TIẾN TRÌNH DẠY HỌC : HĐ CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HỌC SINH NỘI DUNG Làm thí nghiệm cho HS quan sát và NX về sóng tới và sóng phản xạ.. -Nếu đầu A của lò xo thực hiện một dđđdh theo phư
Trang 1Giáo án Vật lý 12 nâng cao - TIẾT 26 : SỰ PHẢN XẠ SÓNG – SÓNG DỪNG
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1.Kiến thức
- Bố trí được thí nghiệm để tạo ra sóng dừng trên sợi dây
- Nêu được điều kiện để có sóng dừng trên sợi dây đàn hồi
1.Kỹ năng
- Nhận biết được hiện tượng sóng dừng Giải thích được sự tạo thành sóng dừng
- Áp dụng hiện tượng sóng dừng để tính tốc độ truyền sóng trên dây đàn hồi
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: - Bộ thí nghiệm về sóng dừng
2 Học sinh: - Xem lại phương trình dđ, các đại lượng
trong phương trình dđđh
III KIỂM TRA BÀI CŨ:
-Sóng cơ là gì ? Sóng dọc và sóng ngang khác nhau ở chỗ nào ?
Trang 2-Hãy dùng phương trình sóng để suy ra sóng có tính tuần
hòan theo không gian và tuần hoàn theo thời gian
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
HĐ CỦA GIÁO
VIÊN
HĐ CỦA HỌC
SINH
NỘI DUNG
Làm thí nghiệm
cho HS quan sát
và NX về sóng
tới và sóng phản
xạ
- HD về pha của
2 sóng
- Yêu cầu HS trả
lời câu hỏi C1
- Quan sát và
mô tả hiện tượng xảy ra
nghiệm
-Lắng nghe và ghi nhớ
-Thảo luận và trả lời
1 Sự phản xạ sóng:
-Biến dạng khi gặp đầu cố định của lò xo thì truyền nguợc lại Ta nói là biến dạng bị phản xạ Khi phản xạ biến dạng bị đổi chiều -Biến dạng khi gặp đầu tự do của
lò xo thì truyền nguợc lại Ta nói
là biến dạng bị phản xạ Khi phản
xạ biến dạng không bị đổi chiều -Nếu đầu A của lò xo thực hiện một dđđdh theo phương vuông góc của lò xo thì xuất hiện một sóng truyền đến B gọi là sóng tới
Trang 3-Yêu cầu HS
nhận xét câu trả
lời của bạn
- Làm thí nghiệm
cho HS quan sát
và nhận xét về
sóng dừng
-Yêu cầu HS
nhận xét câu trả
lời của bạn
-Nút, bụng là
những điểm ntn?
-Nhận xét câu trả lời của bạn
- Quan sát và
mô tả hiện tượng xảy ra
nghiệm
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét câu trả lời của bạn
-Thảo luận và
Sau đó, dđ được truyền ngược lại tạo thành sóng phản xạ
-Sóng phản xạ có cùng tần số và bước sóng với sóng tới Nếu đầu phản xạ cố định thì sóng phản xạ ngược pha với sóng tới
2 Sóng dừng:
a) Quan sát hiện tượng:
-Sóng dừng là sóng có những nút
và những bụng cố định trong không gian Nút là những điểm không dao động, bụng là những điểmdao động cực đại Khoảng cách giữa hai nút hoặc hai bụng liên tiếp bằng một nửa bước sóng
b) Giải thích: SGK
-Khi sóng tới từ M truyền đến B
và sóng phản xạ của nó từ B truyền tới M ( MB = d ) thì tại M
Trang 4-Yêu cầu HS
nhận xét câu trả
lời của bạn
-Viết phương
trình do sóng từ
M truyền đến B
-Yêu cầu HS
nhận xét pt sóng
do bạn viết
-Dao động tại M
có đặc điểm gì ?
-Yêu cầu HS
nhận xét câu trả
lời của bạn
-Giải thích cho
HS khi nào xuất
hiện nút, bụng
-Làm TN cho HS
trả lời
-Nhận xét câu trả lời của bạn
-Lên bảng viết
-Nhận xét pt sóng do bạn viết
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét câu trả lời của bạn
-Lắng nghe và ghi nhớ
có đồng thời 2 dđ cùng phương,
dđ tổng hợp tại điểm M có p.trình
2 d
= çç + ÷÷ çç p - ÷÷
è l ø è ø có biên
độ a 2A cos 2 d
2
æ p p ÷ ö ç
çè l ø biên độ này phụ thuộc vào k/cách d từ M đến điểm cố định B của sợi dây Nếu
2
l
= với k = 0,1,2,3 thì biên độ
dđ tại M bằng không và tại M có
một nút Nếu d k 1
2 2
æ öl÷ ç
= ç + ÷÷
çè ø thì biên
độ dđ có giá trị cực đại tại đó có một bụng
c) Điều kiện có sóng dừng:
* Đối với sợi dây có 2 đầu cố định hay một đầu cố định một đầu dao động với biên độ nhỏ:
2
l
= với n = 1, 2 là số bụng quan sát được
* Đối với sợi dây có một đầu tự
Trang 5theo dõi
- ĐK có sóng
dừng trên sợi dây
có 2 đầu cố định?
-Yêu cầu HS
nhận xét câu trả
lời của bạn
- ĐK có sóng
dừng trên sợi dây
có 1 đầu tự do?
-Yêu cầu HS
nhận xét câu trả
lời của bạn
- Đánh giá, nhận
xét kết quả giờ
dạy
-Theo dõi thí nghiệm
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét câu trả lời của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét câu trả lời của bạn
do:
1
l n
2 2
æ öl÷ ç
= ç + ÷÷
çè ø với n = 1, 2
Hoặc l m
4
l
= với m = 1,3,5
d) Ứng dụng: xác định tốc độ
truyền sóng trên dây
IV CỦNG CỐ – DẶN DÒ:
-Tóm lược kiến thức trọng tâmcủa bài, hướng dẫn HS trả
Trang 6lời các câu hỏi sau bài học, yêu cầu HS về làm các BT 1,2,3,4 sau bài học