Giáo án vật lý lớp 10 chương trình cơ bản - Tiết 17: BA ĐỊNH LUẬT NIU-TƠN pptx

Về kiến thức - Phát biểu được định nghĩa quán tính, định luật I và định luật II Newton - Định nghĩa khối lượng và các tính chất của khối lượng - Viết được công thức của định luật I, địn

Giáo án vật lý lớp 10 chương trình cơ bản - Tiết 17:

BA ĐỊNH LUẬT NIU-TƠN (Tiết 1)

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- Phát biểu được định nghĩa quán tính, định luật I và định

luật II Newton

- Định nghĩa khối lượng và các tính chất của khối lượng

- Viết được công thức của định luật I, định luật II Newton

và công thức của trọng lực

- Nắm được ý nghÜa của các định luật I và II Newton

2 Về kỹ năng

- Vận dụng định luật I, định luật II Newton, khái niệm quán

tính và cách định nghĩa khối lượng để giải thích một số hiện

tượng vật lý đơn giản

- Phân biệt được khái niệm: khối lượng, trọng lượng

- Giải thích được: ở cùng một nơi ta luôn có:

2

1 2

1

m

m P

P



II Chuẩn bị

1 Giáo viên: Các ví dụ có thể dùng định luật I, II để giải

thích như: hiện tượng giũ áo mưa để nưíc mưa văng ra

khỏi áo; sau khi ngừng đạp xe thì xe vẫn chạy thêm một

đoạn đường nữa; …

quả bóng bay đập vào tường thì quả bóng bật ngược trở lại

còn tường không bị dịch chuyển

2 Học sinh: Ôn lại khái niệm về khối lượng, cân bằng lực,

quán tính đã học ở THCS

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Lực là gì ? Lực gây ra tác dụng gì đối với vật

bị lực tác dụng ? Lực có cần thiết duy trì chuyển động không ?

3 Hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: Giới thiệu TN lịch sử của Galilê Định luật I

Newton, vận dụng định luật trong thực tế

Hoạt động của HS Trợ giúp của GV Nội dung

Đọc SGK về TN của

Khi cho viên bi sau khi lăn từ máng

I Định luật I Niu-tơn

Ga-li-lê

Hòn bi chuyển động

thẳng đều

Lực hút của Trái đất và

phản lực của mặt sàn

Là 2 lực cân bằng

Đang đứng yên sẽ tiếp

tục đứng yên, đang

chuyển động sẽ tiếp

tục chuyển động thẳng

nghiêng xuống khi máng nằm ngang với độ nhẵn khác nhau thì thấy rằng mặt phẳng càng nhẵn thì bi lăn được càng xa

Nếu không có ma sát

và máng nằm ngang thì hòn bi sẽ chuyển động như thế nào ?

Trên mp nằm ngang, nếu không có lực ma sát thì hòn bi chịu tác dụng của những lực nào ? Đặc điểm của hai lực này như thế nào ?

Vật sẽ ở trạng thái nào nếu chịu tác dụng của 2 lực cân bằng ?

1 Thí nghiệm lịch

sử của

Ga – li – lê

SGK

2 Định luật I

Niu-đều

HS cho ví dụ minh

họa

Suy nghĩ thảo luận,

liên hệ thực tế + Trả

lời

Trả lời câu hỏi C1

Lực không phải là

nguyên nhân duy trì

Khái quát các kết quả quan sát được, nhà bác học Niutơn đã phát biểu thành định luật gọi là định luật I Niutơn

Nêu ví dụ minh hoạ cho định luật ?

Hoàn thành yêu cầu bài tập 7

Chuyển động thẳng đều được nói đến trong định luật gọi là chuyển động theo quán tính

Vậy quán tính là gì ? Điều gì chứng tỏ mọi vật đều có quán tính ?

Khi tác dụng lực vào một vật thì vật có thể thay đổi vận tốc một

tơn:

Nếu không chịu tác dụng của lực nào hoặc chịu tác dụng của những lực có hợp lực bằng không, thì vật đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên, đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyển động thẳng đều

3 Quán tính:

Quán tính là tính chất của mọi vật có

xu hướng bảo toàn vận tốc cả về hướng

và độ lớn

chuyển động, mà là

nguyên nhân gây ra

biến đổi chuyển động

cách đột ngột không ? Yêu cầu hoàn thành câu hỏi C1

Vậy lực có phải là nguyên duy trì chuyển động không ?

Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung định luật II Niu-tơn Vận

dụng định luật trong thực tế

Qua các thí dụ tìm

mqh giữa lực và khối

lượng

Đặt vấn đề: Nếu hợp lực tác dụng lên vật khác không thì vật sẽ ở trạng thái nào ?

Ví dụ: Khi đẩy cùng 1

xe (cùng khối lượng) lực đẩy càng lớn thì vận tốc

xe thay đổi ntn ? Khi đẩy cùng 1 lực nhưng với 2 xe có khối lượng khác nhau thì 2 xe

II Định luật II Niu-tơn

1 Định luật (SGK)

m

F a





 hay F m a

Trong trường hợp vật chịu tác dụng của

nhiều lực tác dụng F1, 2

F , …Fn, thì F là hợp lực của các lực đó:

Tìm hợp lực của 2

lực và chỉ ra hướng

của véc tơ gia tốc

chuyển động ntn ?

Vectơ gia tốc luôn cùng hướng với vectơ hợp lực hay hợp lực

Độ lớn a đươc xác định theo

m

F

a hl



độ lớn của hợp lực được xác định theo hàm

số cosin

n 2

1 F F F

Tìm hợp lực theo quy tắc hình bình hành

Hoạt động 3: Tìm hiểu các khái niệm: khối lượng, mức

quán tính, trọng lực, trọng lượng

Hoàn thành yêu

cầu C2

Gia tốc nhỏ hơn

Hoàn thành yêu cầu C2

Nếu vật có khối lượng lớn thì thu gia tốc ntn ?

Gia tốc nhỏ hơn thì vận tốc thay đổi ntn ?

2 Khối lượng và mức quán tính

a.Định nghĩa

Khối lượng là đại

Vận tốc thay đổi

chậm hơn.Mức

quán tính lớn

hơn

Trả lời câu hỏi

C3

Xu hướng bảo toàn vận tốc hay mức quán tính như thế nào

?

Có thể dùng khối lượng để

so sánh mức quán tính của hai vật bất kỳ

Hoàn thành yêu cầu C3

Nhắc lại khái niệm trọng lực, đặc điểm của trọng lực mà

em đã học ? Thông báo khái niệm trọng lực và dụng cụ đo trọng lượng

lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật

b.Tính chất của khối lượng

- Khối lượng là một đại lượng vô hướng, dương và không đổi đối với mỗi vật

- Khối lượng có tính chất cộng

3 Trọng lực Trọng lượng

a.Định nghĩa

Trọng lực là lực của Trái đất tác dụng vào các vật, gây ra cho chúng gia tốc rơi

tự do

Hoàn thành C4

Phõn biệt trọng lực và trọng lượng

Hoàn thành yờu cầu C4

Ký hiệu: P

g m

b.Đặc điểm của P

- Điểm đặt: tại trọng

tõm của vật

- Phương: thẳng

đứng

- Chiều: từ trờn

xuống

- Độ lớn: là trọng lượng của vật, ký hiệu P, được đo bằng lực kế

4 Củng cố, vận dụng

- Định luật I và II Niu-tơn, khối lượng và mức quỏn tớnh,

trọng lực và trọng lượng, phõn biệt trọng lực và trọng lượng

5 Hướng dẫn học ở nhà

- Dặn dũ: Bài tập về nhà: 8,9,10 SGK trang 65