Ngộ độc aflatoxin cấp tính gây tử vong, mãn tính gây ung thư, suy giảm miễn dịch và những bệnh lý khác.. Aflatoxin còn làm giảm hoạt tính của các enzyme tiêu hoá amylase, lipase, tripsin
Trang 1Ngộ độc aflatoxin cấp tính gây tử vong, mãn tính gây ung thư, suy giảm miễn dịch và những bệnh lý khác Cơ quan bị tác hại đầu tiên là gan Aflatoxin còn làm giảm hoạt tính của các enzyme tiêu hoá (amylase, lipase, tripsin) → tiêu hoá kém, RNA và DNAase → giảm sinh tổng hợp protein tế bào
EC đưa ra hàm lượng aflatoxin tối đa trong TĂ chăn nuôi (ppb trong TĂ quy về độ ẩm 12%):
Trang 2Thức ăn Aflatoxin Các TĂ đơn (ngô, tấm, cám …) 50
TĂHH cho bò, cừu (ngoại trừ bò sữa, bê, cừu con) 50
TĂHH cho lợn và gia cầm (ngoại trừ thú non) 20
TĂ bổ sung cho bò, cừu (ngoại trừ bò sữa, bê, cừu con) 50
TĂ bổ sung cho lợn, gia cầm (ngoại trừ thú non) 30
Những thức ăn khác, đặc biệt cho bò sữa 10
Những TĂ đơn khác (khô dầu lạc, khô dừa, khô bông và
sản phẩm chế biến khác)
200
Trang 3- Tóm tắt 10 tác hại của mycotoxin:
+ Tác nhân gây ung thư, gan là cơ quan bị tổn thương khi
bị nhiễm aflatoxin B1, sau đó bị ung thư Ochratoxin cũng là tác nhân gây ung thư gan
+ Tác nhân gây nhiễm độc thận (ochratoxin, citrinin), thận sưng, suy giảm chức năng lọc của cầu thận, làm trầm trọng thêm triệu chứng ngộ độc
+ Gây độc thần kinh (fumonisin B1)
+ Tác nhân kích tố sinh dục giống estrogen (zearalenone), gây rối loạn động dục, giảm khả năng thụ thai, sẩy thai + Gây viêm da (trichothecenes)
+ Gây suy giảm miễn dịch, giảm sức đề kháng, dễ nhiễm bệnh, có bệnh thì khó chữa, giảm hiệu lực của vacxin
Trang 4+ Làm mất tính ham ăn của con vật, TĂ nhiễm mốc bị mất vitamin, khét, đắng, không còn thơm ngon, deoxynivalenol (DON) gây nôn, bỏ ăn
+ Làm giảm tiêu hoá, hấp thu do tế bào niêm mạc ống tiêu hoá bị hư hại, hoạt tính enzyme bị suy giảm
+ NS chăn nuôi bị giảm thấp, con vật non tăng trưởng chậm, tỉ lệ chết cao, con vật SS có tỉ lệ thụ thai thấp, sản lượng sữa kém, gia cầm giảm đẻ trứng, giảm chất lượng trứng
+ Gây độc với liều rất nhỏ và là độc tố tích luỹ, biểu hiện lâm sàng của sự trúng độc chỉ thấy rõ sau 1 thời gian nhất định
Trang 5- Các biện pháp phòng chống
+ Các biện pháp liên quan đến thu hoạch, bảo quản
Thu hoạch nhanh, gọn, phơi khô nhanh, tránh mưa Trong đ/k bảo quản có độ ẩm kk là 70%, t 0 27 0 C thì độ
ẩm tối đa khi đưa vào bảo quản: ngô 13,5%, lúa 16%, gạo 15%, đậu đỗ 15%, lạc bóc vỏ 7%, cùi dừa 7% … Cần chú ý kiểm soát khử côn trùng, sâu mọt trong kho.
Sự trao đổi chất của côn trùng → tăng độ ẩm, côn trùng di chuyển → phát tán nấm mốc Côn trùng có thể làm tăng nấm mốc trong nguyên liệu lên 10-30%
+ Các biện pháp vật lí, bao gồm tách chiết mycotoxin trong nguyên liệu TĂ bằng:
Dung môi hữu cơ: Ethanol 95%, acetone 90%, isopropanol 80%, methylene chlorit (CH 2 Cl 2 )
Xử lí nhiệt: Rang làm giảm AF B1 tới 50-70%
Xử lí tia bức xạ: Tia tử ngoại làm giảm AF B1 Phơi nắng
14 giờ giảm AF B1 tới 50%
Trang 6+ Các biện pháp hoá học, bao gồm việc dùng:
Hoá chất hấp phụ:
Than hoạt tính: liều dùng 200 ppm
HSCAS (hydrated sodium calcium aluminosilicate): liều dùng 0,5%
Sodium bentonite: liều dùng 0,5%
Chất hấp phụ thế hệ mới có năng lực hấp phụ cao là glucomanan chiết từ vách tế bào nấm men 1 g glucomanan có thể hấp phụ 80 mg zearalenone trong khi các chất khác chỉ hấp phụ được 2 mg
Chỉ hấp phụ những độc tố phân cực như aflatoxin, ochratoxin, fumonisin, zearalenone, không hấp phụ những độc tố không phân cực như trichothecenes (deoxynivalenol, T2-toxin …) Chất hấp phụ có thể làm mất tác dụng của thuốc chữa bệnh Chất hấp phụ phải nhanh chóng thải ra ngoài