại hội đã vạch ra đường lối, phương hướng, chính sách cho công cuộc cải tổ ở Liên Xô Đại hội

đã đề ra chiến lược tăng tốc và dự kiến đến cuối thế kỉ phải tăng thu nhập quốc dân, tổng giá trị công nghiệp tăng, tăng tiềm lực sản xuất lên

2 lần và cải tạo về chất, tăng năng suất lao động 2,3 - 2,5 lần… Phương tiện, yếu tố chủ yếu để thực hiện đường lối đẩy nhanh phát triển kinh tế -

xã hội là cải tổ nền kinh tế quốc dân, trên cơ sở tiến bộ khoa học – kĩ thuật bằng cách thay đổi chính sách cơ cấu đầu tư, tiếp tục phát triển công nghiệp nặng, coi ngành chế tạo máy là then chốt, giải quyết lương thực – thực phẩm được coi là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu; xác định phương hướng cơ bản của chính sách xã hội và hoàn thiện quan hệ xã hội – giai cấp và quan hệ dân tộc, xác định Đảng Cộng sản Liên Xô là lực lượng lãnh đạo xã hội Xô viết, xác định đường lối đối ngoại hữu nghị, hợp tác, hòa bình, chống chạy đua vũ trang, chống chiến tranh hạt nhân Tuy có sai lầm nhưng nhìn chung Đại hội XXVII về cơ bản đã định hướng đúng và tích cực

Sau Đại hội, tháng 6/1986, Xô viết Tối cao Liên Xô đã thông qua Pháp lệnh về kế hoạch 5 năm lần thứ XII Từ đó, Liên Xô đẩy mạnh cải tổ, lấy cải tổ kinh tế là trọng tâm Hàng loạt các biện pháp được đề ra nhằm đẩy mạnh sự phát triển kinh tế: Ra các đạo luật về lao động cá thế (11/1986)

về thành lập các hợp tác xã, trao quyền xuất khẩu trực tiếp cho các xí nghiệp, thành lập Hội đồng nghiệm thu quốc gia về chất lượng sản

phẩm…

Ngày 25/6/1987, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương họp và thông qua văn kiện: “Những nguyên tắc cơ bản trong cải cách căn bản quản lí kinh tế” Văn kiện này coi là “Phương án tổng thể cải cách cơ chế kinh tế” với nội dung cơ bản là chuyển từ những phương pháp quản lí hành chính

là chủ yếu sang những biện pháp kinh tế là chủ yếu

Đồng thời, Hội nghị đã thông qua dự luật rất quan trọng để trình Xô viết Tối cao phê chuẩn là Luật về xí nghiệp (liên hiệp xí nghiệp) quốc doanh

và Luật về việc toàn dân thảo luận những vấn đề quan trọng trong sinh hoạt Nhà nước

Văn kiện Hội nghị và hai văn bản luật mới được thông qua đã quy hoạch bức tranh cải tổ kinh tế khá rõ ràng, đúng hướng và có nhiều điểm mới

so với cải cách kinh tế dưới thời Khơrútsốp và Brêgiơnhép

Song song với nhiệm vụ cải tổ kinh tế, Liên Xô cũng đặt ra và giải quyết một số vấn đề cơ bản khác như chỉnh đốn đội ngũ cán bộ, loại bỏ cán bộ thiếu trách nhiệm, công tác trì trệ, thiếu kinh nghiệm và thiếu năng lực…

đề bạt, cất nhắc cán bộ, tăng cường biện pháp quản lí và giám sát cán bộ,

mở các đợt sinh hoạt tư tưởng, phê phán cái gọi là “cơ chế cản trở cải tổ”, tức là phê phán khuyết điểm của mô hình, thể chế cũ, tác phong lãnh

đạo kiểu mệnh lệnh hành chính, quan liêu…

Nhìn chung, trong những năm đầu của cải tổ, đường lối chiến lược của Liên Xô đảm bảo được mục tiêu và định hướng xã hôi chủ nghĩa Các chính sách, biện pháp cải tổ kinh tế đã có kết quả bước đầu khả quan, tốc

độ tăng trưởng kinh tế ổn định và có xu hướng phát triển Mức tăng thu nhập quốc dân năm 1986 là 4%, đến năm 1987 là 3,4%, 9 tháng đầu năm

1988 là 4,3% Mức tăng của tổng giá trị sản lượng công nghiệp các năm

đó là 5%, 3,8% và 4,3% Năng suất lao động mức tăng cao nhất là

10,4%… Nhân dân lao động hồ hởi, tin tưởng vào thành công của công cuộc cải tổ

Tuy nhiên, ngay trong giai đoạn đầu cải tổ, Liên Xô có một số sai lầm:

- Nhận thức mơ hồ, quanh co về các giai đoạn phát triển chủ nghĩa xã hội Văn kiện Đại hội XXVII vừa thừa nhận vừa không thừa nhận Liên

Xô đã ở vào giai đoạn chủ nghĩa xã hội phát triển

- Chủ quan, nóng vội, duy ý chí trong việc đề ra mục tiêu và tốc độ trong chiến lược đẩy nhanh sự phát triển kinh tế - xã hội Theo chỉ tiêu Đại hội XXVII đề ra thì trung bình mỗi năm thu nhập quốc dân tăng 6,5%, năng suất lao động tăng 8,6 – 10% Nhưng trong mấy năm đầu cải tổ đều

không đạt chỉ tiêu trên

- Sai lầm trong biện pháp, chỉ đạo, Đại hội XXVII đề ra biện pháp “tiếp tục phát triển hơn nữa công nghiệp nặng”, “coi ngành chế tạo máy có vai trò then chốt”… làm cho cơ cấu kinh tế vốn mất cân đối càng bị mất cân đối nghiêm trọng Không chú trọng phát triển công nghiệp nhẹ và nông nghiệp nên đã không giải quyết được nhiệm vụ hàng đầu là lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng, những thứ mà Liên Xô đang thiếu thốn nặng nề

Tóm lại, trong giai đoạn đầu của cải tổ, Liên Xô đã có một số biểu hiện sai lầm Đó là điều kiện khó tránh khỏi, bởi cải tổ thực sự là quá trình khó khăn, phức tạp Tuy nhiên, những sai lầm này không lớn, chưa phải nghiêm trọng, nếu những người khởi xướng và lãnh đạo cải tổ bình tĩnh, suy xét, tìm ra nguyên nhân đích thức để khắc phục Nhưng tiếc thay, do nóng vội, duy ý chí, họ cho rằng nguyên nhân cải tổ kinh tế không đạt kết quả theo mong muốn là do thể chế chính trị Vì vậy, họ vội vàng chuyển trọng tâm từ cải tổ kinh tế sang cải tổ chính trị, đẩy cải tổ chính trị đi trước cải tổ kinh tế