Sổ tay hướng dẫn lồng ghép truyền thông về rửa tay với xà phòng

Tài liệu tham khảo: Sổ tay hướng dẫn lồng ghép truyền thông về rửa tay với xà phòng

HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM

LH

TÀI LIỆU NÀY ĐƯỢC IN ẤN VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA

CHƯƠNG TRÌNH NƯỚC VÀ VỆ SINH - NGÂN HÀNG THẾ GIỚI

NHÓM BIÊN SOẠN:

Th.s Nguyễn Thị Thanh Hương – Phó Ban GĐXH

Nguyễn Thị Phương Nhung – CV Ban GĐXH

Cù Lệ Thủy

TS Lê Thu Hiền

SỔ TAY

(Tài liệu dành cho Cán bộ Hội LHPN Trung ương, Tỉnh và Huyện)

HƯỚNG DẪN LỒNG GHÉP TRUYỀN THÔNG

VỀ RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG

MỤC LỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

Ngân hàng Thế giới WB Chương trình Nước và Vệ sinh WSP

Tổ chức y tế thế giới WHO Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam HLHPN VN Rửa tay với xà phòng RTVXP

Vệ sinh an toàn thực phẩm VSATTP Mục tiêu quốc gia MTQG Nước sạch, vệ sinh môi trường NS - VSMT Văn hoá thông tin VHTT Chăm sóc sức khoẻ bà mẹ trẻ em CSSKBMTE Câu lạc bộ CLB

Trung ương TW

VIẾT TẮT 3

9 11 12 16 16 21 23 28 29 29 30 31 32 36 4 LỜI NÓI ĐẦU PHẦN I 6

TẦM QUAN TRỌNG CỦA RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG (RTVXP) 1 - Tầm quan trọng 6

2 - Khái niệm cơ bản về lồng ghép truyền thông RTVXP 7

3 - Sự cần thiết lồng ghép truyền thông RTVXP ở Việt Nam 8

PHẦN II 9

VAI TRÒ CỦA HỘI PHỤ NỮ CÁC CẤP VÀ CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỒNG GHÉP TRUYỀN THÔNG RTVXP 1- Vai trò của các cấp Hội phụ nữ trong hoạt động lồng ghép truyền thông RTVXP 2 - Kết quả truyền thông RTVXP của Hội LHPN Việt Nam 3 - Các chương trình có thể lồng ghép truyền thông RTVXP PHẦN III HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN LỒNG GHÉP RTVXP 1 - Hướng dẫn tổ chức các hoạt động truyền thông RTVXP tại cộng đồng 2 - Hướng dẫn lồng ghép truyền thông RTVXP vào tập huấn 3 - Kỹ năng truyền thông 4 - Hướng dẫn kiểm tra, giám sát hoạt động lồng ghép RTVXP 26

PHẦN IV.

KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ RTVXP

1 - Khái niệm bàn tay sạch

2 - Lợi ích của RTVXP

3 - Các thời điểm quan trọng cần RTVXP

4 - Các bước RTVXP đúng cách

PHỤ LỤC: CÁC THÔNG ĐIỆP RTVXP

MẪU BÁO CÁO

LỜI NÓI ĐẦU HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU

Trong những năm gần đây nhiều dịch bệnh bùng phát tại Việt Nam như SARS,

cúm A/H5N1, A/H1N1, bệnh tiêu chảy cấp, bệnh Chân - Tay - Miệng Nhằm ngăn

ngừa nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh, các bộ, ngành, đoàn thể đã không ngừng đẩy

mạnh tuyên truyền cho cộng đồng thường xuyên giữ gìn vệ sinh cá nhân, trong đó có

vệ sinh bàn tay, tuy nhiên, hầu hết người dân chưa nhận thức đúng về những ích lợi từ

vệ sinh bàn tay và chưa thường xuyên rửa tay với xà phòng (RTVXP)

Qua quá trình thực hiện dự án “Truyền thông thay đổi hành vi RTVXP mở

rộng” do Chương trình Nước và Vệ sinh - Ngân hàng Thế giới (WSP - WB) tài trợ từ

năm 2006 - 2010, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam (LHPN VN) nhận thấy rằng

RTVXP cần được tiếp tục truyền thông sâu, rộng hơn nữa, đặc biệt là tại các vùng

nông thôn nhằm nâng cao nhận thức của người dân về ích lợi của RTVXP trong việc

bảo vệ sức khỏe, ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh trong cộng đồng Kinh

nghiệm thực hiện dự án cho thấy truyền thông RTVXP dễ lồng ghép, chi phí cho việc

lồng ghép thấp nhưng mang lại hiệu quả cao khi đưa vào các chương trình cải thiện

điều kiện vệ sinh môi trường và chăm sóc sức khỏe cộng đồng Vì vậy, Hội LHPN

VN với sự hỗ trợ của WSP - WB biên soạn cuốn “Sổ tay hướng dẫn lồng ghép truyền

thông RTVXP” với mục đích hướng dẫn cán bộ Hội Liên hiệp phụ nữ (PN) các cấp

từ Trung ương (TW) đến tỉnh/thành, quận/ huyện cách triển khai rộng rãi truyền

thông RTVXP thông qua lồng ghép vào các hoạt động thường xuyên của Hội

Cuốn sổ tay gồm 5 phần:

Phần I: Tầm quan trọng của RTVXP và khái niệm truyền thông RTVXP

Phần II: Vai trò của Hội phụ nữ các cấp và các chương trình lồng ghép

truyền thông RTVXP

Phần III: Hướng dẫn lồng ghép truyền thông RTVXP.

Phần IV: Kiến thức cơ bản về RTVXP

Phụ lục.

Với mong muốn cuốn Sổ tay “Hướng dẫn lồng ghép truyền thông RTVXP” trở

thành tài liệu hữu ích cho cán bộ các cấp Hội phụ nữ trong công tác truyền thông, vận

động phụ nữ cả nước thực hiện RTVXP, góp phần bảo vệ sức khỏe, chúng tôi mong

muốn nhận được nhiều ý kiến đóng góp để tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh tài liệu

Các ý kiến xin gửi về: Ban Gia đình - Xã hội, TW Hội LHPN Việt Nam

Xin chân thành cảm ơn!

Cuốn tài liệu được xây dựng dựa trên kinh nghiệm đúc kết từ quá trình thực hiện các chương trình, dự án liên quan đến RTVXP, nâng cao sức khỏe cộng đồng và vệ sinh môi trường do Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam chỉ đạo, tổ chức thực hiện Tài liệu dùng cho cán bộ Hội LHPN phụ

nữ cấp TW, tỉnh/thành, quận/huyện

Tài liệu gợi ý cách lồng ghép truyền thông RTVXP vào hoạt động truyền thông của các chương trình, dự án có liên quan do các cấp Hội phụ

nữ đang chỉ đạo thực hiện Vì vậy cán bộ Hội LHPN phụ nữ cấp TW, tỉnh/thành, quận/huyện khi sử dụng cuốn Sổ tay này cần thực hiện tốt các yêu cầu sau đây:

1 Đọc kỹ toàn bộ nội dung cuốn sổ tay để chỉ đạo, hướng dẫn cơ sở

tổ chức thực hiện lồng ghép hoạt động RTVXP khi triển khai thực hiện các hoạt động của chương trình/ dự án có liên quan đến RTVXP ở cơ sở

2 Đọc kỹ Phần III Hướng dẫn lồng ghép truyền thông RTVXP để hướng dẫn lại cơ sở áp dụng thực hiện Tuy nhiên cần căn cứ vào đối tượng, vào điều kiện thực tế tại mỗi địa phương để áp dụng thực hiện một cách linh hoạt, phù hợp

3 Nắm chắc vai trò, trách nhiệm của cán bộ Hội phụ nữ từng cấp trong tham gia thực hiện hoạt động lồng ghép truyền thông RTVXP (phần II) để thực hiện tốt nhiệm vụ được phân công

4 Trong quá trình sử dụng, thấy có nội dung cần bổ sung, chỉnh sửa,

đề nghị phản ánh kịp thời lên cấp trên để cuốn Sổ tay được tốt hơn cho lần xuất bản sau

HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM

Hướng dẫn sử dụng tài liệu

Nguồn: http://www.unicef.org/eapro/20081007_Fast_Facts_FINAL.pdf và Luby, Steve, và cộng sự (2005)

'Hiệu ứng của RTVXP đối với sức khỏe trẻ em; Một thử nghiệm kiểm sốt ngẫu nhiên', Lancet, Các bệnh truyền

nhiễm 366: 225-33.

Chi tiết tham khảo 8: S Luby, Agboatwalla M., Feikin D., Painter J., Billhimer W, Altaf A., và Hoekstra R

[2004] “Tác động của RTVXP đối với sức khỏe trẻ em: Một thử nghiệm kiểm sốt ngẫu nhiên.” The Lancet, Vol

366, Bản số 9481: 225-33.

Những đầu tư can thiệp khác là xử lý nước tại điểm sử dụng,và vệ sinh mơi trường hay vệ sinh cá nhân, cải thiện

điều kiện vệ sinh mơi trường, xử lý nước tại điểm sử dụng, giáo dục vệ sinh cá nhân, xử lý nước tại nguồn; cấp

nước tập trung (tư nhân) và cải thiện cấp nước (nhà nước) Cơ sở bằng chứng: Các can thiệp Nước, Vệ sinh mơi

trường và Vệ sinh cá nhân- Tĩm tắt tài liệu tham khảo: Tháng 12 , 2009, do Peter van Maanen tổng hợp Ban

WASH, UNICEF, New York

Chú thích

TẦM QUAN TRỌNG CỦA RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG (RTVXP)

VÀ KHÁI NIỆM LỒNG GHÉP TRUYỀN THÔNG RTVXP

1 Tầm quan trọng của RTVXP

Theo báo cáo của Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF), trung bình mỗi ngày

trên thế giới cĩ khoảng 5.000 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong do tiêu chảy gây ra Theo

Báo cáo tồn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2008, hàng năm cĩ khoảng

20.000 người dân Việt Nam bị tử vong vì các bệnh liên quan đến vệ sinh cá nhân, vệ

sinh mơi trường yếu kém và do nước bị ơ nhiễm, trong đĩ cĩ hơn một nửa liên quan

đến các bệnh tiêu chảy

RTVXP là một thao tác đơn giản, làm sạch vi khuẩn gây bệnh cĩ trên bàn tay,

cắt đứt con đường lây truyền bệnh thơng qua bàn tay Thường xuyên RTVXP là một

biện pháp hữu hiệu cĩ khả năng cứu sống hàng triệu trẻ em mỗi năm, đặc biệt là trẻ

em dưới 5 tuổi

RTVXP trước khi tiếp xúc với thức ăn và sau khi đi vệ sinh, sau khi tiếp xúc với

phân cĩ khả năng giảm 47% nguy cơ bị tiêu chảy và giảm 50% số trường hợp viêm

phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi

RTVXP là đầu tư can thiệp hiệu quả thứ hai trong tất cả các loại đầu tư can thiệp

về nước sạch và vệ sinh nhằm giảm tỉ lệ tiêu chảy (37%) ở trẻ em dưới 5 tuổi

Mặc dù RTVXP mang lại hiệu quả cao nhưng tỉ lệ người dân Việt Nam RTVXP,

đặc biệt ở vùng nơng thơn cịn rất thấp, ý thức của người dân về thực hành vệ sinh cá

nhân cịn rất hạn chế, thĩi quen khơng thường xuyên RTVXP ở những thời điểm

quan trọng như trước khi ăn, trước khi chế biến thức ăn, sau khi đi vệ sinh và làm vệ

sinh cho trẻ cịn khá phổ biến

Kết quả nghiên cứu của Bộ Y tế năm 2009 cho thấy chỉ cĩ:

- 60% người dân RTVXP sau khi đi vệ sinh

- 5% người chăm sĩc trẻ RTVXP trước khi cho trẻ ăn

- 40% bà mẹ cho rằng cần phải RTVXP

Theo một báo cáo khoa học năm 2010 tại Bệnh viện Nhiệt Đới cĩ tới 64% bà

mẹ khơng rửa tay trước khi cho trẻ ăn Các bà mẹ cũng khơng chú trọng đến việc dạy con trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh cho bản thân ngay từ nhỏ, kể cả thĩi quen rất đơn giản: rửa tay bằng xà phịng sau khi chơi, sau khi vệ sinh và trước khi ăn

Kết quả nghiên cứu năm 2010 do Bộ Y tế, Viện Dinh dưỡng quốc gia, Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc tiến hành, với sự tham gia của hơn 3.300 trẻ, cha, mẹ và người giám hộ tại các tỉnh: Điện Biên, An Giang, Nam Định, Hà Tĩnh, Ninh Thuận, Kon Tum và An Giang cho thấy: Cĩ gần 24% bà mẹ, người chăm sĩc trẻ thỉnh thoảng mới rửa tay, thậm chí cũng chỉ cĩ 15% người rửa tay với xà phịng sau khi đổ bơ và rửa hậu mơn cho trẻ Đặc biệt, tỷ lệ người rửa tay sau khi chơi với vật nuơi, dọn dẹp chuồng trại gia cầm, gia súc, dọn dẹp nhà cửa, đổ rác vẫn cịn rất thấp

Kết quả khảo sát vào tháng 6-7/2011của dự án Nâng cao sức khỏe cộng đồng thơng qua cải thiện hành vi vệ sinh cá nhân và vệ sinh mơi trường do Quỹ Unilever tài trợ, Bộ Y tế thực hiện tại 15 xã thuộc 5 tỉnh, thành là Hà Tây cũ, Hà Nam, Hải Phịng, Thanh Hĩa và Hà Tĩnh cho thấy hiểu biết của người dân về các bệnh lây nhiễm do bàn tay bẩn cịn thấp và tỉ lệ người dân RTVXP rất thấp:

- Cứ 100 người trưởng thành (tuổi 15-60) thì chỉ cĩ 1,5 người rửa tay sau khi chăm người ốm

- Chỉ cĩ 36% bà mẹ nuơi con dưới 5 tuổi RTVXP trước khi cho con ăn

- Chỉ cĩ 6% người nơng dân RTVXP trước khi ăn và 11% RTVXP sau khi đi đại tiện

- Tỉ lệ học sinh RTVXP là 53%

Từ những lợi ích của RTVXP mang lại và thực trạng tỷ lệ người dân RTVXP ở Việt Nam cịn thấp nên cần tăng cường hơn nữa các hoạt động truyền thơng về RTVXP cho người dân, đặc biệt cho các bà mẹ, những người chăm sĩc trẻ dưới 5 tuổi và học sinh tiểu học để ngăn ngừa dịch bệnh, gĩp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng

Lồng ghép truyền thơng RTVXP là gắn truyền thơng RTVXP vào hoạt động

2 Khái niệm và yêu cầu cơ bản về lồng ghép truyền thơng RTVXP

PHẦN I

truyền thơng của chương trình, dự án liên quan một cách cĩ hệ thống nhằm nhân

rộng hoạt động RTVXP, tăng số người được hưởng lợi và nâng cao hiệu quả thực

hiện mục tiêu chăm sĩc sức khỏe cộng đồng và tiết kiệm chi phí

RTVXP là một trong những nội dung cần thực hiện gắn liền với hoạt động cụ thể

của chương trình, hoặc hoạt động của Đề án, hay cuộc vận động Tuy nhiên, mức độ

lồng ghép tuỳ thuộc vào mục tiêu của từng chương trình, hoạt động Lồng ghép

truyền thơng RTVXP sẽ đặc biệt chú trọng đến việc thay đổi nhận thức của những

người được truyền thơng từ đĩ giúp họ hình thành được thĩi quen RTVXP, đặc biệt

vào các thời điểm cần thiết nhằm gĩp phần phịng ngừa bệnh tật và bảo vệ sức khỏe

Việc lồng ghép truyền thơng RTVXP cần đảm bảo một số yếu tố cơ bản như sau:

- Tăng hiệu quả thực hiện mục tiêu tổng thể của chương trình, dự án và được sự

chấp thuận của cơ quan chủ quản

- Cải thiện hành vi RTVXP gĩp phần thực hiện mục tiêu chăm sĩc sức khỏe của

chương trình, dự án

- Khơng gây quá tải cho cán bộ truyền thơng

- Lồng ghép cần tiến hành thường xuyên và cĩ

hệ thống

Lồng ghép truyền thơng RTVXP cĩ khả năng

tiết kiệm nguồn lực xã hội và tăng hiệu quả thực

hiện vì các chương trình, dự án chăm sĩc sức khỏe

và cải thiện vệ sinh mơi trường, vệ sinh cá nhân

được thực hiện ở nhiều khu vực và tiếp cận nhiều

nhĩm đối tượng khác nhau Ví dụ khi lồng ghép

truyền thơng RTVXP vào Chương trình phịng

chống suy dinh dưỡng trẻ em hoặc Đề án “Giáo dục

5 triệu bà mẹ nuơi dạy con tốt” sẽ tiếp cận được

hàng triệu bà mẹ, những người chăm sĩc trẻ và trẻ

em ở khắp mọi miền trên cả nước Khi lồng ghép truyền thơng RTVXP vào các

chương trình/dự án khác cĩ thể giảm đáng kể các chi phí quản lý, tổ chức triển khai

hoạt động mà vẫn đạt hiệu quả , nhờ nhân rộng hoạt động và khả năng mở rộng đối

tượng hưởng lợi Ví dụ, khi lồng ghép truyền thơng RTVXP vào chương trình

khuyến khích nuơi con bằng sữa mẹ thì phần lớn các bà mẹ ở hầu hết các thơn bản

trong cả nước sẽ được tiếp cận thêm hoạt động RTVXP mà khơng mất thêm chi phí

quản lý

3 Sự cần thiết lồng ghép truyền thơng RTVXP

1 Vai trị của các cấp Hội phụ nữ trong hoạt động lồng ghép truyền thơng RTVXP

a) Trung ương Hội LHPN Việt Nam

- Quán triệt chủ trương lồng ghép truyền thơng RTVXP vào các chương trình, hoạt động thường xuyên của Hội đến Hội LHPN các tỉnh/thành phố

- Xác định các chương trình phù hợp cĩ thể lồng ghép RTVXP và xây dựng kế hoạch thực hiện lồng ghép

- Chỉ đạo đưa nội dung RTVXP trong thực hiện nhiệm vụ về xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển bền vững

- Chỉ đạo và hướng dẫn Hội LHPN các tỉnh/thành lồng ghép truyền thơng RTVXP

- Theo dõi và hỗ trợ Hội LHPN các tỉnh, thành thực hiện kế hoạch lồng ghép truyền thơng RTVXP vào từng chương trình, dự án cụ thể do ban phụ trách theo dõi, thực hiện

- Phát động phụ nữ hưởng ứng RTVXP trên phạm vi cả nước vào các dịp hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia Nước sạch - vệ sinh mơi trường (29/4 - 6/5); Ngày Mơi trường Thế giới (5/6); Tuần lễ Nuơi con bằng sữa mẹ (tháng 7); Tuần lễ Chiến dịch làm cho Thế giới sạch hơn (Tháng 9),và ngày Thế giới RTVXP (15/10) hàng năm

- Cập nhật thơng tin mới cĩ liên quan đến RTVXP, đưa nội nội dung truyền thơng RTVXP vào các tài liệu truyền thơng, tài liệu tập huấn cĩ liên quan của Hội

- Kiểm tra, giám sát việc triển khai lồng ghép hoạt động truyền thơng RTXP của các tỉnh/thành trong các đợt kiểm tra, giám sát thực hiện các chương trình, đề án

và các cuộc vận động nĩi trên

- Xây dựng biểu mẫu kiểm tra, giám sát và báo cáo kết quả thực hiện

- Tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện lồng ghép hoạt động truyền thơng RTVXP trong báo cáo thực hiện các chương trình, hoạt động cĩ liên quan của các tỉnh/thành phố theo định kỳ 6 tháng, 1 năm

VAI TRÒ CỦA HỘI PHỤ NỮ CÁC CẤP VÀ CÁC CHƯƠNG TRÌNH

LỒNG GHÉP TRUYỀN THÔNG RTVXP

PHẦN II

Giờ thực hành RTVXP của các cháu trường mầm non

PHẦN II PHẦN II

- Căn cứ hướng dẫn của Hội LHPN tỉnh/thành, đưa nội dung lồng ghép truyền thông RTVXP vào kế hoạch thực hiện nhiệm vụ công tác Hội hàng năm và xây dựng nội dung, tiêu chí thực hiện phù hợp với tình hình thực tiễn của cơ sở

- Báo cáo cấp ủy đưa nội dung RTVXP vào kế hoạch thực hiện công tác hội hàng năm và hướng dẫn cơ sở phối hợp với chính quyền và các ban ngành, đoàn thể liên quan tổ chức thực hiện

- Phân phối tài liệu truyền thông về RTVXP do tỉnh/thành cung cấp đến cơ sở

và hỗ trợ triển khai thực hiện đối với tất cả các cơ sở Hội trên địa bàn quận/huyện

- Phối hợp với Hội LHPN cấp tỉnh/thành tập huấn cho cán bộ Hội cơ sở, tuyên truyền viên trên địa bàn về nội dung RTVXP trong các lớp tập huấn về nghiệp vụ công tác Hội, về các chương trình, dự án có liên quan; Theo dõi, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện hoạt động

- Hàng quý tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện lồng ghép truyền thông RTVXP tại các xã, phường, đề xuất các giải pháp cụ thể cho các hoạt động lồng ghép truyền thông RTVXP có hiệu quả và gửi báo cáo kết quả thực hiện lên Hội LHPN tỉnh/thành và cấp Ủy, chính quyền cùng cấp để báo cáo

Trong những năm qua Hội LHPN Việt Nam đã tham gia vào nhiều dự án truyền thông RTVXP và thực hiện lồng ghép truyền thông RTVXP vào nhiều chương trình

dự án cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường và chăm sóc sức khỏe cộng đồng Một

số chương trình cụ thể do Hội LHPN Việt Nam tham gia thực hiện như sau:

- Sáng kiến “Truyền thông thay đổi hành vi RTVXP ” do Chương trình Nước và Vệ sinh (WB/WSP) - Ngân hàng thế giới tài trợ, được thực hiện tại Việt Nam từ tháng 10 năm 2006 Mục tiêu của dự án này nhằm giảm tỉ lệ mắc bệnh và tử vong

do các bệnh về tiêu chảy gây ra ở trẻ dưới 5 tuổi thông qua một chương trình truyền thông chiến lược thúc đẩy RTVXP cho phụ nữ nghèo có

độ tuổi từ 18 đến 49 và trẻ em từ 6 đến 10 tuổi Bộ Y Tế, Cục y tế dự phòng là cơ quan chỉ đạo thực hiện

dự án và Hội LHPN Việt Nam là đơn

2 Kết quả truyền thông RTVXP của Hội LHPN Việt Nam

b) Hội LHPN cấp tỉnh/thành phố

c) Hội LHPN cấp quận/huyện

- Chỉ đạo, quán triệt chủ trương đến Hội LHPN các huyện/quận và cơ sở

về lồng ghép hoạt động truyền thông RTVXP vào các chương trình hoạt động có liên quan

- Đ ưa nội dung truyền thông RTVXP vào kế hoạch thực hiện nhiệm vụ công tác Hội hàng năm và phổ biến tới tất cả Hội LHPN các huyện/quận và cơ sở trong toàn tỉnh/thành

- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho ban/đơn vị hướng dẫn, theo dõi việc triển khai

thực hiện lồng ghép nội dung hoạt động truyền thông RTVXP vào các chương

trình, hoạt động và các dự án có nội dung liên quan do địa phương quản lý, tổ

chức thực hiện

- Xây dựng nội dung và tiêu chí thực hiện về RTVXP phù hợp và hướng dẫn Hội

LHPN cấp quận/huyện và cơ sở thực hiện

- Thực hiện lồng ghép nội dung RTVXP vào các lớp tập huấn nghiệp vụ công

tác Hội hàng năm, lớp tập huấn của các chương trình, dự án liên quan cho cán bộ

Hội LHPN cấp quận, huyện và hỗ trợ kỹ thuật về việc lồng ghép truyền thông

RTVXP

- Hưởng ứng các sự kiện có liên quan đến RTVXP do Trung ương Hội LHPN

VN phát động

- Theo dõi, kiểm tra, giám sát và báo cáo kết quả thực hiện hoạt động lồng ghép

RTVXP lên đơn vị cấp trên

- Phân phối tài liệu truyền thông RTVXP do TW Hội cung cấp và các nguồn

khác (từ Y tế, dự án liên quan) đến Hội LHPN quận, huyện

- Hàng quý báo cáo kết quả thực hiện lồng ghép truyền thông theo mẫu gửi lên

cấp Trung ương

- Quán triệt chủ trương lồng ghép hoạt động RTVXP của TW Hội và Hội LHPN

tỉnh/thành tới Hội LHPN cấp xã, phường sinh hoạt nhóm bà mẹ RTVXP Buổi trình diễn

PHẦN II PHẦN II

vị thực hiện chương trình truyền thông trực tiếp

Dự án đã tiếp cận được hơn 2,1 triệu phụ nữ và trẻ em thông qua các hoạt động

truyền thông do cán bộ y tế thôn/bản và cán bộ Hội LHPN Việt Nam thực hiện ở 25

tỉnh, thành Đã có hơn 10.000 cán bộ hội phụ nữ cấp trung ương, tỉnh, huyện được

đào tạo về kiến thức và kỹ năng RTVXP, có khả năng đào tạo lại cho cán bộ Hội cơ

sở Dự án đã xây dựng được mạng lưới tuyên truyền viên với 14.642 người có kiến

thức và kỹ năng truyền thông RTVXP, có khả năng tổ chức tốt các hoạt động truyền

thông RTVXP ở cộng đồng, từ đó tạo điều kiện nhân rộng hoạt động truyền thông

thay đổi hành vi RTVXP ở Việt Nam

- Dự án “Vì sức khoẻ cộng đồng - Hãy rửa tay với xà phòng cho đôi tay sạch

khuẩn” nằm trong kế hoạch hợp tác liên ngành “Nâng cao quyền năng cho phụ nữ

thông qua phát triển kinh doanh và giáo dục sức khỏe” giữa Quỹ Unilever Việt Nam

và Trung Tâm Hỗ Trợ Phòng Chống HIV/AIDS và Chăm Sóc Sức Khỏe Sinh Sản -

Hội LHPN VN Mục tiêu của dự án nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tầm

quan trọng của việc RTVXP trong việc phòng tránh các bệnh tiêu chảy, giun sán và

cúm A (H1N1) Dự án được thực hiện tại 18 tỉnh trên cả nước từ năm 2008 - 2011

Chỉ sau hai năm thực hiện đã có 80.747 người trực tiếp tham gia chương trình truyền

thông RTVXP và 1.000.000 bà mẹ có con nhỏ được hưởng lợi từ Quỹ 1.000.000

bánh xà phòng Lifebuoy

2 Các chương trình có thể lồng ghép truyền thông RTVXP

RTVXP là một trong những nội dung truyền thông chính của chương trình cải

thiện điều kiện vệ sinh môi trường và chăm sóc sức khỏe cộng đồng nên có thể

truyền thông lồng ghép vào các chương trình cụ thể sau:

Chương trình Mục tiêu quốc gia nước sạch – vệ sinh môi trường nông thôn do

nhà nước cấp kinh phí thực hiện trong phạm vi cả nước nhằm cải thiện điều kiện vệ

sinh môi trường, tiếp cận nước sạch và công trình vệ sinh cho người dân nông thôn

Đây là một chương trình có điều kiện thuận lợi để lồng ghép truyền thông RTVXP vì

Hội LHPN Việt Nam tham gia thực hiện chương trình và được phân bổ kinh phí thực

hiện ngay từ khi bắt đầu vào năm 2001 Lồng ghép truyền thông RTVXP vào

chương trình này sẽ làm tăng hiệu quả tác động về vệ sinh môi trường, vệ sinh cá

nhân, hiệu quả sử dụng công trình vệ sinh, công trình cấp nước sạch, mở rộng đối

tượng được tiếp cận RTVXP ở mọi vùng nông thôn trong cả nước

a) Chương trình Mục tiêu quốc gia Nước sạch - Vệ sinh môi trường nông thôn

(MTQG NS - VSMT)

b) Chương trình Chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em, phòng chống suy dinh dưỡng, làm mẹ an toàn và nuôi con bằng sữa mẹ

c) Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”

Chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em được Hội LHPN Việt Nam phối hợp với ngành Y tế triển khai thực hiện nhằm mục đích thay đổi hành vi, giúp đỡ, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ và trẻ em, nâng cao chất lượng cuộc sống

Do đó, nhiều hoạt động được hội phụ nữ các cấp triển khai thực hiện trên phạm vi cả nước như truyền thông, giáo dục về chăm sóc sức khỏe sinh sản, tập huấn cho cán bộ phụ nữ về kiến thức và kỹ năng truyền thông về chăm sóc sức khỏe bà mẹ khi mang thai, phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em, làm mẹ an toàn, nuôi con bằng sữa mẹ, phòng tránh các bệnh thường gặp ở trẻ Lồng ghép truyền thông RTVXP vào Chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em sẽ tiếp cận được rất nhiều các bà mẹ trên mọi miền đất nước, giúp các bà mẹ hình thành thói quen thường xuyên RTVXP, góp phần phòng ngừa bệnh tật của bà mẹ trong thời kỳ mang thai, cho con bú và tăng cường sự phát triển của trẻ

Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” được Đoàn chủ tịch Trung ương Hội LHPN Việt Nam phát động từ tháng 1/2010 và triển khai thực hiện trong phạm vi cả nước Tiêu chí để đạt gia đình “5 không, 3 sạch” là: 5 Không gồm (i) Không đói nghèo; (ii) Không vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội; (iii) Gia đình không

có bạo lực; (iv) Không sinh con thứ 3 trở lên; (v) Không có trẻ em suy dinh dưỡng và

bỏ học; 3 Sạch gồm (i) Sạch nhà; (ii) Sạch bếp; (iii) Sạch ngõ, trong đó có “ăn sạch,

Hội nghị sơ kết mô hình gia đình 5 không 3 sạch gắn với RTVXP tại cơ sở

PHẦN II PHẦN II

uống sạch, ở sạch” Đến nay, Hội LHPN 63 tỉnh/thành phố trong cả nước đã xây

dựng kế hoạch triển khai thực hiện Cuộc vận động đến 100% cơ sở Hội; chỉ đạo xây

dựng mô hình thí điểm để rút kinh nghiệm nhân ra diện rộng

Truyền thông RTVXP khi được lồng ghép vào Cuộc vận động sẽ tiếp cận được

nhiều hộ gia đình và góp phần giúp các hộ gia đình đạt được các tiêu chí: “không có

con suy dinh dưỡng'' và “sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ”, trong đó có “ăn sạch, uống

sạch, ở sạch”

Cuộc vận động “Phụ nữ cả nước thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm vì sức khỏe

gia đình và cộng đồng” được Đoàn chủ tịch Trung ương Hội LHPN Việt Nam phát

động vào dịp kỷ niệm Ngày quốc tế Phụ nữ 8/3/2008 nhằm nâng cao ý thức của chị

em phụ nữ trong vệ sinh ăn uống, giữ gìn vệ sinh trong chế biến thực phẩm Nhiều

hoạt động được triển khai rầm rộ trong cả nước như Hội thi với chủ đề “Triệu bữa ăn

vì sức khỏe và vệ sinh an toàn thực phẩm”, “Bữa ăn gia đình hợp lý, đảm bảo vệ

sinh”; CLB ẩm thực với chủ đề “Vệ sinh an toàn thực phẩm vì sức khỏe gia đình và

cộng đồng”, mô hình “Bếp ăn an toàn”, “Chế biến thực phẩm sạch”, “Vệ sinh thức

ăn đường phố” và các hoạt động hưởng ứng “Tháng hành động vì chất lượng vệ sinh

an toàn thực phẩm” hàng năm Lồng ghép truyền thông RTVXP vào các hoạt động

này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn ý thức, thực hành RTVXP khi chế biến, đảm bảo vệ

sinh an toàn thực phẩm góp phần tích cực thực hiện mục tiêu của Cuộc vận động

Đề án “Giáo dục 5 triệu Bà mẹ nuôi, dạy con tốt” giai đoạn 2010 - 2015 được

Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thực hiện theo Quyết định số 704, ngày 19/5/2010

trên phạm vi cả nước Một trong những mục tiêu của Đề án là giúp 5 triệu bà mẹ có

con dưới 16 tuổi có kiến thức cơ bản, biết áp dụng nuôi con khoẻ, giảm tỷ lệ suy dinh

dưỡng, bệnh tật, tử vong ở trẻ em, góp phần thực hiện đầy đủ hơn quyền trẻ em và

xây dựng gia đình “no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”

Hội phụ nữ các cấp đặc biệt quan tâm đến việc trang bị kiến thức cho các bà mẹ

về phương pháp chăm sóc con theo khoa học, giúp trẻ em phát triển đầy đủ về cả thể

chất lẫn tinh thần, đặc biệt là tập huấn cho các bà mẹ có con dưới ba tuổi Kiến thức

về dinh dưỡng trẻ em, dinh dưỡng bà mẹ khi mang thai và các biện pháp phòng

chống suy dinh dưỡng được cung cấp cho các bà mẹ thông qua các buổi tập huấn,

d) Cuộc vận động “Phụ nữ cả nước thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm vì sức

khỏe gia đình và cộng đồng”

e) Đề án “Giáo dục 5 triệu Bà mẹ nuôi, dạy con tốt”

sinh hoạt nhóm, sinh hoạt câu lạc bộ và các buổi tọa đàm, hội thi “Kiến thức và thực hành nuôi con” Lồng ghép truyền thông RTVXP vào những hoạt động này sẽ góp phần giúp các bà mẹ bảo vệ sức khoẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện

Đây là chương trình do Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý và điều phối, Hội LHPN là đối tác thực hiện trên phạm vi cả nước Hội đã tổ chức nhiều hoạt động như

tổ chức mít tinh, lễ ra quân làm sạch môi trường hưởng ứng Ngày môi trường thế giới (5/6) và Tuần lễ chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn hàng năm với nhiều hoạt động thiết thực, bổ ích Tập huấn kiến thức và kỹ năng huy động sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường cho cán bộ Hội cơ sở và tuyên truyền viên cộng đồng; sinh hoạt tổ, nhóm PN, sinh hoạt câu lạc bộ, xây dựng mô hình “Phụ nữ tham gia bảo vệ môi trường” Trong quá trình tổ chức thực hiện, các cấp Hội phụ nữ thường lồng ghép thực hiện Chương trình

sự nghiệp bảo vệ Môi trường với chương trình Mục tiêu quốc gia nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn, do đó việc đưa nội dung hoạt động truyền thông RTVXP vào thực hiện chương trình rất phù hợp vì đó là biện pháp vệ sinh cá nhân quan trọng góp phần ngăn ngừa dịch bệnh, bảo vệ sức khoẻ, bảo vệ môi trường

Ngoài những chương trình gợi ý lồng ghép truyền thông RTVXP nêu trên, các cấp Hội phụ nữ có thể lồng ghép RTVXP vào các chương trình, dự án có nội dung liên quan đang được thực hiện tại địa phương và trong các hoạt động phòng chống các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như dịch cúm gia cầm H5N1, cúm ở người H1N1, dịch chân tay miệng, dịch tiêu chảy cấp

g) Chương trình bảo vệ Môi trường

h) Các chương trình, dự án và hoạt động khác

Mẹ hướng dẫn bé RTVXP

Học sinh RTVXP tại trường học

PHẦN III PHẦN III

1 Hướng dẫn tổ chức các hoạt động truyền thơng RTVXP tại cộng đồng

a) Tổ chức Lễ phát động RTVXP

Từng địa phương cĩ thể tổ chức Lễ phát động RTVXP vào thời điểm phù hợp

như vào Ngày thế giới rửa tay với xà phịng (15/10) hàng năm sẽ cĩ ý nghĩa sâu sắc,

huy động được cả cộng đồng quan tâm đến RTVXP, là cơ hội đẩy mạnh cơng tác

tuyên truyền cho phụ nữ, trẻ em thực hiện các hành vi vệ sinh cá nhân cĩ lợi cho sức

khỏe và phịng chống dịch bệnh

Lễ phát động RTVXP nên được tổ chức ở trung tâm, cĩ khuơn viên rộng, để thu

hút mọi người tham gia Thời gian diễn ra lễ phát động khoảng 90 - 120 phút

Chuẩn bị:

- Chọn địa điểm trung tâm (sân Ủy ban nhân dân, sân trường học, sân thể dục

thể thao) cĩ khơng gian rộng, đi lại thuận tiện

- Đối tượng tham gia lễ phát động: hội viên, phụ nữ, bà mẹ cĩ con dưới 5 tuổi,

thanh niên, học sinh tiểu học, nam giới, người cao tuổi

- Tài liệu truyền thơng (áp phích, tờ rơi) và những cơng cụ cần thiết: Nước, xơ,

chậu, gáo (ca), xà phịng

- Phơng màn, khẩu hiệu, băng rơn trang trí trên khán đài

- Khẩu hiệu tuyên truyền treo ở nơi cơng cộng, trục đường chính; Bảng ghi

thơng điệp để cầm tay

- Tăng âm, loa đài

- Chuẩn bị bài khai mạc của lãnh đạo, bài phát biểu hưởng ứng của tuyên truyền

viên, đại diện chi, tổ PN, bà mẹ, học sinh

- Chuẩn bị các tiết mục văn nghệ

- Chuẩn bị đội xe máy đi cổ động trên các trục đường chính

Các hoạt động diễn ra trong buổi lễ:

- Biểu diễn văn nghệ chào mừng

- Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu

- Bài phát biểu khai mạc, phát động RTVXP của lãnh đạo chính quyền

HƯỚNG DẪN LỒNG GHÉP TRUYỀN THÔNG RTVXP - Chương trình hành động của Hội LHPN

- Hưởng ứng chiến dịch truyền thơng của Hội phụ nữ xã, tuyên truyền viên, bà

mẹ và học sinh

- Truyền thơng về lợi ích, tầm quan trọng RTVXP; các thời điểm quan trọng cần RTVXP;

- Hướng dẫn thao tác RTVXP đúng cách theo 6 bước

- Mời lãnh đạo, đại diện một số tổ chức quần chúng, học sinh thực hiện RTVXP

- Xem băng video/phát tài liệu truyền thơng

- Diễu hành trên đường phố (lực lượng tham gia Lễ phát động); đội xe máy đi

cổ động

- Phát các bản tin, thơng điệp RTVXP trên loa phát thanh

Thơng điệp chính

- “Chỉ rửa tay với nước chưa đủ sạch, cần RTVXP để làm trơi chất bẩn và vi khuẩn bám trên bàn tay mà mắt thường khơng nhìn thấy được”

- “Thường xuyên RTVXP thì sẽ làm giảm 47% nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy và 30% bệnh viêm đường hơ hấp ở trẻ em”

- “Hãy nhớ RTVXP vì sức khoẻ chính mình và sức khỏe mọi người”

- “Hãy nhớ RTVXP vào các thời điểm quan trọng:

Trước khi ăn,cho trẻ ăn, trẻ bú trước khi chế biến thức ăn; Sau khi đi vệ sinh và sau khi làm vệ sinh cho trẻ”

- “RTVXP là biện pháp kinh tế và hiệu quả nhất

để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng”

PHẦN III PHẦN III

b) Truyền thông RTVXP trên các phương tiện thông tin đại chúng của Hội

LHPN các cấp

Các kênh truyền thông của TW Hội LHPN và Hội LHPN các tỉnh, thành phố

bao gồm:

Trung ương Hội LHPN Việt Nam:

- Báo Phụ nữ Việt Nam

- Báo phụ nữ đối ngoại

- Website của Hội LHPNVN (Tiếng Việt và tiếng Anh)

- Thông tin Phụ nữ

- Ngoài ra TW Hội thường xuyên phối hợp tuyên truyền hoạt động của Hội Phụ

nữ các cấp trên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV1,2,3 và O2TV); Đài Tiếng nói

Việt Nam (Chương trình Phụ nữ, VOV2, VOVTV)

Hội LHPN các tỉnh, thành phố:

- Báo Phụ nữ tỉnh/thành phố (Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và một số thành phố

lớn); Chuyên mục phụ nữ trên báo tỉnh/thành phố

- Website của Hội LHPN tỉnh/thành phố

- Ngoài ra Hội LHPN các tỉnh/thành phố thường xuyên phối hợp tuyên truyền

hoạt động của Hội phụ nữ các cấp trên Báo, Đài phát thanh - Truyền hình của

tỉnh/thành phố

Nội dung RTVXP tuyên truyền trên kênh truyền thông của cấp TW sẽ tập trung

vào: Công tác chỉ đạo thực hiện lồng ghép RTVXP; Các hoạt động, sự kiện lớn liên

quan đến RTVXP; Giới thiệu những mô hình, điển hình thành công về lồng ghép

RTVXP của các địa phương; Phát những thông điệp về RTVXP gắn với kết quả thực

hiện các chương trình, dự án liên quan đến RTVXP

Nội dung RTVXP tuyên truyền trên kênh truyền thông của cấp tỉnh/thành,

quận/huyện sẽ tập trung tuyên truyền về lợi ích, tầm quan trọng của RTVXP, 4 thời

điểm quan trọng cần RTVXP; Hướng dẫn cách RTVXP đúng cách; Giới thiệu mô

hình tiên tiến lồng ghép RTVXP đạt hiệu quả; Thông báo kết quả triển khai, tiến độ

thực hiện của các đơn vị; Chia sẻ kinh nghiệm chỉ đạo, tổ chức triển khai, thuận lợi

khó khăn và giải pháp trong các hoạt động lồng ghép RTVXP

Đối với những địa phương có hệ thống loa truyền thanh xuống tận thôn xóm, ấp,

hướng dẫn cán bộ Hội phụ nữ cơ sở phối hợp với cán bộ văn hóa thông tin, cán bộ y tế

xã/phường viết tin, bài ngắn gọn về RTVXP để tuyên truyền trên loa truyền thanh Nội dung tin, bài: Lợi ích, tầm quan trọng RTVXP; các thời điểm quan trọng cần RTVXP và các bước RTVXP; các thông điệp chính RTVXP

Cách đưa tin, bài:

- Có thể đưa các nội dung, thông điệp RTVXP vào những tin bài có liên quan đến NS - VSMT, CSSKSSBMTE, phòng chống dịch bệnh mùa hè, phòng chống cúm gia cầm H5N1, VSATTP…

- Có thể viết tin, bài riêng về nội dung RTVXP, các thông điệp chính RTVXP để phát riêng

Một số điểm cần lưu ý:

- Chọn thời điểm phù hợp để phát tin (buổi sáng sớm, buổi trưa hoặc buổi tối) khi mọi người đang ở nhà có thể nghe được - Thời lượng phát tin không nên quá dài, tối đa là 10 phút/ tin hoặc bài

- Mỗi tin, bài phát nhắc lại khoảng 3 lần /tuần

- Chú ý nhấn mạnh lợi ích, tầm quan trọng RTVXP đối với sức khỏe và sự phát triển của trẻ, cùng với thông tin về tình hình, diễn biến các dịch bệnh (bệnh tiêu chảy, bệnh viêm đường hô hấp cấp, bệnh chân tay miệng, bệnh cúm gia cầm, bệnh sốt xuất huyết…) ở địa phương để giúp mọi người ý thức được RTVXP là biện pháp quan trọng, cần thiết

Việc tuyên truyền nội dung, các hoạt động liên quan đến RTVXP cần thường xuyên và tập trung thành từng đợt vào các dịp như “Ngày thế giới RTVXP” (15/10); Tuần lễ Quốc gia NS - VSMTNT (29/4 - 6/5); Ngày Môi trường Thế giới (5/6); Tuần lễ nuôi con bằng sữa mẹ; Tháng Hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm hàng năm… chú ý các kiến thức cơ bản, thông điệp RTVXP cần được tuyên truyền lặp đi lặp lại nhằm mục đích giúp cho mọi người nhớ, áp dụng thực hiện, góp phần phòng chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe gia đình và cộng đồng

Chuẩn bị:

Xác định thời gian: nên chọn thời gian thích hợp để mọi người đều tham gia được (lúc nông nhàn, khoảng thời gian đi làm về, ở nhà, buổi tối…)

c) Hướng dẫn sinh hoạt CLB về chủ đề RTVXP