CHUẨN KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG Kiến thức Hiểu được: - Biết khái niệm và quy luật biến đổi tuần hoàn của bán kính nguyên tử, năng lượng ion hoá, độ âm điện của một số nguyên tố trong một ch
Trang 1Giáo án hóa học lớp 10 nâng cao - Bài 11
SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ ĐẠI LƯỢNG VẬT LÍ
CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC
(Sách giáo khoa Hoá học 10 nâng cao)
A CHUẨN KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG
Kiến thức
Hiểu được:
- Biết khái niệm và quy luật biến đổi tuần hoàn của bán kính nguyên tử, năng lượng ion hoá, độ âm điện của một số nguyên tố trong một chu kì, trong nhóm A
Kĩ năng
- Dựa vào quy luật chung, suy đoán được sự biến thiên tính chất cơ bản trong chu kì (nhóm A) cụ thể, thí dự sự biến thiênvề:
- Độ âm điện bán kính nguyên tử, năng lượng ion hoá thứ nhất
B CHUẨN BỊ
Trang 2Giáo viên: Bảng 2.2; 2.3; hình 2.1; 2.2; 2.3
C KIỂM TRA BÀI CŨ
Nguyên nhân nào làm cho tính chất của các nguyên tố biến đổi một cách tuần hoàn? Cho ví dụ
D TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ
Hoạt động 1:
Xem bảng 2.2 nêu quy luật
biến đổi bán kính nguyên tử
của các nguyên tố theo chu
kì và theo nhóm?
* Dựa vào đặc điểm cấu tạo
của các nguyên tố trong một
chu kì và trong một nhóm,
GV hướng dẫn cho HS giải
I BÁN KÍNH NGUYÊN
TỬ
- Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, bán kính nguyên tử các nguyên tố tăng dần
Giải thích: Trong 1 chu kì:
Các nguyên tử cùng số lớp e
Z + tăng lực hút giữa các hạt nhân với các e lớp ngoài cùng tăng bán kính
Trang 3thích quy luật biến đổi bán
kính nguyên tử theo chu kì
và theo nhóm
* Nêu kết luận biến đổi bán
kính nguyên tử
nguyên tử giảm dần
- Trong một nhóm, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, bán kính nguyên tử các nguyên tố tăng dần
Giải thích: Z + tăng (từ trên
xuống dưới) số lớp e tăng nhanh bán kính nguyên tử tăng nhanh
Hoạt động 2:
- Tìm hiểu SGK để biết năng
lượng ion hoá là gì?
* GV bổ sung: Năng lượng
ion hoá I2, I3, I4… có được là
khi tách e ra khỏi ion mang
Kết luận: Bán kính nguyên
tử của các nguyên tố biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân
II NĂNG LƯỢNG ION HOÁ (I)
1 Khái niệm (SGK)
Năng lượng ion hoá thứ nhất (I1) của nguyên tử là năng lượng tối thiểu cần để tách
Trang 41,2, 3… điện tích (+) tương
ứng I1 có ý nghĩa nhất đối
với hoá học I càng nhỏ
nguyên tử càng dễ tách e và
ngược lại
* GV cho VD: Cho biết
năng lượng ion hoá (kJ/mol)
của nguyên tử 1 số nguyên
tố như sau: IAl = 578, ISi =
786, IP = 1012
- Nguyên tử của nguuên tố
nào dễ tách e nhất? Khó tách
e nhất?
Yêu cầu HS suy nghĩ trả lời
* Giáo viên gợi ý HS tổng
kết: trong nguyên tử,
electron nào dễ tách ra khỏi
nguyên tử? Giữa I và khả
năng tách electron ra khỏi
electron thứ nhất ra khỏi nguyên tử ở trạng thái cơ bản
Đơn vị: kJ/mol VD: H H+ + 1e IH = 1312 kJ/mol
Ngoài ra có năng lượng ion hoá thứ hai (I2), thứ ba (I3)…; < I1 < I2 < I3 …
Electron liên kết với hạt nhân càng yếu càng dễ tách
ra khỏi nguyên tử Nguyên
Trang 5nguyên tử có mối liên hệ gì?
Hoạt động 3: Dựa vào quy
luật biến đổi bán kính
nguyên tử hãy cho biết:
- Trong 1 chù kì, nguyên tử
của nguyên tố nào dễ tách e
nhất? Khó tách e nhất? Giải
thích? Rút ra quy luật biến
đổi năng lượng ion hoá
trong chu kì
- Trong 1 nhóm A, nguyên
tử của nguyên tố nào dễ tách
e nhất? Khó tách e nhất?
Giải thích? Rút ra quy luật
biến đổi năng lượng ion hóa
trong nhóm A
tử càng dễ tách khỏi electron, năng lượng ion hoá càng thấp
2 Sự biến đổi năng lượng ion hoá thứ nhất
* Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của Z:
Z+ tăng lực hút của hạt nhân tăng I1 tăng
* Trong một nhóm A, theo chiều tăng của Z:
Z+ tăng r (nguyên tử) tăng lực hút của hạt nhân giảm I1 giảm
Kết luận: (SGK) Năng lượng ion hoá thứ nhất của nguyên tử các nguyên tố nhóm A biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng dần của điện
Trang 6Hoạt động 5:
- Dựa vào bảng 2.4 và hình
2.2 (SGK) hãy cho biết khái
niệm độ âm điện, quy luật
biến đổi độ âm điện của các
nguyên tố theo chu kì và
theo nhóm A
* GV kết luận:
- Theo chiều tăng dần của
Z+, độ âm điện của các
nguyên tố tăng lên trong một
chu kì và giảm đi trong một
nhóm
- Vậy độ âm điện của các
nguyên tố biến đổi tuần hoàn
theo chiều tăng dần của Z+
tích hạt nhân
III ĐỘ ÂM ĐIỆN
1 Khái niệm (SGK)
Độ âm điện của một nguyên
tử đặc trưng cho khả năng hút electron của nguyên tử
đó khi tạo thành liên kết hoá học
2 Sự biến đổi tuần hoàn độ
âm điện các nguyên tố
- Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của Z+ thì độ
âm điện tăng dần
- Trong một nhóm A, theo chiều tăng dần của Z+ thì độ
âm điện giảm dần
* Kết luận: Vậy độ âm điện của các nguyên tố biến đổi
Trang 7tuần hoàn theo chiều tăng dần của Z+
E CỦNG CỐ, DẶN DÒ
Hoạt động 7:
1.Trong một chu kì, bán kính nguyên tử các nguyên tố biến đổi như thế nào theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân? Cho ví dụ
2 Trong một nhóm A, bán kính nguyên tử các nguyên
tố biến đổi như thế nào theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân? Cho ví dụ
3 Hãy cho biết tính chất nào của các nguyên tố nhóm
A biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng dần của Z+:
a Số lớp electron e Số electron trong lớp vỏ nguyên tử
b Số electron ở lớp ngoài cùng f Tính kim loại - phi kim
c Khối lượng nguyên tử g Hình dạng đám mây electron
Trang 8d Hoá trị của các nguyên tố trong các oxit
Đáp án: b, d, f và g
BTVN 2.14; 2.15 (SBT)
