Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng rau quả sang thị trường mỹ

Lời Nói Đầu. Sau hơn 20 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành công rất đáng kể. Từ một nước nông nghiệp phải nhập khẩu lớn lương thực triền miên, giờ đây chúng ta đã trở thành một nước xuất khẩu gạo và nhiều nông sản khác có vị thế trên thế giới, các mặt hàng có chất lượng mẫu mã và chủng loại phong phú đáp ứng kịp thời với những thay đổi của thị trường nước ngoài mà trước tiên là của thi trường Mỹ. Hiệp định thương mại Việt Mỹ, việc Mỹ công nhận và trao cho Việt Nam quy chế PNTR, đặc biệt là việc Việt Nam ra nhập tổ chức thương mại thế giới WTO 2007 đánh dấu việc hội nhập sâu rộng và đầy đủ của nền kinh tế Việt Nam và nó cũng là động lực mở cánh cửa thị trường Mỹ, một thị trường hấp dẫn và lớn nhất thế giới, để cho các doanh nghiệp Việt Nam vào cuộc và cạnh tranh một cách bình đẳng với các nước khác. Các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để đẩy mạnh xuất khẩu và đa phương hoá thị trường. Trong bối cảnh đó em viết đề tài : “Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng rau quả sang thị trường Mỹ” cho đề án môn học kinh tế thương mại Với sự hướng dẫn tận tình của cô PGS. TS Phan Tố Uyên cùng với sự nỗ lực của bản thân, em mong muốn được nghiên cứu sâu hơn về các giải pháp nhằm đảy mạnh xuất khẩu rau quả Việt Nam . Nội dung đề tài gồm 3 Chương: Chương 1: Những vấn đề cơ bản về xuất khẩu hàng rau quả sang thị trường Mỹ. Chương 2: Thực trạng xuất khẩu rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ. Chương 3: Một số giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xuất khẩu hàng rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ.

Lời Nói Đầu.

Sau hơn 20 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành công rất đáng kể

Từ một nước nông nghiệp phải nhập khẩu lớn lương thực triền miên, giờ đây chúng ta đã trở thành một nước xuất khẩu gạo và nhiều nông sản khác có vị thế trên thế giới, các mặt hàng có chất lượng mẫu mã và chủng loại phong phú đáp ứng kịp thời với những thay đổi của thị trường nước ngoài mà trước tiên là của thi trường Mỹ

Hiệp định thương mại Việt - Mỹ, việc Mỹ công nhận và trao cho Việt Nam quy chế PNTR, đặc biệt là việc Việt Nam ra nhập tổ chức thương mại thế giới WTO

2007 đánh dấu việc hội nhập sâu rộng và đầy đủ của nền kinh tế Việt Nam và nó cũng là động lực mở cánh cửa thị trường Mỹ, một thị trường hấp dẫn và lớn nhất thế giới, để cho các doanh nghiệp Việt Nam vào cuộc và cạnh tranh một cách bình đẳng với các nước khác Các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để đẩy mạnh xuất khẩu và đa phương hoá thị trường

Trong bối cảnh đó em viết đề tài : “Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng rau quả sang thị trường Mỹ” cho đề án môn học kinh tế thương mại Với sự hướng dẫn tận tình của cô PGS TS Phan Tố Uyên cùng với

sự nỗ lực của bản thân, em mong muốn được nghiên cứu sâu hơn về các giải pháp nhằm đảy mạnh xuất khẩu rau quả Việt Nam

Nội dung đề tài gồm 3 Chương:

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về xuất khẩu hàng rau quả sang thị trường Mỹ.

Chương 2: Thực trạng xuất khẩu rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ Chương 3: Một số giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xuất khẩu hàng rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ.

Tuy đã có nhiều cố gắng và nỗ lực, nhưng do những hạn chế về thời gian, kinh nghiệm và khả năng của người viết, nên đề an này khó tránh khỏi những sai sót

Vì vậy em mong được sự chỉ dẫn tận tình của các thầy cô trong Trường

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về xuất khẩu hàng rau quả sang thị trường

Mỹ.

1.1 Hàng rau quả và vai trò của xuất khẩu hàng rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ.

1.2.1 Khái niệm hàng rau quả và xuất khẩu hàng rau quả.

Những sản phẩm rau quả (bao gồm tất cả các loại rau quả : rau ăn củ, thân, lá, cây nước ép trái cây, rau tươi, hạt và quả có hạt, rau quả chế biến… ) hàm lượng các hoá chất độc và mức độ nhiễm các sinh vật gây hại ở dưới mức tiêu chuẩn cho phép, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và môi trường thì được gọi là hàng hoá rau quả

Xuất khẩu rau quả được hiểu là hoạt động bán các sản phẩm rau quả được sản xuất hay tạm nhập vào nước xuất khẩu sang thị trường thứ hai là thị trường nhập khẩu

Có nhiều hình thức xuất khẩu rau quả như : Xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu uỷ thác, Xuất khẩu tại chỗ…

1.2.2 Đặc điểm hàng rau quả và xuất khẩu hàng rau quả.

Rau quả giữ vai trò quan trọng trong trong cơ cấu tiêu dùng của dân cư, nhu cầu

về rau quả tăng nên mở ra nhiều cơ hội cho nhà xuất khẩu

Rau quả là mặt hàng dễ hỏng, có thời gian sử dụng ngắn, giá trị kinh tế tương đối thấp do đó muốn thu được hiệu quả kinh doanh cao cần tập trung được lượng hàng hoá lớn trong thời gian ngắn

Tính mùa vụ của sản phẩm phải được tôn trọng và tập trung khai thác triệt để mới có hiệu quả

Việc vận chuyển đòi hỏi có phương tiện chuyên dụng, hệ thống làm lạnh, tránh làm mất vệ sinh đảm bảo an toàn giữ được giá trị của rau quả

Sản phẩm rau quả đỏi hỏi phải có bao bì đồng bộ phù hợp với tính chất của từng loại rau quả sau khi thu hoạch Rau quả các loại rất khác nhau về khả năng duy trì

độ tươi mới sau thu hoạch vì nó chịu nhiều tác động của yếu tố bên ngoài

Mặt hang rau quả chịu ảnh hưởng của các yếu tố thiên nhiên cho nền sản xuất rau quả phụ thuộc nhiều vào yếu tố thời tiết đòi hỏi người xuất khẩu phải gắn với người sản xuất

1.2.3 Phân loại hàng rau quả xuất khẩu

Theo thống kê Thương mại của bộ Công Thương rau quả được chia làm 5 Nhóm :

- Trái cây tươi - Nước ép trái cây

- Rau tươi - Hạt và quả có hạt

- Rau quả chế biến

Cũng có một cách phân loại khác; rau quả được chia làm 2 loại : Rau quả tươi và rau quả chế biến

- Rau : bao gồm Khoai tây, cà chua, hành tỏi, tỏi tây, bắp cải, rau diếp, xà lách, củ cải, rưa chuột

Quả : Chuối, sung, dưa, ổi, soài, măng cụt Các loại quả có múi : Nho, dứa, đu

đủ, táo lê, mơ, anh đào, mận

- Rau quả chế biến : rau quả có hạt và phần ăn được của cây, dưa chuột, dưa bao tử, hành, tỏi, các loại họ ớt, ngô ngọt, khoai lang

Quả đóng hộp : Rau quả phần ăn được của trái cây : Dứa, quả có múi, dừa, nấm nước cam ép, táo ép

1.2.4 Vai trò của xuất khẩu hàng rau quả trong xuất khẩu của Việt Nam.

Xuất khẩu rau quả tác động đến việc mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp Khi

XK rau quả tăng, khối lượng rau quả được sản xuất ra ngày càng lớn, do đó sẽ tạo điều kiện cho việc mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp Mặt khác, khi XK rau

quả tăng cũng tạo nguồn thu lớn cho người sản xuất, từ đó họ có thể tăng vốn để tái sản xuất mở rộng, tăng năng suất lao động, tăng chất lượng sản phẩm, nâng cao giá trị hàng xuất khẩu.

Xuất khẩu góp phần giải quyết tốt vấn đề công ăn, việc làm Một trong những đặc điểm rất quan trọng của nước ta là tốc độ tăng lực lượng lao động nhanh, từ

đó việc làm luôn là vấn đề nóng và cần quan tâm của nền kinh tế Để giải quyết tình trạng này phải tăng cầu lao động và xuất khẩu tăng cũng là một trong những biện pháp để mở rộng quy mô ngành sản xuất nông sản, từ đó tạo thêm việc làm cho người lao động Mặt khác XK rau quả tăng kéo theo sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến, công nghiệp phục vụ chế biến rau quả, từ đó nhu cầu lao động bổ sung tăng lên Khi người lao động có việc làm, thu nhập ổn định sẽ tạo tâm lý yên tâm phấn khởi và người lao động (đặc biệt là lao động nông nghiệp) sẽ làm việc ngay tại quê hương mình, giảm tải tình trạng di cư của lao động ra các khu công nghiệp, thành thị để tìm kiếm việc làm

Xuất khẩu rau quả giúp phần nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong nông nghiệp Nguồn lực trong nông nghiệp bao gồm: đất đai, cơ sở hạ tầng, người lao động, kinh nghiệm sản xuất… Mỗi tỉnh đều có những cách thức khác nhau trong việc sử dụng các nguồn lực của mình sao cho có hiệu quả nhất và tận dụng hết các lợi thế của vùng Mỗi vựng khác nhau sẽ có lợi thế về một loại rau quả khác nhau, do đó khi XK rau quả tăng lên, thị trường được mở rộng sẽ tạo điều kiện cho vùng đó sử dụng nguồn lực đạt hiệu quả cao nhất

Xuất khẩu rau quả góp phần thúc đẩy quá trình CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn CNH-HĐH nông nghiệp là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá quy mô lớn gắn với công nghiệp chế biến

và thị trường, đưa thiết bị, công nghệ hiện đại vào các khâu sản xuất nông nghiệp, thực hiện cơ khí hoá, điện khí hoá, thuỷ lợi hoá, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ sinh học và công nghệ thông tin nhằm nâng cao chất lượng, sức

cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp trên thị trường Vì vậy XK rau quả tạo điều kiện giải quyết tốt vấn đề đầu ra cho mặt hàng rau quả, thúc đẩy kinh tế nông nghiệp phát triển theo hướng sản xuất hàng hoá quy mô lớn, điều này rất phù hợp với điều kiện hội nhập kinh tế hiện nay.

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến thị trường rau quả Mỹ.

1.2.1 Thị trường rau quả Mỹ.

Hợp chủng quốc Hoa kỳ là một trong những nước có diện tích lớn nhất thế giới (9,4 triệu km2), dân số đông với thành phần số rất phức tạp Đây là một quốc gia trẻ với nhiều người nhập cư từ khắp các châu lục trên thế giới, thực sự là một thị trường khổng lồ và rất lý tưởng đối với những nước muốn đẩy mạnh xuất khẩu Thị trường rau quả Hoa Kỳ là một thị trường với mức tiêu dùng cao, nhu cầu rau

và trái cây các loại và luôn có xu hướng tăng Do lượng dân nhập cư ngày càng đông và mang đến những sở thích thị hiếu tiêu dùng khác nhau, lượng giao dịch rau quả trên thị trường ngày càng đa dạng với đủ các chủng loại quả và rau đến từ khắp các miền khí hậu của mọi khu vực trên thế giới Không chỉ loại quả có múi như cam, bưởi, quýt trên thị trường Mỹ mà nhiều chủng loại khác, đặc biệt là quả nhiệt đới và chuối cũng tham gia không kém phần sôi động trên thị trường rau quả khổng lồ này Mỹ là một trong những nước vừa xuất khẩu vừa nhập khẩu trái cây và rau lớn nhất thế giới Phần lớn rau quả được phân phối qua hệ thống kênh phân phối là các siêu thị bán lẻ và các cửa hàng thực phẩm, cung cấp hàng hoá cho người tiêu dùng cuối cùng khắp nước Mỹ Vai trò của các nhà trung gian phân phối như người chuyên nhập khẩu, người bán buôn ngày càng giảm, còn vai trò của các nhà sản xuất, những nhà bán lẻ ngày càng tăng Họ đặt trực tiếp các đơn đặt hàng từ những nhà xuất khẩu nước ngoài vừa giảm được phí trung gian, vừa đảm bảo chất lượng hàng hoá Trong những năm gần đây, xu hướng sát nhập các tập đoàn phân phối thực phẩm của Mỹ diễn ra mạnh mẽ Quá trình này dẫn đến một số tập đoàn lớn thao túng và chi phối thị trường Các doanh nghiệp nước

ngoài muốn thâm nhập vào thị trường Mỹ trở nên khó khăn hơn và phải thông qua các tập đoàn trên Một đặc trưng nữa rất riêng của thị trường Mỹ, đó là một phần lớn khối lượng rau quả tiêu thị trên thị trường là những rau quả nhập khẩu Nhưng dù là thị trường nhập khẩu rau quả lớn của thế giới nhưng đây lại là thị trường khắt khe, không phải rau quả nào cũng “chen chân” được vào thị trường này mà đó phải là những loại đáp ứng được các tiêu chuẩn vệ sinh kiểm dịch thực phẩm phức tạp của Hoa Kỳ Vấn đề nhãn hiệu cũng rất được chú ý, hầu hết các rau quả tham gia trên thị trường đều có nhãn hiệu của các công ty hay tư nhân để đảm bảo chất lượng tiêu dùng Hiện nay, xu hướng của thị trường Hoa Kỳ là tăng cường các biện pháp bảo hộ và tăng lượng giao dịch rau quả tươi trong tổng lượng giao dịch các sản phẩm rau quả

1.2.2 Yêu cầu về chất lượng , giá cả mặt hàng xuất khẩu.

Xã hội không xác định bằng việc cá nhân đó làm gì và tiết kiệm được bao nhiêu

mà là xác định bởi tiêu chuẩn cá nhân ấy tiêu dùng như thế nào Người ta vẫn thường nói đó là thế giới của tiêu dùng Chịu ảnh hưởng của các yếu tố xã hội, văn hoá, lối sống, mức sống, thị hiếu tiêu dùng nói chung của người Mỹ rất đa dạng Ngay cả khi bán hàng cho mỗi bang, mỗi vùng của Mỹ, người ta có thể phải sử dụng những chiến lược Marketing khác nhau Yêu cầu của người tiêu dùng đối với phẩm cấp hàng hóa cũng có nhiều loại: từ phẩm cấp thấp, phẩm cấp trung bình đến phẩm cấp cao Đặc biệt người Mỹ khác người Châu Âu ở điểm không quá cầu kỳ, mà chuộng những hàng hoá đơn giản và tiện dụng, những sản phẩm mới lạ, độc đáo, kích thích sự tỉ mỉ Riêng đối với thực phẩm, tâm lý tiêu dùng của người Mỹ rất thận trọng, họ sẵn sàng trả giá cao cho những sản phẩm đạt yêu cầu an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với sản phẩm thuộc loại cao cấp Rau

và quả là những mặt hàng rất nhạy cảm với người tiêu dùng, vì vậy những yêu cầu về vệ sinh kiểm dịch thực phẩm của nước này rất khắt khe Các sản phẩm rau

quả được coi là đủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm sẽ phải hội tụ những tiêu chuẩn

cơ bản sau đây:

Trước hết, đó phải là rau quả sạch, tức là không còn tồn dư các chất độc hại có

nguồn gốc từ thuốc trừ sâu, thuốc diệt côn trùng, thuốc bảo quản sản phẩm Hoặc khi có một số hoá chất độc được sử dụng thì phải tuân thủ nghiêm ngặt về thời gian, liều lượng, cách thức sử dụng sao cho lượng tồn dư chất độc hại trong sản phẩm không quá giới hạn cho phép Sản phẩm rau sạch cũng là sản phẩm không tồn tại quá mức cho phép về các loại vi khuẩn gây bệnh cho con người

Thứ hai, sản phẩm rau quả phải được bao gói, và bao bì đó phải thoả mãn được

các yêu cầu cơ bản là: bảo quản sản phẩm bên trong, đẹp về hinh thức; tiện lợi cho người sử dụng; trên bao bì phải ghi rõ các nội dung, địa chỉ sản xuất, thời gian sản xuất, thời hạn sử dụng, đặc điểm sản phẩm, cách sử dụng…

Thứ ba, là rau quả bán trên thị trường phải được cơ quan kiểm dịch có uy tín về

tiêu chuẩn an toàn thực phẩm

Mức sống càng tăng lên do kinh tế phát triển và thu nhập cao, xu hướng tiêu dùng cũng ít nhiều thay đổi Ngày nay, người tiêu dùng có xu hướng gia tăng tiêu thụ các sản phẩm rau quả tươi hơn rau quả đó qua chế biến dưới dạng đóng hộp, sấy khô, muối Thực chất, các loại quả và rau giàu giá trị dinh dưỡng hơn khi được sử dụng ở dạng tươi với điều kiện vệ sinh an toàn Trừ cây dứa và một số cây đặc biệt khác như lạc liên (vốn dĩ trồng để chế biến), hầu hết các loại quả và rau phải ăn tươi mới đúng giá trị của nó Vì vậy, thị trường các loại rau quả chế biến đang ở trong giai đoạn bão hoà ở các nước phát triển, và rau quả tươi có đơn giá cao hơn trên thị trường quốc tế thậm chí cũng cao hơn cả những sản phẩm rau quả đó qua chế biến

Giá cả rau quả xuất khẩu :

Cung trên thị trường rau quả có hệ số co giãn rất thấp, khi cầu tăng hay giảm thì giá thị trường cũng tăng hay giảm, kéo theo là lượng cung cũng biến đổi theo

Cầu của rau quả có những đặc điểm chung như mọi hàng hoá chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tố như phong tục tập quán, thị hiếu và một số điệu kiện đặc biệt khác.

Thói quen tiêu dùng, khẩu vị của người tiêu dùng dẫn tới đặc điểm quan trọng trong việc xác định của người tiêu dùng

Là mặt hàng có khả năng thay thế cao, khi giá một mặt hàng nào đó tăng lên thì người tiêu dùng có thể chuyển sang mặt hàng rau quả khác có giá trị tương tự

1.2.3 Các quyết định về luật pháp của Mỹ về rau quả xuất khẩu.

1.2.3.1 Cấm nhập khẩu một số loại nông sản

Điều khoản 8e của luật điều chỉnh nông nghiệp Mỹ quy định cấm nhập khẩu một

số mặt hàng nông sản nếu chúng không đáp ứng được yêu cầu về: cấp loại, kích

cỡ chất lượng và độ chín gồm: “cà chua, nho khô, ôliu, quả chanh đắng ( Chanh nước có vị đắng), bưởi, hạt tiêu còn xanh, cà chua ái Nhĩ Lan, dưa chuột, cam, hành, quả óc chó, chà là, nho (dùng cho bữa ăn), trái cà, mận, táo, trái kiwi, đào” Tiêu chuẩn này xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn những sản phẩm mà Mỹ sản xuất được và có nhu cầu trong nước

1.2.3.2 Điểm kiểm soát tới hạn mối nguy hại đối với hàng thực phẩm

HACCP được ban hành tháng 12/1995 và từ tháng 12/1997 được Cơ quan quản

lý thực phẩm và thuốc của Mỹ (Food and Drugs Administration) đưa vào áp dụng

bắt buộc đối với thuỷ sản của Mỹ và thuỷ sản nhập khẩu từ nước ngoài HACCP

hiện được đưa vào bộ Luật về Thực Phẩm (Food Code) của Mỹ, do FDA giám sát việc thi hành và mở rộng ra áp dụng cho nhiều mặt hàng thực phẩm khác, trước

mắt là cho chế biến nước quả HACCP được xây dựng trên cơ sở các quy định về

an toàn, vệ sinh áp dụng trên thế giới: Thực tiễn sản xuất hàng hóa (Goods Manufacturing Practice (GMP)) và Thủ tục quản lý tiêu chuẩn vệ sinh thực phẩm (Sanitation Standard Operating Procedure (SSOP)), v.v Muốn xây dựng hệ thống HACCP cơ sở sản xuất phải có đầy đủ các điều kiện sản xuất gồm nhà xưởng, kho, dây chuyền thiết bị sản xuất, môi trường sản xuất, và con người theo các quy chuẩn của GMP, SSOP trong đó đặc biệt chú trọng giám sát an toàn vệ sinh qua kiểm tra các hồ sơ vận hành, kiểm tra việc sửa chữa/điều chỉnh khi các giới hạn bị

vi phạm, giám sát chặt chẽ vệ sinh sản xuất và vệ sinh cá nhân của công nhân trong tất cả các khâu sản xuất, chế biến

Cơ chế kiểm soát "từ xa" của HACCP tập trung trên 7 nguyên tắc cơ bản:

- Phân tích mối nguy và các biện pháp phòng ngừa

- Xác định điểm kiểm soát tới hạn (critical control points)

- Xây dựng danh mục các công đoạn chế biến có thể xảy ra các mối nguy đáng kể và mô tả các biện pháp phòng ngừa

- Thiết lập các điểm tới hạn và giới hạn tới hạn liên quan đến mỗi điểm kiểm soát tới hạn

- Giám sát các điểm kiểm soát tới hạn, thiết lập các thủ tục sử dụng kết quả giám sát để hiệu chỉnh và duy trì quá trình kiểm soát

- Thực hiện sửa chữa/điều chỉnh cần thiết khi thấy giới hạn tới hạn bị vi phạm

- Lưu trữ hồ sơ để chứng thực việc thực hiện HACCP và các thủ tục thẩm tra quá trình thực hiện HACCP

1.2.3.3 Quy định của FDA đối với nhập khẩu trái cây

(Bao gồm trái cây, hạt các loai, tươi, khô, lạnh, hấp, luộc, đông lạnh hoặc xử lý bảo quản tạm) Sản phẩm có thể còn nguyên dạng, cắt hoặc sử lý thế nào đó, nhưng chưa qua chế biến

Theo quy định này, việc nhập khẩu phải:

- Phù hợp với các quy định về chất lượng của FDA

- Phù hợp quy định của FDA về các thủ tục và thông báo hàng đến

- Phù hợp với các quy định về kiểm dịch của USDA, có thể phải xin giấy phép

- Phù hợp với các quy định về đơn hàng nhập khẩu của USDA, về cấp độ (grade), kích cỡ, chất lượng, nếu đòi hỏi

- Phù hợp các quy định về môi trường của Cơ quan Bảo Vệ Môi trường Hoa

Kỳ (EPA), về nồng độ thuốc trừ sâu còn lưu lại trong sản phẩm nhập khẩu

Bảng 5: Những văn bản pháp luật điều tiết chế độ nhập khẩu hàng hoá thuộc quy định này

Số văn bản Loại biện pháp áp dụng Các cơ quan nhà nước

điều hành

19 CFR 12 Quy chế về thuốc trừ sâu CFSAN, AMS, PPQ,

APHIS, EPA, USCS

19 CFR 12.10 et

seq Thủ tục khai báo Hải quan

CFSAN, AMS, PPQ, APHIS, EPA, USCS

19 CFR Part 132 AAA-Quotas nhập khẩu

nông sản

CFSAN, AMS, PPQ, APHIS, EPA, USCS

21 CFR 1.83 et seq TiTiêu chuẩn kỹ thuật,

mã, nhãn,

CFSAN, AMS, PPQ, APHIS, EPA, USCS

21 USC 301 et seq Cấm nhập khẩu hàng

giả

CFSAN, AMS, PPQ, APHIS, EPA, USCS

42 USC 151 et seq Vệ sinh dịch tễ CFSAN, AMS, PPQ,

APHIS, EPA, USCS

7 USC 150aa et

CFSAN, AMS, PPQ, APHIS, EPA, USCS

7 USC 601 et seq AAA-Quotas nhập khẩu

nông sản

CFSAN, AMS, PPQ, APHIS, EPA, USCS

Nguồn: Harmonized Tariff Schedule of United States 2001

Chương 2: Thực trạng xuất khẩu rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ 2.1 Tiềm năng sản xuất và xuất khẩu hàng rau quả.

Do mức sống của người dân được cải thiện, thu nhập tăng dẫn đến nhu cầu tiêu

thụ rau quả tăng lên đáng kể, đặc biệt là ở những thành phố lớn: Hà Nội, Thành

phố Hồ Chí Minh …,Bên cạnh đó, Ngày càng nhiều các doanh nghiệp tham gia vào xuất khẩu đã tạo điều kiện thuận lợi cho rau và quả Việt Nam thâm nhập vào những thị trường nước ngoài Nhu cầu tiêu thụ nội địa và xuất khẩu tăng nhanh đã thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển liên tục Diện tích rau và cây ăn quả tăng lên đáng kể, năng suất được cải thiện và sản lượng cũng tăng nhiều qua các năm

2.1.1 Diện tích

Cả nước có 12 triệu ha đất canh tác, diện tích cây hàng năm chiếm 75% (trong đó

có diện tích trồng rau), diện tích cây lâu năm chiếm 15% (có diện tích cây ăn quả) Trong những năm 90, diện tích cây hàng năm tăng bình quân 2,9%/năm, cao hơn mức tăng dân số, trong khi đó diện tích cây lâu năm tăng nhanh tới 7,7%/năm Chỉ sau 1 năm triển khai đề án phát triển rau quả đến năm 2010 với tổng vốn đầu tư lên đến 16.086 tỷ đồng, diện tích trồng rau quả năm 2000 đã đạt trên 1 triệu ha, tăng 6,3% NăM 2008 CẢ nước có trên 1,4 triệu ha sản xuất rau - quả, trong đó diện tích rau các loại chiếm trên 635.000 ha, giá trị sản xuất rau - quả chiếm trên 15% tổng giá trị sản xuất ngành trồng trọt Hiện tại, trên toàn quốc

có 05 vùng trồng rau, nhưng vùng sản xuất lớn nhất là vùng Đồng bằng Sông Hồng và vùng Đồng bằng sông Cửu Long Hai vùng này có sản lượng rau chiếm khoảng 30% sản lượng rau cả nước.Dự kiến đến năm 2010 diện tích rau - quả cả nước sẽ phát triển trên 1,7 triệu ha Trong đó, diện tích 10 loại cây ăn quả chủ lực xuất khẩu được quy hoạch trên 218.000 ha Các vùng rau, quả, hoa tập trung sẽ

được quy hoạch ở những vùng có hội đủ các điều kiện thuận lợi về đất đai, khí hậu, lao động.

2.1.2 Sản lượng và năng suất

Theo bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn thì lượng rau quả năm 2000 tăng 5% so với năm 1999 và đạt 10 triệu tấn trong đó 6 triệu tấn quả và 4 triệu tấn rau, năm 2008 có 11.9 triệu tấn rau quả, các loại rau quả chủ yếu gồm chuối, dừa thanh long, nhãn vải, ngô bao tử Tuy nhiên tốc độ tăng diện tích cao hơn tốc độ tăng sản lượng, điều này cho thấy năng suất của rau quả của nước ta nói chung chưa cao: năng suất rau là 14,5 triệu tấn/ha; năng suất quả là 9 triệu tấn/ha Theo

dự kiến của Bộ NN và PTNT đến năm 2010, sản lượng rau quả sẽ đạt 17 triệu tấn, tăng 5,4%/năm

Đồng bằng sông Hồng là vùng sản xuất rau lớn nhất của cả nước, chiếm khoảng 29% sản lượng rau toàn quốc, với những điều kiện thuận lợi về đất đai, thời tiết

và gần thị trường Hà Nội Thời tiết mát trong giai đoạn tháng 10 đến tháng 2 là điều kiện tốt để trồng các loại rau ôn đới như cải bắp, hành, cà chua, củ cải và xúp lơ Tiếp theo, ĐBSCL chiếm 23% sản lượng rau của cả nước Xu hướng biến động sản lượng của các loại cây ăn quả Với sự thay đổi diện tích: sản lượng vải, Nho, chôm chôm tăng rất nhanh, trong khi sản lượng chuối hầu như không tăng, Những sản lượng dứa lại có xu hướng giảm xuống Điều đáng chú ý Là đối với các loại cây chủ yếu, tốc độ tăng diện Tích cao hơn tốc độ tăng sản lượng, đồng nghĩa với việc năng suất của một số loạỉ trái cây giảm xuống Hiện nay, năng suất quả của Việt Nam nhìn chung cũng thấp vải (8 Tấn/ha), nhãn (10.5-12 Tấn/ha), Xoài (14 Tấn/ha), Dừa (13-14 Tấn/ha)

2.1.3 Thực trạng xuất khẩu hàng rau quả từ 2005 đến nay.

Từ năm 1990 trở về trước, rau quả của Việt Nam chủ yếu xuất sang Liên Xô và các nước Đông Âu, nhất là khi Việt Nam chính thức gia nhập Cộng Đồng Hỗ Trợ Kinh tế COMENCO Sau cuộc khủng hoảng của các nước XHCN, sự sụp đổ của

khối COMENCO làm gián đoạn trao đổi thương mại giữa các nước, thêm vào đó

sự suy thoái kinh tế làm giảm nhu cầu nhập khẩu đối với các sản phẩm của Việt Nam Xuất khẩu giảm từ 9.535 tấn (1989) xuống còn 450 tấn (1991)

Trong vòng một vài năm sau đó, xuất khẩu rau quả lại tăng mạnh trở lại một phần do có sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng, một số diện tích đất trồng lúa được chuyển sang trồng rau và cây ăn quả Đây cũng là thời kỳ sản xuất rau quả được nhà nước đặc biệt quan tâm, do vấn đề an ninh lương thực không còn là vấn đề bức xúc hàng đầu Chính phủ đã duyệt đề án phát triển rau quả đến năm 2010 với tổng vốn đầu tư lên đến 16.086 tỷ đồng Nhờ vậy, những năm gần đây, trong khi nhiều mặt hàng có giá trị xuất khẩu thấp hơn những năm trước thì rau quả lại nổi lên như một mặt hàng đạt giá trị xuất khẩu lớn

Bảng 11: Kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam từ 2005-2008

Năm Giá trị (triệu USD) % so với năm

Nguồn: Bộ thương mại

So với mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD vào năm 2010 của "Chương trình phát triển rau quả thời kỳ 1999- 2010 thì đến năm 2006 chúng ta mới xuất khẩu được hơn 259 triệu USD, đạt 30% kế hoạch Với Mục tiêu của ngành rau quả Việt Nam là đạt kim ngạch 280 triệu USD vào cuối năm đó không đạt được, tuy nhiên vẫn có những điểm đáng khích lệ như: Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: sản phẩm rau quả Việt Nam đã có mặt tại 50 quốc gia và vùng lãnh thổ có tiềng nói và dần khẳng định được chỗ đứng trong năm

2006 Năm 2007 Kim ngạch xuất khẩu rau, quả của Việt Nam đạt 298,4 triệu USD tăng 15% so với cùng kỳ năm 2006 Kết quả trên có được trong bối cảnh

hoạt động xuất khẩu cả nước năm 2007 tăng nhanh và do nhiều loại rau, quả được mùa, mở rộng diện tích trồng trọt Hiện rau, quả Việt Nam có mặt tại thị trường trên 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó một số đối tác lớn như Nga, các quốc gia vùng Trung Đông và Châu Á…, Trong năm 2008 kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước đạt 383,888 triệu USD, tăng 32% so với 2007 Chủng loại: Năm

2008, một số chủng loại rau quả xuất khẩu chủ lực như: Dứa, kim ngạch các sản phẩm từ vải và rau cải tăng rất mạnh, lần lượt tăng 33,20%; tăng 244,85% và tăng 86,69% so với năm 2007

Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu một số chủng loại rau quả chủ lực khác như thanh long, dưa chuột, nấm lại giảm khá mạnh, lần lượt giảm 20,76%; 51,76% và 23,77% so với năm 2007 Thị trường: Trong năm 2008, kim ngạch xuất khẩu rau quả của nước ta sang 2 thị trường lớn nhất là Nga và Trung Quốc đều giảm khá mạnh, lần lượt giảm 28,72% và giảm 19,71% so với năm 2007 Từ năm 2005 trở lại đây, kim ngạch xuất khẩu đã có bước tăng trưởng tương đối vững chắc và đạt kết quả xấp xỉ 15% Đây là tốc độ tăng trưởng cao nhất trong số tất cả các mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng của Việt Nam có kim ngạch trên 50 triệu USD trong cùng giai đoạn này

Tuy vậy giá trị kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt được còn chưa ổn định, chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có Nhìn chung kim ngạch xuất khẩu rau quả mới chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của cả nước Năm 1998, kim ngạch xuất khẩu rau quả mới chiếm tỷ trọng là 1,5% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của nông-lâm-thuỷ sản, và tỷ trọng này có tăng lên trong những năm sau đó, năm 1999: 3%, năm 2000: 5%, và đỉnh cao đạt được là 7,5% trong năm 2004, nhưng vào 2 năm 2005 và 2006, cho tới 2008 tỷ trọng đang có

xu hướng giảm, Nguyên nhân này bắt nguồn từ tình trạng giá nông sản xuất khẩu giảm trên thị trường thế giới, phần nữa là do những khó khăn trong xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc-thị trường rau quả lớn nhất của Việt Nam - sau

khi Trung Quốc ra nhập Tổ chức thương mại Thế giới (WTO) Những con số trên nói lên rằng, năng lực sản xuất rau quả của Việt Nam vẫn còn rất khiêm tốn, giá trị xuất khẩu rau quả còn rất nhỏ bé và không đáng kể so với xuất khẩu nông- lâm- thuỷ sản nói chung.

2.2 Phân tích thực trạng xuất khẩu hàng rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ.

2.2.1 Chính sách của nhà nước trong sản xuất và xuất khẩu hàng rau quả sang thị trường Mỹ.

Trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hoá, thực hiện chính sách mở cửa, thị trường được hội nhập và phát triển theo hướng đa phương hoá, đa dạng hoá Bên cạnh những thị trường đã có, rau, hoa quả Việt Nam đã xâm nhập nhiều thị trường mới Tuy lĩnh vực tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu chưa đạt được kết quả mong muốn, nhưng bước đầu đã định hướng cho người sản xuất tập trung vào những hàng hoá có ưu thế Đặc biệt, xuất hiện nhiều công ty thuộc mọi thành phần kinh tế cùng tham gia xuất khẩu rau quả

Để mở rộng thị trường xuất khẩu rau quả Nhà nước đã thực hiện rất nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp, các nhà kinh tế sản xuất, xuất khẩu rau quả thông qua nhiều biện pháp như hoàn thuế giá trị gia tăng cho rau quả xuất khẩu; thưởng xuất khẩu đổi với nhiều mặt hàng rau quả mới xuất khẩu; hỗ trợ thông tin cho các doanh nghiệp tìm kiếm thị trường

Cụ thể: theo công văn số 83/1998/TT/BTC ngày 26/8/1998 trong đó quy định các doanh nghiệp xuất nhập khẩu rau quả được phép hoàn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng rau quả xuất khẩu Điều này đã khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả ra nhiều thị trường Quy định này là một trong những ưu đãi lớn của Chính phủ đối với xuất khẩu rau quả Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh xuất nhập khẩu sản phẩm rau quả cũng được hưởng chế độ ưu đãi về thuế xuất nhập khẩu

Ngoài ra, Chính phủ ban hành Quyết định số 178, về hỗ trợ lãi suất vay vốn ngân hàng đối với một số mặt hàng xuất khẩu Thực hiện chủ trương của Chính phủ về khuyến khích xuất khẩu, góp phần hỗ trợ về vốn cho những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh những mặt hàng xuất khẩu, Chính phủ cho vay với lãi suất thấp hơn 0,2%/tháng so với mức lãi suất cho vay xuất khẩu mà ngân hàng thương mại

áp dụng

Quy chế thưởng xuất khẩu đối với phần kim ngạch xuất khẩu năm 2003 vượt so với năm 2002 áp dụng cho 13 mặt hàng và nhóm mặt hàng, trong đó có rau quả các loại được quy định tại quyết định số 1116/QĐ-BTM ngày 9/9/2003 Trong số

13 nhóm hàng được thường thì rau quả là một trong 3 nhóm hàng có mức thưởng cao nhất - đến 1000đồng/USD tăng thêm Hình thức này sẽ tạo điều kiện kích thích xuất khẩu rau quả trong thời gian tới

2.2.2 Hàng hoá rau quả xuất khẩu và cơ cấu.

Mặt hàng Rau quả xuất khẩu của Việt Nam ra thế giới dưới các dạng tươi, sấy khô, đông lạnh và đóng hộp Trong đó hơn 80% lượng rau quả xuất khẩu là ở dạng chế biến, hầu hết là đóng hộp và một phần ở dạng sấy khô và đông lạnh, phần còn lại là rau quả tươi, xuất khẩu không đáng kể Các loại quả xuất khẩu chủ yếu là dứa, chuối, xoài, vải, dưa hấu, nhãn, thanh long và chôm chôm; các loại rau xuất khẩu là cải bắp, dưa chuột, khoai tây, hành, cà chua, đậu, súp lơ và ớt Những năm gần đây do có sự biến động về thị trường xuất khẩu và khối lượng xuất khẩu nên cơ cấu các mặt hàng xuất khẩu có sự thay đổi đáng kể

2.2.3 Kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả.

Rau và quả Việt Nam xuất sang Mỹ chủ yếu dưới dạng chế biến, lượng rau quả tươi xuất sang không đáng kể, chỉ đạt vài trăm ngàn USD mỗi năm, chủ yếu là hành tỏi, đậu xanh, các loại quả nhiệt đới Kim ngạch tỏi xuất sang thị trường Mỹ

ở mức không đáng kể năm 1998 là 20 000 đô la, năm kế tiếp sau đã tăng gấp 10 lần và gấp hơn 20 lần vào năm 2001, năn 2008 la hơn 40 lần Tỏi cung cấp cho thị

trường Mỹ chủ yếu là tỏi tươi, với các chủng loại khác nhau Đây là mặt hàng rau xuất khẩu có giá trị lớn của Việt Nam trong những năm gần đây, đem lại nhiều ngoại tệ, đến nay đạt kim ngạch là 639.000 đô la.

Kim ngạch xuất khẩu rau quả vào thị trường Mỹ trong những năm qua

(Đơn vị: 1000tấn)

Kim ngạch xuất

Nguồn: Vụ Thống kê- Bộ Thương Mại.

Những năm trước năm 2002, sản phẩm nấm đóng hộp và nấm khô hầu như chưa

có mặt tại thị trường Mỹ, nhưng đến năm 2002 có bước đột phá lớn trong khối lượng nấm hộp xuất vào thị trường này với kim ngạch xuất khẩu cao hơn cả tỏi

và đạt mức 862.000 USD Dưa chuột muối đã có kim ngạch xuất khẩu 66.000 đô

la vào thị trường Mỹ năm 2007, nhưng những năm về trước và năm 2004 giá trị xuất khẩu không đáng kể

Tỷ trọng giữa giá trị rau xuất khẩu và quả xuất khẩu trong tổng kim ngạch 5,318 triệu xuất sang Mỹ năm 2002 đạt mức cân đối Việt Nam chủ yếu xuất khẩu quả nhiệt đới sang thị trường Mỹ, nhiều nhất vẫn là dứa, vải, đu đủ, ngoài ra còn có chanh tươi, dưa và ổi Dứa đóng hộp xuất khẩu năm 1998 đạt hơn 2 triệu đôla, và tăng lên gần 3.5 triệu đôla ngay năm sau đó, nhưng từ năm 2005 trở lại đây, lượng dứa hộp và chế biến xuất sang nước này giảm đáng kể, thấp nhất là 449.470 đôla (Nguyên nhân chính là do công nghệ chế biến của ta còn lạc hậu, công suất nhỏ lại thêm vào đó lượng nguyên liệu cho chế biến không đủ vì vậy hầu hết các nhà máy chỉ làm việc một thời gian trong năm Nhưng ngược với xu hướng biến động giảm của sản phẩm dứa hộp xuất khẩu vào thị trường Mỹ, kim

ngạch xuất khẩu dứa tươi lại tăng trong những năm gần đây, đến năm 2006 đã đạt mức 416.061 đô la, tăng gấp hơn 4 lần so với năm 1998 So với mức nhập khẩu

180 triệu đô la dứa tươi của Mỹ thì Việt Nam xuất khẩu dứa còn chưa đáp ứng

đủ 1% nhu cầu nhập khẩu của nước này Tuy vậy Việt Nam đã đứng thứ 8 trong

số các nước xuất khẩu dứa hàng đầu vào thị trường Mỹ, dẫn đầu là các nước Philippines, Indonesia và Thái Lan Vấn đề tồn đọng do cây dứa của Việt Nam tuy có hương vị tốt nhưng năng suất còn thấp, thấp hơn từ 5 đến 6 lần so với giống dứa Cayen trên thế giới với sản lượng là 50-60 tấn/ha Nhưng gần đây chính phủ đã hỗ trợ xuất khẩu mặt hàng này vào thị trường Mỹ, và bắt đầu áp dụng giống dứa mới cho năng suất cao vào gieo trồng, vì vậy ngành dứa xuất khẩu của Việt Nam rất có triển vọng trong tương lai

Với tốc độ tiêu thụ đu đủ tăng 10%/năm của người tiêu dùng Mỹ, trong khi sản lượng đu đủ trong nước còn quá thấp, vì vậy hàng năm Mỹ phải nhập khẩu khối lượng lớn loại quả nhiệt đới này Đây cũng là thị trường nhập khẩu đu đủ lớn nhất thế giới Việt Nam xuất khẩu đu đủ vào thị trường Mỹ năm 2006 với giá trị là 43.072 đô la, tăng hơn so với năm 2005 nhưng lại giảm một nửa so với kim ngạch xuất khẩu năm 2004 (63.600 đô la) Trong những năm gần đây, vải và chôm chôm được đánh giá là những sản phẩm xuất khẩu có triển vọng lớn đối với hầu hết các thị trường Vải được trồng khắp cả nước, chôm chôm chủ yếu ở Nam Bộ, hai loại trái cây này cho sản lượng cao gần nhất nước Tuy vậy giá trị xuất khẩu vải của nước ta sang thị trường Mỹ đã giảm từ mức 31.362 đô la năm 2005 xuống còn 10.700 đô la năm 2006 Nguyên nhân chủ yếu vẫn là do thị trường Mỹ khó tính, đưa ra những quy định chặt chẽ về kiểm dịch vệ sinh dịch tễ đối với rau quả nhập khẩu, thêm vào đó nước ta còn thiếu các kho lạnh bảo quản và công nghệ

để chế biến vải còn lạc hậu Vải chủ yếu được xuất dưới dạng sấy khô, giá trị dinh dưỡng không cao, kéo theo giá trị kinh tế chưa cao Ngoài ra còn một số loại quả khác được xuất sang Mỹ như: ổi, dưa, xoài, chanh … Những năm về trước ổi

chưa được xuất khẩu, nhưng năm 2006 đã xuất được hơn 10.000 đôla vào thị trường Mỹ Đây là loại quả “lạ”, chỉ có ở những nước nhiệt đới, vì vậy rất có tiềm năng xuất khẩu trong tương lai không xa Thị phần của xoài của Việt Nam trên thị trường Mỹ vẫn còn rất nhỏ bé trong khi Mỹ là nước nhập khẩu xoài lớn nhất thế giới Bình quân mỗi năm từ 2005 đến 2007, kim ngạch xuất khẩu xoài của Việt Nam mới đạt hơn 4.000 đôla

2.2.4 Thị trường, giá cả hàng rau quả xuất khẩu.

Cùng với xu hướng biến động tăng của xuất khẩu rau quả nói chung vào tất cả các thị trường, kim ngạch xuất khẩu vào Mỹ cũng tăng trong những năm qua, đưa thị trường Mỹ trở thành thị trường rau quả lớn thứ 6 của Việt Nam sau những thị trường Châu á: Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc

Kim Ngạch xuất khẩu rau quả sang một số thị trường của nước ta.

Tên nước Kim ngạch xuất

khẩu 2006 (USD)

Kim ngạch xuất khẩu năm 2007 (USD)

Kim ngạch xuất khẩu năm 2008 (USD)

của rau quả Việt Nam Được đánh giá là thị trường tiềm năng, vì vậy kim ngạch chưa lớn, mới chỉ chiếm tỷ trọng khoảng hơn 2% so với giá trị xuất khẩu rau quả của cả nước, nhưng đó cũng là những kết quả đáng khích lệ cho toàn ngành Dấu hiệu của sự gia tăng này bắt đầu vào năm 1998, từ sự “cất cánh” của mặt hàng dứa hộp xuất khẩu của ta sang thị trường Hoa Kỳ Kim ngạch xuất khẩu dứa hộp trong tương lai sẽ lên tới hơn chục triệu đô la mỗi năm Tuy nhiên sự tăng trưởng này chưa ổn định, và còn rất nhỏ bộ so với tổng kim ngạch nhập khẩu rau quả hàng năm của Mỹ Đạt tỷ trọng là 0,1% trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ, thể hiện rau quả Việt Nam thực sự mới chỉ là “đặt chân” lên đất Mỹ, chứ chưa để lại dấu ấn quan trọng nào Mỹ là một thị trường khó tính với những quy định khắt khe về vệ sinh, các quy định về nhón mỏc thương mại và xuất xứ hàng hoá Trong khi đó, công nghệ chế biến và bảo quản vệ sinh dịch tễ của ta lại chưa đáp ứng được yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng cũng như thị hiếu thị trường Khâu tiếp thị và quảng cáo của Việt Nam cũng yếu, làm hạn chế khả năng đẩy nhanh xuất khẩu rau quả chế biến cũng như rau quả tươi sang thị trường Mỹ.

Tỷ trọng các thị trường xuất khẩu rau quả của Việt Nam

Nguồn: Bộ thương Mại Việt Nam năm 2007.

2.2.5 Các hình Thức xuất khẩu rau quả.

a Xuất khẩu trực tiếp

Xuất khẩu trực tiếp là việc xuất khẩu các loại hàng hoá rau quả và dịch vụ do các doanh nghiệp của Tổng công ty hoặc do các doanh nghiệp của các địa phương trong nước sản xuất, tới khách hàng nước ngoài thông qua các đơn vị thành viên của Tổng công ty

Về nguyên tắc: Xuất khẩu trực tiếp có thể làm tăng thêm rủi ro trong kinh doanh, song nó lại có những ưu điểm nổi bật:

- Giảm bớt chi phớ trung gian do đó tăng lợi nhuận doanh nghiệp

- Có thể liên hệ trực tiếp và đều đặn với khách hàng và thị trường, biết được nhu cầu của người tiêu dùng và thị trường, biết được nhu cầu của người tiêu dùng

và tiến độ tiêu thụ hàng hoá của thị trường thế giới, trên cơ sở đó có thể điều

chỉnh khả năng cung ứng sản phẩm và những điều kiện bán hàng cần thiết

b Xuất khẩu uỷ thác

Đây là hinh thức kinh doanh, trong đó đơn vị xuất khẩu đóng vai trò là người trung gian thay cho đơn vị sản xuất, tiến hành ký kết hợp đồng ngoại thường và các thu tục cần thiết khác, để xuất khẩu hàng hóa do người khác sản xuất, thông qua đó thu được một số tiền nhất định dưới hình thức phí uỷ thác xuất khẩu

Hình thức này bao gồm các bước:

* Ký hợp đồng xuất khẩu uỷ thác với các đơn vị trong nước

Ký hợp đồng xuất khẩu, giao hàng và thanh toán tiền với bên nước ngoài

* Nhận phí uỷ thác xuất khẩu từ đơn vị trong nước

2.3 Kết luận đánh giá qua nghiên cứu thực trạng xuất khẩu rau quả Việt Nam sang thị trường Mỹ

2.3.1 Những kết quả đạt được.

- Công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất khẩu nói chung và xuất khẩu rau quả nói riêng ngày càng được cải tiến và hoàn thiện theo hướng khuyến khích xuất khẩu; chính phủ đã có nhiều ưu đãi thích hợp như: áp dụng thuế suất 0% đối với hàng hóa nông sản xuất khẩu, hỗ trợ nhập khẩu giống dứa Cayen, trợ giá xuất khẩu dứa hộp sang thị trường Mỹ, hỗ trợ lãi suất đối với rau quả xuất khẩu, thưởng xuất khẩu đối với mặt hàng rau quả tươi và chế biến Hơn nữa chính phủ cũng có những quy định về khoản chi hoa hồng giao dịch và môi giới xuất khẩu trả cho người nước ngoài, phần nào giúp các doanh nghiệp xuất khẩu bán được hàng, tăng thêm khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp Việt Nam Các khoản chi này được coi là chi phí hợp lý, khuyến khích tìm kiếm mở rộng thị trường xuất khẩu Hơn nữa, chính phủ cũng kiên quyết xoá bỏ một số thủ tục và các loại lệ phí chưa hợp lý liên quan đến xuất khẩu Hiện nay tất cả các doanh nghiệp đều được tham gia xuất khẩu: doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; vì vậy hoạt động xuất khẩu rau quả trong những năm gần đây diễn ra sôi nổi

- Trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu rau quả trên thế giới ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp nhà nước đã tích cực chủ động hơn trong việc tìm kiếm thị trường, tìm kiếm nguồn hàng, tổ chức tốt khâu quản lý, thanh quyết toán từng lô hàng nhằm đem lại hiệu quả cao; khâu sắp xếp tổ chức và mạng lưới kinh doanh

đã được các doanh nghiệp quan tâm hơn Các doanh nghiệp cũng xúc tiến mở văn phòng đại diện, thành lập công ty kinh doanh ở nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi đưa sản phẩm ra nước ngoài tiêu thụ Do vậy trong những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu rau quả tăng nhanh, các mặt hàng rau quả đa dạng hơn, ngày càng có nhiều giống rau quả mới được đưa ra sản xuất và xuất khẩu Khâu tiếp thị

đã được các doanh nghiệp chú ý Một số công ty chế biến, công ty kinh doanh xuất khẩu đã chủ động tìm thị trường, bạn hàng Các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu rau quả của nước ta đã qua rồi bước đi chập chững trong việc thâm

nhập các thị trường lớn như: EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, đã đến lúc các doanh nghiệp của ta bắt đầu củng cố chỗ đứng đã có và từng bước mở rộng thị trường ở các trung tâm đó Thêm vào đó, trong nhiều năm qua chúng ta đã hình thành được một số vùng rau quả tương đối tập trung Thí dụ: vùng vải và nhãn ở đồng bằng Sông Hồng và các tỉnh phía Đông Bắc, vùng rau ôn đới ở ĐBSH và Đà Lạt… ở những vùng chuyên canh rau quả tập trung này, đã hình thành các cơ sở công nghiệp chế biến sản phẩm cho toàn vùng Đó là những hạt nhân tạo vùng chuyên canh quan trọng Những hạt nhân này sẽ góp phần đáng kể để củng cố và mở rộng vùng chuyên canh rau quả đã và đang hình thành

- Công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất - nhập khẩu nói chung và xuất-nhập khẩu rau quả nói riêng ngày càng được cải tiến và hoàn thiện theo

hướng khuyến khích xuất khẩu; chính phủ đã có nhiều ưu đãi thích hợp như: áp dụng thuế suất 0% đối với hàng hóa nông sản xuất khẩu, hỗ trợ nhập khẩu giống dứa Cayen, trợ giá xuất khẩu dứa hộp sang thị trường Mỹ, hỗ trợ lói suất đối với rau quả xuất khẩu, thưởng xuất khẩu đối với mặt hàng rau quả tươi và chế biến Hơn nữa chính phủ cũng có những quy định về khoản chi hoa hồng giao dịch và môi giới xuất khẩu trả cho người nước ngoài, phần nào giúp các doanh nghiệp xuất khẩu bán được hàng, tăng thêm khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp Việt Nam Các khoản chi này được coi là chi phí hợp lý, khuyến khích tìm kiếm

mở rộng thị trường xuất khẩu Hơn nữa, chính phủ cũng kiên quyết xoá bỏ một số thủ tục và các loại lệ phí chưa hợp lý liên quan đến xuất khẩu Hiện nay tất cả các doanh nghiệp đều được tham gia xuất khẩu: doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài;

vì vậy hoạt động xuất khẩu rau quả trong những năm gần đây diễn ra sôi nổi

- Trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu rau quả trên thế giới ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp nhà nước đó tích cực chủ động hơn trong việc tỡm kiếm thị trường, tỡm kiếm nguồn hàng, tổ chức tốt khâu quản lý, thanh quyết toán từng lô

hàng nhằm đem lại hiệu quả cao; khâu sắp xếp tổ chức và mạng lưới kinh doanh

đó được các doanh nghiệp quan tâm hơn Các doanh nghiệp cũng xúc tiến mở văn phũng đại diện, thành lập công ty kinh doanh ở nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi đưa sản phẩm ra nước ngoài tiêu thụ Do vậy trong những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu rau quả tăng nhanh, các mặt hàng rau quả đa dạng hơn, ngày càng có nhiều giống rau quả mới được đưa ra sản xuất và xuất khẩu Khâu tiếp thị

đó được các doanh nghiệp chú ý Một số công ty chế biến, công ty kinh doanh xuất khẩu đó chủ động tỡm thị trường, bạn hàng Các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu rau quả của nước ta đó qua rồi bước đi chập chững trong việc thâm nhập các thị trường lớn như: EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, đó đến lúc các doanh nghiệp của ta bắt đầu củng cố chỗ đứng đó cú và từng bước mở rộng thị trường ở các trung tâm đó Thêm vào đó, trong nhiều năm qua chúng ta đó hỡnh thành được một số vùng rau quả tương đối tập trung Thí dụ: vùng vải và nhón ở đồng bằng Sông Hồng và các tỉnh phía Đông Bắc, vùng rau ôn đới ở ĐBSH và Đà Lạt… Ở những vùng chuyên canh rau quả tập trung này, đó hỡnh thành các cơ sở công nghiệp chế biến sản phẩm cho toàn vùng đó là những hạt nhân tạo vùng chuyên canh quan trọng Những hạt nhân này sẽ góp phần đáng kể để củng cố và mở rộng vùng chuyên canh rau quả đó và đang hỡnh thành

- Sau nhiều năm đàm phán và thương lượng, cuối cùng hiệp định thương mại Việt-Mỹ đã được ký kết và có hiệu lực cuối năm 2001, Mỹ trao quy chế bình thương hoá quan hệ vĩnh viễn (PNTR) cho Việt Nam và đặc biệt Việt Nam là thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại thế giới WTO Đây là thành công to lớn của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới và thực hiện chính sách đa dạng hoá và đa phương hoá thị trường Hàng rào thuế quan vào thị trường Hoa Kỳ đó đang và sẽ hạ xuống mạnh làm cho nhiều mặt hàng của ta có lợi thế hơn khi xâm nhập vào thị trường này Một số mặt hàng rau quả Việt Nam đó xâm nhập vào thị trường Hoa Kỳ trong khi đang phải chịu đánh thuế rất cao từ 30%